ახალი გენეტიკური ტესტი შესაძლოა ათასობით ძუძუს კიბოს პაციენტს არასაჭირო ქიმიოთერაპიისგან დაიცვას. ამის შესახებ ნათქვამია საერთაშორისო კლინიკური კვლევის შედეგებში, რომელიც გამოქვეყნდა ჟურნალ The New England Journal of Medicine-ში.
კვლევის მიხედვით, მხოლოდ დიდ ბრიტანეთში ყოველწლიურად დაახლოებით 6,600 პაციენტს შეუძლია უსაფრთხოდ აიცილოს ქიმიოთერაპია და მისი სერიოზული გვერდითი მოვლენები, ამასთანავე შეინარჩუნოს მკურნალობის ისეთივე ეფექტიანობა და გადარჩენის მაჩვენებლები, როგორც ქიმიოთერაპიის მიღების შემთხვევაში.
ქიმიოთერაპიის სარგებელი გენეტიკური რისკის ქულის მიხედვით
5-წლიანი გადარჩენის შედეგები საშუალო რისკის ძუძუს კიბოს პაციენტებში, მკურნალობის ტიპის მიხედვით
+ ჰორმონული თერაპია
ჰორმონული თერაპია
სხვაობა
წყარო: New England Journal of Medicine, 2024 | Georgian Medical Journal News
გენეტიკური ტესტირება ცვლის მკურნალობის გადაწყვეტილებებს
RxPONDER კვლევამ გაანალიზა 5,083 ძუძუს კიბოს პაციენტი რამდენიმე ქვეყანაში. კვლევა ფოკუსირდებოდა პაციენტებზე Oncotype DX ტესტის საშუალო რეციდივის ქულებით, 21-გენიანი ანალიზი, რომელიც პროგნოზირებს კიბოს რეციდივის რისკს.
დოქტორმა ჯოზეფ სპარანომ, კვლევის მთავარმა ინვესტიგატორმა და Montefiore Einstein Comprehensive Cancer Center-ის ასოცირებულმა დირექტორმა, იტყობინება, რომ მენოპაუზის შემდგომ ქალებმა საშუალო რისკის ქულებით (11-25) არ აჩვენეს გადარჩენის სარგებელი ქიმიოთერაპიის ჰორმონულ თერაპიაზე დამატებისგან. კლინიკურმა გავლენამ შეიძლება შეცვალოს ძუძუს კიბოს მკურნალობის პროტოკოლები გლობალურად.
საშუალო რისკის ჯგუფის მენოპაუზის შემდგომ პაციენტებში, 5-წლიანი გადარჩენის მაჩვენებლები პრაქტიკულად იდენტური იყო: 93.9% მათთვის, ვინც მიიღო ქიმიოთერაპია პლუს ჰორმონული თერაპია, 93.8%-თან შედარებით მხოლოდ ჰორმონული თერაპიისთვის, New England Journal of Medicine-ის პუბლიკაციის მიხედვით.
მენოპაუზამდელ ქალებში სხვადასხვა შაბლონი
კვლევამ გამოავლინა მკურნალობის რეაქციაში მნიშვნელოვანი ასაკთან დაკავშირებული განსხვავებები. მენოპაუზამდელ ქალებმა საშუალო რისკის ქულებით აჩვენეს ქიმიოთერაპიისგან ზომიერი, მაგრამ მნიშვნელოვანი სარგებელი გაუმჯობესებული ინვაზიური დაავადების არმქონე გადარჩენის მაჩვენებლებით.
ამერიკის სიმსივნეების საზოგადოების მიხედვით, დაახლოებით 287,000 ქალს ყოველწლიურად დიაგნოზირებენ ინვაზიური ძუძუს კიბო ამერიკის შეერთებულ შტატებში. RxPONDER-ის დასკვნებმა შეიძლება გავლენა მოახდინოს ამ პაციენტების დაახლოებით 40%-ის მკურნალობის გადაწყვეტილებებზე, ვისაც საშუალო რისკის კატეგორია აქვთ.
კვლევა ეფუძნება წინა გენომურ კვლევებს, რომლებმაც მზარდად პერსონალიზებული კიბოს მკურნალობა ტრადიციული სტადიების ნაცვლად სიმსივნის ბიოლოგიაზე დაფუძნებით.
ჯანმრთელობის სისტემები ემზადება იმპლემენტაციისთვის
დიდი ბრიტანეთის ეროვნულმა ჯანმრთელობის სამსახურმა უკვე დაიწყო ამ დასკვნების კლინიკური პრაქტიკის გაიდლაინებში ჩართვა. Cancer Research UK-ის შეფასებით, ამ მიდგომის დანერგვამ შეიძლება წელიწადში დაახლოებით 6,600 პაციენტს თავიდან აუარიდოს არასაჭირო ქიმიოთერაპია.
პროფესორმა ჩარლზ სვანტონმა, Cancer Research UK-ის მთავარმა კლინიცისტმა, ინსტიტუციონალურ განცხადებაში აღნიშნა, რომ დასკვნები წარმოადგენს “მნიშვნელოვან ნაბიჯს ძუძუს კიბოს მკურნალობის პერსონალიზაციაში.”
კვლევამ აჩვენა, რომ მენოპაუზის შემდგომ ქალებში, რეციდივის საშუალო რისკის შემთხვევაში, 5-წლიანი გადარჩენის მაჩვენებელი თითქმის ერთნაირი იყო როგორც ქიმიოთერაპიისა და ჰორმონული თერაპიის კომბინაციის ჯგუფში (93.9%), ისე მხოლოდ ჰორმონული თერაპიის ჯგუფში (93.8%), რაც მიუთითებს, რომ ქიმიოთერაპიამ ამ პაციენტებში დამატებითი სარგებელი არ მოიტანა.
— დოქტორი ჯოზეფ სპარანო, Montefiore Einstein Comprehensive Cancer Center (New England Journal of Medicine, 2024)
მთავარი დასკვნები
- გენეტიკური ტესტირების გამოყენებით, დიდ ბრიტანეთში ყოველწლიურად დაახლოებით 6,600 ძუძუს კიბოს პაციენტს შეუძლია უსაფრთხოდ აიცილოს ქიმიოთერაპია.
- მენოპაუზის შემდგომ ქალებში, რომლებსაც რეციდივის საშუალო რისკის ქულა ჰქონდათ, ქიმიოთერაპიის დამატებამ ჰორმონულ თერაპიასთან შედარებით გადარჩენის მაჩვენებლების გაუმჯობესება არ აჩვენა.
- მენოპაუზამდელ ქალებში იმავე რისკის კატეგორიაში კომბინირებულმა მკურნალობამ (ქიმიოთერაპია და ჰორმონული თერაპია) დამატებითი სარგებელი გამოავლინა.
- Oncotype DX-ის 21-გენიანი ტესტი მკურნალობის ინდივიდუალიზებული დაგეგმვის ეფექტიან ინსტრუმენტად მიიჩნევა და საშუალო რისკის მქონე პაციენტებში გადაწყვეტილების მიღებას მაღალი სიზუსტით უწყობს ხელს.
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის Oncotype DX ტესტი და როგორ მუშაობს?
Oncotype DX არის გენეტიკური ტესტი, რომელიც ძუძუს კიბოს ქსოვილში 21 გენის აქტივობას აანალიზებს. მისი მიზანია დაავადების განმეორების (რეციდივის) რისკისა და ქიმიოთერაპიიდან მოსალოდნელი სარგებლის შეფასება. ტესტის შედეგი წარმოდგენილია 0-დან 100-მდე ქულის სახით. მოცემულ კვლევაში შეფასებული იყო პაციენტები, რომელთა რისკის ქულა საშუალო დიაპაზონში (11–25) იმყოფებოდა.
ფარავს თუ არა დაზღვევა გენეტიკურ ტესტირებას ძუძუს კიბოს მკურნალობის დაგეგმვისთვის?
ბევრ ქვეყანაში, მათ შორის აშშ-ში, წამყვანი სადაზღვევო პროგრამები და Medicare ფარავენ Oncotype DX-ის ტესტირებას ადრეული სტადიის ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებისთვის. ტესტი რეკომენდებულია ისეთი ავტორიტეტული ორგანიზაციების მიერ, როგორებიცაა American Society of Clinical Oncology და National Comprehensive Cancer Network.
რამდენად სწრაფად აისახება ეს შედეგები კლინიკურ პრაქტიკაზე?
ბევრმა ონკოლოგიურმა ცენტრმა უკვე დაიწყო აღნიშნული მტკიცებულებების კლინიკურ პრაქტიკაში დანერგვა, განსაკუთრებით მენოპაუზის შემდგომი ასაკის პაციენტებისთვის, რომლებსაც საშუალო რისკის ქულა აქვთ. ჯანდაცვის სისტემებში ახალი რეკომენდაციების სრულად დანერგვას, როგორც წესი, 12–18 თვე სჭირდება, რადგან ამ პერიოდში ხდება მკურნალობის პროტოკოლებისა და კლინიკური გაიდლაინების განახლება.
დასკვნა
RxPONDER კვლევის შედეგები მნიშვნელოვან ნაბიჯს წარმოადგენს ზუსტი და ინდივიდუალიზებული ონკოლოგიური მკურნალობის მიმართულებით. კვლევა აჩვენებს, რომ გენეტიკური ტესტირების დახმარებით შესაძლებელია იმ პაციენტების იდენტიფიცირება, რომლებსაც ქიმიოთერაპია დამატებით სარგებელს არ აძლევს. ეს მიდგომა ათასობით ქალს დაიცავს არასაჭირო მკურნალობისა და მისი მძიმე გვერდითი ეფექტებისგან, ხოლო მკურნალობის ეფექტიანობა შენარჩუნდება. გენეტიკური ტესტირების ხელმისაწვდომობის ზრდასთან ერთად, მსგავსი პერსონალიზებული მიდგომები შესაძლოა ძუძუს კიბოს მართვის ახალ საერთაშორისო სტანდარტად ჩამოყალიბდეს.
წყარო: DNA Test Could Spare 6,600 Breast Cancer Patients From Unnecessary Chemotherapy
