საფრანგეთში მიმდინარეობს საბავშვო რძის ზოგიერთი პარტიის ამოღება. ამის შესახებ საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელმა, ჯანდაცვის ექსპერტმა, პროფესორმა გიორგი ფხაკაძემ განაცხადა.
გიორგი ფხაკაძე მშობლებს მოუწოდებს, რომ აუცილებლად გადაამოწმონ პარტიის ნომერი ოფიციალურ ვებგვერდზე:
შესავალი — ანალიტიკური კომენტარი
ჩვილთა და მცირეწლოვან ბავშვთა კვება საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ერთ-ერთი ყველაზე მგრძნობიარე და მაღალი პასუხისმგებლობის სფეროა. სიცოცხლის პირველ თვეებში ბავშვის ორგანიზმი სწრაფად ვითარდება, ხოლო იმუნური სისტემა ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესშია. სწორედ ამ პერიოდში კვებითი უსაფრთხოება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, რადგან ნებისმიერი დაბინძურება, ტექნოლოგიური შეცდომა ან პროდუქტის ხარისხის დარღვევა შეიძლება პირდაპირ აისახოს ბავშვის ჯანმრთელობაზე.
საბავშვო რძის პროდუქტები ფართოდ გამოიყენება როგორც დედის რძის ალტერნატივა ან დამატება, ამიტომ მათი ხარისხი და კონტროლი უნდა აკმაყოფილებდეს უმაღლეს საერთაშორისო სტანდარტებს. საფრანგეთში მიმდინარე შემთხვევა, როდესაც რამდენიმე ბრენდის საბავშვო რძის გარკვეული პარტიები ამოღებულია ბაზრიდან, კიდევ ერთხელ გვახსენებს, რომ კვებითი უსაფრთხოება მხოლოდ ინდივიდუალური არჩევანი არ არის — ეს არის სისტემური საზოგადოებრივი პასუხისმგებლობა.
პრობლემის აღწერა
საფრანგეთში გამოცხადებული უსაფრთხოების გაფრთხილება ეხება საბავშვო რძის ზოგიერთი პარტიის ამოღებასა და ოფიციალურ გამოხმაურებას. აღნიშნული პროცესი დაკავშირებულია იმ რისკთან, რომ კონკრეტულ პარტიებში შესაძლოა არსებობდეს ხარისხობრივი ან უსაფრთხოების პრობლემა.
განსაკუთრებით დასახელებულია შემდეგი ბრენდები: Babybio, Blédilait, Gallia, Calisma Relais, Picot, Nidal, Guigoz Gest, Guigoz Optipro. მშობლებს მოუწოდებენ, გადაამოწმონ პროდუქტის პარტიის ნომერი ოფიციალურ სახელმწიფო პლატფორმაზე.
ქართველი მკითხველისთვის ეს საკითხი მნიშვნელოვანია რამდენიმე მიზეზით:
- საქართველო იმპორტზე დამოკიდებული ბაზარია და ევროპული საბავშვო კვების პროდუქტები ფართოდ არის წარმოდგენილი.
- მსგავსი შემთხვევები აჩვენებს, რომ განვითარებულ ქვეყნებშიც კი შესაძლებელია ტექნოლოგიური შეცდომა ან დაბინძურება.
- მშობლების ინფორმირებულობა და რეგულატორული სისტემების ეფექტიანობა გადამწყვეტია ბავშვის ჯანმრთელობის დაცვისთვის.
საბავშვო კვების უსაფრთხოება პირდაპირ უკავშირდება ისეთ თემებს, როგორებიცაა ინფექციური რისკები, ალერგიული რეაქციები და გრძელვადიანი მეტაბოლური შედეგები.
სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი
საბავშვო რძის პროდუქტები წარმოადგენს რთულ კვებით ფორმულებს, რომლებიც უნდა აკმაყოფილებდეს ბავშვის ზრდისა და განვითარების მოთხოვნებს. მათი წარმოება მოითხოვს მკაცრ კონტროლს, რადგან ჩვილები განსაკუთრებით მგრძნობიარენი არიან:
- ბაქტერიული დაბინძურების მიმართ
- ქიმიური მინარევების მიმართ
- არასწორი კვებითი შემადგენლობის მიმართ
კლინიკური პრაქტიკა აჩვენებს, რომ დაბინძურებული საბავშვო რძე შესაძლოა გახდეს ისეთი ინფექციების წყარო, როგორიცაა სალმონელოზი ან Cronobacter sakazakii-ით გამოწვეული მძიმე სეფსისი ახალშობილებში [1]. Cronobacter განსაკუთრებით საშიშია ნაადრევად დაბადებული ან დაბალი წონის მქონე ჩვილებისთვის.
გარდა ინფექციური საფრთხისა, არსებობს ალერგიული და იმუნოლოგიური რისკებიც. ზოგიერთი ფორმულის არასწორმა ეტიკეტირებამ ან შემადგენლობის შეცდომამ შეიძლება გამოიწვიოს მძიმე ალერგიული რეაქცია [2].
საერთაშორისო კვლევები ხაზს უსვამს, რომ საბავშვო კვების უსაფრთხოება ეფუძნება სამ ძირითად პრინციპს:
- წარმოების ჰიგიენური კონტროლი
- სახელმწიფო რეგულაცია და მონიტორინგი
- მომხმარებლის ინფორმირებულობა და სწრაფი რეაგირება
საფრანგეთის შემთხვევა სწორედ მესამე კომპონენტის მაგალითია — ბაზრიდან ამოღება წარმოადგენს პრევენციულ ნაბიჯს, რათა თავიდან იქნას აცილებული პოტენციური ზიანი.
სტატისტიკა და მტკიცებულებები
მსოფლიოში ყოველწლიურად მილიონობით ბავშვი იღებს ხელოვნურ კვებას. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, სიცოცხლის პირველ ექვს თვეში მხოლოდ დედის რძით კვება რეკომენდებულია, თუმცა რეალობაში მრავალი ოჯახი იყენებს ფორმულებს სხვადასხვა მიზეზით [3].
ევროკავშირში საბავშვო კვების უსაფრთხოება ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრად რეგულირებული სფეროა. მიუხედავად ამისა, პერიოდულად ხდება პროდუქტის გამოხმაურება. ევროპის სურსათის უსაფრთხოების სააგენტოს მიხედვით, პროდუქტის ამოღება ხშირად პრევენციულია და არ ნიშნავს აუცილებლად უკვე დადასტურებულ ზიანს, არამედ წარმოადგენს რისკის მართვის ინსტრუმენტს [4].
მშრალი ფორმულების შემთხვევაში, ინფექციური დაბინძურება იშვიათია, მაგრამ როდესაც ხდება, შედეგები შეიძლება მძიმე იყოს. სწორედ ამიტომ მოქმედებს „ნულოვანი ტოლერანტობის“ პრინციპი ჩვილთა კვებაში.
საერთაშორისო გამოცდილება
საერთაშორისო ინსტიტუტები, მათ შორის WHO, CDC და NIH, მუდმივად უსვამენ ხაზს ჩვილთა კვების უსაფრთხოების მნიშვნელობას.
CDC რეკომენდაციას აძლევს მშობლებს, რომ:
- ყოველთვის გამოიყენონ უსაფრთხო წყალი ფორმულის მოსამზადებლად
- დაიცვან ბოთლების სტერილიზაცია
- ყურადღებით შეამოწმონ პროდუქტის ვარგისიანობა და პარტიის ნომერი [5]
WHO ასევე აღნიშნავს, რომ პროდუქტის გამოხმაურების სისტემები აუცილებელია საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დაცვისთვის და უნდა იყოს სწრაფი, გამჭვირვალე და ხელმისაწვდომი მოსახლეობისთვის [3].
საფრანგეთის ოფიციალური პლატფორმა rappel.conso.gouv.fr წარმოადგენს სწორედ ასეთ მექანიზმს, რომელიც მოქალაქეებს საშუალებას აძლევს, გადაამოწმონ პროდუქტის უსაფრთხოება.
სანდო ინფორმაციის გავრცელებაში განსაკუთრებული როლი აქვს აკადემიურ მედიას, როგორიცაა The Lancet და BMJ, რომლებიც ხშირად აქვეყნებენ კვლევებს კვებითი უსაფრთხოების პოლიტიკაზე [6].
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოსთვის აღნიშნული შემთხვევა რამდენიმე მიმართულებით არის მნიშვნელოვანი:
- იმპორტირებული საბავშვო კვების პროდუქტების ფართო მოხმარება
- სურსათის ეროვნული სააგენტოს მონიტორინგის გაძლიერების საჭიროება
- მშობლების ინფორმირებულობის ამაღლება
საქართველოში ხარისხის კონტროლისა და სერტიფიკაციის საკითხები აქტუალურია. ამ კონტექსტში მნიშვნელოვანია ისეთი პლატფორმების როლი, როგორიცაა https://www.certificate.ge, რომელიც უკავშირდება სტანდარტებსა და სერტიფიკაციას.
ასევე, აკადემიური სივრცე https://www.gmj.ge ხელს უწყობს სამედიცინო და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საკითხების მეცნიერულ განხილვას.
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინფორმაციის გავრცელებაში აქტიურ როლს ასრულებენ რესურსები, როგორიცაა https://www.publichealth.ge და https://www.sheniekimi.ge, სადაც მოსახლეობას შეუძლია მიიღოს სანდო, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ინფორმაცია.
საქართველოს ჯანდაცვის სისტემისთვის გამოწვევაა სწრაფი ინფორმაციის გაცვლა იმპორტიორებთან და მოსახლეობასთან, რათა მსგავსი შემთხვევების დროს რეაგირება იყოს დროული.
მითები და რეალობა
მითი: „თუ პროდუქტი ამოიღეს, ეს ნიშნავს, რომ ყველა ბავშვი საფრთხეშია“
რეალობა: პროდუქტის ამოღება ხშირად პრევენციული ღონისძიებაა და მიზნად ისახავს რისკის მინიმიზაციას, სანამ პრობლემა სრულად დადასტურდება [4].
მითი: „ევროპული პროდუქტი ყოველთვის სრულად უსაფრთხოა“
რეალობა: ევროპაში რეგულაციები ძალიან მკაცრია, მაგრამ არცერთი სისტემა არ არის აბსოლუტურად შეცდომებისგან დაცული. სწორედ ამიტომ არსებობს გამოხმაურების მექანიზმები.
მითი: „საბავშვო რძე დედის რძეს სრულად ცვლის“
რეალობა: WHO-ის მიხედვით, დედის რძე საუკეთესო არჩევანია, ხოლო ფორმულა არის ალტერნატივა საჭიროების შემთხვევაში [3].
ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)
როგორ გავიგო, ეხება თუ არა ჩემი პროდუქტი ამოღებულ პარტიას?
აუცილებელია პარტიის ნომრის შემოწმება ოფიციალურ პლატფორმაზე rappel.conso.gouv.fr.
უნდა შევწყვიტო საბავშვო რძის გამოყენება მთლიანად?
არა. საჭიროა მხოლოდ იმ პარტიების შეჩერება, რომლებიც ოფიციალურად არის მითითებული გამოხმაურებაში.
რა სიმპტომებზე უნდა ვიყო ყურადღებით?
თუ ბავშვს აქვს დიარეა, ცხელება, ღებინება ან უჩვეულო სისუსტე, აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია [5].
რა უნდა გავაკეთო, თუ უკვე მივეცი ბავშვს აღნიშნული პროდუქტი?
პანიკა არ არის საჭირო. დაკვირვება და საჭიროების შემთხვევაში პედიატრთან დაკავშირება საკმარისია.
როგორ ავიცილოთ მსგავსი რისკები მომავალში?
პროდუქტის ეტიკეტის, ვარგისიანობის და ოფიციალური გაფრთხილებების რეგულარული შემოწმება წარმოადგენს საუკეთესო პრაქტიკას.
დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით
საბავშვო კვების უსაფრთხოება წარმოადგენს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის უმნიშვნელოვანეს მიმართულებას, რადგან იგი ეხება ყველაზე მოწყვლად ჯგუფს — ჩვილებსა და მცირეწლოვან ბავშვებს. საფრანგეთში მიმდინარე საბავშვო რძის ზოგიერთი პარტიის ამოღება გვახსენებს, რომ ხარისხის კონტროლი და სწრაფი რეაგირება აუცილებელია ყველა ქვეყანაში.
საქართველოსთვის მნიშვნელოვანია, რომ მსგავსი შემთხვევები გახდეს სტიმული:
- რეგულაციის გაძლიერებისთვის
- იმპორტირებული პროდუქტების მონიტორინგისთვის
- მშობლების ინფორმირებულობის ამაღლებისთვის
მშობლების პასუხისმგებლობა და სახელმწიფოს ეფექტიანი კონტროლი ერთად ქმნის ბავშვის ჯანმრთელობის დაცვის მყარ საფუძველს.
წყაროები
- Centers for Disease Control and Prevention. Cronobacter and infant formula. Available from: https://www.cdc.gov/cronobacter/index.html
- American Academy of Pediatrics. Infant food safety and allergy risks. Available from: https://www.aap.org
- World Health Organization. Infant and young child feeding. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/infant-and-young-child-feeding
- European Food Safety Authority. Food recalls and risk management. Available from: https://www.efsa.europa.eu
- Centers for Disease Control and Prevention. How to prepare and store powdered infant formula. Available from: https://www.cdc.gov/nutrition/infantandtoddlernutrition/formula-feeding/index.html
- The Lancet. Food safety and public health policy. Available from: https://www.thelancet.com
#უსაფრთხოებისგაფრთხილება #პროდუქტისგამოხმაურება #საბავშვორძე
