შაქარი და ეკრანები — შეიძლება ADHD-ს სიმპტომები „გაქრეს“?!
ბავშვებში ADHD (ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის დარღვევა) სულ უფრო ხშირია. ბევრი მშობელი ფიქრობს წამლებზე, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ კვება და ეკრანების დრო შესაძლოა გადამწყვეტ როლს თამაშობდეს.
რა აჩვენა კვლევამ?
ჰოლანდიელმა მკვლევარმა დოქტორმა ლიდი პელსერმა ჩაატარა რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევა (The Lancet, 2011), სადაც ბავშვები 5-კვირიან „few foods diet“-ზე გადაიყვანეს.
ეს დიეტა მოიცავდა მხოლოდ მარტივ საკვებს: ბრინჯი, ინდაური, რამდენიმე ბოსტნეული, მსხალი და წყალი — ანუ არავითარი დამუშავებული საკვები და დანამატები.
შედეგი შოკისმომგვრელი იყო: ბავშვების 40–50%-ში ADHD-ს სიმპტომები თითქმის მთლიანად გაქრა.
როცა ბავშვებს ისევ დაუბრუნეს შაქრითა და დანამატებით სავსე საკვები, სიმპტომები სწრაფად დაბრუნდა.
ეკრანის დრო და ტვინის გადატვირთვა
მეცნიერები გვაფრთხილებენ:
• ზედმეტი ეკრანი ბავშვებში (განსაკუთრებით 12 წლამდე) აჭარბებს დოფამინის სისტემას — იგივე სისტემას, რომელიც აკონტროლებს ყურადღებას და იმპულსებს.
• ტვინი ეჩვევა სწრაფი ჯილდოს მიღებას (ვიდეო, თამაში, TikTok).
• რეალური სწავლა და ყოველდღიური დავალებები ბავშვს ეჩვენება მოსაწყენი და რთული.
შედეგი:
• ძილის პრობლემები
• გაღიზიანება
• ემოციური დისბალანსი
— ყველაფერი ეს ADHD-ს სიმპტომებს ჰგავს.
რა შეუძლია მშობელს?
• შაქარი და ტკბილეული შეზღუდე — განსაკუთრებით საღამოს.
• დამუშავებული საკვები (სნექები, გაზიანი სასმელები, ფერადი ტკბილეული) ამოიღე რაციონიდან.
• ეკრანის დრო მკაცრად აკონტროლე — არა 2 საათზე მეტი დღეში, და არა ძილის წინ.
• ფიზიკური აქტივობა და ძილის რეჟიმი საუკეთესო ბუნებრივი „წამალია“.
კითხვები და პასუხები
ყველა ბავშვს დაეხმარება ეს მეთოდი?
არა ყველას, მაგრამ კვლევები აჩვენებს, რომ თითქმის ნახევარს სიმპტომები საგრძნობლად უმსუბუქდება.
ეს ნიშნავს, რომ წამლები აღარ არის საჭირო?
არა. მძიმე შემთხვევებში მედიკამენტი აუცილებელია, მაგრამ კვება და ეკრანების კონტროლი ყოველთვის უნდა იყოს პირველი ნაბიჯი.
ექიმის გარეშე შეიძლება ასეთი დიეტის დაწყება?
არ შეიძლება! დიეტა მკაცრად უნდა წარიმართოს ექიმისა და დიეტოლოგის ზედამხედველობით, რადგან ბავშვს სჭირდება სრულფასოვანი კვება.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
ინტერესთა კონფლიქტის განცხადება (COI)
ავტორს არ აქვს ფინანსური ან სხვა ინტერესები ფარმაცევტულ კომპანიებთან, რომლებიც აწარმოებენ ან ყიდიან ADHD-ს სამკურნალო პრეპარატებს.
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი. sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
ლიტერატურა
1. Pelsser LM, Frankena K, Toorman J, Savelkoul HF, Dubois AE, Pereira RR, Buitelaar JK. Effects of a restricted elimination diet on the behaviour of children with attention-deficit hyperactivity disorder (INCA study): a randomised controlled trial. Lancet. 2011;377(9764):494-503. doi:10.1016/S0140-6736(10)62227-1
2. Nigg JT, Lewis K, Edinger T, Falk M. Meta-analysis of attention-deficit/hyperactivity disorder or attention-deficit/hyperactivity disorder symptoms, restriction diet, and synthetic food color additives. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2012;51(1):86–97. doi:10.1016/j.jaac.2011.10.015
3. Stevens LJ, Kuczek T, Burgess JR, Hurt E, Arnold LE. Dietary sensitivities and ADHD symptoms: thirty-five years of research. Clin Pediatr (Phila). 2011;50(4):279–293. doi:10.1177/0009922810384728
4. Twenge JM, Campbell WK. Associations between screen time and lower psychological well-being among children and adolescents: Evidence from a population-based study. Prev Med Rep. 2018;12:271–283. doi:10.1016/j.pmedr.2018.10.003
5. Paulus FW, Ohmann S, von Gontard A, Popow C. Internet gaming disorder in children and adolescents: a systematic review. Dev Med Child Neurol. 2018;60(7):645–659. doi:10.1111/dmcn.13754
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
