ირაკლი ყიფიანი მორიგ პოსტს აქვეყნებს:
ტრამპის ფატალური ცუგცვანგი: ახლო აღმოსავლეთი ბირთვული უფსკრულის პირას
აშშ-ისრაელის ალიანსის მიერ, ირანის წინააღმდეგ წარმოებული სამხედრო კამპანიის მიმდინარე ტრაექტორია, კონფლიქტის ბირთვულ ესკალაციაში გადაზრდის, კატასტროფულ პოტენციალს შეიცავს.
აღნიშნულ პროცესს კატალიზატორად ევლინება სამი ფუნდამენტური ფაქტორი: აშშ-სა და ისრაელის პოლიტიკურ-სამხედრო ელიტებში გაბატონებული აპოკალიფსურ-რელიგიური იდეოლოგია, ირანის საზოგადოებაში ღრმად ფესვგადგმული მარტიროლოგიური კულტურა და სტრატეგიული ჩიხი, რომელშიც დონალდ ტრამპმა საკუთარი პოლიტიკური უგუნურებით თავადვე შეიმწყვდია თავი.
ამერიკის შეერთებული შტატების სამხედრო ხელმძღვანელობაში არსებული რელიგიური მოტივაციები მარგინალურ მოვლენას აღარ წარმოადგენს; ეს უკვე საგანგაშო რეალობაა. უახლესი მონაცემებით, 30-ზე მეტ სამხედრო ბაზაზე მეთაურები ირანთან დაპირისპირებას „ღვთიური გეგმის“ ნაწილად და არმაგედონისკენ მიმავალ გზად მოიხსენიებენ. მეტიც, ისმის აბსურდული მტკიცებებიც, თითქოს პრეზიდენტი ტრამპი ამ ისტორიული მისიისთვის უშუალოდ „იესოს მიერ არის ცხებული“. ეს მსოფლმხედველობა, რომელიც ქრისტიანულ სიონიზმთანაა მჭიდროდ გადაჯაჭვული, ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე კონფლიქტს განიხილავს არა როგორც გეოპოლიტიკურ კრიზისს, არამედ როგორც მესიის დაბრუნების აუცილებელ, წინაპირობით ეტაპს. მსგავსი იდეოლოგიის მიმდევრებისთვის — მათ შორის თავდაცვის მდივან პიტ ჰეგსეტისთვის — მასშტაბური ესკალაცია არა თავიდან ასაცილებელი ტრაგედია, არამედ წინასწარმეტყველების აღსრულებაა, რომელსაც აღტაცებით უნდა შეეგებონ.
ფრონტის მეორე ხაზზე, თეირანში, მიმდინარე ომმა გამოკვეთილი რელიგიური ლეგიტიმაცია შეიძინა. უზენაესი ლიდერის, აიათოლა ალი ხამენეის ლიკვიდაციის შემდეგ, გავლენიანმა ირანელმა სასულიერო პირმა, აიათოლა მაკარემ შირაზიმ, ყველა მუსლიმისთვის სავალდებულო რელიგიურ მოვალეობად გამოაცხადა შურისძიების მიზნით ჯიჰადის წარმოება. შიიტური პოლიტიკური კულტურა ეგზისტენციალურად ეფუძნება მოწამეობის ნარატივს, რისი კლასიკური გამოხატულებაც ქარბალაში იმამ ჰუსეინის გმირობაა. ხამენეის სიკვდილი ოფიციალური პროპაგანდის მიერ უკვე ტრანსფორმირდა წმინდა მოწამეობად. შესაბამისად, ე.წ. „დეკაპიტაციის“ (თავის მოკვეთის) სტრატეგიული დარტყმა წმინდა მსხვერპლშეწირვად იქცა, რამაც უცხოელი აგრესორების წინააღმდეგ ირანის მოსახლეობის უპრეცედენტო კონსოლიდაცია გამოიწვია. „შურისძიების ფაქტორმა“ თეირანს მძლავრი გამაერთიანებელი იარაღი მისცა: რეჟიმის კოლაფსის ნაცვლად, ჩვენ მისი გაძლიერების მომსწრენი ვართ, სადაც უკანდახევა ან დათმობა უკვე სულიერ ღალატთან ასოცირდება.
ტრამპისა და ნეთანიაჰუსთვის უკანდახევა პოლიტიკურ თვითმკვლელობას უდრის.
–დონალდ ტრამპმა საკუთარი პოლიტიკური რეპუტაცია მყისიერ და გადამწყვეტ „დეკაპიტაციის“ დარტყმაზე დადო, თუმცა საწყისმა შეტევამ საპირისპირო შედეგი მოიტანა — ირანელი ერი საკუთარი რეჟიმის გარშემო დარაზმა. რეგიონში უზარმაზარი სამხედრო არმადის თავმოყრის ფონზე, თეირანის მხრიდან ფუნდამენტური დათმობების გარეშე უკანდახევა ამერიკასა და მის პრეზიდენტს გლობალურ არენაზე უკიდურესად სუსტად წარმოაჩენს. მეორე მხრივ, ხანგრძლივი და გამოფიტვაზე გათვლილი ომი პოლიტიკურად დამღუპველია ლიდერისთვის, რომლის წინასაარჩევნო პლატფორმა „უსასრულო ომების“ დასრულებას ეფუძნებოდა (მით უმეტეს, რომ ირანთან ღია ომს ამერიკელთა მხოლოდ 21% უჭერს მხარს).
—ბენიამინ ნეთანიაჰუსთვის ბირთვული ირანის პრევენცია მისი პოლიტიკური კარიერის მთავარ, განმსაზღვრელ მისიად იქცა. გადამწყვეტი გამარჯვების მოპოვების მარცხი მისი პოლიტიკური ეპოქის დასასრულს ნიშნავს, განსაკუთრებით იმ სისხლისსამართლებრივი დევნის მოლოდინში, რომელიც მას თანამდებობის დატოვებისთანავე ემუქრება. ნეთანიაჰუსთვის ეს ომი ეროვნულ უსაფრთხოებასთან ერთად, პიროვნული და პოლიტიკური გადარჩენის საკითხია, რაც უკანდახევის სივრცეს საერთოდ სპობს.
კონფლიქტის საწყისმა ფაზამ ორივე მხარეს მძიმე დანაკარგები მოუტანა, თუმცა ერთი არსებითი განსხვავებით: ირანი ამ დარტყმისთვის მზად იყო. როგორც ჩანს, ვერც აშშ-მ და ვერც ისრაელმა ვერ გათვალეს ის სისწრაფე, რითაც თეირანი საწყისი შოკისგან რეაბილიტირებას შეძლებდა. გარდა ამისა, ირანი წლების განმავლობაში ახდენდა არსენალის აკუმულირებას ზუსტად ამ სცენარისთვის, მაშინ როცა დასავლური იარაღის მარაგი რეგიონში უკვე ამოწურვის პირასაა. საჰაერო თავდაცვის სისტემების დასუსტებისა და საწყისი შოკის გადავლის პარალელურად, ირანის საპასუხო დარტყმების ინტენსივობა ლოგიკურად გაიზრდება. არსებული ტრაექტორიის გათვალისწინებით, ტრამპსა და ნეთანიაჰუს არჩევანის უკიდურესად ვიწრო და სახიფათო დიაპაზონი რჩებათ:
ვარიანტი 1: გამარჯვების დეკლარირება და უკანდახევა. ეს იქნებოდა სახის შენარჩუნების ილუზიური მცდელობა, რომელიც ვერავის მოატყუებს. ირანის რეჟიმი დარჩება ხელუხლებელი და კიდევ უფრო მტრულად განწყობილი, ხოლო აშშ-ის გავლენა ახლო აღმოსავლეთში კატასტროფულად შემცირდება. ტრამპისა და ნეთანიაჰუსთვის ეს გარდაუვალ პოლიტიკურ კრახს ნიშნავს, აშშ-სთვის კი — პოზიციების რადიკალურ შესუსტებას გლობალურ პოლიტიკურ-ეკონომიკურ რუკაზე.
ვარიანტი 2: კონვენციური ესკალაცია. ამერიკისთვის სახმელეთო ოპერაცია როგორც პოლიტიკურად, ისე ლოგისტიკურად წარმოუდგენელია. გამოფიტვაზე გათვლილი საჰაერო ომი კი უბრალოდ დააცარიელებს ამერიკულ და ისრაელის არსენალებს, რაც იდეალურად ემთხვევა ირანის დემოგრაფიულ და ფსიქოლოგიურ უპირატესობებს. ადრე თუ გვიან, ეს გზა ისევ პირველ ან მესამე ვარიანტამდე მიგვიყვანს, თუ არა აშშ-ის სრულ და უპირობო კაპიტულაციამდე.
ვარიანტი 3: ბირთვული სცენარი. როდესაც კონვენციური რესურსი იწურება და მარცხი გარდაუვალი ხდება, ლიდერებმა, რომლებიც საკუთარ თავს აპოკალიფსური წმინდა ომის ავანგარდში ხედავენ (ან პირად ეგზისტენციალურ განადგურებას გაურბიან), შესაძლოა ბირთვული იარაღი აღიქვან არა როგორც უკიდურეს ზომად, არამედ ღვთიური ნების ან ერის გადარჩენის უალტერნატივო ინსტრუმენტად.
ამერიკის პრეზიდენტისთვის კარგი გამოსავალი ბუნებაში აღარ არსებობს. სულ რამდენიმე დღის წინ ის საკუთარ თავს ისტორიაში უდიდეს პრეზიდენტად — რეიგანისა და ლინკოლნის სიმბიოზად, ერთდროულად მშვიდობისმყოფელ და ომის მომგებ ლიდერად მიიჩნევდა. ახლა კი? ჰორიზონტზე მოჩანს პერსპექტივა, რომ იგი ისტორიაში შევა, როგორც პრეზიდენტი, რომელმაც საკუთარი ნებით წამოიწყო ომი და ამერიკას ისტორიაში უდიდესი მარცხი აგემა. იმის ფონზე, რომ საქმე გვაქვს კლასიკურ ნარცისთან, რომელიც ირგვლივ შემორტყმულია რადიკალი მილიტარისტებითა და აპოკალიფსური ქრისტიანი სიონისტებით, ჩნდება ლეგიტიმური კითხვა: ჩამოთვლილთაგან რომელ ვარიანტს აირჩევს იგი?
რაც შეეხება ნეთანიაჰუს, აქ, სამწუხაროდ, ეჭვის საფუძველი არ არსებობს.
ირანი აცხადებს, რომ არ ფლობს ბირთვულ იარაღს, თუმცა ნათელია, რომ მის შექმნას დიდი დრო არ დასჭირდება. მართალია, აიათოლა ხამენეი ბირთვული ბომბის შექმნის წინააღმდეგი იყო, მაგრამ რა რეაქცია ექნება ახალ ხელმძღვანელობას, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ ირანზე ბირთვული იერიში მიიტანეს? ნებისმიერ შემთხვევაში, დასავლეთიდან წამოსული ბირთვული შეტევის საპასუხოდ, ირანის პირველი სამიზნე ისრაელში, დიმონას ბირთვული ობიექტი იქნება. შესაბამისად, ბირთვული ესკალაცია ცალმხრივი ვერ დარჩება — ის ორმხრივად გამანადგურებელი იქნება.
ერთ მხარეს მდგომი აპოკალიფსური ფანატიკოსებისა და ნარცისების, ხოლო მეორე მხარეს — მოწამეობრივი სულისკვეთებით შემართული, კედელთან მიმწყვდეული ერის პირობებში, ბირთვულ ომში გადაჩეხვის ყველა წინაპირობა სახეზეა.
ტრამპმა მოახერხა და 3-4 დღის წინანდელი ურთულესი ცუგცვანგური პოზიცია კიდევ უფრო ფატალურ დილემამდე მიიყვანა: არჩევანი პირად და სახელმწიფოებრივ დამცირებასა და ბირთვულ ომს შორის. სამწუხარო რეალობა ისაა, რომ ტრამპის ტიპაჟის ლიდერმა შესაძლოა მეორე, კატასტროფული ვარიანტი აირჩიოს. და რომც არ აირჩიოს მან, ნეთანიაჰუმ შეიძლება ეს არჩევანი მის მაგივრად გააკეთოს.
წინ მართლაც უკიდურესად ბნელი ეპოქა გველის.
ირაკლი ყიფიანი
