ICD-11: DA08 | SNOMED CT: 27355003 | სპეციალობა: სტომატოლოგი
განმარტება
კბილის ტკივილი (Toothache / Odontalgia) – კბილის ან ირგვლივ ქსოვილების ტკივილია. შეიძლება იყოს მტკიცებული, ცხელ-ცივზე მგრძნობიარე, ან სპონტანური. ნებისმიერი კბილის ტკივილი სტომატოლოგის შეფასებას საჭიროებს.
გავრცელება
კბილის კარიესი მსოფლიოს ყველაზე გავრცელებული ქრონიკული დაავადებაა – მოსახლეობის 2.3 მილიარდი სტრუქტურული კარიესით (GBD, 2015). საქართველოში 35-44 წლის ასაკობრივ ჯგუფში კარიესი 90 პროცენტს ეხება (NCDC).
მიზეზები
კარიესი (კბილის ხრწნა) – ბაქტერიები კბილის ემალს ანადგურებს. ტკივილი ცხელ, ცივ ან ტკბილ საკვებზე. ადრეულ სტადიაში – პლომბა. გაშინაგნება – ფესვის არხის მკურნალობა.
პულპიტი – კბილის ნერვის ანთება. სპონტანური, ძლიერი, ღამით გამძიმება. ოდონტოლოგი სასწრაფოდ.
პერიოდონტიტი – კბილის ფუძის ანთება. ფაქიზი ლოყის შეშუპება, ცხელება. ჩირქოვანი აბსცესი – ანტიბიოტიკი.
სენსიტური კბილები – ემალის გახეთქვა ან ღრძილის ჩამოსვლა. მკვეთრი ტკივილი ცივ, ტკბილ, მჟავე საკვებზე. სპეციალური პასტა – ეხმარება.
ბრუქსიზმი – ძილის განმავლობაში კბილების ღრჭინვა. ტკივილი დილით. ღამის გაფარშევანგება – სტომატოლოგი.
ყბა-სახის სახსრის (TMJ) დარღვევა – ყბის სახსარი. ტკივილი ყბაში, ყურში, თავში. ყბის გაღება ძნელია ან ხმა გამოაქვს.
გამაფრთხილებელი ნიშნები
- კბილის ტკივილი ლოყის შეშუპებით – დენტალური აბსცესი – სასწრაფო სტომატოლოგი
- კბილის ტკივილი ყლაპვის გაძნელებით – ინფექცია ყელამდე – 112
- კბილის ტკივილი ცხელებით – ბაქტერიული ინფექცია – ანტიბიოტიკი ექიმის გარეშე კატეგორიულად არ
- ბავშვში სწრაფი ლოყის შეშუპება – ბავშვთა სტომატოლოგი სასწრაფოდ
- ტრავმის შემდეგ კბილის ჩამოვარდნა – 30 წუთში სტომატოლოგი, კბილი ინახება რძეში ან სანერწყვეში
ხშირად დასმული კითხვები
კ: კბილის ტკივილი – ანეთებდა ისევ?
პ: კბილის ტკივილი კარიესის ადრეულ სტადიაში ანთება-ჩაქრობის ციკლში. ეს ნიშნავს, რომ პულპა ჯერ კიდევ გადარჩება. ეს შებრუნება არ ნიშნავს, რომ ყველაფერი კარგადაა – ეხლავე სტომატოლოგი.
კ: კბილი ამოვიღო ან ფესვის არხი?
პ: ფესვის არხი ინარჩუნებს კბილს – ჯობია ამოღებას. ამოღება – ბოლო გამოსავალი. სტომატოლოგი გადაწყვეტს.
კ: კბილის ტკივილის დროს რა ვქნა სახლში?
პ: პარაცეტამოლი ან იბუფროფენი – ტკივილის შესამსუბუქებლად. ანაბეჩედი (ქარვის ზეთი) – დროებით. ყინული ლოყის გარეთ. ეს ყველაფერი დროებითია – სტომატოლოგი სასწრაფოა.
კ: ანტიბიოტიკი ეხმარება კბილის ტკივილს?
პ: ანტიბიოტიკი ინფექციას მართავს, კბილის პრობლემას ვერ – პლომბა, ფესვის მკურნალობა ან ამოღება სავალდებულოა. ანტიბიოტიკი სტომატოლოგის გარეშე – შეუსაბამო.
კ: კბილის ექიმი ანესთეზიის გარეშე – ტკივილი მაქვს?
პ: ადგილობრივი ანეთეზია ყველა ჩვეულ სტომატოლოგიურ პროცედურაში. ანეთეზიის ეფექტი 1-2 საათი. პოსტოპერაციული ტკივილი – პარაცეტამოლი, იბუფროფენი.
კ: კბილი ამოვიღო – ანეთეზია გარეშე სახლში?
პ: სტომატოლოგი გარეშე კბილი არ ამოიღება – სახიფათოა. ლოყის შეშუპება + კბილის ტკივილი – ჩირქოვანი ინფექცია, ანტიბიოტიკი + სტომატოლოგი. ყლაპვის გაძნელება + ლოყის შეშუპება – ინფექცია ყელამდე – 112. სტომატოლოგი ყოველ 6 თვეს.
წყაროები
- GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators. Lancet. 2016;388(10053):1545-1602.
- WHO. Oral health. Key facts. Geneva: WHO, 2023.
- NICE. Dental abscess. Clinical Knowledge Summary. London: NICE, 2022.
- Berman LH, Hargreaves KM. Cohen’s Pathways of the Pulp. 11th ed. Elsevier, 2011.
- National Center for Disease Control and Public Health of Georgia (NCDC). Tbilisi, 2023.
ეს გვერდი საგანმანათლებლო მიზნებისთვისაა. ის არ ცვლის ექიმის კონსულტაციას – მიმართეთ ექიმს.
