პაციენტი საფრთხეშია — ბაქტერია, რომელიც სამედიცინო პლასტმასას ჭამს!
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი.
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
ახალი მუქარა ჰოსპიტლებში: ბაქტერია, რომელიც პლასტმასს “ჭამს” და ანტიბიოტიკებისადმი უფრო გამძლე ხდება
ერთ-ერთი ყველაზე საშიში ჰოსპიტალური ბაქტერია — Pseudomonas aeruginosa — ახალი მექანიზმით გახდა სიცოცხლისათვის საშიში: მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ ამ ბაქტერიამ ისწავლა ბიოდეგრადირებადი სამედიცინო პლასტმასას გადამუშავება და მისი გამოყენება საკვებად.
მკვლევართა ჯგუფმა დაადგინა, რომ ბაქტერია გამოყოფს სპეციალურ ფერმენტს — Pap1-ს, რომელიც ანგრევს პლასტმასას სტრუქტურას და ქმნის ნუტრიენტებს, რომლითაც ბაქტერია იკვებება. ეს არამხოლოდ ზრდის მის სიცოცხლისუნარიანობას, არამედ აძლევს უნარს, შექმნას ბიოფილმები — დამცავი საფარები, რომლებიც ბაქტერიას იცავს ანტიბიოტიკებისგან.
სად იმალება საფრთხე?
პლასტმასის მიკროელემენტები ფართოდ გამოიყენება კლინიკებში — ჭრილობის ნაკერებში, შიდა კათეტერებში, იმპლანტებში და სხვა სამედიცინო მოწყობილობებში. თუ ბაქტერიას შეუძლია ამ მასალის გადამუშავება, ეს ნიშნავს, რომ ის დაუნდობლად გრძელვადიანი და გამძლე ხდება კლინიკურ გარემოში.
პლასტმასას ზედაპირებზე განვითარებული ბიოფილმები მკვეთრად ამცირებს ანტიბიოტიკების მოქმედების უნარს. შედეგად, დაავადებები, რომლებიც ადრე მარტივად იკურნებოდა, გადაიქცა მრავალრეზისტენტულ ინფექციებად, რომელთა მკურნალობა უკვე რთულია და ძვირიც.
რისკები პაციენტებისთვის
• ინფექციის სწრაფი გავრცელება ოპერაციის შემდეგ
• ინფიცირებული იმპლანტები და კათეტერები
• მკურნალობაზე ცუდი რეაგირება
• სეპსისის მაღალი რისკი
• გახანგრძლივებული ჰოსპიტალიზაცია და სიკვდილიანობის ზრდა
პროფესორის გაფრთხილება:
„სამედიცინო პლასტმასას გამოყენება კლინიკებში უკვე საჭიროებს გადახედვას. ახლა, როცა ვიცით, რომ ბაქტერიას შეუძლია ამ მასალების გადამუშავება, ეს ხდება არა უბრალოდ ჰიგიენური საკითხი, არამედ პირდაპირ პაციენტის სიცოცხლესთან დაკავშირებული პრობლემა.“
როგორ შევამციროთ რისკები?
სამედიცინო დაწესებულებებმა უნდა:
• გადახედონ პლასტმასაზე დამოკიდებულებას
• გამოიყენონ ალტერნატიული, არაბიოდეგრადირებადი მასალები
• გააძლიერონ სტერილიზაციის მეთოდები
• დანერგონ ბაქტერიის მონიტორინგის თანამედროვე სისტემა
• ჩაატარონ რეგულარული მიკრობიოლოგიური კვლევები მოწყობილობებზე
დასკვნა
სამეცნიერო პროგრესი კიდევ ერთხელ გვიჩვენებს, რომ მიკრობები სწრაფად ევოლუციონირებენ და ადაპტირდებიან ახალ გარემო პირობებთან. სამედიცინო სისტემებს სჭირდებათ რეაგირება და ადაპტაცია ამ ახალ რეალობაზე, რათა დაიცვან პაციენტები, სამედიცინო პერსონალი და საზოგადოება.
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
წყაროები – Vancouver სტილში:
1. Hernandez S, et al. Pseudomonas aeruginosa utilizes a plastic-degrading enzyme Pap1 to persist on medical devices. Nature Microbiology. 2025;10(4):445–452. https://doi.org/10.1038/s41564-025-01452
2. World Health Organization. Global priority pathogens list of antibiotic-resistant bacteria. WHO. 2024.
3. CDC. Healthcare-associated infections: Overview and impact. Centers for Disease Control and Prevention. 2023.
კონფლიქტების განმარტება (COI):
ავტორს არ აქვს ფინანსური ან სხვა კომერციული ინტერესი ამ თემასთან დაკავშირებით.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
