სიმსუქნის სამკურნალო პრეპარატები (GLP-1): ამცირებს თუ არა კიბოს განვითარების რისკს?
შესავალი — ანალიტიკური კომენტარი
სიმსუქნე თანამედროვე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გამოწვევაა. იგი დაკავშირებულია არა მხოლოდ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებთან, მეორე ტიპის შაქრიან დიაბეტთან და ღვიძლის არალკოჰოლურ ცხიმოვან დაავადებასთან, არამედ არაერთი ავთვისებიანი სიმსივნის განვითარების გაზრდილ რისკთანაც [1,2]. სწორედ ამიტომ, ბოლო წლებში განსაკუთრებული ყურადღება მიიპყრო იმ სამკურნალო საშუალებებმა, რომლებიც ეფექტიანად ამცირებენ სხეულის მასას და აუმჯობესებენ მეტაბოლურ მდგომარეობას.
განსაკუთრებული ინტერესი გამოიწვია გლუკაგონის მსგავსი პეპტიდ-1-ის რეცეპტორის აგონისტების (GLP-1) ჯგუფის პრეპარატებმა. ამ ჯგუფს მიეკუთვნება ისეთი ცნობილი მედიკამენტები, როგორიცაა ოზემპიკი (Ozempic), ვეგოვი (Wegovy), რიბელსუსი (Rybelsus), მუნჯარო (Mounjaro), ზეპბაუნდი (Zepbound), ვიქტოზა (Victoza), საქსენდა (Saxenda), ტრულისითი (Trulicity), ბაიეტა (Byetta), ბიდურეონი (Bydureon) და ადლიქსინი/ლიქსუმია (Adlyxin/Lyxumia).
ბოლო პერიოდში მედიასა და სოციალურ ქსელებში ფართოდ გავრცელდა მოსაზრება, თითქოს აღნიშნული პრეპარატები კიბოს განვითარების რისკსაც ამცირებენ. თუმცა, არსებული სამეცნიერო მტკიცებულებები ამ საკითხზე გაცილებით ფრთხილ ინტერპრეტაციას მოითხოვს.
მართლაც, რამდენიმე მსხვილმა დაკვირვებითმა კვლევამ აჩვენა, რომ GLP-1 ჯგუფის პრეპარატების მომხმარებლებს სიმსუქნესთან დაკავშირებული ზოგიერთი ავთვისებიანი სიმსივნის განვითარების შედარებით დაბალი რისკი აღენიშნებოდათ. მაგრამ ეს ჯერ არ ნიშნავს, რომ სწორედ პრეპარატები იცავენ ადამიანს კიბოსგან. მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მედიცინა მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დასადასტურებლად უფრო მაღალი ხარისხის კვლევებს მოითხოვს [3].
სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია, საზოგადოებამ ერთმანეთისგან განასხვაოს იმედისმომცემი სამეცნიერო ჰიპოთეზა და უკვე დადასტურებული კლინიკური ფაქტი. მსგავსი ანალიზი რეგულარულად ქვეყნდება **https://www.sheniekimi.ge**-ზე, სადაც საერთაშორისო კვლევები შეფასებულია მათი რეალური კლინიკური მნიშვნელობის მიხედვით.
პრობლემის აღწერა
მსოფლიოში სიმსუქნის გავრცელება სწრაფად იზრდება და იგი უკვე ერთ-ერთ მთავარ მოდიფიცირებად რისკ-ფაქტორად მიიჩნევა ონკოლოგიური დაავადებების განვითარებისათვის.
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის შეფასებით, ჭარბი წონა და სიმსუქნე დაკავშირებულია მინიმუმ 13 სხვადასხვა ტიპის ავთვისებიან სიმსივნესთან, მათ შორის:
- მსხვილი ნაწლავის კიბო;
- ღვიძლის კიბო;
- თირკმლის კიბო;
- საყლაპავის ადენოკარცინომა;
- ენდომეტრიუმის კიბო;
- პანკრეასის კიბო;
- პოსტმენოპაუზური ძუძუს კიბო;
- ნაღვლის ბუშტის კიბო და სხვა [1,2].
ბიოლოგიური თვალსაზრისით, ეს კავშირი რამდენიმე მექანიზმით აიხსნება. სიმსუქნის დროს იზრდება ქრონიკული დაბალი ინტენსივობის ანთება, ინსულინის რეზისტენტობა, ინსულინისა და ინსულინის მსგავსი ზრდის ფაქტორის დონე, ასევე ჰორმონული დისბალანსი, რაც ხელს უწყობს სიმსივნური უჯრედების ზრდას.
ამ ფონზე სრულიად ბუნებრივია კითხვა — თუ თანამედროვე პრეპარატები ეფექტიანად ამცირებენ სხეულის მასას, შეიძლება თუ არა მათ კიბოს განვითარების რისკიც შეამცირონ?
სწორედ ამ კითხვაზე პასუხის ძიებას ცდილობს თანამედროვე ონკოლოგიური და ენდოკრინოლოგიური კვლევები.
საქართველოსთვისაც ეს თემა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს. ქვეყანაში სიმსუქნისა და მეორე ტიპის შაქრიანი დიაბეტის გავრცელება მზარდია, ხოლო GLP-1 ჯგუფის პრეპარატების გამოყენება ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაიზარდა. შესაბამისად, მოსახლეობას სჭირდება ზუსტი ინფორმაცია იმის შესახებ, რა არის უკვე დადასტურებული და რა — ჯერ მხოლოდ სამეცნიერო ჰიპოთეზა.
სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი
GLP-1 ჯგუფის პრეპარატები თავდაპირველად მეორე ტიპის შაქრიანი დიაბეტის სამკურნალოდ შეიქმნა, თუმცა მოგვიანებით დადასტურდა, რომ ისინი მნიშვნელოვნად ამცირებენ სხეულის მასას, აუმჯობესებენ გლუკოზის კონტროლს და ამცირებენ გულ-სისხლძარღვთა გართულებების რისკს [4].
ამ პრეპარატების მოქმედების ძირითადი მექანიზმებია:
- მადის შემცირება ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში;
- კუჭის დაცლის შენელება;
- ინსულინის სეკრეციის გაძლიერება;
- გლუკაგონის გამოყოფის შემცირება;
- სხეულის ცხიმოვანი მასის კლება.
სწორედ ამ ეფექტების გამო მეცნიერებმა ივარაუდეს, რომ GLP-1 აგონისტებმა შესაძლოა სიმსუქნესთან დაკავშირებული სიმსივნეების რისკზეც იქონიონ გავლენა.
ბოლო წლებში გამოქვეყნებულმა რამდენიმე ფართომასშტაბიანმა დაკვირვებითმა კვლევამ მართლაც აჩვენა, რომ GLP-1 პრეპარატების მომხმარებლებს ზოგიერთი სიმსუქნესთან დაკავშირებული კიბოს განვითარების შედარებით დაბალი სიხშირე აღენიშნებოდათ სხვა ანტიდიაბეტურ პრეპარატებთან შედარებით [5].
თუმცა ამ შედეგების ინტერპრეტაციისას აუცილებელია სიფრთხილე.
დაკვირვებითი კვლევები ვერ გამორიცხავს ისეთ გავლენიან ფაქტორებს, როგორიცაა:
- წონის კლება;
- კვების რეჟიმის ცვლილება;
- ფიზიკური აქტივობის გაზრდა;
- მოწევის შეწყვეტა;
- სამედიცინო მეთვალყურეობის გაუმჯობესება;
- თანმხლები დაავადებების უკეთესი კონტროლი.
შესაძლებელია სწორედ ამ ფაქტორებმა და არა უშუალოდ მედიკამენტმა განაპირობა რისკის შემცირება.
ამასთან, დღემდე არ არსებობს დასრულებული ფართომასშტაბიანი რანდომიზებული კლინიკური კვლევები, რომლებიც პირდაპირ დაადასტურებდა, რომ GLP-1 ჯგუფის პრეპარატები დამოუკიდებლად ამცირებენ კიბოს განვითარების ალბათობას.
ამჟამად მსოფლიოში მიმდინარეობს რამდენიმე მრავალწლიანი კლინიკური კვლევა, რომელთა მიზანია ზუსტად დადგინდეს, არსებობს თუ არა რეალური მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი GLP-1 აგონისტების გამოყენებასა და ონკოლოგიური დაავადებების რისკის შემცირებას შორის.
ამიტომ თანამედროვე სამეცნიერო კონსენსუსი ასეთია: არსებული მონაცემები იმედისმომცემია, მაგრამ ჯერ არასაკმარისია იმისათვის, რომ GLP-1 პრეპარატები კიბოს პრევენციის საშუალებად ჩაითვალოს.
სტატისტიკა და მტკიცებულებები
სიმსუქნე მსოფლიოში კიბოს ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან მოდიფიცირებად რისკ-ფაქტორად მიიჩნევა. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციისა და კიბოს კვლევის საერთაშორისო სააგენტოს შეფასებით, ჭარბი წონა და სიმსუქნე დაკავშირებულია სულ მცირე 13 სხვადასხვა ტიპის ავთვისებიან სიმსივნესთან, მათ შორის მსხვილი ნაწლავის, პანკრეასის, ღვიძლის, თირკმლის, ენდომეტრიუმისა და პოსტმენოპაუზური ძუძუს კიბოსთან [1,2].
ბოლო წლებში გამოქვეყნებულმა რამდენიმე მსხვილმა დაკვირვებითმა კვლევამ ასობით ათასი პაციენტის მონაცემები შეისწავლა. ზოგიერთ მათგანში დაფიქსირდა, რომ GLP-1 ჯგუფის პრეპარატების მომხმარებლებს სიმსუქნესთან დაკავშირებული ზოგიერთი სიმსივნის განვითარების შედარებით დაბალი რისკი ჰქონდათ, ვიდრე იმ პაციენტებს, რომლებიც სხვა ანტიდიაბეტურ პრეპარატებს იღებდნენ [5,6].
თუმცა მნიშვნელოვანია იმის ხაზგასმა, რომ ასეთი კვლევები ასოციაციას აჩვენებს და არა მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს.
მაგალითად, თუ პაციენტმა GLP-1 აგონისტის გამოყენების ფონზე:
- მნიშვნელოვნად დაიკლო წონა;
- გააუმჯობესა კვების რეჟიმი;
- გაზარდა ფიზიკური აქტივობა;
- უკეთ გააკონტროლა სისხლში გლუკოზის დონე;
- შეწყვიტა მოწევა,
მომავალში კიბოს რისკის შემცირება შესაძლოა სწორედ ამ ცვლილებებთან იყოს დაკავშირებული და არა უშუალოდ პრეპარატის ბიოლოგიურ მოქმედებასთან.
ამიტომ დღეს არსებული მონაცემები არ იძლევა იმის თქმის საფუძველს, რომ GLP-1 პრეპარატები კიბოს საწინააღმდეგო მედიკამენტებია.
მეცნიერული თვალსაზრისით, საბოლოო პასუხის გასაცემად აუცილებელია ისეთი რანდომიზებული კლინიკური კვლევები, სადაც პაციენტები შემთხვევითი შერჩევის პრინციპით გადანაწილდებიან სხვადასხვა ჯგუფში და მრავალი წლის განმავლობაში დაკვირვება გაგრძელდება. მხოლოდ ასეთი კვლევები შეძლებს დაადასტუროს, არსებობს თუ არა პრეპარატის დამოუკიდებელი დამცავი ეფექტი [3,7].
საერთაშორისო გამოცდილება
GLP-1 ჯგუფის პრეპარატების გამოყენების სფერო ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაფართოვდა. თავდაპირველად ისინი მხოლოდ მეორე ტიპის შაქრიანი დიაბეტის სამკურნალოდ გამოიყენებოდა, მოგვიანებით კი დამტკიცდა სიმსუქნის სამკურნალოდაც.
დღეს აღნიშნული პრეპარატები რეკომენდებულია ისეთი ავტორიტეტული ორგანიზაციების მიერ, როგორიცაა:
- ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია (WHO);
- ამერიკის დიაბეტის ასოციაცია (ADA);
- დიაბეტის კვლევის ევროპული ასოციაცია (EASD);
- ამერიკის კლინიკური ენდოკრინოლოგიის ასოციაცია (AACE).
ამ რეკომენდაციებში მათი ძირითადი ჩვენებებია:
- მეორე ტიპის შაქრიანი დიაბეტის მკურნალობა;
- სიმსუქნის მკურნალობა;
- გულ-სისხლძარღვთა რისკის შემცირება გარკვეული პაციენტების ჯგუფებში [4,8].
ამ ეტაპზე არც ერთი საერთაშორისო გაიდლაინი GLP-1 ჯგუფის პრეპარატებს კიბოს პრევენციის მიზნით არ რეკომენდაციას.
ამავდროულად, მსოფლიოს წამყვან სამეცნიერო ჟურნალებში — The New England Journal of Medicine, The Lancet, JAMA, Nature Medicine და სხვა გამოცემებში — აქტიურად ქვეყნდება კვლევები, რომლებიც ცდილობს დაადგინოს, აქვს თუ არა ამ პრეპარატებს სიმსივნის განვითარების რისკზე დამოუკიდებელი გავლენა.
მკვლევართა უმრავლესობა თანხმდება ერთ საკითხზე: არსებული შედეგები საკმარისად საინტერესოა იმისათვის, რომ კვლევები გაგრძელდეს, თუმცა ისინი ჯერ არ ცვლის კლინიკურ პრაქტიკას.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში ბოლო წლებში GLP-1 ჯგუფის პრეპარატების მიმართ ინტერესი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. ამას ხელი შეუწყო როგორც სიმსუქნის გავრცელების ზრდამ, ისე საერთაშორისო კვლევების აქტიურმა გაშუქებამ.
სამწუხაროდ, სოციალურ ქსელებში ხშირად ვრცელდება დაუსაბუთებელი ინფორმაცია, რომლის მიხედვითაც აღნიშნული მედიკამენტები თითქოს:
- იცავს ყველა ტიპის კიბოსგან;
- შეიძლება ჯანმრთელმა ადამიანმაც მიიღოს პროფილაქტიკის მიზნით;
- წარმოადგენს „სასწაულებრივ“ საშუალებას სიმსუქნისა და ონკოლოგიური დაავადებების წინააღმდეგ.
ასეთი მტკიცებები თანამედროვე მეცნიერებას არ შეესაბამება.
საქართველოში, ისევე როგორც სხვა ქვეყნებში, GLP-1 ჯგუფის პრეპარატები უნდა დაინიშნოს მხოლოდ ექიმის მიერ და მხოლოდ იმ ჩვენებებით, რომელთათვისაც მათი ეფექტურობა და უსაფრთხოება დადასტურებულია.
მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მედიცინის პრინციპების პოპულარიზაციაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს www.gmj.ge, სადაც ქვეყნდება საერთაშორისო სამეცნიერო კვლევების კრიტიკული ანალიზი, ხოლო ხარისხის მართვისა და თანამედროვე სამედიცინო სტანდარტების მიმართულებით მნიშვნელოვანი საგანმანათლებლო რესურსია www.certificate.ge.
ასევე მნიშვნელოვანია, რომ მოსახლეობამ ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაცია მიიღოს სანდო წყაროებიდან, როგორიცაა www.sheniekimi.ge და www.publichealth.ge, სადაც სამედიცინო სიახლეები შეფასებულია საერთაშორისო მტკიცებულებების საფუძველზე და არა სენსაციური ინტერპრეტაციებით.
მითები და რეალობა
მითი: GLP-1 ჯგუფის პრეპარატები კიბოსგან იცავს.
რეალობა: დღემდე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა მხოლოდ ასოციაცია გარკვეული სიმსუქნესთან დაკავშირებული სიმსივნეების დაბალ რისკთან. ეს ჯერ არ ადასტურებს, რომ სწორედ პრეპარატები ამცირებენ კიბოს განვითარების ალბათობას. არსებული მონაცემების უმრავლესობა დაკვირვებით კვლევებს ეფუძნება და მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის დასადგენად არასაკმარისია. (PubMed)
მითები და რეალობა
მითი: თუ ადამიანი GLP-1 პრეპარატს იღებს, კიბოს პროფილაქტიკისთვის სხვა ზომები აღარ არის საჭირო.
რეალობა: კიბოს პრევენციის საფუძველი კვლავ რჩება ჯანსაღი ცხოვრების წესი, თამბაქოზე უარის თქმა, ალკოჰოლის შეზღუდვა, სხეულის ნორმალური მასის შენარჩუნება, ფიზიკური აქტივობა და სკრინინგული პროგრამების გავლა. GLP-1 პრეპარატები ამ რეკომენდაციებს ვერ ცვლის. (NCBI)
მითი: ამ პრეპარატების მიღება კიბოს თავიდან ასაცილებლად ნებისმიერ ადამიანს შეუძლია.
რეალობა: GLP-1 ჯგუფის პრეპარატები დამტკიცებულია კონკრეტული ჩვენებებისთვის — ძირითადად სიმსუქნისა და მეორე ტიპის შაქრიანი დიაბეტის სამკურნალოდ. მათი გამოყენება კიბოს პრევენციის მიზნით ამ ეტაპზე არც ერთ საერთაშორისო რეკომენდაციაში არ ფიგურირებს. (NAM)
მითი: ყველა კვლევა ერთნაირად ადასტურებს კიბოს რისკის შემცირებას.
რეალობა: სხვადასხვა კვლევის შედეგები ერთმანეთისგან განსხვავდება. ზოგიერთი დაკვირვებითი კვლევა მიუთითებს გარკვეული სიმსივნეების დაბალ რისკზე, ხოლო მეტაანალიზებმა საერთო კიბოს რისკის მნიშვნელოვანი ცვლილება ვერ დაადასტურა. ამიტომ საბოლოო დასკვნა ჯერ არ არსებობს. (dom-pubs.onlinelibrary.wiley.com)
ამცირებს თუ არა GLP-1 ჯგუფის პრეპარატები კიბოს განვითარების რისკს?
ამ ეტაპზე ამის დამადასტურებელი მაღალი ხარისხის მტკიცებულება არ არსებობს. ზოგიერთი კვლევა იმედისმომცემ შედეგებს აჩვენებს, თუმცა მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი ჯერ არ არის დადასტურებული. (PubMed)
რატომ გაჩნდა ასეთი ინტერესი ამ პრეპარატების მიმართ?
იმიტომ, რომ ისინი მნიშვნელოვნად ამცირებენ სხეულის მასას, აუმჯობესებენ მეტაბოლურ მდგომარეობას და ამცირებენ ანთებით პროცესებს. ვინაიდან სიმსუქნე მრავალი კიბოს რისკ-ფაქტორია, მეცნიერები იკვლევენ, შეიძლება თუ არა ამ ეფექტებს ონკოლოგიურ რისკზეც ჰქონდეს გავლენა. (PMC)
უნდა დაიწყოს თუ არა ადამიანმა GLP-1 პრეპარატის მიღება მხოლოდ კიბოს პრევენციის მიზნით?
არა. ამ ეტაპზე ამისთვის არც სამეცნიერო მტკიცებულება და არც საერთაშორისო კლინიკური რეკომენდაცია არ არსებობს. პრეპარატი უნდა დაინიშნოს მხოლოდ ექიმის მიერ და მხოლოდ დამტკიცებული ჩვენებების არსებობის შემთხვევაში. (NAM)
რომელი ადამიანები იღებენ ყველაზე მეტ სარგებელს ამ პრეპარატებისგან?
ისინი, ვისაც აქვს სიმსუქნე ან მეორე ტიპის შაქრიანი დიაბეტი და რომელთათვისაც პრეპარატი კლინიკური რეკომენდაციების მიხედვითაა დანიშნული. ამ ჯგუფებში დადასტურებულია სხეულის მასის შემცირება, გლიკემიის გაუმჯობესება და გარკვეულ შემთხვევებში გულ-სისხლძარღვთა სარგებელიც. (PMC)
რომელი კვლევებია ახლა მიმდინარეობს?
მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში მიმდინარეობს მრავალწლიანი ფართომასშტაბიანი კლინიკური კვლევები, რომლებიც შეაფასებს, არსებობს თუ არა GLP-1 ჯგუფის პრეპარატების დამოუკიდებელი გავლენა სხვადასხვა ონკოლოგიური დაავადების განვითარებაზე. (ASCO)
დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით
GLP-1 ჯგუფის პრეპარატებმა მნიშვნელოვანი ადგილი დაიკავა სიმსუქნისა და მეორე ტიპის შაქრიანი დიაბეტის თანამედროვე მკურნალობაში. მათი ეფექტურობა სხეულის მასის შემცირების, გლუკოზის კონტროლის გაუმჯობესებისა და ზოგიერთი გულ-სისხლძარღვთა გართულების პრევენციის მიმართულებით მაღალი ხარისხის კვლევებით უკვე დადასტურებულია. თუმცა კიბოს პრევენციის საკითხი კვლავ აქტიური სამეცნიერო კვლევის საგანია.
დღემდე არსებული მონაცემები იმედისმომცემია, მაგრამ ძირითადად დაკვირვებით კვლევებს ეფუძნება. შესაბამისად, არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულება იმისათვის, რომ GLP-1 ჯგუფის პრეპარატები კიბოს საწინააღმდეგო ან კიბოს პროფილაქტიკურ საშუალებად ჩაითვალოს. სწორედ ამიტომ, მათი გამოყენება უნდა ხდებოდეს მხოლოდ იმ ჩვენებების მიხედვით, რომელთათვისაც ისინი რეგულატორული ორგანოების მიერ არის დამტკიცებული.
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს სამეცნიერო სიახლეების სწორ ინტერპრეტაციას. მოსახლეობამ უნდა მიიღოს ინფორმაცია სანდო წყაროებიდან და გადაწყვეტილებები მიიღოს ექიმთან კონსულტაციის საფუძველზე. მტკიცებულებებზე დაფუძნებული ანალიზის გავრცელებას საქართველოში ხელს უწყობს https://www.sheniekimi.ge, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის თემებზე ინფორმაციის გავრცელებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს https://www.publichealth.ge, აკადემიური დისკუსიისთვის მნიშვნელოვანი რესურსია https://www.gmj.ge, ხოლო ხარისხისა და პროფესიული სტანდარტების მიმართულებით — https://www.certificate.ge.
მომავალი ფართომასშტაბიანი, რანდომიზებული კლინიკური კვლევები გვაჩვენებს, ექნება თუ არა GLP-1 ჯგუფის პრეპარატებს კიბოს განვითარების რისკის შემცირებაში დამოუკიდებელი და კლინიკურად მნიშვნელოვანი როლი. მანამდე კი მათი მთავარი დანიშნულება უცვლელია — სიმსუქნისა და მეორე ტიპის შაქრიანი დიაბეტის ეფექტიანი მკურნალობა.
წყაროები
- World Health Organization. Obesity and overweight. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
- International Agency for Research on Cancer. Body Fatness and Cancer. Available from: https://www.iarc.who.int
- National Cancer Institute. Obesity and Cancer. Available from: https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/obesity
- American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes. Available from: https://diabetesjournals.org/care
- American Society of Clinical Oncology. GLP-1 receptor agonists may modestly reduce risk of obesity-related cancers in people with diabetes. Available from: https://www.asco.org/about-asco/press-center/news-releases/glp-1-receptor-agonists-may-modestly-reduce-risk-obesity-related-cancers-people-with-diabetes (ASCO)
- Dai H, et al. GLP-1 Receptor Agonists and Cancer Risk in Adults With Overweight or Obesity. JAMA Oncology. 2025. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40839273/ (PubMed)
- Silverii GA, et al. GLP-1 receptor agonists and the risk for cancer: A meta-analysis. Diabetes Obes Metab. 2025. Available from: https://dom-pubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/dom.16489 (dom-pubs.onlinelibrary.wiley.com)
- Collins L, et al. Glucagon-Like Peptide-1 Receptor Agonists. StatPearls. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551568/ (NCBI)
