ავსტრალიამ საშვილოსნოს ყელის კიბო 25 წლამდე ქალებში პრაქტიკულად ნულამდე დაიყვანა — ეს შესაძლებელია საქართველოში?
Sheniekimi.ge – სამედიცინო საინფორმაციო პორტალი
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
ავსტრალიაში ოფიციალურად დადასტურდა ის, რასაც მეცნიერები საუკუნის მიღწევას უწოდებენ. 2021 წელს 25 წლამდე ასაკის ქალებში საშვილოსნოს ყელის კიბოს ახალი შემთხვევა ნულს გაუტოლდა.
ეს შედეგი შემთხვევითი არ არის. ეს არის სახელმწიფოს, მეცნიერებისა და ეფექტიანი HPV ვაქცინაციის პროგრამის სინერგიული მუშაობის შედეგი.
და ახლა ყველაზე სენსიტიური კითხვა სრულიად სამართლიანად ჩნდება:
- რატომ არ ხდება იგივე საქართველოში?
- რატომ უნდა ავადდებიან და იღუპებოდნენ ქართველი ქალები პროფილაქტიკით თავიდან ასაცილებელი კიბოთი?
საქართველოში დღემდე გვაქვს:
• დაბალი HPV ვაქცინაციის დონე
• ანტივაქცერული დეზინფორმაციის აგრესიული გავრცელება
• რეგიონებში სკრინინგის უთანაბრობა
• გვიანი დიაგნოსტიკა
• არასაკმარისი სახელმწიფო კომუნიკაცია და განათლება
ავსტრალიის მაგალითი გვაჩვენებს, რომ საშვილოსნოს ყელის კიბო შესაძლებელია ნულამდე დავიდეს. ეს არის დადასტურებული, რეალური მონაცემი და არა თეორია.
რა გააკეთა ავსტრალიამ?
2021 წელს 25 წლამდე ასაკობრივ ჯგუფში საშვილოსნოს ყელის კიბოს ახალი შემთხვევები ნულოვანი იყო.
მთავარი განმაპირობებელი ფაქტორი არის HPV ვაქცინაციის ეროვნული პროგრამა, რომელიც 2007 წლიდან მოქმედებს.
როგორ მიაღწიეს ასეთ შედეგს?
1. სკოლებში სავალდებულო და უფასო HPV ვაქცინაცია
ვაქცინაციის მოცვა 80–90%-ს აღწევს.
2. ცენტრალიზებული სკრინინგი Pap და HPV ტესტებით
ქალებს რეგულარული მოწვევები ეგზავნებათ.
3. მაღალი საზოგადოებრივი ცნობიერება
ანტივაქსერული დეზინფორმაცია იქ ქცევაზე სერიოზულად ვერ მოქმედებს.
4. მკაფიო და თანმიმდევრული სახელმწიფო პოლიტიკა
ყველა ნაბიჯი ეფუძნება ავტორიტეტული ინსტიტუტების მონაცემებს.
რა ხდება საქართველოში?
HPV ვაქცინაციის მოცვა კრიტიკულად დაბალია. მიუხედავად იმისა, რომ ვაქცინა უფასოა 9–14 წლის გოგონებისთვის, ინტერნეტდეზინფორმაცია აფერხებს მის მიღებას.
ანტივაქსერული კამპანიები უამრავ მშობელს აყოვნებს. ხალხს შიში აქვს იმ ვაქცინის, რომელიც მსოფლიოში 270 მილიონზე მეტჯერ არის გამოყენებული უსაფრთხოდ.
საშვილოსნოს ყელის კიბოს სიკვდილიანობა საქართველოში მაღალია. ქალები ექიმთან ხშირად გვიან მიდიან.
რეგიონებში სკრინინგი არათანაბრად ხელმისაწვდომია. ბევრ ქალს Pap/HPV ტესტზე წვდომა არ აქვს.
რას ამბობს მეცნიერება?
- HPV ვაქცინა ერთადერთი ვაქცინაა, რომელიც უშუალოდ კიბოს თავიდან გვაცილებს.
- საშვილოსნოს ყელის კიბოს 99% გამოწვეულია HPV ინფექციით.
- ვაქცინა ბლოკავს იმ შტამებს, რომლებიც კიბოს გამოიწვევენ.
ავსტრალია გვიჩვენებს, რომ მასობრივი ვაქცინაციით კიბო შეიძლება პრაქტიკულად გაქრეს.
რა უნდა გააკეთოს საქართველომ?
1. სკოლებში HPV ვაქცინაციის სავალდებულო დანერგვა
ეს არის ერთადერთი რეალური გზა 80–90%-იანი მოცვის მისაღწევად.
2. დეზინფორმაციის წინააღმდეგ სისტემური ბრძოლა
სკოლები, ჯანდაცვის სამინისტრო და მედია ერთიანი მესიჯით უნდა მოქმედებდნენ.
3. Pap და HPV სკრინინგის თანაბარი ხელმისაწვდომობა მთელ ქვეყანაში
ქალებმა უნდა მიიღონ უფასო და ხელმისაწვდომი ტესტირება.
4. მოწვევებისა და შეხსენებების ავტომატური სისტემა
ავსტრალიის მოდელი ამარტივებს სკრინინგში ჩართვას.
5. მეცნიერულ პოლიტიკაზე გადასვლა
ვაქცინაცია არ არის პოლიტიკური საკითხი. ეს სიცოცხლის გადარჩენის მექანიზმია.
Q&A
1. უსაფრთხოა HPV ვაქცინა?
დიახ. 270 მილიონზე მეტი დოზა გამოიყენეს მსოფლიოში და სერიოზული გართულებების შემთხვევები უკიდურესად იშვიათია.
2. უნდა აიცრას ბიჭებიც?
ბევრი ქვეყანა აცრის, რადგან HPV მამაკაცებშიც იწვევს კიბოს. საქართველო მომავალში ამ ნაბიჯს უნდა მიჰყვეს.
3. შესაძლებელია საშვილოსნოს ყელის კიბოს ელიმინაცია?
დიახ. ეს არის ერთ-ერთი იშვიათი კიბო, რომლის პრაქტიკული გამქრალიც შესაძლებელია.
4. 26 წელზე მეტი ასაკი მაქვს — მაინც გავიკეთო?
26 წლამდე ეფექტი მაქსიმალურია, მაგრამ 45 წლამდე მაინც აქვს დაცვის სარგებელი.
5. რატომ ვერ ვაღწევთ ავსტრალიის შედეგს?
დაბალი ვაქცინაცია
გაუთვალისწინებელი დეზინფორმაცია
არასისტემური სკრინინგი
„ავტორიტეტული ქვეყნების მაგალითები გვაჩვენებს ერთ მარტივ ჭეშმარიტებას. ვაქცინა მუშაობს. ვაქცინა იცავს. ვაქცინა უშუალოდ სიცოცხლეს გადაარჩენს. ახლა არჩევანი საქართველოზეა. მივყვებით მეცნიერებას და გადავარჩენთ ათასობით ქალს, თუ დეზინფორმაციას დავუთმობთ მომავალს.“
წყაროები:
Medscape. Australian HPV Vaccination Marks Cervical Cancer Milestone. 2025. https://ms.spr.ly/6188tgU8w
Hall MT, Simms KT, et al. Lancet Public Health. 2019;4(1):e19–27. https://doi.org/10.1016/S2468-2667(18)30293-5
Australian Institute of Health and Welfare. Cervical screening in Australia. 2023.
WHO. HPV vaccines: safety and effectiveness.
Drolet M, et al. Lancet Infect Dis. 2019;19(5):e215–e226.
გადმოწერეთ:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD):
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
WHO ექსპერტი, Accreditation Canada-ს წარმომადგენელი საქართველოში
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
