შესავალი — ანალიტიკური კომენტარი
რესპირატორული ვირუსული ინფექციები სეზონურად მნიშვნელოვან დატვირთვას აყენებს ჯანდაცვის სისტემას, განსაკუთრებით ბავშვთა ჯანმრთელობის კუთხით. მიმდინარე ეპიდსეზონზე საქართველოში კვლავ დომინანტურია გრიპი, რაც განსაზღვრავს როგორც ჰოსპიტალიზაციის სტრუქტურას, ისე გართულებების რისკს. კლინიკური პრაქტიკისა და ეპიდემიოლოგიური დაკვირვებების თანახმად, გრიპის მაღალი გავრცელება პირდაპირ უკავშირდება პნევმონიის, სასუნთქი სისტემის მწვავე დაზიანებებისა და ინტენსიური სამედიცინო დახმარების საჭიროების ზრდას.
პრობლემის აღწერა
მიმდინარე სეზონზე რესპირატორულ ვირუსებს შორის წამყვან პოზიციას კვლავ გრიპი ინარჩუნებს. არსებული მონაცემებით, ყველაზე ფართოდ გავრცელებულია გრიპის A ტიპის H3N2 შტამი, ე.წ. „ჰონგ-კონგის ვირუსი“, რასაც მოსდევს გრიპის B ტიპი და სხვა A ტიპის შტამები. აღნიშნული ვითარება განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს პედიატრიულ ასაკში, რადგან ბავშვები უფრო ხშირად საჭიროებენ სტაციონარულ მკურნალობას და მათში გართულებების განვითარების რისკი მაღალია.
სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი
გრიპის ვირუსი სასუნთქი გზების ეპითელურ უჯრედებს აზიანებს, იწვევს ლორწოვანი გარსის ანთებას და ამცირებს ადგილობრივ იმუნურ დაცვას. H3N2 შტამი ცნობილია თავისი შედარებით მაღალი გადამდებლობით და სეზონური ეპიდემიების დროს ხშირი დომინირებით. კლინიკურად გრიპი ბავშვებში შეიძლება გამოვლინდეს მაღალი ტემპერატურით, ხველით, საერთო სისუსტითა და ზოგ შემთხვევაში ფილტვების ანთებით.
კლინიკური დაკვირვებები აჩვენებს, რომ სწორად და დროულად დაწყებული ანტივირუსული თერაპია მნიშვნელოვნად ამცირებს გართულებების რისკს. ანტიბიოტიკები გამოიყენება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დასტურდება ბაქტერიული გართულება, მათ შორის პნევმონია.
სტატისტიკა და მტკიცებულებები
კლინიკური მონაცემების მიხედვით, რესპირატორული ვირუსული ინფექციების საერთო სტრუქტურაში გრიპი დაახლოებით 77%-ს შეადგენს. ამ მაჩვენებელში ყველაზე დიდი წილი — დაახლოებით 72% — მოდის H3N2 ტიპის ვირუსზე. გრიპის B ტიპი შეადგენს დაახლოებით 4%-ს, ხოლო სხვა A ტიპის ვირუსები — დაახლოებით 1%-ს. დანარჩენ შემთხვევებში ფიქსირდება რინოვირუსი, პარაგრიპი და რესპირატორული სინციტიური ვირუსი, თუმცა მათი გავრცელება შედარებით დაბალია.
პედიატრიულ სტაციონარში ერთდროულად მკურნალობს რამდენიმე ათეული ბავშვი სასუნთქი სისტემის მწვავე დაზიანებით, რაც ადასტურებს გრიპის სეზონის კლინიკურ სიმძიმეს. აღსანიშნავია, რომ მიმდინარე პერიოდში ლაბორატორიულად დადასტურებული კორონავირუსის შემთხვევები ბოლო კვირებში არ ფიქსირდება.
საერთაშორისო გამოცდილება
საერთაშორისო გამოცდილება აჩვენებს, რომ გრიპის A/H3N2 შტამი ხშირად დომინირებს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში სეზონური ეპიდემიების დროს და ასოცირებულია ჰოსპიტალიზაციის მაღალი მაჩვენებლით, განსაკუთრებით ბავშვებსა და ხანდაზმულებში. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია და დაავადებათა კონტროლის წამყვანი ცენტრები ხაზს უსვამენ გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინაციის მნიშვნელობას, როგორც ყველაზე ეფექტიან პრევენციულ ღონისძიებას, რომელიც ამცირებს მძიმე მიმდინარეობისა და გართულებების რისკს.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში მიმდინარე სეზონზე გრიპის დომინირება აისახა პედიატრიული კლინიკების დატვირთვაზე. როგორც აღნიშნავს იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორი, პედიატრი ივანე ჩხაიძე, ჰოსპიტალიზებული ბავშვების დიდ ნაწილს აღენიშნება სასუნთქი სისტემის დაზიანება და ფილტვების ანთება. კლინიკური დაკვირვებებით, ე.წ. ჰონგ-კონგის ვირუსი განსაკუთრებული სიმძიმით არ გამოირჩევა, თუ მკურნალობა დროულად იწყება.
მნიშვნელოვანი გარემოებაა ისიც, რომ ჰოსპიტალიზებულ ბავშვთა აბსოლუტური უმრავლესობა არ იყო აცრილი სეზონური გრიპის საწინააღმდეგოდ, რაც კიდევ ერთხელ აჩვენებს ვაქცინაციის დაბალ მოცვას და მის გავლენას დაავადების გავრცელებაზე. საზოგადოებრივი ინფორმირების თვალსაზრისით აქტუალური რჩება სანდო სამედიცინო ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა, მათ შორის პლატფორმებზე, როგორიცაა https://www.sheniekimi.ge და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მიმართულებით — https://www.publichealth.ge.
მითები და რეალობა
მიტი: გრიპი ყოველთვის მსუბუქად მიმდინარეობს ბავშვებში.
რეალობა: გრიპი ხშირად იწვევს გართულებებს, მათ შორის პნევმონიას, განსაკუთრებით დაუცველ ასაკობრივ ჯგუფებში.
მიტი: ანტიბიოტიკი გრიპის სამკურნალოდ აუცილებელია.
რეალობა: გრიპი ვირუსული ინფექციაა და ანტიბიოტიკი გამოიყენება მხოლოდ ბაქტერიული გართულების შემთხვევაში.
მიტი: აცრა გრიპისგან სრულ დაცვას იძლევა.
რეალობა: ვაქცინაცია სრულ დაცვას არ იძლევა, თუმცა მნიშვნელოვნად ამცირებს მძიმე მიმდინარეობისა და ჰოსპიტალიზაციის რისკს.
ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)
რატომ არის H3N2 შტამი ხშირად დომინანტური?
ეს შტამი ხასიათდება მაღალი გადამდებლობით და იმუნური სისტემის მიერ წინა სეზონებში გამომუშავებული დაცვის ნაწილობრივი გვერდის ავლით.
არის თუ არა მიმდინარე სეზონი უფრო მძიმე წინა წელთან შედარებით?
კლინიკური მონაცემებით, შემთხვევების რაოდენობა და სტრუქტურა წინა წლის მსგავსია, თუმცა გავრცელება შედარებით ადრე დაიწყო.
რატომ არ ფიქსირდება კორონავირუსი?
ამ ეტაპზე ლაბორატორიული მონაცემებით ბოლო რამდენიმე კვირის განმავლობაში კორონავირუსის დადასტურებული შემთხვევები არ გამოვლენილა, რაც სეზონური ვირუსების ცირკულაციის ბუნებრივ ცვლას უკავშირდება.
დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით
მიმდინარე ეპიდსეზონი აჩვენებს, რომ გრიპი კვლავ რჩება რესპირატორული ვირუსების მთავარ პრობლემად, განსაკუთრებით ბავშვთა ასაკში. მაღალი გავრცელება, H3N2 შტამის დომინირება და პნევმონიის ხშირი შემთხვევები ხაზს უსვამს პრევენციის მნიშვნელობას. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დონეზე მთავარი ამოცანაა მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლება, ვაქცინაციის მოცვის გაზრდა და დროული მიმართვა სამედიცინო დახმარებისთვის, რაც ამცირებს გართულებებს და ჯანდაცვის სისტემის დატვირთვას.
წყაროები
- World Health Organization. Influenza (Seasonal). Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/influenza-(seasonal)
- Centers for Disease Control and Prevention. Influenza (Flu): Information for Health Professionals. Available from: https://www.cdc.gov/flu/professionals/index.htm
- European Centre for Disease Prevention and Control. Seasonal influenza overview. Available from: https://www.ecdc.europa.eu/en/seasonal-influenza
