პოლიტოლოგი და სტრატეგიული პროცესების ანალიტიკოსი ირაკლი ყიფიანი მორიგ პოსტს აქვეყნებს:
ყოველდღიური სოციალური სიდუხჭირე, მზარდი ინფლაცია და მსყიდველობითი უნარის ქრონიკული ვარდნა ისედაც მუდმივ რეჟიმში ფიტავს ჩვენს საზოგადოებას. მოქალაქეებისთვის ეკონომიკური გადარჩენისთვის ბრძოლა ყოველდღიურ, დამღლელ რუტინად იქცა. თუმცა, ის, რაც ახლა, წინასააღდგომო პერიოდში ხდება, სცდება ჩვეულებრივი კრიზისის ფარგლებს — ეს არის კომერციული ცინიზმის აპოგეა და სრული სიგიჟე. ჩვენ თვალწინ მიმდინარეობს წმინდა დღესასწაულის, ადამიანური ემოციისა და მრავალსაუკუნოვანი ტრადიციის კანიბალისტური კომერციალიზაცია.
როდესაც ოლიგოპოლიური სინდიკატები მოსახლეობის მასობრივი ეკონომიკური ექსპროპრიაციისთვის იყენებენ საზოგადოების ემოციურ და რელიგიურ მიჯაჭვულობას სადღესასწაულო ციკლისადმი, საქმე გვაქვს არა ეკონომიკურ მოვლენასთან, არამედ ექსტრაქციული ეკონომიკური მოდელის უმძიმეს გამოვლინებასთან. ეს სისტემა პირდაპირ უთხრის ძირს ეროვნულ უსაფრთხოებას.
დღეს ჩვენი ამოცანა ხელისუფლების ბრმა კრიტიკა და ინსტიტუტების დელეგიტიმაცია არ არის. პირიქით — ახლა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, სახელმწიფოს მივცეთ სრული ლეგიტიმაცია, განახორციელოს თავისი ფუნდამენტური დანიშნულება.
როდესაც ბაზარი მონოპოლიზებულია და ფასები ხელოვნურად გენერირდება, „თავისუფალ ბაზარსა“ და მის „უხილავ ხელზე“ აპელირება მხოლოდ სოციალური სიბეცეა. ჩვენ არ გვჭირდება ველური, ჯუნგლების კანონებზე აგებული მტაცებლური კაპიტალიზმი, სადაც ადამიანი მხოლოდ ექსპლუატაციის ობიექტი და მოგების მიღების უსულო რესურსია. დემოკრატიული ეკონომიკის მთავარი პრინციპი ისაა, რომ ბაზარს სჭირდება მკაცრი და სამართლიანი არბიტრი — ძლიერი სახელმწიფო. მაქს ვებერის კლასიკური განმარტებით, სახელმწიფო არის ერთადერთი ინსტიტუტი, რომელიც ფლობს ლეგიტიმური იძულების ექსკლუზიურ მონოპოლიას. დადგა დრო, ხელისუფლებამ ეს ძალაუფლება თეორიიდან პრაქტიკაში გადმოიტანოს. მან უნდა აამოქმედოს საკუთარი „ხილული ხელი“ და აჩვენოს ინსტიტუციური კუნთები იმ კარტელურ დაჯგუფებებს, რომლებიც სახელმწიფოებრივ წესრიგს ღიად უპირისპირდებიან.
იმათთვის, ვისთვისაც ე.წ. „დასავლეთი“ უპირობო საფიცარი ხატია და ვინც ეკონომიკაში სახელმწიფოს ნებისმიერ ჩარევაზე მყისიერ ნეოლიბერალურ ისტერიკას აწყობს, მკაფიოდ შევახსენებ: განვითარებული დასავლური დემოკრატიები მსგავს კრიზისებს არა საპარლამენტო კომისიების უნაყოფო მოსმენებითა და ლაყბობით, არამედ რადიკალური და უმკაცრესი ქმედებებით პასუხობენ:
ევროპული ანტიმონოპოლიური კანონმდებლობა ითვალისწინებს ე.წ. „მოულოდნელ რეიდებს“ კომპანიებში, სადაც კარტელური გარიგების უმცირესი ეჭვი არსებობს. დადასტურების შემთხვევაში, ჯარიმები კომპანიის წლიური ბრუნვის 10%-საც კი აღწევს, რაც ფაქტობრივად ანადგურებს მტაცებლურ ბიზნესს.
ამერიკის შეერთებულ შტატებში, საგანგებო ვითარებებსა და მაღალი მოთხოვნის პერიოდებში (მათ შორის დღესასწაულებზე), ათეულობით შტატში მოქმედებს ფასების ხელოვნური ზრდის ამკრძალავი უმკაცრესი კანონები. დამრღვევები ექვემდებარებიან არა მხოლოდ ფინანსურ, არამედ სისხლისსამართლებრივ დევნას.
საფრანგეთის ეკონომიკის სამინისტროს დაქვემდებარებაში არსებული სააგენტო, ყოველდღიურ რეჟიმში აკონტროლებს სავაჭრო ქსელების მარჟებს და მომხმარებელთა უფლებების დარღვევისთანავე იყენებს დაუყოვნებელ სადამსჯელო ღონისძიებებს.
საქართველოს ხელისუფლებას აქვს ისტორიული შანსი და ვალდებულება, გადადგას ქმედითი ნაბიჯები და დაამყაროს ეკონომიკური წესრიგი. საზოგადოებას სჭირდება არა სტატისტიკური აღშფოთება, არამედ შედეგი. გამოსავალი არსებობს და ის შემდეგ გადაუდებელ და პრევენციულ ზომებს გულისხმობს:
-კონკურენციის სააგენტოს, ფინანსური პოლიციისა და შემოსავლების სამსახურის კოორდინირებული ჩართვით, დაუყოვნებლივ უნდა გაიშიფროს საბითუმო და საცალო ქსელებს შორის არსებული ფარული შეთანხმებები და იმპორტის მონოპოლიები.
-სადღესასწაულო პერიოდში, პირველადი მოხმარების საგნებსა და სტრატეგიულ სასურსათო პროდუქტებზე, კანონმდებლობით უნდა შეიზღუდოს ზედმეტი მარჟის დაწესება.
-იმპორტის საზღვრის კვეთიდან დახლამდე უნდა არსებობდეს ფასნამატის მკაცრი ელექტრონული მონიტორინგი, რათა გამოირიცხოს უხილავი შუამავალი რგოლების მიერ ფასის ხელოვნური ბერვა და სპეკულაცია.
-კრიტიკულ პერიოდებში, სახელმწიფომ უნდა მოახდინოს ბაზარზე ალტერნატიული, ხელმისაწვდომი პროდუქციის სუბსიდირებული ინტერვენცია, რაც მონოპოლისტებს აიძულებს, დაწიონ ფასები.
-კარტელური გარიგების ნებისმიერი მცდელობა უნდა დაკვალიფიცირდეს როგორც ეკონომიკური საბოტაჟი. სპეკულანტები უნდა დაექვემდებარონ სანიმუშო სამართლებრივ დასჯასა და საბაზრო სივრციდან სრულ იზოლაციას.
ჰუმანური სახელმწიფო სუსტ სახელმწიფოს არ ნიშნავს. პირიქით — იგი სწორედ მაშინ არის ჰუმანური, როცა უბრალო, მშრომელ ადამიანს მტაცებლური კლანებისგან იცავს. თუ აღნიშნული პროცესი კვლავ ინსტიტუციურ ლეთარგიად დარჩება, მთავარ საფრთხედ უკვე სპეკულანტები კი არა, თავად სახელმწიფოს ნებისყოფის დეფიციტი იქცევა.
დროა, ხელისუფლებამ დაამტკიცოს, რომ საქართველოში ძალაუფლების წყარო არის ხალხი და არა გაუძღომელი სინდიკატები. მოქალაქის გაძარცვა უნდა დასრულდეს არა მორიგი ბიუროკრატიული ოქმით, არამედ სახელმწიფოებრივი რისხვის რეალური, უმკაცრესი აქტით!
ირაკლი ყიფიანი
28.03.2026
