საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე გიორგი კავკასიძის პოტს ეხმიანება, – 97 წლის პაციენტს ინსულტის შემდეგ განუვითარდა დემენცია და ფსიქოზური სიმპტომები. ნევროპათოლოგმა დაუნიშნა Olanzapine 5 მგ.
იცნობთ პრეპარატს, რომელსაც უნიშნავთ პაციენტს?
ექიმებო, კითხვა მარტივია — წაიკითხეთ “ინსტრუქცია”?
საქართველოში ყოველდღიურად ათასობით პაციენტს უნიშნავენ წამლებსა და დანამატებს ისე, რომ არც ექიმი და არც ფარმაცევტი არ კითხულობს პრეპარატის ოფიციალურ ინსტრუქციას (SmPC – Summary of Product Characteristics).
ეს მხოლოდ ფორმალური შეცდომა არ არის — ეს პაციენტის სიცოცხლის ფასად შეიძლება დასრულდეს.
Olanzapine-ის მაგალითი — როცა “ჩვეულებრივი დანიშვნა” შეიძლება იყოს საბედისწერო
97 წლის პაციენტს ინსულტის შემდეგ განუვითარდა დემენცია და ფსიქოზური სიმპტომები. ნევროპათოლოგმა დაუნიშნა Olanzapine 5 მგ.
თუ გახსნით პრეპარატის ოფიციალურ SmPC-ს (ეს დოკუმენტი არის საჯარო, EMA-სა და FDA-ს საიტებზე), პირველი გაფრთხილებაა:
“In older people with dementia, the use of olanzapine increases the risk of death.”
(„ხანდაზმულ, დემენციან პაციენტებში პრეპარატი ზრდის სიკვდილის რისკს.“)
ეს ინფორმაცია არც ფარულია, არც რთულად მოსაძებნი. მაგრამ ხშირად ვერავინ კითხულობს. შედეგი კი — საფრთხე ადამიანების სიცოცხლეს.
“ინსტრუქციის” გაუთვალისწინებლობა — სისტემური ეპიდემია
საუბარია არა მხოლოდ წამლებზე, არამედ საკვებ დანამატებზე, რომლებიც საქართველოში იყიდება “რეკომენდაციის” ფორმით, ექიმებისა და ფარმაცევტების გვერდებიდან, თითქოს ეს იყოს უბრალო პროდუქტი.
მიუხედავად იმისა, რომ ყველა ევროპული და ქართული ნორმა (დადგენილება №360, №227, EMA/WHO/WMA) ითხოვს:
• მკაფიო სერტიფიკატებს (GMP, ISO, COA),
• დადასტურებულ სამეცნიერო მტკიცებულებებს,
• და ზუსტ ინსტრუქციას რისკების შესახებ,
რეალობაში ექიმთა დიდი ნაწილი არც SmPC-ს კითხულობს და არც პროდუქტის ხარისხს ამოწმებს.
ეს არ არის მხოლოდ პროფესიული დაუდევრობა — ეს ეთიკური დარღვევაა
სამედიცინო ეთიკა (WMA, WHO) მკაფიოდ ამბობს:
ექიმს არ აქვს უფლება რეკლამირებდეს, ურჩიოს ან დანიშნოს მედიკამენტი/დანამატი მტკიცებულებების გარეშე.
თუ ექიმი არ ფლობს ოფიციალურ მონაცემს — ეს უკვე მიანიშნებს არაპროფესიონალიზმზე.
რას ნიშნავს SmPC?
SmPC (Summary of Product Characteristics) — ეს არის დოკუმენტი, რომელიც განსაზღვრავს პრეპარატის:
• ჩვენებებსა და უკუჩვენებებს,
• გვერდით ეფექტებს,
• ფარმაკოლოგიურ მონაცემებს,
• დოზირებას და გაფრთხილებებს.
იგი წარმოადგენს იმ “საშინაო დავალებას”, რომელიც ყოველ ექიმს უნდა ჰქონდეს წაკითხული დანიშვნამდე.
საჯარო შეკითხვა
რატომ არ კითხულობენ ქართველი ექიმები პრეპარატის ინსტრუქციას?
რატომ არ ითხოვენ დანამატების ხარისხის სერტიფიკატებს, როცა ეს არის პირდაპირი კანონიერი ვალდებულება?
ეს არის სერიოზული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პრობლემა, რომელსაც უნდა შეეხოს როგორც ჯანდაცვის სამინისტრო, ისე პროფესიული ასოციაციები.
დასკვნა
- სანამ დანიშნავ — წაიკითხე SmPC
- სანამ რეკომენდაციას მისცემ — შეამოწმე სერტიფიკატი
- სანამ გაუზიარებ პოსტს — დაიცავი პაციენტის სიცოცხლე
სხვა გზა არ არსებობს.
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
