სტრესი ორგანიზმის საპასუხო რეაქციაა ნებისმიერ ცვლილებაზე, რომელსაც შეგუება ან აღქმა სჭირდება. თავად სიტყვის მნიშვნელობა ითარგმნება როგორც წნეხი ან ზეწოლა. სტრესს ნებისმიერი ადამიანი განიცდის ყოველდღიურად, თუმცა როგორ რეაგირებთ მასზე, სწორედ ეს არის ყველაზე მნიშვნელოვანი.
სტრესი შესაძლებელია მოკლეხნიანი იყოს ან გრძელვადიანი, ქრონიკულ სტრესი კი ხანგრძლივი, მუდმივი განცდაა, რომელიც სერიოზულ ზიანს აყენებს როგორც ფიზიკურ ასევე მენტალურ ჯანმრთელობას.
რა ჯანმრთელობის პრობლემები შეიძლება გამოიწვიოს სტრესმა, როგორ მოქმედებს სტრესი ადამიანის ორგანიზმზე. დერმატოლოგმა ზაზა თელიამ “რუსთავი 2-ის” დილის გადაცემაში ისაუბრა.
ორი ტიპის სტრესი არსებობს და განმარტა, თუ რას იწვევს თითოეული მათგანი და როგორ მოქმედებს ეს ადამიანის ორგანიზმზე.
სტრესი არსებობს ორი ტიპის – მწვავე და ქრონიკული. მწვავე სტრესი არ გრძელდება დიდი ხნის განმავლობაში, ეს არის ნორმალური, ფიზიოლოგიური, ორგანიზმის ადაპტაციური პასუხი, რომ რაღაც სტრესულ სიტუაციაზე, ჩვენი ორგანიზმი რეაგირებს. ხოლო, თუ ვსაუბრობთ ქრონიკულ სტრესზე, რომელიც მუდმივად მეორდება, ამას მივყავართ თითქმის ყველა ორგანოს და ორგანოთა სისტემის დაზიანებისკენ.
აღქმული საფრთხის წინაშე, ორგანიზმი ააქტიურებს სიმპათიკურ ნერვულ სისტემას და ამის კვალდაკვალ გამოიყოფა ჰორმონი – ადრენალინი, ანუ ეპინეფრინი და ე.წ. სტრესის ჰორმონი კორტიზოლი. სწორედ ეს ორი ჰორმონია პასუხისმგებელი იმაზე, რომ სტრესული სიტუაციის დროს, ორგანიზმი რეაგირებს და ეს თუ სისტემატურად გრძელდება, ამას უკვე მივყავართ სხვადასხვა ორგანოს ჩართულობაზე, ანუ დაზიანებაზე.
სიმპათიკურ ნერვული სისტემის გააქტიურებით იმატებს გულისცემა, არტერიული წნევა, სუნთქვის სიხშირე. ეს სტრესული სიტუაციაში თანმდევი პროცესია. სტრესს ყველაფერზე აქვს გავლენა, მაგრამ მათ შორის ყველაზე ყურადსაღებია:
1. გულსისხლძარღვთა სისტემა – ქრონიკულმა სტრესმა შეიძლება ხელი შეიწყოს გულის სხვადასხვა დაავადებას და ასევე ინსულტის განვითარებას.
2. სასუნთქი სისტემა – სუნთქვის გახშირება, ქოშინი. სტრესი ასთმის გამწვავების ერთ-ერთი მაპროვოცირებელია.
3. კუნთოვანი სისტემა – სტრესის დროს კუნთების დაძაბულობა ჩვეულებრივი მომენტია.
4. კუჭ-ნაწლავის სისტემა – სტრესმა შეიძლება ხელი შეუშალოს საჭმლის მონელებას, რამაც შესაძლოა გამოიწვიოს კუჭის ტკივილი, გულისრევა, დიარეა ან ყაბზობა. მას ასევე შეუძლია ხელი შეუწყოს ისეთი დაავადებების განვითარებას, როგორიცაა გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი და წყლულები.
5. ენდოკრინული სისტემა – ქრონიკულმა სტრესმა შეიძლება დაარღვიოს ჰორმონების ბალანსი. იმოქმედოს რეპროდუქციულ სისტემაზე, მეტაბოლიზმზე და იმუნურ ფუნქციაზე. კორტიზოლის მუდმივმა გამოყოფამ შეიძლება გამოიწვიოს ჯანმრთელობის სხვადასხვა პრობლემა.
6. იმუნური სისტემა – სტრესმა შეიძლება ზეგავლენა მოახდინოს იმუნურ სისტემაზე, რაც ორგანიზმს უფრო მგრძნობიარეს გახდის ინფექციების მიმართ
7. ნერვული სისტემა – სტრესმა შეიძლება გამოიწვიოს თავის ტკივილი, დაღლილობა და კონცენტრაციის გაძნელება. მას ასევე შეუძლია ხელი შეუწყოს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემებს, როგორიცაა- შფოთვა და დეპრესია.
8. რეპროდუქციული სისტემა – სტრესმა შეიძლება ზეგავლენა მოახდინოს ჰორმონების დონეზე, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ქალებში მენსტრუაციის დარღვევა და მამაკაცებში სპერმის გამომუშავების შემცირება. მას ასევე შეუძლია შეამციროს სექსუალური სურვილი, მოთხოვნილება.
9. კანი – სტრესმა შეიძლება გაამწვავოს კანის დაავადებები – ფსორიაზი, ატოპიური დერმატიტი, სებორეული დერმატიტი.
