მალაიზიის ყველაზე დასახლებულ შტატებში ფარმაცევტების ყოვლისმომცველმა გამოკვლევამ გამოავლინა ფარმაცევტული ნარჩენების მართვის პრაქტიკაში მნიშვნელოვანი ნაკლოვანებები, მიუხედავად ცნობიერების მაღალი დონისა.
მალაიზიის უნივერსიტეტის მკვლევარების მიერ Global Health Journal-ში გამოქვეყნებული კვლევით დადგინდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ფარმაცევტების 89% აღიარებდა სწორი ნარჩენების განადგურების მნიშვნელობას, მხოლოდ 42% ახორციელებდა ადეკვატურ უსაფრთხოების ღონისძიებებს.
ფარმაცევტული ნარჩენების მართვის პრაქტიკა მალაიზიელ ფარმაცევტებში
312 ფარმაცევტის გამოკვლევის შედეგები კუალა ლუმპურსა და სელანგორში, 2025 წელი
წყარო: საპკოტა და სხვ., Global Health Journal, 2026 | Georgian Medical Journal News
ცოდნა-პრაქტიკის უფსკრული საფრთხეს უქმნის გარემოს უსაფრთხოებას
მალაიზიის უნივერსიტეტის ბინაია საპკოტასა და კოლეგების მიერ ჩატარებულმა განივმა გამოკვლევამ გაანალიზა 312 ფარმაცევტი კუალა ლუმპურისა და სელანგორის შტატებში. მიუხედავად იმისა, რომ 76% აცხადებდა ეროვნული ნარჩენების მართვის სახელმძღვანელოების ცოდნას, განხორციელება არათანმიმდევრული რჩებოდა სხვადასხვა ფარმაციის პარამეტრებში.
“ცნობიერებასა და პრაქტიკას შორის წინააღმდეგობა მნიშვნელოვან საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საზრუნავს წარმოადგენს,” – აღნიშნა მთავარმა მკვლევარმა დოქტორ ბინაია საპკოტამ მალაიზიის უნივერსიტეტის სამოქალაქო ინჟინერიის დეპარტამენტიდან. გამოკვლევამ აჩვენა, რომ ფარმაცევტების 68%-ს არ ჰქონდა წვდომა სპეციალიზებულ განადგურების კონტეინერებზე, ხოლო 34% იტყობინებოდა საშიში ფარმაცევტული ნარჩენების არაადეკვატურ შესანახ საშუალებებზე.
საზოგადოებრივმა ფარმაციებმა აჩვენეს ყველაზე დიდი ხარვეზები, მხოლოდ 38%-მა განახორციელა სწორი სეგრეგაციის ღონისძიებები, 67%-თან შედარებით საავადმყოფოს პირობებში. ეს განსხვავება ხაზს უსვამს მიზნობრივი ინტერვენციების საჭიროებას საზოგადოებრივი ფარმაციის პრაქტიკაში.
სწავლების ნაკლოვანებები ასუსტებს უსაფრთხოების ღონისძიებებს
გამოკვლევამ გამოავლინა, რომ რესპონდენტების 42%-ს არასდროს ჰქონია ფორმალური ტრენინგი ფარმაცევტული ნარჩენების მართვაში. მათ შორის, ვისაც ჰქონდა ტრენინგი, 28%-მა მიაფასა ის როგორც “არაადეკვატური” ან “მოძველებული,” Global Health Journal-ში გამოქვეყნებული დასკვნების თანახმად.
სოფლის მხარეებში მომუშავე ფარმაცევტები დამატებით გამოწვევებს აწყდებოდნენ, რესპონდენტების 55% იტყობინებოდა ნარჩენების შეგროვების სერვისებზე შეზღუდულ წვდომაზე. კვლევამ დაადოკუმენტა, რომ ფარმაცევტული ნარჩენების არასწორი განადგურების მეთოდები, მათ შორის ზოგადი ნარჩენებთან შერევა, გვხვდებოდა გამოკვლეული ფარმაციების 31%-ში.
“ეს დასკვნები ხაზს უსვამს ყოვლისმომცველი ტრენინგ პროგრამებისა და გაუმჯობესებული ინფრასტრუქტურული მხარდაჭერის გადაუდებელ საჭიროებას,” – გაუმახვილა ყურადღება თანაავტორმა პროფესორმა აგამუტუ პარიატამბიმ. კვლევამ ასევე გამოაყო დადებითი კორელაციები გამოცდილების წლებსა და ნარჩენების სწორ მართვას შორის, რაც მიუთითებს, რომ პროფესიული განვითარების ინიციატივებმა შეიძლება მნიშვნელოვნად გააუმჯობესოს შედეგები.
ეკონომიკური და გარემოსდაცვითი ასპექტები
კვლევამ განსაზღვრა ფარმაცევტული ნარჩენების არაადეკვატური მართვის ეკონომიკური გავლენა, შეაფასა წლიური განადგურების ხარჯები 2.3 მილიონ რინგიტზე ორივე შტატში. თუმცა, მკვლევარებმა აღნიშნეს, რომ სწორმა განხორციელებამ შეიძლება 65%-მდე შეამციროს გრძელვადიანი გარემოსდაცვითი რემედიაციის ხარჯები.
გარემოსდაცვითი საზრუნავები თვალსაჩინოდ იკვეთებოდა ფარმაცევტების პასუხებში, 73% გამოხატავდა შეშფოთებას მიწისქვეშა წყლების დაბინძურების გამო არასწორი განადგურებიდან. გამოკვლევამ დაადოკუმენტა, რომ ანტიბიოტიკები და ჰორმონული წამლები ყველაზე ხშირად განადგურდებოდა არაადეკვატურად, რაც აბუდებს ღელილს ანტიმიკრობული რეზისტენტობის განვითარების შესახებ გარემოს პირობებში.
ნორმატივების შესაბამისობა მნიშვნელოვნად იცვლებოდა, ფარმაცევტების 29% იტყობინებოდა იურიდიული მოთხოვნების შესახებ გაურკვევლობაზე. კვლევის ავტორებმა რეკომენდაცია გაუწიეს გამკაცრებული ზედამხედველობისა და უფრო მკაფიო სახელმძღვანელოების ამ ნორმატივული ხარვეზების გადასაჭრელად.
მაღალი ცნობიერების დონის მიუხედავად (89%), მალაიზიელი ფარმაცევტების მხოლოდ 42% ახორციელებს ფარმაცევტული ნარჩენების მართვის ადეკვატურ ღონისძიებებს, რაც მნიშვნელოვან გარემოსდაცვითსა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რისკებს ქმნის.
— დოქტორი ბინაია საპკოტა, მალაიზიის უნივერსიტეტი (Global Health Journal, 2026)
ძირითადი დასკვნები
- ფარმაცევტების 89% აღიარებს ფარმაცევტული ნარჩენების რისკებს, მაგრამ მხოლოდ 42% მიჰყვება სწორ უსაფრთხოების ღონისძიებებს
- საზოგადოებრივი ფარმაციები ჩამორჩებიან საავადმყოფოებს ნარჩენების მართვის პრაქტიკაში (38% vs 67% შესაბამისობა)
- ფარმაცევტების 42%-ს არ აქვს ფორმალური ტრენინგი ფარმაცევტული ნარჩენების განადგურების მეთოდებში
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის ფარმაცევტული ნარჩენების არასწორი განადგურების ძირითადი რისკები?
არასწორმა განადგურებამ შეიძლება გამოიწვიოს გარემოს დაბინძურება, ანტიმიკრობული რეზისტენტობის განვითარება და პოტენციური ზიანი ველური ბუნებისა და ადამიანის ჯანმრთელობისთვის წყლის მომარაგების დაბინძურების მეშვეობით.
როგორ უნდა განადგურდეს ვადაგასული წამლები სწორად?
წამლები უნდა სეგრეგაციას დაექვემდებაროს ტიპის მიხედვით, შენახულ იქნას საგანგებო კონტეინერებში და შეგროვდეს ლიცენზიული ნარჩენების მართვის სერვისების მიერ, ვიდრე ჩაყრილ იქნას ჩვეულებრივ ნაგვის ყუთში ან ჩაირეცხოს.
რა ტრენინგი სჭირდებათ ფარმაცევტებს ნარჩენების მართვისთვის?
ფარმაცევტებს სჭირდებათ ყოვლისმომცველი ტრენინგი, რომელიც მოიცავს ნარჩენების კლასიფიკაციას, შესანახი ღონისძიებებს, უსაფრთხოების პროცედურებსა და ნორმატივების შესაბამისობას, რეგულარული განახლებით მიმდინარე ცოდნის შესანარჩუნებლად.
კვლევის დასკვნები ინფორმაციას მისცემს მალაიზიის ფარმაცევტული ნარჩენების მართვის სახელმძღვანელოების მომავალ ვერსიას, რომლის განხორციელებაც დაგეგმილია 2026 წლის ბოლოსთვის. კვლევის ავტორებმა ხაზი გაუსვეს, რომ ამ ხარვეზების გადაჭრა მოითხოვს კოორდინირებულ მუშაობას ნორმატიული ორგანოების, პროფესიული ორგანიზაციებისა და ინდივიდუალური ფარმაციიის პრაქტიციონებს შორის ქვეყნის მასშტაბით მდგრადი და უსაფრთხო ფარმაცევტული ნარჩენების მართვის პრაქტიკის უზრუნველსაყოფად.
წყარო: Malaysian Pharmacists Show Critical Gaps in Pharmaceutical Waste Management
