ექვსი წლის ლიზი უკვე სკოლის მოსწავლეა. თითქოს გასაკვირი არაფერია, მაგრამ გოგონა სმენის დაქვეითებით დაიბადა და ამ სირთულის მქონე ბავშვებისთვის სკოლაში სწავლა ხშირად გამოწვევებთანაა დაკავშირებული.
თუმცა, მთელი ოჯახისა და პროფესიონალების ჩართვით, კოხლეარული იმპლანტის გამოყენებით, ლიზი სრულფასოვანი ცხოვრებით ცხოვრობს, წარჩინებით სწავლობს, ცეკვავს, მღერის და უკვე მასწავლებლობაზე ოცნებობს.
ლიზის წარმატების უკან მისი დედა, სოფო დგას, რომელმაც ადრეული ასაკიდანვე შენიშნა შვილის სმენის დაქვეითება და ექიმების რჩევით მიიღო ზომები.
თუმცა, თვლის, მეტი რომ სცოდნოდა სმენის დაქვეითების შესახებ, დაბადებიდანვე უფრო მეტად მიაქცევდა ყურდღებას და თაიდანვე მოიძევდა საშუალებებს, რაც გაამარტივებდა ბავშვის გზას.
ლიზის კოხლეარული იმპლანტი ორი წლის ასაკში ჩაუდგეს, რასაც ინტენსიური რეაბილიტაციის პროცესი მოჰყვა. ამისთვის ოჯახი დედოფლისწყაროდან თბილისში გადმოვიდა საცხოვრებლად.
იმპლანტის ჩადგმიდან ლიზიმ მალევე დაიწყო მეტყველება, მოსმენა, გახდა უფრო აქტიური და მთლიანად გარდაისახა, განვითარებით სრულად დაეწია მისი ასაკის სხვა ბავშვებს.
„მიუხედავად იმისა რომ თავდაპირველად ემოციურად ძალიან რთული იყო, გადავდგით ყველა ნაბიჯი და რაც მთავარია, არ ვიზარებდი, ბავშვს მუდმივად ველაპარაკებოდით, ვეთამაშებოდით, ყველაფერში ვრთავდით, ჩვეულებრივად, როგორც მის ძმას,“ – იხსენებს სოფო.
ბავშვის რეაბილიტაციის პროცესში განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს მშობელს და ოჯახს, რასაც სოფოს გამოცდილებაც ადასტურებს: „ყველა მშობელს მოვუწოდებ, არ დანებდეთ, ესაუბრეთ თქვენს შვილს, ენდეთ ექიმებს, გაიარეთ რეაბილიტაცია და არ დაკარგოთ დრო.“
სკოლაში მისვლისას სოფომ და კლასის დამრიგებელმა მშობლებთან და ბავშვებთან შეხვედრები გამართეს, სადაც აუხსნეს, რა არის სმენის დაქვეითება და როგორ მუშაობს კოხლეარული იმპლანტი. ბავშვებმაც ბუნებრივად მიიღეს ყველაფერი და ლიზის კლასში ინკლუზიური გარემოა, ყოველგვარი სტიგმისგან თავისუფალი.
ლიზის ისტორია კიდევ ერთხელ აჩვენებს რომ ადრეული გამოვლენა, დროული ჩარევა, ოჯახის მხარდაჭერა და ინკლუზიური განათლება რეალურად ცვლის ადამიანების ცხოვრებას და რომ ყველა ბავშვს უნდა ჰქონდეს სრულფასოვანი განვითარების შესაძლებლობა.
„მინდა ლიზის ეს სილაღე და თავისუფლება შემორჩეს, იყოს დამოუკიდებელი და კომპლექსებისან თავისუფალი,“ ამბობს სოფო.
***
ლიზის შემთხვევა გამონაკლისს არ წარმოადგენს. სხვადასხვა კვლევის მიხედვით, საქართველოში მოსახლეობის დაახლოებით 6.5%-8.1% აქვს სმენის დაქვეითების რაიმე ფორმა. მიუხედავად ამისა, ბევრი ადამიანი წლებია დიაგნოზის ან დამხმარე ტექნოლოგიების გარეშე ცხოვრობს. სპეციალიზებული სერვისები შეზღუდულია – სულ დაახლოებით 1,000 მეტყველებისა და ენის თერაპევტი და 410 ოტორინოლარინგოლოგია დასაქმებული, რეაბილიტაციის ცენტრები კი უმეტესად დიდ ქალაქებშია თავმოყრილი.
თუმცა, პროგრესიც სახეზეა: სახელმწიფო პროგრამებით გათვალისწინებულია ცალმხრივი კოხლეარული იმპლანტების, ცალმხრივი (ზრდასრულებისთვის) და ორმხრივი (ბავშვებისთვის) სმენის აპარატების მიწოდება. კოხლეარული იმპლანტის მიმღებთათვის სარეაბილიტაციო სერვისებიც ფინანსდება.
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციისა და მისი დონორის, ATscale, the Global Partnership for Assistive Technology-ს მხარდაჭერით, საქართველო ცდილობს გაზარდოს წვდომა დამხმარე ტექნოლოგიებზე (სმენის აპარატებზე, კოხლეარულ იმპლანტებზე რეაბილიტაციაზე), დანერგოს პრევენციული ზომები და მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ზრუნვის მექანიზმები, რათა უფრო მეტმა ადამიანმა შეძლოს უფრო სრულფასოვნად ცხოვრება და არავინ დარჩეს ყურადღების მიღმა.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
