კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებული მსჯელობა ხშირად 2050 წელზე ან კიდევ უფრო შორეულ მომავალზეა ორიენტირებული. ეს ქმნის ილუზიას, რომ საკმარისი დრო გვაქვს — რომ კატასტროფა ჯერ კიდევ შეიძლება თავიდან ავიცილოთ. თუმცა გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის უახლესი ანგარიში ამ დამამშვიდებელ წარმოდგენას სერიოზულად უქვეყნებს.
ანგარიშის ავტორები პირდაპირ აცხადებენ: მსოფლიომ უნდა მოემზადოს იმისთვის, რომ გლობალური საშუალო ტემპერატურა ინდუსტრიულ რევოლუციამდე არსებულ დონეს 1.5 გრადუს ცელსიუსზე მეტით გადააჭარბებს. ეს ზღვარი შემთხვევით არ არის არჩეული — სწორედ ამ მომენტიდან იწყებენ მეცნიერები პლანეტარული სისტემების შეუქცევადი დარღვევების პროგნოზირებას.
კონკრეტულად რაზეა საუბარი? ანგარიში ასახელებს რამდენიმე კრიტიკულ საფრთხეს: ატლანტიკის ოკეანეში გლობალური სითბოს გადანაწილებაზე პასუხისმგებელი დინებების სისტემის დარღვევა, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს მრავალსაუკუნოვანი მზრალი ნიადაგის დნობა და ტროპიკული მარჯნის რიფების — ოკეანეების ბიომრავალფეროვნების საყრდენის — კოლაფსი. ამ პროცესების გათვალისწინება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ისინი ერთმანეთთანაა დაკავშირებული და ერთი შეიძლება მეორეს ააჩქაროს.
დღეის მდგომარეობით, დათბობის ტემპი დაახლოებით 1.4 გრადუსია — ანუ კრიტიკულ ზღვართან ფაქტობრივად შეხებამდე ვართ. გაეროს შეფასებით, ოპტიმისტური სცენარის შემთხვევაშიც კი — თუ კაცობრიობა სწრაფად და ეფექტიანად იმოქმედებს — ტემპერატურა 1.8 გრადუსამდე მაინც ავა. თუ სათბურის აირების გამოყოფა ამჟამინდელი ტემპით გაგრძელდება, 2100 წლისთვის 2.6 გრადუსიანი მატება გახდება რეალური.
ანგარიშის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დასკვნაა ის, რომ 1.5 გრადუსი აღარ შეიძლება განიხილებოდეს როგორც თეორიული ზღვარი, რომლის შენარჩუნებაც შეგვიძლია — ის ახლა მინიმალური სამიზნე გახდა, რომლისკენაც კვლავ უნდა ვიბრძოლოთ. ამ მიზნის მისაღწევად, გაეროს ექსპერტთა შეფასებით, საკმარისი არ იქნება ნახშირბადის ემისიების ნულამდე დაყვანა — საჭირო გახდება ატმოსფეროდან უკვე გამოყოფილი ნახშირორჟანგის ამოღებაც, განსაკუთრებით საუკუნის მეორე ნახევარში.
გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის ხელმძღვანელი ინგერ ანდერსენი ხაზს უსვამს: ყოველი დამატებითი მეათედი გრადუსი, რომლის თავიდან აცილებაც მოვახერხებთ, ნიშნავს ნაკლებ ზიანს ადამიანებისთვის, ეკოსისტემებისთვის და მთლიანად პლანეტისთვის. ანგარიში კი პირდაპირ მიუთითებს: ამ ათწლეულში მიღებული გადაწყვეტილებები განსაზღვრავს, შეძლებს თუ არა კაცობრიობა კლიმატს ეტაპობრივად უსაფრთხო ზღვარს დაუბრუნოს.
Sheni Ambebi News
წყარო: on.ge
