ხველების სიროფი, რომელმაც ბავშვები დახოცა — რა პრობლემა დგას ინდოეთში და რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის?
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD) — კომენტარი
„როცა საუბარია ბავშვებზე, უსაფრთხოების სტანდარტები უნდა იყოს აბსოლუტი. ინდოეთში მომხდარმა ტრაგედიამ — ბავშვების სიკვდილმა დაბინძურებული ხველების სიროფით — კიდევ ერთხელ დაგვანახა, რომ წარმოება, კონტროლი და ექსპორტი იქ, სადაც ზედამხედველობა სუსტია, ქმნის არა უბრალოდ რისკს, არამედ პირდაპირ საფრთხეს სიცოცხლისთვის. ეს პრობლემა უკვე განმეორებადია და საქართველოსაც ეხება: ქვეყანაში უამრავი დანამატი, სიროფი და ვიტამინი სწორედ ინდოეთიდან შემოდის, და საკონტროლო მექანიზმები უნდა გაძლიერდეს დაუყოვნებლივ.“
რა მოხდა ინდოეთში?
24 ბავშვი გარდაიცვალა „Coldrif“-ის სიროფით
Reuters-ის მიერ გამოქვეყნებული 2025 წლის გამოძიებით:
• ინდოეთის რეგიონის მადჰია პრადეშში ბავშვები მოხვდნენ საავადმყოფოში მძიმე მოწამვლით.
• მიზეზი იყო ხველების სიროფი „Coldrif“, რომელშიც აღმოჩნდა დიეთილენ გლიკოლი (DEG) — ტოქსიკური ქიმიკატი, რომელიც თირკმელს ანადგურებს.
• ლაბორატორიულად დადასტურდა, რომ სიროფი სერიოზულად დაბინძურებული იყო.
• DEG-ს ბავშვებში იწვევს:
• მწვავე თირკმლის უკმარისობას
• კრუნჩხვებს
• კომას
• სიკვდილს რამდენიმე დღეში
როგორ მოხვდა ტოქსინი ბავშვების სიროფში?
Reuters-ის გამოძიებამ აჩვენა:
• მწარმოებელმა Sresan Pharmaceuticals იყენებდა პროპილენ გლიკოლს (PG), რომელიც გადასხმული, გადაფუთული და გაუკონტროლებელი გზით მიიჭრა ქარხანაში.
• ბარელები გახსნილი იყო, უსაფრთხოების ბეჭდების გარეშე, რაც პირდაპირ იძლევა დაბინძურების რისკს.
• ქარხანაში აღმოჩნდა:
• ჰიგიენური პირობების დარღვევა
• დოკუმენტაციის გაყალბება
• GMP სტანდარტების შეუსრულებლობა
• ინსპექტირების წლების განმავლობაში არჩატარება
ეს ტრაგედია პირველი არ არის
ბოლო სამი წლის განმავლობაში ინდოეთში ადრე უკვე მოხდა:
• 2022 — გამბია: 70+ ბავშვი დაიღუპა ინდური სიროფით
• 2023 — უზბეკეთი: 20+ ბავშვი, იგივე მიზეზით (DEG/EG)
• 2024–2025: მრავალჯერადი დაბინძურებული მედიკამენტები, სუსტი ზედამხედველობის გამო
• WHO-მ არაერთხელ გააფრთხილა მსოფლიოს ქვეყნები ინდოეთიდან საექსპორტო პროდუქციის ხარისხის შესახებ
ეს არის სისტემური პრობლემა, არაერთი შემთხვევითობა.
რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის?
1. ინდოეთი არის წამლებისა და დანამატების ერთ-ერთი მთავარი მომწოდებელი
საქართველოში ფართოდ იყიდება:
• პედიატრიული სიროფები
• ვიტამინები
• დანამატები
• ანტიბიოტიკების გარკვეული ფორმები
მათგან ბევრს არ აქვს სრულფასოვანი CoA, არც „heavy metals“ ტესტი, არც ლაბორატორიული შემოწმება.
2. საქართველოზე ექსპორტდება სხვა ხარისხი, ვიდრე დასავლეთში
Reuters-ის გამოძიება პირდაპირ მიუთითებს, რომ ინდოეთის ბევრი მწარმოებელი:
• დასავლეთისთვის აწარმოებს მაღალი კონტროლის ხაზს
• დაბალ და საშუალო შემოსავლიანი ქვეყნებისათვის — დაბალი კონტროლის პროდუქტს
საქართველო მეორე კატეგორიაში ხვდება.
3. ლაბორატორიული კონტროლი ქვეყანაში სუსტი რჩება
დღეს:
• არ არსებობს სავალდებულო ტესტირება ყველა იმპორტირებულ სიროფზე
• ხარისხის კონტროლი დამოკიდებულია იმპორტიორის კეთილსინდისიერებაზე
• სახელმწიფო შემთხვევით ამოწმებს მცირე რაოდენობას
• სიროფის ფორმები (სითხეები) ყველაზე მაღალ რისკშია
რატომ არის განსაკუთრებით საშიში სიროფები?
სიროფები ხშირად შეიცავს:
• პროპილენ გლიკოლს (PG)
• გლიცერინს
• არომატიზატორებს
• გამხსნელებს
ეს ინგრედიენტები ყველაზე მარტივად ბინძურდება და სწორედ აქ ხდება დიეთილენ გლიკოლის მოხვედრა.
რას უნდა გააკეთოს საქართველო?
რეგულატორები
• სავალდებულო გახდეს ლაბორატორიული ტესტირება ყველა ბავშვთა სიროფზე
• ყველა იმპორტიორმა წარადგინოს ნამდვილი GMP + სრული CoA
• შეიქმნას ონლაინ საჯარო რეესტრი, სადაც იქნება ყველა იმპორტირებული პროდუქტის ხარისხის ინფორმაცია
• არ დაიშვას გადაფუთული ან გაურკვეველი წარმოშობის ნედლეული
იმპორტიორები
• არ უნდა ჩამოყვანონ პროდუქტი ინდოეთიდან დამოუკიდებელი ტესტის გარეშე
• ნედლეულის წყარო უნდა იყოს დადასტურებული
• უნდა არსებობდეს ბარელის/კონტეინერის ბეჭდვის მტკიცებულება
მშობლები
• არ იყიდოთ უცნობი ბრენდის სიროფი
• აცნობეთ ექიმს, თუ პროდუქტი ინდოეთიდან არის
• უპირატესობა მიეცით ისეთ ბრენდებს, რომელთა ხარისხიც დამოუკიდებლად მოწმდება
• ეჭვის შემთხვევაში სიროფი არ მიიღოთ
შეჯამება — მთავარი გზავნილი
- ინდოეთში რასაც ვხედავთ, შემთხვევითობა არ არის.
- ეს არის სისტემური ჩავარდნა, რომელიც წლიდან წლამდე კლავს ბავშვებს.
- და რადგან საქართველო იმპორტზეა დამოკიდებული, ჩვენთვის რისკი რეალური და დაუყოვნებლივაა.
ხველების სიროფი — განსაკუთრებით ინდოეთში წარმოებული — არ უნდა ჩაითვალოს უსაფრთხოდ, სანამ ლაბორატორიული ტესტი არ დაამტკიცებს მის ხარისხს.
წყაროები
1. Reuters. Safety lapses, weak oversight: How children die from Indian cough syrup. 2025 Nov 21. Available from: https://www.reuters.com/…/safety-lapses-weak-oversight-how…
2. Reuters. India declares three cough syrups toxic after child deaths. 2025 Oct 9. Available from: https://www.reuters.com/…/india-declares-three-cough-syrups…
3. People Magazine. At least 20 children dead after consuming contaminated cough syrup. 2025.
4. WHO. Medical product quality alerts — DEG/EG contamination.
5. UNICEF/Global Health Reports on substandard medicines in LMICs.
ავტორის ბიოგრაფია
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD)
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი, Accreditation Canada-ს წარმომადგენელი საქართველოში და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. 25+ წლიანი გამოცდილება საქართველოსა და საერთაშორისო ჯანდაცვის სისტემებში.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
