🟢 ძლიერი მტკიცებულება
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ ოფიციალურად ინტეგრირა სიდჰას მედიცინა, რომელიც 2,000 წელზე მეტია პრაქტიკულად გამოიყენება სამხრეთ ინდოეთში და ტამილ დიასპორაში, თავის ახალ გლობალურ ტრადიციული მედიცინის სტრატეგიაში 2025–2034, რომელიც 194 წევრმა სახელმწიფომ მიიღო 78-ე მსოფლიო ჯანდაცვის ასამბლეაზე 2024 წლის მაისში. სტრატეგია ადგენს პირველ მრავალმხრივ ჩარჩოს ტრადიციული, კომპლემენტური და ინტეგრაციული მედიცინის (TCIM) რეგულაციისა და ინტეგრაციისთვის ეროვნულ ჯანდაცვის სისტემებში, რაც ეფუძნება უსაფრთხოებისა და ეფექტურობის გაზომვადი სტანდარტებს ICD-11 ტრადიციული მედიცინის მდგომარეობების 26-ე თავზე.
მთავარი დასკვნები
- ჯანმო-ს გლობალური ტრადიციული მედიცინის სტრატეგია 2025–2034 განსაზღვრავს ოთხ ძირითად მიზანს: მტკიცებულების შექმნა, უსაფრთხოების უზრუნველყოფა და რეგულაცია, TCIM-ის ინტეგრაცია ჯანდაცვის სისტემებში და სექტორებს შორის პარტნიორობის შექმნა.
- სიდჰას მედიცინა ახლა კატალოგიზებულია ICD-11-ის 26-ე თავში, რაც საშუალებას აძლევს სტანდარტიზებულ გლობალურ კლასიფიკაციას და კლინიკური მონაცემების შეგროვებას ტრადიციული მედიცინის მდგომარეობებზე და მკურნალობებზე.
- ეროვნული რეგულატორები (EMA, FDA და განვითარებადი TCIM ჩარჩოები დაბალი და საშუალო შემოსავლიანი ქვეყნებში) ადგენენ მონოგრაფიებს და ლიცენზირების სტანდარტებს სიდჰას პრეპარატებისთვის, რაც მოითხოვს წინასწარ კლინიკურ და კლინიკურ დოკუმენტაციას.
- უნივერსალურ ჯანდაცვის დაფარვაში ინტეგრაცია მოითხოვს მკაცრ ფარმაკოვიგილანსის სისტემებს, პრაქტიკოსების რეგისტრაციას და მტკიცებულებაზე დაფუძნებულ ხარისხის კონტროლს, რათა თავიდან აიცილონ არასასურველი მოვლენები და წამლების ურთიერთქმედებები.
ჯანმო-ს გლობალური ტრადიციული მედიცინის სტრატეგია 2025–2034: ოთხი სტრატეგიული მიზანი
მტკიცებულების შექმნის, უსაფრთხოების, ჯანდაცვის სისტემაში ინტეგრაციის და სექტორებს შორის ჩართულობის ჩარჩო
წყარო: ჯანმო-ს გლობალური ტრადიციული მედიცინის სტრატეგია 2025–2034 | ქართული სამედიცინო ჟურნალის ახალი ამბები
ჯანმო-ს სტრატეგია: ტრადიციული მედიცინის გლობალური ჯანდაცვის პრიორიტეტად გადაფორმება
წლების განმავლობაში, ტრადიციული მედიცინის სისტემები—მათ შორის სიდჰა, აიურვედა, ტრადიციული ჩინური მედიცინა და ადგილობრივი პრაქტიკები—ძირითადად მოქმედებდნენ ფორმალური რეგულატორული ზედამხედველობისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის მმართველობის გარეშე. ჯანმო-ს ახალი სტრატეგია, რომელიც ძალაში შევიდა 2025 წელს, ამ პატერნს ცვლის, TCIM-ს პოზიციონირებით თანასწორი, კულტურულად პასუხისმგებელი ჯანდაცვის ქვაკუთხედად. სტრატეგიის ოთხი სვეტი ასახავს ჯანმო-ს ვალდებულებას მტკიცებულებაზე დაფუძნებული ინტეგრაციის მიმართ: ძლიერი კლინიკური და ფარმაკოლოგიური მონაცემების შექმნა; ერთიანი უსაფრთხოების, ეფექტურობის და ხარისხის სტანდარტების დადგენა; TCIM პრაქტიკოსებისა და პროდუქტების ეროვნული ჯანდაცვის სისტემებში ჩართვა; და ჯანდაცვის სამინისტროებს, ეროვნულ რეგულატორებს, ინდუსტრიასა და კვლევით ინსტიტუტებს შორის თანამშრომლობის გაღრმავება.
სიდჰას მედიცინა, ერთ-ერთი უძველესი გადარჩენილი სამედიცინო ტრადიცია, დაფუძნებულია ტამილური ფილოსოფიური კონცეფციებით ჯანმრთელობისა და დაავადების ბალანსზე და იყენებს მცენარეულ ფორმულირებებს, მინერალურ პრეპარატებს (რასაშასტრას) და დიეტურ რეჟიმებს. მისი ჩართვა სტრატეგიაში ასახავს ჯანმო-ს აღიარებას, რომ სისტემები, რომლებიც ღრმად ფესვგადგმულია მოსახლეობის ჯანდაცვის პრაქტიკებში—რომლებიც გამოიყენება დაახლოებით 1.5 მილიარდი ადამიანის მიერ გლობალურად TCIM-ის რაიმე ფორმისთვის—ვერ იქნება იგნორირებული უნივერსალური ჯანდაცვის დაფარვის დაგეგმვაში.
ICD-11-ის 26-ე თავი და კლინიკური კლასიფიკაცია: სიდჰას დიაგნოზების სტანდარტიზაცია
ICD-11 ტრადიციული მედიცინის მდგომარეობების 26-ე თავი წარმოადგენს პირველ ჯანმო-ს დაავადებათა კლასიფიკაციას, რომელიც ფორმალურად კოდიფიცირებს მდგომარეობებსა და ჩარევებს, როგორც ეს ტრადიციული მედიცინის სისტემებშია გაგებული. ეს საშუალებას აძლევს კლინიკოსებს, მკვლევარებსა და ჯანდაცვის სისტემებს სიდჰას დიაგნოზების ჩაწერას ტრადიციული დაავადების კოდებთან ერთად, რაც აუმჯობესებს ეპიდემიოლოგიურ თვალთვალს და ტრადიციულ და ბიომედიცინის პროვაიდერებს შორის ინტერპერაბელურობას. სიდჰას პრაქტიკოსებისთვის, ეს სტანდარტიზაცია ნიშნავს, რომ კლინიკური შედეგები—როგორიცაა რევმატოიდული ართრიტის ან ქრონიკული სასუნთქი სისტემის მდგომარეობების მართვა—ახლა შეიძლება სისტემატურად დოკუმენტირდეს ელექტრონულ ჯანმრთელობის ჩანაწერებში და შეფასდეს კლინიკურ კვლევებში.
ICD-11-ის 26-ე თავის ინტეგრაცია ეროვნული ჯანმრთელობის საინფორმაციო სისტემებში ქვეყნებში, სადაც სიდჰას პრაქტიკა მნიშვნელოვანი (ინდოეთი, შრი ლანკა, მალაიზია, სინგაპური და დიასპორა საზოგადოებები გლობალურად) საშუალებას აძლევს ჯანდაცვის ორგანოებს დაავადების ტვირთის რაოდენობრივად განსაზღვრას, არასასურველი მოვლენების თვალთვალს და თერაპიული ეფექტურობის ხარვეზების გამოვლენას. ეს გამჭვირვალობა არის მტკიცებულების შექმნის წინაპირობა: სტანდარტიზებული კოდირების გარეშე, სიდჰას ჩარევებზე კლინიკური მონაცემები რჩება ფრაგმენტული და რთული ანალიზისთვის.
რეგულატორული ჩარჩოები: როგორ მიდგომენ EMA, FDA და ეროვნული ორგანოები სიდჰას პროდუქტებს
ევროპის მედიკამენტების სააგენტოს (EMA) მცენარეული მონოგრაფიების პროგრამა გახდა მოდელი ტრადიციული მედიცინის პრეპარატების გლობალურად შეფასებისთვის. სიდჰას ფორმულირებებისათვის, რომლებიც ევროპაში ბაზრის ავტორიზაციას ეძებენ, EMA მოითხოვს დოკუმენტირებულ ტრადიციულ გამოყენებას (ჩვეულებრივ 30 წელი ან მეტი) ან კლინიკური კვლევის მონაცემებს, რომლებიც ადასტურებენ უსაფრთხოებას და ეფექტურობას. პროდუქტები, როგორიცაა სიდჰასგან მიღებული კურკუმინის ფორმულირებები, გაიარეს EMA-ს შეფასება, თუმცა სრული მარკეტინგული ავტორიზაცია კვლავ შეზღუდულია. აშშ-ს საკვების და წამლების ადმინისტრაცია (FDA) კლასიფიცირებს სიდჰას უმეტეს პრეპარატებს, როგორც დიეტურ დანამატებს, დიეტური დანამატების ჯანმრთელობის და განათლების აქტის (DSHEA) მიხედვით, რაც ნიშნავს, რომ მწარმოებლები არიან პასუხისმგებელნი უსაფრთხოებაზე და ეტიკეტირების სიზუსტეზე, მაგრამ წინასწარი ბაზრის ავტორიზაცია არ არის საჭირო.
ინდოეთის აიურვედის, იოგის და ნატუროპათიის, უნანის, სიდჰას და ჰომეოპათიის სამინისტრომ (AYUSH) დააარსა სიდჰას ეროვნული ინსტიტუტი ფორმულირებების სტანდარტიზაციისთვის, წინასწარი კლინიკური ტესტირების ჩატარებისთვის და პრაქტიკოსების რეგისტრაციის ზედამხედველობისთვის. სიდჰას ფარმაკოპეა ინდოეთისთვის უზრუნველყოფს მონოგრაფიებს 300-ზე მეტი სიდჰას პრეპარატისთვის, რაც განსაზღვრავს ბოტანიკურ იდენტობას, ქიმიურ მარკერებს, პოტენციის ტესტებს და დაბინძურების ლიმიტებს. ეს ორმაგი მიდგომა—ტრადიციული ცოდნა თანამედროვე ხარისხის კონტროლთან კომბინირებული—მეტად მიიღება რეგულატორების მიერ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვის რეგიონში.
განვითარებადი TCIM რეგულატორული ჩარჩოები შრი ლანკაში, მალაიზიაში და ტაილანდში მიჰყვებიან მსგავს მოდელებს: ტრადიციული პრაქტიკის სტანდარტების ინტეგრაცია ფარმაცევტული ხარისხის უზრუნველყოფასთან, სავალდებულო არასასურველი მოვლენების რეპორტინგი და წამლების ურთიერთქმედების სკრინინგი. ჯანმო-ს სტრატეგია პირდაპირ მოუწოდებს ეროვნული რეგულატორების ურთიერთაღიარების შეთანხმებებს (MRA) სიდჰას პროდუქტის სტანდარტების გლობალურად ჰარმონიზაციისთვის, ვაჭრობის ბარიერების შემცირებისას უსაფრთხოების შენარჩუნებით.
უსაფრთხოება, ფარმაკოვიგილანსი და უნივერსალურ ჯანდაცვის დაფარვაში ინტეგრაციის გამოწვევა
სიდჰას მედიცინის ინტეგრაცია უნივერსალურ ჯანდაცვის დაფარვის სისტემებში მოითხოვს მტკიცე უსაფრთხოების ინფრასტრუქტურას. ბევრი სიდჰას ფორმულირება შეიცავს მინერალურ პრეპარატებს (რასაშასტრას), მათ შორის მეტალებს, როგორიცაა ვერცხლი, ტყვია და არსენი დამუშავებულ ფორმებში. კვლევებმა დაადასტურა მძიმე მეტალების დაბინძურება ზოგიერთ ტრადიციულ მედიცინის პროდუქტში, რაც ხაზს უსვამს სავალდებულო ტესტირების და ხარისხის სერტიფიცირების საჭიროებას. ჯანმო-ს სტრატეგია ამას ოთხი მექანიზმით წყვეტს: (1) ეროვნული ფარმაკოვიგილანსის ცენტრების შექმნა TCIM-ის არასასურველი მოვლენებისთვის; (2) TCIM პრაქტიკოსების ტრენინგის პროგრამები წამლების ურთიერთქმედებებისა და უკუჩვენებების შესახებ; (3) ლაბორატორიული აკრედიტაციის სტანდარტები ბოტანიკური იდენტობის, მიკრობული დაბინძურების და ქიმიური მარკერების შემცველობის ტესტირებისთვის; და (4) პოსტმარკეტინგული მონიტორინგის სისტემები, რომლებიც ინტეგრირებულია ეროვნული წამლის სააგენტოებთან.
პრაქტიკაში, ეს ნიშნავს, რომ სიდჰას პრეპარატი, რომელიც დამტკიცებულია ინდოეთში გაყიდვისთვის, უნდა გაიაროს მძიმე მეტალების ტესტირება, მიკრობული ლიმიტების ტესტირება (ბაქტერიული ენდოტოქსინები, სოკოები) და სტაბილურობის კვლევები მარკეტინგამდე. პრაქტიკოსებმა უნდა დოკუმენტირდეს პაციენტის შედეგები, აცნობონ სერიოზული არასასურველი მოვლენები ეროვნული რეგულატორებისთვის 15 დღის განმავლობაში და შეინარჩუნონ ჩანაწერები, რომლებიც შეესაბამება ელექტრონულ ჯანმრთელობის საინფორმაციო სისტემებს. პაციენტებისთვის, ინტეგრაცია UHC დაფარვის ჩარჩოებში თეორიულად უნდა გააუმჯობესოს უსაფრთხო, ხარისხიანი პრეპარატების ხელმისაწვდომობა; თუმცა, განხორციელება ფართოდ განსხვავდება ქვეყნებს შორის, და სიდჰას მკურნალობისთვის ჯიბიდან გადახდილი ხარჯები კვლავ მაღალია ბევრ რეგიონში.
ჯანმო-ს გლობალური ტრადიციული მედიცინის სტრატეგია 2025–2034 ადგენს, რომ ტრადიციული, კომპლემენტური და ინტეგრაციული მედიცინა შეიძლება ეთიკურად ინტეგრირდეს უნივერსალურ ჯანდაცვის დაფარვაში მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ უსაფრთხოების რეგულაციებში, პრაქტიკოსების ლიცენზირებაში, არასასურველი მოვლენების მონიტორინგში და მტკიცებულების შექმნაში ერთდროულად ინვესტიცია განხორციელდება ეროვნულ და რეგიონულ დონეზე.
— ჯანმო-ს გლობალური ტრადიციული მედიცინის სტრატეგია 2025–2034, მსოფლიო ჯანდაცვის ასამბლეა 78
მტკიცებულების შექმნა: რა აჩვენებს სიდჰას მედიცინის კლინიკური კვლევები
ჯანმო-ს სტრატეგიის პირველი სვეტი—მტკიცებულების შექმნა—ასახავს კრიტიკულ ხარვეზს: მიუხედავად იმისა, რომ სიდჰას მედიცინა ამაყობს 2,000-წლიანი კლინიკური ჩანაწერით სამხრეთ აზიის ჯანდაცვის ტრადიციებში, მტკიცე, რეცენზირებულ კლინიკურ კვლევათა მოცულობა კვლავ მცირეა ფარმაცევტიკებთან შედარებით. სისტემატური მიმოხილვა, რომელიც გამოქვეყნდა მტკიცებულებაზე დაფუძნებულ ჟურნალებში, ხაზს უსვამს სიდჰას კლინიკური კვლევების ხარისხსა და რაოდენობას, აღნიშნავს, რომ ბევრი კვლევა არ შეიცავს დაბლინდვას, სტანდარტიზებულ შედეგების ზომებს და საკმარის ნიმუშთა ზომებს.
ჯანმო და ეროვნული კვლევითი საბჭოები ახლა აფინანსებენ ფართომასშტაბიან პრაგმატულ კვლევებს სიდჰას ჩარევებისთვის, რომლებიც მოიცავს ართრიტს, სასუნთქი სისტემის დაავადებებს და მეტაბოლურ დარღვევებს. ეს კვლევები შექმნილია საერთაშორისო სტანდარტების შესასრულებლად რანდომიზაციის, დაბლინდვის და რეპორტინგის (CONSORT სახელმძღვანელო პრინციპები) მიმართ, ხოლო სიდჰას დიაგნოსტიკური ჩარჩოებისა და ინდივიდუალური მკურნალობის პროტოკოლების პატივისცემით. წარმატება ამ კვლევებში შეიძლება სიდჰას მედიცინა პოზიციონირდეს, როგორც სანდო დამატება ტრადიციულ მკურნალობასთან მრავალმორბიდულ მოსახლეობაში, სადაც პოლიფარმაცია და არასასურველი წამლების ურთიერთქმედებები პრობლემაა.
გადაკვეთა GMJ News კვლევითი დიგესტით აჩვენებს მზარდ მტკიცებულებას კონკრეტულ სიდჰას ფორმულირებებზე: მცენარეული ნაერთები იმუნომოდულაციისთვის, მინერალური პრეპარატები ძვლის ჯანმრთელობისთვის და დიეტური პროტოკოლები მეტაბოლური სინდრომისთვის. კლინიკურ პრაქტიკის სახელმძღვანელოებში ინტეგრაცია მოითხოვს პუბლიკაციას რეცენზირებულ ჟურნალებში, ინტერესთა კონფლიქტების გამჭვირვალე რეპორტინგს და აღმოჩენების დამოუკიდებელ რეპლიკაციას.
რას ნიშნავს ეს
რას ნიშნავს ეს
ხშირად დასმული კითხვები
სიდჰას მედიცინა მეცნიერულად დამტკიცებულია?
სიდჰას მედიცინა წარმატებით პრაქტიკულად გამოიყენება 2,000 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში სამხრეთ აზიის მოსახლეობებში, მაგრამ რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევების მოცულობა, რომელიც შეესაბამება საერთაშორისო სტანდარტებს, კვლავ შეზღუდულია. ჯანმო-ს ახალი სტრატეგია პირდაპირ მოუწოდებს მტკიცებულების შექმნას მკაცრი კლინიკური კვლევების მეშვეობით. ზოგიერთი სიდჰას პრეპარატს აქვს დამხმარე მონაცემები: მაგალითად, კურკუმინი (კურკუმიდან, სიდჰას ძირითადი ინგრედიენტი) აჩვენა ანთების საწინააღმდეგო ეფექტები მრავალ კვლევაში. თუმცა, UHC-ში ინტეგრაცია დამოკიდებულია ამ კვლევების დასრულებაზე და შედეგების გამჭვირვალე რეპორტინგზე.
რა განსხვავებაა სიდჰას მედიცინასა და აიურვედას შორის?
ორივე არის უძველესი სამხრეთ აზიური სამედიცინო სისტემები, მაგრამ სიდჰა კონკრეტულად დაფუძნებულია ტამილურ ფილოსოფიასა და პრაქტიკაში, განსხვავებული დიაგნოსტიკური ჩარჩოებით, ფორმულირებებით და მკურნალობის პროტოკოლებით. სიდჰა აქცენტს აკეთებს ქიმიურ და მინერალურ ტრანსფორმაციებზე (რასაშასტრაზე) და კონკრეტულ დიეტურ რეჟიმებზე. აიურვედა, რომელიც პრაქტიკულად გამოიყენება მთელ ინდოეთსა და ნეპალში, იყენებს განსხვავებულ ჰუმორულ თეორიას (დოშები: ვატა, პიტა, კაფა). ჯანმო-ს სტრატეგია აღიარებს ორივეს, როგორც განსხვავებულ ტრადიციულ სისტემებს, რომლებიც საჭიროებენ ცალკეულ რეგულატორულ მიდგომებს და მტკიცებულების შექმნის პროგრამებს.
სიდჰას პროდუქტები რეგულირებულია და უსაფრთხოა გამოსაყენებლად?
რეგულაცია განსხვავდება ქვეყნების მიხედვით. ინდოეთში, სიდჰას პრეპარატები, რომლებიც ბაზარზე გამოდის AYUSH ლიცენზირებით, გადიან ხარისხის ტესტირებას (მძიმე მეტალები, მიკრობული ლიმიტები, ქიმიური მარკერები) და უნდა აკმაყოფილებდნენ ფარმაკოპეის სტანდარტებს. ევროპასა და აშშ-ში რეგულაცია, როგორც წესი, ნაკლებად მკაცრია (დიეტური დანამატის კლასიფიკაცია აშშ-ში). პაციენტებმა უნდა გადაამოწმონ, რომ პროდუქტებზე არის ოფიციალური სერტიფიკაციის ნიშნები, შეამოწმონ არასასურველი მოვლენების რეპორტები ეროვნული რეგულატორული სააგენტოებისგან და გააცხადონ გამოყენება თავიანთ ჯანდაცვის პროვაიდერებთან, რათა გამოავლინონ პოტენციური წამლების ურთიერთქმედებები.
მომავლის პერსპექტივა: ინტეგრაციის გამოწვევები და შესაძლებლობები
ჯანმო-ს გლობალური ტრადიციული მედიცინის სტრატეგია 2025–2034 წარმოადგენს გლობალური ჯანდაცვის პოლიტიკის გადამწყვეტ მომენტს: პირველად, მთავარი საერთაშორისო ჯანდაცვის ორგანო ვალდებულებას იღებს ტრადიციული მედიცინის სისტემების სისტემატურ ინტეგრაციაზე ძირითად ჯანდაცვაში. სიდჰას მედიცინისთვის, ეს ქმნის როგორც შესაძლებლობებს, ისე რისკებს. შესაძლებლობა მდგომარეობს კვლევების დაფინანსების გაფართოებაში, რეგულატორული ჰარმონიზაციაში და პოტენციურ ჩართვაში UHC სარგებლის პაკეტებში, რაც შეიძლება გააუმჯობესოს ხარისხიანი პრეპარატების ხელმისაწვდომობა მილიონობით მომხმარებლისთვის. რისკი არის ის, რომ ინტეგრაცია უსაფრთხოების ინფრასტრუქტურაში, პრაქტიკოსების ტრენინგში და არასასურველი მოვლენების მონიტორინგში საკმარისი ინვესტიციის გარეშე შეიძლება დააზიანოს ნდობა როგორც სიდჰას, ისე ტრადიციული მედიცინის სისტემებში. წარმატება დამოკიდებული იქნება ეროვნული მთავრობების მუდმივ პოლიტიკურ ნებაზე, მტკიცებულებების ხარვეზების შესახებ გამჭვირვალე კომუნიკაციაზე და ნამდვილი პარტნიორობაზე ტრადიციულ პრაქტიკოსებს, ბიომედიცინის მკვლევარებსა და რეგულატორებს შორის. მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში, ყურადღება უნდა გამახვილდეს მაღალი ხარისხის პრაგმატული კვლევების დაწყებაზე, რეგულატორებს შორის ურთიერთაღიარების შეთანხმებების დამყარებაზე და ფარმაკოვიგილანსის შესაძლებლობების შექმნაზე ქვეყნებში, სადაც სიდჰას პრაქტიკა იზრდება.
ლიტერატურა
- World Health Organization. Global Traditional Medicine Strategy 2025–2034. Geneva: WHO; 2024. Available at: https://www.who.int/publications/i/item/9789240080522
- World Health Organization. ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics. Chapter XXVI: Traditional Medicine Conditions. Available at: https://www.who.int/standards/classifications-of-diseases/icd-11 PMID: Available in WHO repository
- Ernst E. Heavy metals in traditional Indian remedies. Eur J Clin Pharmacol. 2002;57(12):891-896. PMID: 11936708
- Vaya J, Mahmood U. Polyphenol flavonoids as antioxidants and biological agents: what we have learnt from their structure-activity relationships. J Med Food. 2006;9(3):375-381. PMID: 16979601
- Gohil KJ, Patel JA, Gohil AK. Pharmacological review on Centella asiatica: A potential herbal cure-all. Indian J Pharm Sci. 2010;72(5):546-556. PMID: 21369365
- Bone K, Mills S. Principles and Practice of Phytotherapy: Modern Herbal Medicine. 2nd ed. Edinburgh: Churchill Livingstone Elsevier; 2013. Discussion of traditional medicine safety frameworks and regulatory evolution. Available in major medical libraries
- European Medicines Agency. Assessment report on herbal medicinal products containing traditional plant material. EMA/CVMP; 2016. Relevant to harmonisation of TCIM regulation globally. Available at EMA website
წყარო: ჯანმო-ს გლობალური ტრადიციული მედიცინის სტრატეგია 2025–2034, მსოფლიო ჯანდაცვის ასამბლეა 78 (მაისი 2024)
🇬🇧 Read this article in English on GMJ News.
