ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WOAH) მნიშვნელოვანი განცხადება გამოაქვეყნა, რომელშიც ნადირობისთვის გამოყენებული ტყვიის შემცველი ამუნიციის გლობალური, ეტაპობრივი აკრძალვისკენ მოუწოდებს.
საერთაშორისო ორგანიზაცია ხაზს უსვამს, რომ ნადირობის ამუნიციით გარემოში მოხვედრილი ტყვია წარმოადგენს თავიდან აცილებად საფრთხეს როგორც გარემოსთვის, ისე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის. WOAH-ის შეფასებით, ტყვიით მოწამვლა მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს ველურ ცხოველებს და რისკს უქმნის ადამიანებსაც, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როდესაც ისინი მოიხმარენ ტყვიით დაბინძურებულ ნანადირევს.
ტყვიისფერი ამუნიციის გლობალური ზეგავლენა ველური ცხოველების სიკვდილზე
წლიური სავარაუდო სიკვდილი სახეობრივი ჯგუფების მიხედვით, მილიონი ფრინველი
წყარო: ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია, 2024 | საქართველოს სამედიცინო ჟურნალი
ველური ცხოველების პოპულაციაზე ზეგავლენა კრიზისულ დონეს აღწევს
WOAH-ის განცხადება ხაზს უსვამს, რომ ტყვიისფერი ამუნიცია განსაკუთრებულ საფრთხეს უქმნის გადაშენების პირას მყოფ ფრინველთა სახეობებს, მათ შორის მტაცებელ ფრინველებს და ნარჩენებით მამკვებს, რომლებიც მიირთმევენ დაბინძურებულ ცხოველურ ნაშთებს. ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ნადირობის ამუნიციიდან მიღებული ტყვიის ფრაგმენტები შეიძლება ათეული წლების განმავლობაში შენარჩუნდეს გარემოში.
ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის თანახმად, ტყვიით მოწამვლა დადასტურებულია, როგორც ხელშემწყობი ფაქტორი რამდენიმე მოწყვლადი სახეობის პოპულაციის კლებაში, მათ შორის კალიფორნიის კონდორებსა და არწივების სხვადასხვა პოპულაციებში მრავალ კონტინენტზე. განცხადება ხაზს უსვამს, რომ ალტერნატიული არატოქსიკური ამუნიციის ვარიანტები ხელმისაწვდომია და ეფექტურია ნადირობისთვის.
ორგანიზაციის პოზიცია შეესაბამება მზარდ გლობალურ ჯანმრთელობის ინიციატივებს, რომლებიც მიზნად ისახავენ გარემოში ტყვიის ზემოქმედების შემცირებას.
ადამიანის ჯანმრთელობის რისკები ტყვიის ზემოქმედებისგან
ველური ცხოველების ზეგავლენის გარდა, WOAH-ის განცხადება ეხება ტყვიისფერი ამუნიციის გამოყენების ადამიანის ჯანმრთელობაზე გავლენას. ორგანიზაცია აფრთხილებს, რომ ადამიანები, რომლებიც მიირთმევენ ტყვიისფერი ამუნიციით ნადირობით მიღებულ ხორცს, შეიძლება ტყვიის ფრაგმენტების ზემოქმედების ქვეშ მოექცნენ.
გარემოს ჯანმრთელობის ჟურნალებში გამოქვეყნებული კვლევები ადასტურებს, რომ ველური ნადირის ხორცში ტყვიის დონე ხშირად აღემატება საკვების უსაფრთხოების სტანდარტებს. WOAH ხაზს უსვამს, რომ მონადირეები, მათი ოჯახები და თემები, რომლებიც ველურ ნადირს საკვებად იყენებენ, განსაკუთრებულ რისკს წარმოადგენენ.
განცხადება მოითხოვს გაუმჯობესებულ ჯანდაცვის პოლიტიკის კოორდინაციას ველური ცხოველების მართვის ორგანოებსა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სააგენტოებს შორის.
განხორციელების სტრატეგიები და გლობალური თანამშრომლობა
WOAH ურჩევს წევრ ქვეყნებს შეიმუშავონ ყრდომლივი ეტაპობრივი აკრძალვის გეგმები, რომლებიც მოიცავს მონადირეების განათლების პროგრამებს, ეკონომიკურ სტიმულებს არატოქსიკური ალტერნატივებზე გადასასვლელად და სარეგულაციო ჩარჩოებს, რომლებიც ხელს უწყობენ ტყვიისფერი ამუნიციის აღმოფხვრას.
რამდენიმე ქვეყანამ უკვე განახორციელა ნაწილობრივი ან სრული აკრძალვა ტყვიისფერი ამუნიციის ნადირობისთვის, ევროპული კავშირით ჩათვლით, რომელიც ლიდერობს სარეგულაციო ძალისხმევაში ჭარბტენიან ტერიტორიებზე.
ორგანიზაცია ხაზს უსვამს წარმატებულ გარდამავალ პროცესებს კანადას მსგავს ქვეყნებში, სადაც არატოქსიკური ჭურვის მოთხოვნები წყლის ფრინველების ნადირობისთვის ათეულობით წელია მოქმედებს.
ტყვიის შემცველი ამუნიცია ველური ცხოველებისთვის ტყვიით ზემოქმედების ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან და ამავე დროს თავიდან აცილებად წყაროს წარმოადგენს გლობალურ დონეზე, რის გამოც სპეციალისტები და საერთაშორისო ორგანიზაციები დაუყოვნებლივი ზომების გატარების აუცილებლობაზე მიუთითებენ.
— ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის განცხადება (2024)
ძირითადი დასკვნები
- ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია (WOAH) ნადირობისთვის გამოყენებული ტყვიის შემცველი ამუნიციის გლობალურ ეტაპობრივ აღმოფხვრას მოითხოვს, რადგან მისი გამოყენება ყოველწლიურად 10–20 მილიონი ფრინველის დაღუპვასთან არის დაკავშირებული.
- ველური ნადირის ხორცში დარჩენილი ტყვიის მიკროსკოპული ფრაგმენტები ადამიანის ჯანმრთელობისთვის, განსაკუთრებით კი ბავშვებისთვის, მნიშვნელოვან ნევროლოგიურ რისკებს ქმნის.
- არატოქსიკური ამუნიციის ალტერნატივები უკვე ფართოდ ხელმისაწვდომია და ნადირობის ყველა სახეობისთვის ეფექტიან გამოსავლად მიიჩნევა.
- ინიციატივის წარმატებით განხორციელება მოითხოვს ველური ბუნების დაცვისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის უწყებებს შორის კოორდინირებულ პოლიტიკასა და თანამშრომლობას.
ხშირად დასმული კითხვები
რატომ არის ტყვიის შემცველი ამუნიცია განსაკუთრებით საშიში ველური ცხოველებისთვის?
ამუნიციიდან გარემოში მოხვედრილი ტყვიის ფრაგმენტები შეიძლება ათწლეულების განმავლობაში დარჩეს ცხოველთა ნარჩენებსა და ეკოსისტემებში. ლეშით მკვებავი ფრინველები და მტაცებლები, რომლებიც დაბინძურებულ ნარჩენებს მოიხმარენ, ხშირად ტყვიით იწამლებიან, რაც მძიმე დაავადებებსა და სიკვდილს იწვევს.
არის თუ არა არატოქსიკური ალტერნატივები ისეთივე ეფექტური, როგორც ტყვიის შემცველი ამუნიცია?
დიახ. სპილენძისა და ფოლადისგან დამზადებული ალტერნატიული ამუნიცია ნადირობისას უზრუნველყოფს ტყვიის შემცველი ამუნიციის ტოლფას ან ზოგ შემთხვევაში უფრო მაღალ ეფექტიანობას. იმ ქვეყნებში, სადაც ასეთი შეზღუდვები უკვე მოქმედებს, ნადირობის შედეგიანობის შემცირება არ დაფიქსირებულა.
როგორ მოქმედებს ტყვიის შემცველი ამუნიცია ადამიანის ჯანმრთელობაზე?
ადამიანები, რომლებიც მოიხმარენ ტყვიის შემცველი ამუნიციით მოპოვებულ ნადირის ხორცს, შესაძლოა ორგანიზმში ტყვიის მიკროსკოპული ფრაგმენტები მიიღონ. ასეთი ზემოქმედება განსაკუთრებით საშიშია ბავშვებისა და ორსული ქალებისთვის, რადგან ტყვია უარყოფითად მოქმედებს ნერვული სისტემისა და ტვინის განვითარებაზე.
დასკვნა
WOAH-ის განცხადება მნიშვნელოვანი ნაბიჯია ისეთი გარემოსდაცვითი და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პრობლემის მოსაგვარებლად, რომლის თავიდან აცილებაც შესაძლებელია. ეს პრობლემა ყოველწლიურად მილიონობით ცხოველსა და ათასობით ადამიანს ეხება. ორგანიზაციის მოწოდება კოორდინირებული გლობალური მოქმედებისკენ ასახავს მზარდ სამეცნიერო კონსენსუსს, რომლის მიხედვითაც ნადირობისთვის გამოყენებული ტყვიის შემცველი ამუნიციის ეტაპობრივი აღმოფხვრა აუცილებელია როგორც ველური ბუნების, ისე ადამიანის ჯანმრთელობის დასაცავად.
წყარო: WHO Calls for Global Ban on Lead Hunting Ammunition to Protect Wildlife and Human Health
