განათლების სამინისტროს მიერ დაანონსებული უმაღლესი განათლების რეფორმის ფარგლებში ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტთან დაკავშირებული ცვლილებები განსაკუთრებული ყურადღების ცენტრში მოექცა. სამინისტროს ინფორმაციით, უნივერსიტეტში რამდენიმე საბაკალავრო პროგრამა გაუქმდა, ნაწილმა კი კვოტირების ცვლილება განიცადა. ცვლილებები შეეხება როგორც პროგრამების ჩამონათვალს, ისე სტუდენტების მიღების რაოდენობას, თუმცა უწყების განცხადებით, უნივერსიტეტებისთვის მისაღები ადგილების საერთო კვოტირების მიმართულებით რადიკალური ცვლილებები არ იგეგმება.
მოვლენების აღწერა
საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს მიერ დაგეგმილი უმაღლესი განათლების რეფორმის ფარგლებში გარკვეული ცვლილებები შეეხო ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტს. სამინისტროს წარმომადგენლების განცხადებით, ცვლილებები ძირითადად ეხება პროგრამების განახლებას და სტუდენტების მისაღები ადგილების რაოდენობას.
მინისტრის მოადგილემ ზვიად გაბისონიამ განაცხადა, რომ უნივერსიტეტის რამდენიმე პროგრამა შეიცვალა და გარკვეული კვოტებიც გადაიხედა, თუმცა საერთო სისტემური ცვლილებები უნივერსიტეტების კვოტირების მიმართულებით არ იგეგმება.
„როგორც მახსოვს, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტს რამდენიმე პროგრამა და კვოტირების ნაწილი გარკვეული ტიპის ცვლილებებს დაექვემდებარა. მათ შორის, რამდენიმე პროგრამა დამატებულია, რომელიც უნივერსიტეტის მოთხოვნით გახდა უნიკალური. შესაბამისად, ამ მიმართულებით გარკვეული ტიპის ცვლილებები არის, მაგრამ რადიკალური ცვლილებები არც ერთი უნივერსიტეტის კვოტირების კუთხით არ იგეგმება“, – განაცხადა გაბისონიამ.
მისივე თქმით, სამინისტრო აქტიურად მუშაობს მისაღები გამოცდების მოსამზადებელ ეტაპზეც და ყველა პროცედურა კანონით განსაზღვრულ ვადებში განხორციელდება.
კონტექსტი და ფონი
უმაღლესი განათლების სისტემის რეფორმა საქართველოში უკვე რამდენიმე წელია განხილვის საგანია. განათლების სამინისტრო აცხადებს, რომ ცვლილებების მიზანია უნივერსიტეტების პროგრამების ეფექტიანობის გაზრდა, შრომის ბაზრის მოთხოვნებთან უკეთესი შესაბამისობა და აკადემიური ხარისხის გაუმჯობესება.
ამ პროცესის ფარგლებში პერიოდულად ხდება საგანმანათლებლო პროგრამების შეფასება და საჭიროების შემთხვევაში მათი რეორგანიზაცია ან გაუქმება. მსგავსი პრაქტიკა საერთაშორისო განათლების სისტემებშიც გამოიყენება, როდესაც უნივერსიტეტები ცდილობენ სასწავლო პროგრამები თანამედროვე ეკონომიკური და ტექნოლოგიური მოთხოვნების შესაბამისად განაახლონ.
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი ერთ-ერთი მსხვილი სახელმწიფო უნივერსიტეტია საქართველოში, სადაც სწავლობენ როგორც ქართველი, ისე უცხოელი სტუდენტები. სწორედ ამიტომ, უნივერსიტეტში განხორციელებული ცვლილებები ფართო ინტერესს იწვევს როგორც აბიტურიენტებში, ისე აკადემიურ საზოგადოებაში.
დეტალები და ფაქტები
განათლების სამინისტროს ინფორმაციით, უნივერსიტეტში რამდენიმე პროგრამა დარჩა უცვლელად, თუმცა განისაზღვრა ახალი კვოტები სტუდენტების მიღებისთვის.
დარჩენილი პროგრამები და კვოტები შემდეგია:
დედამიწის შემსწავლელი მეცნიერებები — 30 ადგილი
მათემატიკა — 20 ადგილი
ფიზიკა — 20 ადგილი
ბიოლოგია — 20 ადგილი
ისტორია — 20 ადგილი
ქართული ფილოლოგია — 20 ადგილი
ანგლისტიკა — 20 ადგილი
საფრანგეთისმცოდნეობა — 20 ადგილი
კომპიუტერული ინჟინერია — 20 ადგილი
კომპიუტერული ინჟინერია (საერთაშორისო, ინგლისურენოვანი) — 20 ადგილი
სამოქალაქო ინჟინერია — 20 ადგილი
ადრეული ბავშვობა, განვითარება და განათლება — 20 ადგილი
გამოყენებითი გერმანისტიკა — 10 ადგილი
თავისუფალი მეცნიერებები — 10 ადგილი
სამოქალაქო ინჟინერია (ინგლისურენოვანი) — 15 ადგილი
ელექტრული და ელექტრონული ინჟინერია (ინგლისურენოვანი) — 15 ადგილი
ამასთან ერთად, გაუქმდა რამდენიმე საგანმანათლებლო პროგრამა, რომლებიც სხვადასხვა აკადემიურ მიმართულებას მოიცავდა.
სოციალურ და ჰუმანიტარულ მეცნიერებებში გაუქმდა შემდეგი პროგრამები: სოციოლოგია, ფსიქოლოგია, ფილოსოფია, პოლიტიკის მეცნიერება, საერთაშორისო ურთიერთობები (ევროპა და ახლო აღმოსავლეთი), ლიტერატურათმცოდნეობა, რუსისტიკა და არქეოლოგია.
ბიზნესისა და ტექნოლოგიების მიმართულებით გაუქმდა: ბიზნესის ადმინისტრირება (მენეჯმენტი, ტურიზმი, საბანკო და საფინანსო საქმე), კომპიუტერული მეცნიერება (ინგლისურენოვანი), არქიტექტურა და ეკოლოგია.
ხელოვნებისა და კულტურის მიმართულებით პროგრამების ჩამონათვალიდან ამოღებულია კინომცოდნეობა, ხელოვნებათმცოდნეობა, მუსიკა, გამოყენებითი ხელოვნება (მხატვრული კერამიკა საჯარო სივრცეებისათვის) და გრაფიკის ხელოვნება.
განათლების მიმართულებით კი გაუქმდა დაწყებითი საფეხურის მასწავლებლის განათლების ინტეგრირებული საბაკალავრო-სამაგისტრო პროგრამა (I–VI კლასები).
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში უმაღლესი განათლების სისტემები რეგულარულად განიცდის ცვლილებებს. უნივერსიტეტები ხშირად ახდენენ პროგრამების გადახედვას, რათა განათლება უკეთესად შეესაბამებოდეს თანამედროვე ეკონომიკურ მოთხოვნებს.
ევროპის უმაღლესი განათლების სივრცეში, ბოლონიის პროცესის ფარგლებში, უნივერსიტეტებს მოუწოდებენ პერიოდულად განაახლონ სასწავლო პროგრამები და შეაფასონ მათი შესაბამისობა შრომის ბაზრის მოთხოვნებთან [1].
ასევე ხშირია შემთხვევები, როდესაც უნივერსიტეტები აერთიანებენ ან აუქმებენ გარკვეულ პროგრამებს, რათა რესურსები უფრო ეფექტიანად გადანაწილდეს და სტუდენტებს მეტი შესაძლებლობა ჰქონდეთ იმ მიმართულებებში, სადაც მოთხოვნა მაღალია.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში უმაღლესი განათლების სისტემის განვითარება ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულებაა სახელმწიფო პოლიტიკაში. განათლების სამინისტრო პერიოდულად აცხადებს ცვლილებებს, რომლებიც მიზნად ისახავს უნივერსიტეტების კონკურენტუნარიანობის გაზრდას და საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოებას.
ამ კონტექსტში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა აბიტურიენტთა რაოდენობის ზრდასაც. სამინისტროს ინფორმაციით, ქვეყანა ემზადება ე.წ. „პიკური წლისთვის“, როდესაც სკოლას ერთდროულად მე-11 და მე-12 კლასის მოსწავლეები დაამთავრებენ.
ამ გარემოების გამო, აბიტურიენტთა რაოდენობა შესაძლოა დაახლოებით 60 000-მდე გაიზარდოს. სწორედ ამიტომ სამინისტრო განიხილავს გარკვეულ შეღავათებს და დამატებით მექანიზმებს, რათა უნივერსიტეტებმა შეძლონ გაზრდილი მოთხოვნის მართვა.
სახელმწიფო უნივერსიტეტებისთვის ძალაში რჩება უცხოელი სტუდენტების მიღების 5 პროცენტიანი ლიმიტი, მაშინ როდესაც კერძო უნივერსიტეტებისთვის შესაძლოა კვოტების გაზრდა განიხილებოდეს.
უმაღლესი განათლების სისტემასთან დაკავშირებული საკითხები რეგულარულად განიხილება ქართულ საინფორმაციო სივრცეში, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge-ზე, სადაც ქვეყნდება მასალები განათლების პოლიტიკისა და უნივერსიტეტების საქმიანობის შესახებ.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში განხორციელებული ცვლილებები წარმოადგენს უმაღლესი განათლების სისტემის რეფორმის ერთ-ერთ ეტაპს, რომელიც მიზნად ისახავს საგანმანათლებლო პროგრამების გადახედვასა და მათი სტრუქტურის განახლებას.
ცვლილებები ეხება როგორც პროგრამების ჩამონათვალს, ისე სტუდენტების მიღების რაოდენობას, თუმცა განათლების სამინისტროს განცხადებით, უნივერსიტეტების საერთო კვოტირების სისტემაში მნიშვნელოვანი ცვლილებები არ იგეგმება.
უახლოეს პერიოდში ყურადღების ცენტრში დარჩება როგორც პროგრამების საბოლოო ჩამონათვალი, ისე აბიტურიენტთა გაზრდილი ნაკადის მართვის საკითხი, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც ქვეყანა ე.წ. „პიკური წლისთვის“ ემზადება.
