ჩაის პლასტმასის პაკეტები და მიკროპლასტიკა — რას აჩვენებს კვლევები ჯანმრთელობის რისკებზე?

პლასტმასის შემცველი ჩაის პაკეტები ცხელი წყლის ზემოქმედებისას შეიძლება მიკრო- და ნანოპლასტიკური ნაწილაკების წყარო გახდეს. ეს საკითხი მნიშვნელოვანია, რადგან ჩაი მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში ყოველდღიური მოხმარების პროდუქტია, ხოლო პლასტმასის უმცირესი ნაწილაკების ადამიანის ორგანიზმზე ხანგრძლივი ზემოქმედების შედეგები ჯერ კიდევ აქტიური სამეცნიერო კვლევის საგანია.

ამ თემაზე ხშირად ვრცელდება შთამბეჭდავი სათაურები, თითქოს ერთი ფინჯანი ჩაი ათასობით ან მილიარდობით პლასტმასის ნაწილაკს შეიცავს და ეს აუცილებლად ჯანმრთელობისთვის საშიშია. თუმცა, მეცნიერული სიზუსტისთვის აუცილებელია ერთმანეთისგან გავმიჯნოთ სამი საკითხი: რამდენ ნაწილაკს გამოყოფს კონკრეტული ტიპის პაკეტი, რამდენად ზუსტად იზომება ეს რაოდენობა და რა გავლენა შეიძლება ჰქონდეს აღმოჩენილ ნაწილაკებს ადამიანის ჯანმრთელობაზე.

მნიშვნელოვანია, რომ ნაწილაკების აღმოჩენა თავისთავად არ ადასტურებს დაავადების გამოწვევას. რისკის შეფასებისთვის საჭიროა ვიცოდეთ მათი ზომა, ქიმიური შემადგენლობა, ორგანიზმში მოხვედრისა და განაწილების შესაძლებლობა, დოზა და ზემოქმედების ხანგრძლივობა.

პრობლემის აღწერა

მიკროპლასტიკი პლასტმასის მცირე ნაწილაკებს ეწოდება, რომელთა ზომა, ზოგადი განსაზღვრებით, 5 მილიმეტრზე ნაკლებია. ნანოპლასტიკური ნაწილაკები კიდევ უფრო მცირეა და მათი ზუსტი საზღვრები სხვადასხვა სამეცნიერო მიდგომაში შეიძლება განსხვავდებოდეს. მცირე ზომის გამო მათი აღმოჩენა და რაოდენობრივი შეფასება რთულია.

ჩაის პაკეტები ერთგვაროვანი პროდუქტი არ არის. ზოგი მათგანი ქაღალდისგან მზადდება, ზოგი კი შეიცავს სინთეზურ ბოჭკოებს ან პლასტმასის ბადეს. შეიძლება გამოყენებული იყოს ნეილონი, პოლიეთილენტერეფტალატი, პოლიპროპილენი ან რამდენიმე მასალის ნარევი. ზოგიერთ ქაღალდის პაკეტშიც გამოიყენება მცირე რაოდენობით სინთეზური ბოჭკო ან შემაკავშირებელი მასალა, ამიტომ მხოლოდ გარეგნული იერით ყოველთვის ვერ განვსაზღვრავთ მის შემადგენლობას.

პრობლემა განსაკუთრებით აქტუალური ხდება მაშინ, როდესაც პაკეტი ცხელ წყალში თავსდება. მაღალი ტემპერატურა, დაყოვნების ხანგრძლივობა და მასალის ფიზიკური თვისებები გავლენას ახდენს იმაზე, გამოიყოფა თუ არა პაკეტიდან მიკროსკოპული ნაწილაკები ან ქიმიური დანამატები.

ქართველი მომხმარებლისთვის ეს საკითხი პრაქტიკული მნიშვნელობისაა: ჩაი ფართოდ მოხმარებული სასმელია, ხოლო შეფუთვის მასალის შესახებ ინფორმაცია ხშირად არასრული ან რთულად გასაგებია. ამასთან, მომხმარებელს არ უნდა შეექმნას მცდარი შთაბეჭდილება, თითქოს ნებისმიერი ჩაის პაკეტი აუცილებლად სახიფათოა ან ფოთლოვანი ჩაი მიკროპლასტიკისგან სრულად თავისუფალია.

სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი

2019 წელს ჟურნალში Environmental Science & Technology გამოქვეყნდა ლორა ერნანდესისა და თანაავტორების კვლევა, რომელმაც ჩაის პლასტმასის პაკეტებიდან ნაწილაკების გამოყოფის საკითხი ფართო სამეცნიერო და საზოგადოებრივ განხილვაში მოაქცია.

მკვლევრებმა შეისწავლეს პლასტმასისგან დამზადებული ჩაის პაკეტები და დაადგინეს, რომ 95°C ტემპერატურის წყალში ერთი პაკეტის მოთავსებისას სასმელში საშუალოდ დაახლოებით 11,6 მილიარდი მიკროპლასტიკური და 3,1 მილიარდი ნანოპლასტიკური ნაწილაკი გამოიყოფოდა. პაკეტების მასალად იდენტიფიცირებული იყო ნეილონი და პოლიეთილენტერეფტალატი [1].

ეს რიცხვები ხშირად გამოიყენება სათაურებში, თუმცა მათი სწორად ინტერპრეტაცია აუცილებელია. კვლევა კონკრეტული მასალისა და კონკრეტული ექსპერიმენტული პირობების შესწავლას ეხებოდა. მიღებული მაჩვენებლები არ უნდა განვაზოგადოთ ყველა ჩაის პაკეტზე, ყველა მწარმოებელზე ან ყველა სახის ჩაის მომზადების მეთოდზე.

კვლევის ავტორებმა ასევე შეისწავლეს გამოყოფილი ნაწილაკების ზემოქმედება წყლის მცირე უხერხემლო ორგანიზმზე. ექსპერიმენტში გამოვლინდა ქცევითი და განვითარების ცვლილებები, რომელთა ინტენსივობაც ზემოქმედების დოზასთან იყო დაკავშირებული. ეს შედეგი მიუთითებს, რომ ნაწილაკებს ბიოლოგიური მოქმედების პოტენციალი შეიძლება ჰქონდეს, მაგრამ იგი არ ადასტურებს, რომ ჩაის მომხმარებელ ადამიანებში იგივე ეფექტი ვითარდება [1].

ადამიანის ჯანმრთელობისთვის რისკის შეფასება გაცილებით რთულია. საჭიროა დადგინდეს, რა რაოდენობის ნაწილაკი ხვდება ორგანიზმში, რა ზომისაა ისინი, რამდენად შეიწოვება ნაწლავიდან, სად ნაწილდება და რა ხანგრძლივობით რჩება ქსოვილებში. ასევე გასათვალისწინებელია პლასტმასის ტიპი, ზედაპირზე არსებული ნივთიერებები და წარმოებისას გამოყენებული დანამატები.

მიკროპლასტიკის შესაძლო ზემოქმედების მექანიზმებს შორის განიხილება:

• ნაწლავის ლორწოვან გარსთან ნაწილაკების ურთიერთქმედება;

• ადგილობრივი ანთებითი პროცესების შესაძლო გააქტიურება;

• ჟანგვითი სტრესის წარმოქმნა;

• პლასტმასის წარმოებისას გამოყენებული ზოგიერთი ქიმიური დანამატის გამოყოფა;

• უმცირესი ნაწილაკების ქსოვილებში მოხვედრის შესაძლებლობა.

თუმცა ამ მექანიზმების მნიშვნელოვანი ნაწილი ლაბორატორიულ ან ცხოველურ კვლევებშია შესწავლილი. ადამიანებში ყოველდღიური საკვებიდან მიღებული მიკროპლასტიკის კონკრეტულ დოზასა და დაავადებების განვითარებას შორის მიზეზშედეგობრივი კავშირი ჯერ დადგენილი არ არის.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მიკროპლასტიკური ნაწილაკებისა და პლასტმასის ქიმიური დანამატების ერთმანეთისგან გამიჯვნა. ბისფენოლები და ფტალატები პლასტმასის გარკვეულ სახეობებთან დაკავშირებული ქიმიური ნივთიერებების ჯგუფებია. ისინი ყველა ჩაის პაკეტში ან ყველა პლასტმასის მასალაში ერთნაირად არ გვხვდება. მათი არსებობა და სასმელში გადასვლა კონკრეტულ მასალაზე, წარმოების ტექნოლოგიასა და გამოყენების პირობებზეა დამოკიდებული.

ამიტომ მხოლოდ მიკროპლასტიკის აღმოჩენა არ იძლევა საფუძველს დავასკვნათ, რომ იმავე ნიმუშში აუცილებლად არის ბისფენოლი ან ფტალატი. ამ ნივთიერებების არსებობა ცალკე ქიმიური ანალიზით უნდა დადასტურდეს.

2024 წელს გამოქვეყნებულმა მიმოხილვამ ჩაისა და ჩაის პაკეტებში მიკრო- და ნანოპლასტიკის შესახებ არსებული კვლევები შეაჯამა. ავტორებმა მიუთითეს, რომ ნაწილაკების გამოყოფა დამოკიდებულია პაკეტის მასალაზე, წყლის ტემპერატურაზე, დაყოვნების ხანგრძლივობასა და ანალიზის მეთოდზე. სხვადასხვა კვლევაში მიღებული რაოდენობები მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა, რაც შედეგების შედარებას ართულებს [2].

ეს განსხვავებები მხოლოდ რეალურ მასალებს შორის სხვაობით არ აიხსნება. მნიშვნელობა აქვს იმასაც, რა ზომის ნაწილაკების აღმოჩენა შეუძლია გამოყენებულ ხელსაწყოს, როგორ ხდება ნიმუშის მომზადება და როგორ გამოირიცხება გარემოდან ან ლაბორატორიული აღჭურვილობიდან მოხვედრილი დაბინძურება.

2026 წლის ოქტომბერში ჟურნალში npj Science of Food გამოქვეყნდა კვლევა, რომელშიც 14 შეფუთული ჩაისა და 14 ფოთლოვანი ჩაის ნიმუში შეადარეს. ავტორებმა პლასტმასის პაკეტებიდან მომზადებულ სასმელში ერთ ფინჯანზე 555–2498 მიკროპლასტიკური ნაწილაკი აღმოაჩინეს, ხოლო ფოთლოვანი ჩაის ნიმუშებში — 0,3–2,4 ნაწილაკი. ამავე კვლევაში შეფასდა ბისფენოლ A-სა და პლასტმასის დამარბილებელი ნივთიერებების გადასვლაც. ავტორების მიერ გამოთვლილი საერთო არაკანცეროგენული რისკის მაჩვენებელი განსაზღვრულ ზღვარზე დაბალი იყო, თუმცა ბისფენოლ A-ს მიღება ზოგიერთ შემთხვევაში დასაშვები დღიური ოდენობის შესამჩნევ ნაწილს შეადგენდა [3].

ამ კვლევის შედეგები საყურადღებოა, მაგრამ მათი განზოგადებაც სიფრთხილეს მოითხოვს. შესწავლილი იყო კონკრეტული ბრენდები და კონკრეტული პირობები. ერთი კვლევის შედეგი ვერ განსაზღვრავს ბაზარზე არსებული ყველა პროდუქტის ხარისხს ან მომხმარებლის რეალურ, ხანგრძლივ ზემოქმედებას.

მნიშვნელოვანია კიდევ ერთი საკითხი: „ბიოდეგრადირებადი“, „ეკოლოგიური“ ან „მცენარეული წარმოშობის“ შეფუთვა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ცხელი წყლის ზემოქმედებისას ნაწილაკები საერთოდ არ გამოიყოფა. ასეთი მტკიცების დასადასტურებლად საჭიროა კონკრეტული პროდუქტის გამოცდა შესაბამის პირობებში.

სტატისტიკა და მტკიცებულებები

ჩაის პაკეტებიდან ნაწილაკების გამოყოფის შესახებ არსებული მონაცემები ერთმნიშვნელოვანი არ არის. კვლევების შედეგები მნიშვნელოვნად განსხვავდება, რადგან განსხვავებულია როგორც პაკეტების მასალა, ისე ნაწილაკების აღმოჩენისა და დათვლის მეთოდები.

2019 წლის კვლევაში მიღებული მილიარდობით ნაწილაკის მაჩვენებელი ფართოდ გავრცელდა, თუმცა მოგვიანებით ამ ნაშრომის მეთოდოლოგია გააკრიტიკეს. გერმანიის რისკების შეფასების ფედერალურმა ინსტიტუტმა 2020 წელს საკუთარი ექსპერიმენტები ჩაატარა და მიუთითა, რომ თავდაპირველ კვლევაში გამოყენებული ნიმუშის მომზადების მეთოდი შესაძლოა ნაწილაკების რაოდენობას მნიშვნელოვნად აჭარბებდეს. კერძოდ, წყლის ნიმუშის აორთქლებისას მასში გახსნილი ნივთიერებები შეიძლება კრისტალებად წარმოქმნილიყო და მიკროპლასტიკურ ნაწილაკებად შეცდომით დათვლილიყო [4].

ამ ინსტიტუტის მიერ განხილული ალტერნატიული კვლევის მიხედვით, ერთ პაკეტზე 1 მიკრომეტრზე დიდი ზომის დაახლოებით 5800–20 400 ნაწილაკი გამოვლინდა. ამასთან, მკვლევრებმა აღნიშნეს, რომ აღმოჩენილი ნაწილაკების მხოლოდ მცირე ნაწილი იყო დადასტურებული მიკროპლასტიკი. მათი ნაწილი შესაძლოა პაკეტის ზედაპირზე უკვე არსებული ნაწილაკები ყოფილიყო, რომლებიც ცხელ წყალში მოხვდა, და არა უშუალოდ პაკეტის მასალის დაშლის შედეგად წარმოქმნილი ნაწილაკები [4,5].

2026 წლის ოქტომბერში გამოქვეყნებული კვლევა დამატებით მონაცემებს გვთავაზობს: ავტორებმა პლასტმასის პაკეტებში მოთავსებული ჩაისა და ფოთლოვანი ჩაის შედარებისას პირველ შემთხვევაში უფრო მეტი ნაწილაკი აღმოაჩინეს. თუმცა კვლევის შედეგები არ ნიშნავს, რომ ყველა შეფუთული ჩაი ერთნაირად დაბინძურებულია ან რომ ფოთლოვანი ჩაი სრულად თავისუფალია მსგავსი დაბინძურებისგან [3].

მტკიცებულებების შეფასებისას სამი განსხვავება უნდა გვახსოვდეს:

• ნაწილაკების რაოდენობა არ უდრის მათ მასას. მილიარდობით უმცირესი ნაწილაკი შეიძლება ძალიან მცირე საერთო მასას შეადგენდეს.

• ნაწილაკის აღმოჩენა არ უდრის ადამიანის ჯანმრთელობისთვის დადასტურებულ საფრთხეს.

• ლაბორატორიული ექსპერიმენტის შედეგი ავტომატურად არ ასახავს ადამიანის ყოველდღიურ ზემოქმედებას.

ამ ეტაპზე არ არსებობს საკმარისი მონაცემები, რომ ჩაის პლასტმასის პაკეტებიდან მიღებული მიკროპლასტიკის კონკრეტული რაოდენობა ადამიანის რომელიმე დაავადებას პირდაპირ დავუკავშიროთ.

საერთაშორისო გამოცდილება

საერთაშორისო ინსტიტუტები მიკრო- და ნანოპლასტიკის საკითხს მზარდი ყურადღებით სწავლობენ, თუმცა მათი შეფასებები ხაზს უსვამს მტკიცებულებების შეზღუდულობას.

ევროპის სურსათის უვნებლობის ორგანოს 2026 წლის 21 ოქტომბერს განახლებული ინფორმაციის მიხედვით, მიკრო- და ნანოპლასტიკური ნაწილაკები გარემოში, საკვებსა და სასმელ წყალში გვხვდება. მათი ადამიანის ორგანიზმში მოხვედრისა და შესაძლო ბიოლოგიური ეფექტების შესახებ ცოდნა ჯერ შეზღუდულია, განსაკუთრებით ნანოპლასტიკის შემთხვევაში. ორგანიზმი ამ საკითხზე სამეცნიერო შეფასებას ამზადებს, რომლის დასრულებაც 2027 წლის ბოლოსთვის არის დაგეგმილი [6].

აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაცია აღნიშნავს, რომ არსებული სამეცნიერო მტკიცებულებები საკვებში აღმოჩენილი მიკრო- და ნანოპლასტიკის დონეების ადამიანის ჯანმრთელობისთვის საფრთხეს ამჟამად არ ადასტურებს. ამავე დროს, უწყება ხაზს უსვამს კვლევის მეთოდების სტანდარტიზაციისა და გრძელვადიანი ზემოქმედების შესწავლის აუცილებლობას [7].

გერმანიის რისკების შეფასების ფედერალური ინსტიტუტის 2025 წლის შეფასებით, 2019 წლის კვლევაში აღწერილი ნაწილაკების რაოდენობა, სავარაუდოდ, გადაჭარბებულია. ინსტიტუტის შეფასებით, ამჟამინდელი ცოდნის საფუძველზე საკვებში არსებული მიკროპლასტიკისგან ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანება ნაკლებად სავარაუდოა, თუმცა მონაცემების სიმცირე საბოლოო დასკვნის გამოტანის საშუალებას არ იძლევა [4].

ეს შეფასებები ერთმანეთისგან განსხვავებულ კვლევით მიდგომებს ეყრდნობა, მაგრამ ერთ მნიშვნელოვან საკითხში თანხვედრილია: მიკროპლასტიკის არსებობა რეალური გარემოსდაცვითი და სურსათის უვნებლობის პრობლემაა, თუმცა ადამიანისთვის კონკრეტული ჯანმრთელობის რისკის დასადგენად დამატებითი, ხარისხიანი კვლევებია საჭირო.

საქართველოს კონტექსტი

საქართველოში ჩაის მოხმარება ყოველდღიური კვების კულტურის ნაწილია. ბაზარზე წარმოდგენილია როგორც ქაღალდის პაკეტებში მოთავსებული ჩაი, ისე სინთეზური ბადის ან სხვა მასალისგან დამზადებული შეფუთვა. მომხმარებელს ხშირად არ აქვს საკმარისი ინფორმაცია, კონკრეტულად რა მასალისგან არის დამზადებული პაკეტი და რამდენად შეესაბამება იგი ცხელ სასმელთან ხანგრძლივი კონტაქტისთვის განკუთვნილ მოთხოვნებს.

საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის თვალსაზრისით, მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ მომხმარებლის ინდივიდუალური არჩევანი, არამედ პროდუქტის უსაფრთხოების კონტროლი, მწარმოებლის პასუხისმგებლობა და გამჭვირვალე ეტიკეტირება.

საჭიროა რამდენიმე მიმართულებით მუშაობა:

• ჩაის პაკეტებისა და სხვა საკვებთან შეხებაში მყოფი მასალების შემადგენლობის გამჭვირვალე აღნიშვნა;

• ცხელი წყლის ზემოქმედებისას ნაწილაკებისა და ქიმიური ნივთიერებების გამოყოფის შეფასების მეთოდების განვითარება;

• ლაბორატორიული კვლევების ხარისხის კონტროლი და შედეგების შედარებადობის უზრუნველყოფა;

• მომხმარებლისთვის გასაგები ინფორმაციის მიწოდება შეფუთვის მასალისა და გამოყენების პირობების შესახებ.

საქართველოში აკადემიური კვლევისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საკითხების განხილვისთვის მნიშვნელოვანია ისეთი სივრცეების განვითარება, როგორიცაა საქართველოს სამედიცინო ჟურნალი და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პლატფორმა. საკვებთან შეხებაში მყოფი მასალების ხარისხისა და სტანდარტების საკითხი ასევე უკავშირდება სერტიფიკაციისა და ხარისხის უზრუნველყოფის სფეროს.

მომხმარებლის ინფორმირება უნდა ეყრდნობოდეს სანდო ლაბორატორიულ მონაცემებს და არა მხოლოდ შეფუთვაზე გამოყენებულ სარეკლამო სიტყვებს. მაგალითად, წარწერა „ეკოლოგიური“ თავისთავად არ ადასტურებს, რომ მასალა ცხელ წყალში ნაწილაკებს არ გამოყოფს.

მითები და რეალობა

მითი: ყველა ჩაის პაკეტი მილიარდობით მიკროპლასტიკს გამოყოფს.

რეალობა: 2019 წლის კვლევაში ასეთი მაჩვენებლები კონკრეტული პლასტმასის პაკეტებისთვის და კონკრეტული ექსპერიმენტული პირობებისთვის დაფიქსირდა. მოგვიანებით ამ შედეგების მეთოდოლოგია გააკრიტიკეს. სხვადასხვა ტიპის პაკეტის შედეგები ერთმანეთისგან განსხვავდება.

მითი: მიკროპლასტიკის შემცველი ჩაი აუცილებლად იწვევს დაავადებას.

რეალობა: ადამიანის ჯანმრთელობაზე ხანგრძლივი ზემოქმედების შესახებ მტკიცებულებები ჯერ არასაკმარისია. ნაწილაკების აღმოჩენა დაავადების მიზეზშედეგობრივ კავშირს არ ადასტურებს.

მითი: ფოთლოვანი ჩაი მიკროპლასტიკისგან სრულად თავისუფალია.

რეალობა: ფოთლოვან ჩაიშიც შეიძლება აღმოჩნდეს გარემოდან, წარმოების პროცესიდან, წყლიდან ან შეფუთვიდან მოხვედრილი ნაწილაკები. თუმცა პლასტმასის პაკეტის გამოყენების თავიდან აცილება ამ კონკრეტული წყაროდან შესაძლო ზემოქმედებას ამცირებს.

მითი: ბიოდეგრადირებადი პაკეტი ყოველთვის უსაფრთხოა.

რეალობა: ბიოდეგრადირებადობა არ ნიშნავს, რომ მასალა ცხელ წყალში ნაწილაკებს ან ქიმიურ ნივთიერებებს არ გამოყოფს. ამის დასადასტურებლად კონკრეტული პროდუქტის გამოცდაა საჭირო.

ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)

შეიძლება თუ არა ჩაის პაკეტმა მიკროპლასტიკი გამოყოს?

დიახ. კვლევებში პლასტმასის შემცველი ზოგიერთი პაკეტიდან ცხელი წყლის ზემოქმედებისას ნაწილაკების გამოყოფა გამოვლინდა. რაოდენობა დამოკიდებულია მასალასა და მომზადების პირობებზე.

უფრო უსაფრთხოა თუ არა ფოთლოვანი ჩაი?

თუ ფოთლოვან ჩაის მინის ან უჟანგავი ფოლადის საწურით ამზადებთ, პლასტმასის ჩაის პაკეტთან დაკავშირებულ შესაძლო წყაროს გამორიცხავთ. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ სასმელი გარემოდან ან სხვა ეტაპებიდან მოხვედრილი ნაწილაკებისგან სრულად თავისუფალია.

უნდა შევწყვიტოთ თუ არა პაკეტებში მოთავსებული ჩაის დალევა?

ამჟამინდელი მტკიცებულებები ასეთი საყოველთაო რეკომენდაციის საფუძველს არ იძლევა. მომხმარებელს შეუძლია არჩევანი გააკეთოს შეფუთვის მასალისა და მწარმოებლის მიერ მოწოდებული ინფორმაციის გათვალისწინებით.

აქვს თუ არა მნიშვნელობა წყლის ტემპერატურას?

დიახ. ტემპერატურამ და წყალში დაყოვნების ხანგრძლივობამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს მასალიდან ნაწილაკებისა და ქიმიური ნივთიერებების გამოყოფაზე. თუმცა ყველა მასალა ერთნაირად არ რეაგირებს.

როგორ გავიგოთ, შეიცავს თუ არა პაკეტი პლასტმასს?

შეამოწმეთ შეფუთვაზე მითითებული მასალა. თუ ინფორმაცია არ არის მოცემული, მიმართეთ მწარმოებელს. მხოლოდ პაკეტის ფერით, ფორმით ან შეხებით მისი შემადგენლობის ზუსტად განსაზღვრა შეუძლებელია.

დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით

ჩაის პლასტმასის პაკეტებიდან მიკრო- და ნანოპლასტიკური ნაწილაკების შესაძლო გამოყოფა მეცნიერულად მნიშვნელოვანი საკითხია. კვლევები ადასტურებს, რომ ზოგიერთი ტიპის შეფუთვა ცხელი წყლის ზემოქმედებისას ნაწილაკებისა და ქიმიური ნივთიერებების წყარო შეიძლება გახდეს. თუმცა კონკრეტული კვლევის შედეგების განზოგადება ყველა პროდუქტზე არასწორია.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია 2019 წლის კვლევის კრიტიკული შეფასება: მასში გამოქვეყნებული მილიარდობით ნაწილაკის მაჩვენებელი მოგვიანებით მეთოდოლოგიური შენიშვნების საგანი გახდა. შესაბამისად, ამ რიცხვის უპირობოდ გამეორება, როგორც ყველა ჩაის პაკეტისთვის დადასტურებული ფაქტისა, მეცნიერულად გაუმართლებელია.

მომხმარებლისთვის გონივრული და მარტივი არჩევანია ფოთლოვანი ჩაის გამოყენება მინის ან უჟანგავი ფოლადის საწურით, თუ სურს პლასტმასის პაკეტთან დაკავშირებული შესაძლო ზემოქმედების შემცირება. ამასთან, პანიკის საფუძველი არ არსებობს და ჩაის მოხმარების შეწყვეტა არსებული მტკიცებულებებით აუცილებელი არ არის.

საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის მთავარი ამოცანაა შეფუთვის მასალების უსაფრთხოების შეფასება, სანდო ლაბორატორიული მეთოდების განვითარება და მომხმარებლისთვის ზუსტი ინფორმაციის მიწოდება. ჯანმრთელობის დაცვა ყოველდღიური არჩევანით იწყება, თუმცა ეს არჩევანი მეცნიერულ მტკიცებულებებს უნდა ეყრდნობოდეს.

წყაროები

1. Hernandez LM, Xu EG, Larsson HCE, Tahara R, Maisuria VB, Tufenkji N. Plastic Teabags Release Billions of Microparticles and Nanoparticles into Tea. Environmental Science & Technology. 2019;53(21):12300–12310. https://doi.org/10.1021/acs.est.9b02540

2. Microplastics and nanoplastics in tea: Sources, characteristics and potential impacts. Food Chemistry. 2024. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2024.142111

3. Pehlivan N, Gedik K. Microplastic release from plastic tea bags versus bulk tea and migration of bisphenol A and plasticizer esters. npj Science of Food. 2026. https://doi.org/10.1038/s41538-026-01175-x

4. German Federal Institute for Risk Assessment. BfR assesses study on tea bags and microplastic particles. Communication No. 029/2025. 2025. https://www.bfr.bund.de/en/notification/bfr-assesses-study-on-tea-bags-and-microplastic-particles/

5. Busse K, et al. Comment on “Plastic Teabags Release Billions of Microparticles and Nanoparticles into Tea”. Environmental Science & Technology. 2020;54(21):14134–14135. https://doi.org/10.1021/acs.est.0c03182

6. European Food Safety Authority. Microplastics and nanoplastics in food. Updated October 21, 2026. https://www.efsa.europa.eu/en/topics/microplastics-and-nanoplastics-food

7. U.S. Food and Drug Administration. Microplastics and Nanoplastics in Foods. https://www.fda.gov/food/environmental-contaminants-food/microplastics-and-nanoplastics-foods