გლობალური ჯანდაცვის ლიდერებმა, რომლებიც ოთხ მსხვილ საერთაშორისო ორგანიზაციას წარმოადგენენ, „ერთი ჯანმრთელობის“ პირველ სამიტზე უპრეცედენტო კოორდინირებული ინიციატივები წარადგინეს.
ღონისძიება მიზნად ისახავს ადამიანების, ცხოველებისა და გარემოს ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული საერთო საფრთხეების ერთობლივ მართვასა და პრევენციას.
ერთი ჯანმრთელობის კოორდინაციის ჩარჩო
ოთხი მთავარი ორგანიზაცია ხელმძღვანელობს ინტეგრირებულ ჯანმრთელობის პასუხს
ქვეყანა
ტერიტორია
ზოოანოზური წარმომავლობის
წყარო: WHO, WOAH, FAO, UNEP, 2024 | Georgian Medical Journal News
კვადრიპარტიტული ალიანსი აძლიერებს გლობალური ჯანმრთელობის არქიტექტურას
მსოფლიო ჯანმრთელობის ორგანიზაციამ, ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WOAH), საკვების და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციამ (FAO) და გაეროს გარემოს პროგრამამ (UNEP) სამიტის დროს ფორმალიზება გაუკეთეს გაფართოებულ თანამშრომლობის პროტოკოლებს. ეს ოთხი ორგანიზაცია, რომელსაც კვადრიპარტიტი ეწოდება, კოორდინირებს ჯანმრთელობის საფრთხეების პასუხებს, რომლებიც კვეთენ სპეციესთა და გარემოს საზღვრებს.
დრ. ტედროს ადჰანომ გებრეესუსმა, WHO-ს გენერალურმა დირექტორმა, ხაზი გაუსვა ინტეგრირებული მიდგომების კრიტიკულ ბუნებას სამიტის გახსნის სესიაზე. ვალდებულება ეფუძნება არსებულ ჩარჩოებს და ადგენს ახალ მექანიზმებს გლობალური ჯანმრთელობის უსაფრთხოების კოორდინაციისთვის.
ინვესტიციური ჩარჩო ამიზნებს პანდემიის პრევენციას
სამიტზე გამოცხადებული $100 მილიარდი ვალდებულება ფოკუსირდება სამეთვალყურეო სისტემებზე, ლაბორატორიული პოტენციალის განვითარებაზე და ადამიანური და ცხოველური ჯანმრთელობის სექტორებში სამუშაო ძალის განვითარებაზე. სამიტის დოკუმენტაციის თანახმად, დაფინანსების დაახლოებით 60% მხარს დაუჭერს დაბალი და საშუალო შემოსავლების ქვეყნების ერთი ჯანმრთელობის ინფრასტრუქტურის განვითარებას.
საკვების და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციამ გაწვრილებით განიხილა კონკრეტული მიზნები საკვების უსაფრთხოების სისტემებისა და სოფლის მეურნეობის ჯანმრთელობის მონიტორინგის გასაძლიერებლად. ზოოანოზური დაავადებების გაჩენის ადრეული გაფრთხილების სისტემები პრიორიტეტულ სფეროს წარმოადგენს, იმ გათვალისწინებით, რომ ახალი ინფექციური დაავადებების 75% ცხოველებში ბადებს სათავეს.
განხორციელების ვადები ადგენს 2030 წლის მიზნებს
მონაწილე ქვეყნები ვალდებულება აიღეს, რომ 2026 წლისთვის შექმნან ნაციონალური ერთი ჯანმრთელობის კოორდინაციის მექანიზმები, ხოლო ინტეგრირებული სამეთვალყურეო სისტემების სრული განხორციელება 2030 წლისთვის იგეგმება. გაეროს გარემოს პროგრამა ხელმძღვანელობას გაუწევს გარემოს ჯანმრთელობის მონიტორინგის კომპონენტებს, ხოლო WOAH კოორდინირებას უკეთებს ცხოველთა ჯანმრთელობის სამეთვალყურეო ქსელებს.
რეგიონალური კოორდინაციის ცენტრები შეიქმნება აფრიკაში, აზია-წყნარი ოკეანეს რეგიონში, ამერიკასა და ევროპაში ქვეყნების დონეზე განხორციელების მხარდასაჭერად. ეს ცენტრები ხელს შეუწყობს ცოდნის გაზიარებას და ტექნიკურ დახმარებას გაუწევს იმ ქვეყნებს, რომლებიც ავითარებენ ერთი ჯანმრთელობის სტრატეგიებს.
კვადრიპარტიტულმა პარტნიორმა ორგანიზაციებმა ვალდებულება აიღეს, რომ 2030 წლისთვის შექმნიან ერთიან მონიტორინგის სისტემებს, რომლებიც პრიორიტეტული ზოონოზური პათოგენების 95%-ს დაფარავს. სპეციალისტების შეფასებით, ეს გლობალური ჯანდაცვის ისტორიაში ორგანიზაციათაშორისი კოორდინაციის ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური და ყოვლისმომცველი ჩარჩო იქნება.
— დრ. მონიკ ელოიტი, გენერალური დირექტორი, ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია (სამიტის მოხსენებები, 2024)
მთავარი დასკვნები
- ოთხმა მთავარმა საერთაშორისო ორგანიზაციამ ფორმალიზება გაუკეთა $100 მილიარდ ვალდებულებას ერთი ჯანმრთელობის ინიციატივებისთვის 2030 წლამდე
- ნაციონალური კოორდინაციის მექანიზმები საჭიროა 2026 წლისთვის, სრული სამეთვალყურეო სისტემები კი 2030 წლისთვის იმუშავებს
- მრავალდონიანი მიდგომა მოიცავს კერძო სექტორისა და აკადემიური პარტნიორების ჩართვას ტრადიციული სამთავრობო მოქმედებების გარდა
- რეგიონალური ცენტრები ოთხ კონტინენტზე მხარს დაუჭერს ქვეყნების დონეზე განხორციელებას და ცოდნის გაზიარებას
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის „ერთი ჯანმრთელობის“ მიდგომა?
„ერთი ჯანმრთელობის“ მიდგომა ეფუძნება პრინციპს, რომ ადამიანების, ცხოველებისა და გარემოს ჯანმრთელობა ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული. ეს მოდელი აერთიანებს მონიტორინგის, პრევენციისა და მკურნალობის ღონისძიებებს სხვადასხვა სექტორში, რათა კომპლექსური ჯანმრთელობის გამოწვევები უფრო ეფექტურად იქნას მართებული.
რატომ არის აუცილებელი საერთაშორისო ჯანდაცვის ორგანიზაციების უფრო მჭიდრო კოორდინაცია?
თანამედროვე ინფექციური და გარემოსთან დაკავშირებული საფრთხეების დიდი ნაწილი სცდება როგორც სახელმწიფო, ისე ბიოლოგიურ საზღვრებს. სწორედ ამიტომ, ეფექტური რეაგირება მოითხოვს მრავალსექტორულ თანამშრომლობას. გაუმჯობესებული კოორდინაცია:
- ამცირებს ინფორმაციისა და მონიტორინგის ხარვეზებს;
- თავიდან იცილებს ძალისხმევის დუბლირებას;
- აჩქარებს კრიზისებზე რეაგირებას;
- აძლიერებს გლობალურ მზადყოფნას პანდემიებისა და სხვა საფრთხეების მიმართ.
როგორ განაწილდება 100 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია?
გამოცხადებული დაფინანსების დაახლოებით 60% მიმართული იქნება დაბალი და საშუალო შემოსავლის ქვეყნების ინფრასტრუქტურის გაძლიერებაზე. დანარჩენი რესურსები მოხმარდება:
- გლობალური მონიტორინგის სისტემების განვითარებას;
- კვლევითი თანამშრომლობის გაძლიერებას;
- სამედიცინო და ვეტერინარული კადრების გადამზადებას;
- გარემოს ჯანმრთელობის პროგრამების მხარდაჭერას.
სპეციალისტების შეფასებით, „ერთი ჯანმრთელობის“ სამიტი წარმოადგენს მნიშვნელოვან ნაბიჯს უფრო ინტეგრირებული გლობალური ჯანდაცვის მმართველობისკენ. პროგრამების განხორციელება ეტაპობრივად დაიწყება, ხოლო სრულმასშტაბიანი სისტემების ამოქმედება მომდევნო წლების განმავლობაში იგეგმება.
ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ინიციატივის წარმატება დამოკიდებული იქნება არა მხოლოდ ფინანსურ რესურსებზე, არამედ სახელმწიფოებს, ჯანდაცვის სექტორს, სოფლის მეურნეობასა და გარემოს დაცვის სფეროს შორის ეფექტურ და მდგრად თანამშრომლობაზე.
წყარო: Global Health Leaders Commit to $100 Billion One Health Investment at UN Summit
