მარიხუანა და ტვინის ჯანმრთელობა — რას ამბობს თანამედროვე მეცნიერება?
შესავალი — ანალიტიკური კომენტარი
კანაფის (მარიხუანის) სამედიცინო და რეკრეაციული გამოყენების შესახებ დისკუსია ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გააქტიურდა. მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში შეიცვალა კანონმდებლობა, გაფართოვდა სამედიცინო კანაფის გამოყენების ჩვენებები და გაიზარდა საზოგადოების ინტერესი მისი როგორც შესაძლო სარგებლის, ისე რისკების მიმართ. ამ ფონზე სულ უფრო ხშირად ისმის კითხვა: აზიანებს თუ არა მარიხუანა ტვინს?
მოკლე პასუხი მარტივი არ არის. თანამედროვე მტკიცებულებები აჩვენებს, რომ რეგულარული, ხანგრძლივი და განსაკუთრებით მოზარდობის ასაკში დაწყებული კანაფის მოხმარება დაკავშირებულია კოგნიტიური ფუნქციების გაუარესებასთან და ტვინის სტრუქტურულ თუ ფუნქციურ ცვლილებებთან [1–8]. თუმცა ყველა მომხმარებელი ერთნაირი რისკის ქვეშ არ იმყოფება და ყველა კვლევა იდენტურ შედეგებს არ აჩვენებს.
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია ერთმანეთისგან გავმიჯნოთ სამეცნიერო ფაქტები და გავრცელებული მითები. ერთი უკიდურესობა ამტკიცებს, რომ კანაფი სრულიად უსაფრთხოა, მეორე კი — რომ იგი აუცილებლად იწვევს მძიმე ნევროლოგიურ დაავადებებს. სინამდვილეში, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მედიცინა გვთავაზობს ბევრად უფრო დაბალანსებულ სურათს.
დღეს არსებული კვლევები მიუთითებს, რომ რისკი დამოკიდებულია მრავალ ფაქტორზე — მოხმარების სიხშირეზე, გამოყენების ხანგრძლივობაზე, ტეტრაჰიდროკანაბინოლის (THC) დოზაზე, მოხმარების დაწყების ასაკსა და ინდივიდუალურ ბიოლოგიურ თავისებურებებზე [4,6].
სწორედ ამიტომ SheniEkimi.ge და Public Health Institute of Georgia (https://www.publichealth.ge) განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ინფორმაციის გავრცელებას, რათა საზოგადოებამ გადაწყვეტილებები მიიღოს სამეცნიერო ფაქტებზე და არა პოპულარულ მითებზე დაყრდნობით.
პრობლემის აღწერა
კანაფი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გამოყენებული ფსიქოაქტიური ნივთიერებაა. მისი მოხმარების გავრცელებასთან ერთად იზრდება ინტერესი იმის მიმართაც, თუ რა გავლენას ახდენს იგი თავის ტვინზე, განსაკუთრებით ახალგაზრდებსა და მოზარდებში.
დღეს კანაფის შესახებ სამი მნიშვნელოვანი საკითხი განიხილება:
- გავლენა მეხსიერებასა და სწავლაზე;
- გავლენა ტვინის სტრუქტურასა და ნერვულ ქსელებზე;
- შესაძლო კავშირი გრძელვადიან ნევროლოგიურ და ფსიქიკურ დაავადებებთან.
ქართველი მკითხველისთვის ეს თემა განსაკუთრებით აქტუალურია, რადგან ინტერნეტსა და სოციალურ ქსელებში ხშირად ვრცელდება ერთმანეთისგან სრულიად განსხვავებული მტკიცებები. ზოგიერთი წყარო კანაფს თითქმის უვნებელ პროდუქტად წარმოაჩენს, ზოგი კი მას თითქმის ყველა ნევროლოგიური დაავადების მიზეზად ასახელებს.
რეალურად არც ერთი ეს შეფასება სრულად არ შეესაბამება თანამედროვე მეცნიერებას.
დღევანდელი მტკიცებულებები აჩვენებს, რომ ყველაზე მაღალი რისკი დაკავშირებულია:
- ხშირ მოხმარებასთან;
- ხანგრძლივ გამოყენებასთან;
- მაღალი THC-ის შემცველ პროდუქტებთან;
- მოზარდობის ასაკში დაწყებულ მოხმარებასთან.
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის თვალსაზრისით სწორედ ეს ჯგუფებია განსაკუთრებული ყურადღების ცენტრში.
სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი
კანაფის ძირითადი ფსიქოაქტიური კომპონენტია ტეტრაჰიდროკანაბინოლი (THC), რომელიც მოქმედებს ენდოკანაბინოიდურ სისტემაზე.
ენდოკანაბინოიდური სისტემა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს:
- მეხსიერების ფორმირებაში;
- სწავლის პროცესში;
- ემოციების რეგულაციაში;
- ყურადღების კონტროლში;
- გადაწყვეტილებების მიღებაში;
- ტვინის განვითარების პროცესში.
THC უკავშირდება CB1 რეცეპტორებს, რომლებიც განსაკუთრებით დიდი რაოდენობით გვხვდება:
- ჰიპოკამპში;
- შუბლის ქერქში;
- ბაზალურ განგლიებში;
- ნათხემში.
სწორედ ამიტომ THC-ის ზემოქმედება ყველაზე მეტად აისახება იმ ფუნქციებზე, რომლებშიც აღნიშნული სტრუქტურები მონაწილეობენ.
რა გავლენას ახდენს კანაფი კოგნიტიურ ფუნქციებზე?
ბოლო წლების სისტემური მიმოხილვები და მეტაანალიზები აჩვენებს, რომ რეგულარული მოხმარება დაკავშირებულია:
- ეპიზოდური მეხსიერების დაქვეითებასთან;
- სამუშაო მეხსიერების გაუარესებასთან;
- ყურადღების კონცენტრაციის შემცირებასთან;
- ინფორმაციის დამუშავების შენელებასთან;
- აღმასრულებელი ფუნქციების დაქვეითებასთან;
- სწავლის უნარის შემცირებასთან [1–4].
ეს ცვლილებები ყველაზე მეტად გამოხატულია იმ ადამიანებში, რომლებიც კანაფს მრავალი წლის განმავლობაში და მაღალი სიხშირით მოიხმარენ.
რა აჩვენებს ნეიროვიზუალიზაცია?
მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიისა და ფუნქციური ნეიროვიზუალიზაციის კვლევების მიხედვით, რეგულარული მოხმარება შეიძლება დაკავშირებული იყოს:
- ჰიპოკამპის მოცულობის შემცირებასთან;
- ტვინის ნაცრისფერი ნივთიერების გარკვეულ ცვლილებებთან;
- ფუნქციური ნერვული ქსელების გადანაწილებასთან;
- სამუშაო მეხსიერების შესრულებისას ტვინის განსხვავებულ აქტივობასთან [1,3].
მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ყველა კვლევა ერთნაირ შედეგს არ აჩვენებს. ზოგიერთი განსხვავება მცირეა, ზოგიერთ შემთხვევაში კი საერთოდ არ ფიქსირდება. მიუხედავად ამისა, საერთო სურათი მიუთითებს, რომ ხშირი და ხანგრძლივი მოხმარება ასოცირდება ტვინის ფუნქციურ ცვლილებებთან.
რატომ არის მოზარდობა განსაკუთრებული რისკის პერიოდი?
ადამიანის ტვინი სრულად მხოლოდ დაახლოებით 25 წლის ასაკისთვის მწიფდება.
ამ პერიოდში მიმდინარეობს:
- სინაფსური კავშირების გადალაგება;
- ნერვული ქსელების საბოლოო ჩამოყალიბება;
- აღმასრულებელი ფუნქციების განვითარება;
- მეხსიერებისა და სწავლის სისტემების მომწიფება.
THC სწორედ ამ პროცესებზე მოქმედებს.
ამიტომ საერთაშორისო ორგანიზაციები განსაკუთრებულ სიფრთხილეს რეკომენდაციას უწევენ მოზარდებსა და ახალგაზრდა ასაკის პირებში კანაფის რეგულარული მოხმარების მიმართ [6–8].
სამედიცინო კანაფი და რეკრეაციული მოხმარება ერთი და იგივე არ არის
თანამედროვე სამეცნიერო ლიტერატურა მკაფიოდ განასხვავებს:
- სამედიცინო კანაფს;
- რეკრეაციულ მოხმარებას.
სამედიცინო კანაფი გამოიყენება მკაფიო სამედიცინო ჩვენებების დროს, კონტროლირებადი დოზებით და ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ.
რეკრეაციული მოხმარებისას კი:
- დოზა ხშირად უცნობია;
- THC-ის კონცენტრაცია შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს;
- გამოყენების სიხშირე და ხანგრძლივობა კონტროლს არ ექვემდებარება.
ამ განსხვავების გაუთვალისწინებლობა ხშირად ხდება საზოგადოებაში მცდარი წარმოდგენების მიზეზი.
ქვემოთ არის ნაწილი 2/3.
სტატისტიკა და მტკიცებულებები
კანაფისა და ტვინის ჯანმრთელობის შესახებ ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში ჩატარებულია ასობით კვლევა. ამ სფეროში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია სისტემურ მიმოხილვებსა და მეტაანალიზებს, რადგან ისინი აერთიანებს სხვადასხვა ქვეყანაში ჩატარებული დამოუკიდებელი კვლევების შედეგებს და მტკიცებულებების ყველაზე მაღალ დონეს წარმოადგენს.
2018 წელს გამოქვეყნებულმა სისტემურმა მიმოხილვამ აჩვენა, რომ რეგულარული კანაფის მოხმარება დაკავშირებულია ნეიროკოგნიტიური ფუნქციების ზომიერ, მაგრამ სტატისტიკურად მნიშვნელოვან გაუარესებასთან. ყველაზე ხშირად ზიანდება:
- ეპიზოდური მეხსიერება;
- ყურადღების კონცენტრაცია;
- ინფორმაციის დამუშავების სიჩქარე;
- აღმასრულებელი ფუნქციები [1].
2020 წლის მეტაანალიტიკურმა მიმოხილვამ, რომელმაც შეაფასა მრავალი მაღალი ხარისხის კვლევა, დაადასტურა, რომ ყველაზე გამოხატული ცვლილებები აღინიშნება იმ ადამიანებში, რომლებიც:
- კანაფს ხშირად მოიხმარენ;
- გამოყენებას მოზარდობის ასაკში იწყებენ;
- წლების განმავლობაში აგრძელებენ მოხმარებას [2].
მნიშვნელოვანია, რომ კვლევების უმრავლესობაში კოგნიტიური ცვლილებები საშუალო სიმძიმის იყო და არა მძიმე. ეს კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ რეალური სურათი გაცილებით უფრო რთულია, ვიდრე კატეგორიული განცხადებები.
რა გავლენას ახდენს მოხმარების სიხშირე?
მეცნიერული მტკიცებულებები საკმაოდ თანმიმდევრულად აჩვენებს, რომ რისკი იზრდება:
- ყოველდღიური მოხმარებისას;
- მაღალი THC-ის შემცველობის პროდუქტების გამოყენებისას;
- მრავალი წლის განმავლობაში რეგულარული მოხმარებისას.
პირიქით, იშვიათი ან ეპიზოდური გამოყენების შემთხვევაში არსებული კვლევები გაცილებით ნაკლებ და ნაკლებად თანმიმდევრულ ცვლილებებს აღწერს.
შესაძლებელია თუ არა ფუნქციების აღდგენა?
ეს ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო საკითხია.
ზოგიერთი კვლევის მიხედვით, კანაფის შეწყვეტის შემდეგ კოგნიტიური ფუნქციების ნაწილი დროთა განმავლობაში უმჯობესდება.
თუმცა მძიმე და მრავალწლიანი მოხმარების შემთხვევაში ყველა ცვლილება სრულად შექცევადი შეიძლება არ იყოს.
სწორედ ამიტომ მეცნიერები განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებენ ადრეულ პრევენციაზე და განსაკუთრებით მოზარდების დაცვაზე.
იწვევს თუ არა მარიხუანა დემენციას?
ეს კითხვა ხშირად ჩნდება როგორც სამეცნიერო, ისე საზოგადოებრივ დისკუსიებში.
დღევანდელი პასუხია:
დამაჯერებელი მტკიცებულება ჯერ არ არსებობს.
ამჟამინდელი კვლევები ვერ ამტკიცებს, რომ კანაფი უშუალოდ იწვევს:
- ალცჰაიმერის დაავადებას;
- სისხლძარღვოვან დემენციას;
- სხვა ტიპის დემენციებს.
თუმცა ბოლო წლებში გამოქვეყნებულმა რამდენიმე დიდმა პოპულაციურმა კვლევამ აჩვენა, რომ იმ ადამიანებში, რომელთაც კანაფთან დაკავშირებული მძიმე სამედიცინო გართულებების გამო გადაუდებელი დახმარება დასჭირდათ, დემენციის განვითარების რისკი მომავალში უფრო მაღალი იყო [9].
მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ასეთი კვლევები მხოლოდ ასოციაციას აჩვენებს.
შესაძლებელია შედეგებზე გავლენას ახდენდეს:
- მოწევა;
- ალკოჰოლის მოხმარება;
- სხვა ფსიქოაქტიური ნივთიერებები;
- გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები;
- ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები;
- სოციალური ფაქტორები.
ამიტომ მიზეზობრივი კავშირი ჯერ დადასტურებული არ არის.
რას ამბობს სამედიცინო კანაფის შესახებ არსებული მტკიცებულებები?
სამედიცინო კანაფის კოგნიტიური გავლენა მნიშვნელოვნად განსხვავდება რეკრეაციული მოხმარებისგან.
2022 წლის სისტემური მიმოხილვის მიხედვით:
- დაბალი და საშუალო დოზებით გამოყენებისას კოგნიტიური ცვლილებები უმეტეს შემთხვევაში მცირე იყო;
- ზოგიერთ კვლევაში მნიშვნელოვანი გაუარესება საერთოდ არ დაფიქსირდა;
- თუმცა ხანგრძლივი გამოყენების უსაფრთხოების შესახებ მტკიცებულებები ჯერ კიდევ შეზღუდულია [5].
ეს კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ სამედიცინო კანაფი და რეკრეაციული მოხმარება ერთმანეთისგან უნდა განვასხვაოთ.
საერთაშორისო გამოცდილება
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია (WHO)
WHO აღნიშნავს, რომ კანაფის გამოყენება განსაკუთრებით სარისკოა მოზარდობის ასაკში, რადგან ამ პერიოდში ტვინის განვითარება ჯერ დასრულებული არ არის.
ორგანიზაცია ყურადღებას ამახვილებს როგორც კოგნიტიურ, ისე ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესაძლო რისკებზე [7].
National Institute on Drug Abuse (NIDA)
აშშ-ის ნარკოტიკების ბოროტად გამოყენების ეროვნული ინსტიტუტის შეფასებით, რეგულარული კანაფის მოხმარება დაკავშირებულია:
- მეხსიერების დაქვეითებასთან;
- სწავლის უნარის გაუარესებასთან;
- ყურადღების პრობლემებთან;
- ინფორმაციის დამუშავების შენელებასთან.
ინსტიტუტი განსაკუთრებით ხაზს უსვამს მოზარდობის ასაკში დაწყებული მოხმარების რისკებს [6].
National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine
ამ ავტორიტეტულმა ექსპერტულმა ანგარიშმა დაასკვნა, რომ არსებობს მნიშვნელოვანი მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებს კანაფის გავლენას მოკლევადიან კოგნიტიურ ფუნქციებზე, თუმცა გრძელვადიანი ნეიროდეგენერაციული დაავადებების მიზეზობრივ კავშირზე მტკიცებულებები ჯერ არასაკმარისია [8].
American Psychiatric Association
ამერიკის ფსიქიატრთა ასოციაცია ასევე აღნიშნავს, რომ რეგულარული მოხმარება ზრდის გარკვეული ფსიქიკური აშლილობების განვითარების ალბათობას, განსაკუთრებით მაღალი რისკის მქონე პირებში, და რეკომენდაციას უწევს სიფრთხილეს ახალგაზრდებში [10].
საერთაშორისო გამოცდილება ერთ საერთო დასკვნამდე მიდის:
კანაფის შესახებ არც გადაჭარბებული შიშის გავრცელებაა სწორი და არც მისი სრული უსაფრთხოების მტკიცება.
მტკიცებულებები ყველაზე მკაფიოდ მიუთითებს იმაზე, რომ ყველაზე მაღალი რისკი დაკავშირებულია ხშირ, ხანგრძლივ და ადრეულ ასაკში დაწყებულ მოხმარებასთან.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში კანაფთან დაკავშირებული დისკუსია ხშირად სამართლებრივ, სოციალურ და პოლიტიკურ ჭრილში მიმდინარეობს, თუმცა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პერსპექტივა არანაკლებ მნიშვნელოვანია. მოსახლეობისთვის განსაკუთრებით ღირებულია სანდო ინფორმაცია იმის შესახებ, რა არის მეცნიერულად დადასტურებული და რა — ჯერ კიდევ კვლევის საგანი.
ქართველი ახალგაზრდები, ისევე როგორც მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში, ინტერნეტისა და სოციალური მედიის საშუალებით ყოველდღიურად იღებენ ურთიერთსაწინააღმდეგო ინფორმაციას კანაფის შესახებ. ერთ სივრცეში ის სრულიად უსაფრთხო პროდუქტად არის წარმოდგენილი, მეორეში კი ყველა ნევროლოგიური პრობლემის მიზეზად. რეალური სამეცნიერო მტკიცებულებები ამ ორ უკიდურესობას შორის მდებარეობს.
საქართველოს ჯანდაცვის სისტემისთვის პრიორიტეტულია:
- ახალგაზრდებში ჯანმრთელობის განათლების გაძლიერება;
- ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება;
- მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პრევენციული პროგრამების განვითარება;
- საზოგადოებაში დეზინფორმაციის შემცირება.
ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი როლი ეკისრება სანდო სამედიცინო ინფორმაციის გავრცელებას. https://www.sheniekimi.ge რეგულარულად აქვეყნებს მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ მასალებს, ხოლო https://www.publichealth.ge საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის აქტუალურ საკითხებზე ავრცელებს სამეცნიერო ინფორმაციას. https://www.gmj.ge, როგორც აკადემიური სივრცე, ხელს უწყობს თანამედროვე სამედიცინო კვლევების გავრცელებას, ხოლო https://www.certificate.ge ყურადღებას ამახვილებს ხარისხის, სერტიფიკაციისა და სტანდარტების მნიშვნელობაზე ჯანდაცვის სფეროში.
საქართველოსთვის მთავარი გზავნილია, რომ განსაკუთრებით მოზარდებსა და ახალგაზრდა ასაკის ადამიანებში საჭიროა კანაფის რეგულარული მოხმარების პრევენცია, რადგან სწორედ ამ პერიოდში ტვინი კვლავ განვითარების პროცესშია.
მითები და რეალობა
მითი: მარიხუანა სრულიად უსაფრთხოა და ტვინზე გავლენას არ ახდენს.
რეალობა: თანამედროვე კვლევები აჩვენებს, რომ ხშირი და ხანგრძლივი მოხმარება დაკავშირებულია მეხსიერების, ყურადღებისა და აღმასრულებელი ფუნქციების გაუარესებასთან, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მოხმარება მოზარდობის ასაკში იწყება [1–4].
მითი: მარიხუანა აუცილებლად იწვევს დემენციას.
რეალობა: ამჟამად არ არსებობს მაღალი ხარისხის მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ კანაფი უშუალოდ იწვევს ალცჰაიმერის დაავადებას ან სხვა ტიპის დემენციას. ზოგიერთი კვლევა მხოლოდ სტატისტიკურ ასოციაციას აჩვენებს [9].
მითი: სამედიცინო კანაფი და რეკრეაციული მოხმარება ერთმანეთისგან არ განსხვავდება.
რეალობა: სამედიცინო კანაფი გამოიყენება მკაფიო სამედიცინო ჩვენებებისას, კონტროლირებადი დოზებით და ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ. რეკრეაციული მოხმარებისას ასეთი კონტროლი, როგორც წესი, არ არსებობს.
მითი: თუ ადამიანი კანაფს მხოლოდ ზოგჯერ მოიხმარს, რისკი ისეთივეა, როგორც ყოველდღიური მოხმარებისას.
რეალობა: კვლევების უმრავლესობა მიუთითებს, რომ რისკი მნიშვნელოვნად იზრდება ხშირი, ხანგრძლივი და მაღალი THC-ის შემცველობის პროდუქტების გამოყენებისას. ეპიზოდური მოხმარების შემთხვევაში მონაცემები ნაკლებად ერთმნიშვნელოვანია.
ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)
აზიანებს თუ არა მარიხუანა ტვინს?
რეგულარული, ხანგრძლივი და განსაკუთრებით მოზარდობის ასაკში დაწყებული მოხმარება დაკავშირებულია კოგნიტიური ფუნქციების გაუარესებასთან და ტვინის ფუნქციურ ცვლილებებთან.
რატომ არიან მოზარდები განსაკუთრებული რისკის ქვეშ?
რადგან ტვინის განვითარება დაახლოებით 25 წლამდე გრძელდება და ამ პერიოდში ნერვული ქსელები განსაკუთრებით მგრძნობიარეა ფსიქოაქტიური ნივთიერებების ზემოქმედების მიმართ.
იწვევს თუ არა მარიხუანა ალცჰაიმერის დაავადებას?
დღეს ამის დამადასტურებელი მაღალი ხარისხის მტკიცებულება არ არსებობს. არსებული კვლევები მხოლოდ გარკვეულ ასოციაციებზე მიუთითებს და მიზეზობრივ კავშირს ვერ ამტკიცებს.
შეიძლება თუ არა კოგნიტიური ფუნქციების აღდგენა?
ზოგიერთ შემთხვევაში, კანაფის მოხმარების შეწყვეტის შემდეგ მეხსიერებისა და ყურადღების ფუნქციები ნაწილობრივ უმჯობესდება, თუმცა მძიმე და ხანგრძლივი მოხმარებისას ყველა ცვლილება შესაძლოა სრულად შექცევადი არ იყოს.
უსაფრთხოა თუ არა სამედიცინო კანაფი?
სამედიცინო კანაფი უნდა გამოიყენებოდეს მხოლოდ მკაფიო სამედიცინო ჩვენების არსებობისას და ექიმის მეთვალყურეობით. მიუხედავად იმისა, რომ მისი კოგნიტიური გავლენა ჩვეულებრივ ნაკლებია, ვიდრე რეკრეაციული მოხმარების შემთხვევაში, იგი სრულად რისკისგან თავისუფალი არ არის.
დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით
თანამედროვე სამეცნიერო მტკიცებულებები აჩვენებს, რომ კანაფის გავლენა ტვინზე გაცილებით უფრო კომპლექსურია, ვიდრე კატეგორიული განცხადებები, რომლებიც ხშირად გვხვდება სოციალურ მედიასა და პოპულარულ დისკუსიებში.
ყველაზე სარწმუნო მონაცემები მიუთითებს, რომ:
- რეგულარული და ხანგრძლივი მოხმარება დაკავშირებულია კოგნიტიური ფუნქციების გაუარესებასთან;
- ყველაზე მაღალი რისკი აღინიშნება იმ ადამიანებში, რომლებმაც მოხმარება მოზარდობის ასაკში დაიწყეს;
- ტვინის სტრუქტურულ და ფუნქციურ ცვლილებებზე მონაცემები არსებობს, თუმცა მათი ხარისხი და კლინიკური მნიშვნელობა ინდივიდუალურად განსხვავდება;
- ამ ეტაპზე არ არსებობს დამაჯერებელი მტკიცებულება, რომ კანაფი უშუალოდ იწვევს დემენციას ან ალცჰაიმერის დაავადებას.
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მთავარი ამოცანაა, მოსახლეობამ გადაწყვეტილებები მიიღოს არა მითების, არამედ მაღალი ხარისხის სამეცნიერო მტკიცებულებების საფუძველზე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მოზარდებისა და ახალგაზრდების ინფორმირება, რადგან სწორედ ამ ასაკში შეიძლება კანაფის რეგულარულმა გამოყენებამ ყველაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინოს ტვინის განვითარებასა და კოგნიტიურ ფუნქციებზე.
წყაროები
- Nader DA, Sanchez ZM. Effects of regular cannabis use on neurocognition, brain structure, and function: A systematic review. American Journal of Drug and Alcohol Abuse. 2018. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
- Duperrouzel JC, et al. Adverse Effects of Cannabis Use on Neurocognitive Functioning: A Systematic Review of Meta-Analytic Studies. Journal of Dual Diagnosis. 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
- Blithikioti C, et al. Neurocognitive consequences of chronic cannabis use: A systematic review and meta-analysis. Neuroscience & Biobehavioral Reviews. https://www.sciencedirect.com/journal/neuroscience-and-biobehavioral-reviews
- Scott JC, et al. Acute and Chronic Effects of Cannabinoids on Human Cognition: A Systematic Review. Biological Psychiatry. https://www.biologicalpsychiatryjournal.com/
- Osborne AL, et al. The effect of medical cannabis on cognitive functions: A systematic review. Systematic Reviews. 2022. https://systematicreviewsjournal.biomedcentral.com/
- National Institute on Drug Abuse (NIDA). Cannabis (Marijuana) Research Report. https://nida.nih.gov/
- World Health Organization (WHO). Cannabis and Health. https://www.who.int/
- National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. The Health Effects of Cannabis and Cannabinoids. https://nap.nationalacademies.org/
- JAMA Neurology. Cannabis-related acute care and future dementia risk. https://jamanetwork.com/journals/jamaneurology
- American Psychiatric Association. Cannabis Use and Mental Health. https://www.psychiatry.org/
