დამუშავებული ხორცი დიაბეტის, გულის დაავადებისა და კიბოს რისკს ზრდის — ყოველდღე ერთი სოსისი საკმარისია!
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი.
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
რა ხდება? — სოსისი, ლორი, ბეკონი… და ონკოლოგიური დიაგნოზები
ვაშინგტონის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა გამოაქვეყნეს ახალი კვლევა, რომელიც ანგრევს გავრცელებულ მითს: თითქოს “ცოტა ბეკონი ან ლორი არაფერს გვავნებს”. სინამდვილეში, დამუშავებული ხორცი არა მხოლოდ გაზრდილ დიაბეტის და გულის დაავადებების რისკთანაა კავშირში — არამედ კოლორექტალური კიბოსაც კი ზრდის.
როგორ მივედით ამ დასკვნამდე?
კვლევამ გააანალიზა 70-ზე მეტი კვლევა, რომელშიც მილიონობით ადამიანი მონაწილეობდა. შედეგები აშკარაა:
• ყოველდღიურად ერთი სოსისის მიღება:
• ზრდის ტიპი 2 დიაბეტის რისკს მინიმუმ 11%-ით
• ზრდის კოლორექტალური კიბოს რისკს 7%-ით
დამუშავებულ ხორცად ითვლება:
• ბეკონი
• სოსისი
• ლორი
• ძეხვი
• ლაქშა
• კონსერვირებული ხორცი
• ყველანაირი ხორცი, რომელიც დამუშავებულია შებოლვით, მარილში დაყენებით ან ქიმიური კონსერვანტებით
რატომ არის დამუშავებული ხორცი ასე საშიში?
1. ნიტრიტები და ნიტრატები — გამოიყენება პროდუქტის ფერისა და გემოს შესანარჩუნებლად, მაგრამ ნაწლავის კიბოს განვითარების რისკს ზრდის.
2. შებოლვა — წარმოქმნის კანცეროგენულ ნივთიერებებს (პოლიციკლურ არომატულ ნახშირწყალბადებს).
3. მარილის მაღალი შემცველობა — ზრდის წნევასა და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებს.
4. ტრანსცხიმები და დამალული შაქრები — იწვევს მეტაბოლურ სინდრომს.
რამდენად სახიფათოა მცირე რაოდენობით მიღება?
კვლევის ავტორების თქმით, არ არსებობს უსაფრთხო დოზა. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი ქვეყანა რეკომენდაციას იძლევა კვირაში მხოლოდ ერთხელ მივიღოთ მსგავსი პროდუქტები, კვლევის ავტორები გვირჩევენ:
რაც შეიძლება ნაკლები — მით უკეთესი.
ხშირად დასმული კითხვები
1. მართლა შეიძლება მხოლოდ ერთი სოსისის ჭამამ კიბოს რისკი გაზარდოს?
დიახ. კვლევა აჩვენებს, რომ დღეში ერთი სოსისიც კი ზრდის რისკს 7%-ით. ეს არ ნიშნავს, რომ აუცილებლად დაგემართებათ კიბო — მაგრამ რისკი მატულობს.
2. წითელი ხორციც ისეთივე საშიშია?
წითელი ხორცი (საქონლის, ღორის, ცხვრის ხორცი) გარკვეულ რისკებთან არის კავშირში, მაგრამ დამუშავებული ხორცი ბევრად საშიშია, რადგან შეიცავს დამატებით ქიმიკატებს.
3. თუ ორგანულად დამუშავებულ ხორცს ვჭამ, ეგეც საშიშია?
ორგანული არ ნიშნავს უსაფრთხოს — მნიშვნელოვანია დამუშავების ტიპი და კონსერვანტები.
4. მცენარეული სოსისები უკეთესია?
ზოგ შემთხვევაში — კი. მაგრამ ყოველთვის შეამოწმეთ შემადგენლობა. ზოგიერთი მათგანი ასევე შეიცავს დიდი რაოდენობით მარილს და დამუშავებულ ცხიმს.
5. ბავშვებისთვის რამდენად უსაფრთხოა?
ბავშვების კვებაში დამუშავებული ხორცი კატეგორიულად უნდა იყოს შეზღუდული. ის განსაკუთრებით მოქმედებს განვითარებად ორგანიზმზე.
6. თუ კვირაში მხოლოდ ერთხელ მივიღებ, ისევ საშიშია?
რაც უფრო იშვიათად მიიღებთ, მით უკეთესია. თუმცა, სრულად აცილება საუკეთესო არჩევანია.
7. როგორ ჩავანაცვლოთ?
სხვა ცილოვანი წყაროები: ქათამი (დამუშავების გარეშე), თევზი, კვერცხი, ლობიო, ოსპი და ნიგვზეული.
8. რატომ უნდა ენდო ამ კვლევას?
კვლევა ეფუძნება ერთ-ერთ უმსხვილეს მეტა-ანალიზს — გაანალიზებულია მრავალი წლის მონაცემები და გამოყენებულია კონსერვატიული მეთოდოლოგია, რაც რეალურ რისკებს შეიძლება მინიმალურადაც კი აჩვენებდეს.
დასკვნა პროფესორ გიორგი ფხაკაძისგან:
არ არსებობს “უსაფრთხო დოზა” დამუშავებული ხორცისა. თუ გსურთ, შეამციროთ დიაბეტის, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების და კიბოს რისკი — თქვენმა არჩევანმაც ყოველდღიური ცვლილება უნდა მოიტანოს. ალტერნატივები არსებობს.
გადაწყვეტილება — თქვენს ხელშია.
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
ლიტერატურა
1. Micha R, et al. Association Between Dietary Factors and Mortality From Heart Disease, Stroke, and Type 2 Diabetes in the United States. JAMA. 2017;317(9):912–924. doi:10.1001/jama.2017.0947
2. Pan A, et al. Red meat consumption and risk of type 2 diabetes: 3 cohorts of US adults and an updated meta-analysis. Am J Clin Nutr. 2011;94(4):1088–1096. doi:10.3945/ajcn.111.018978
3. Bouvard V, et al. Carcinogenicity of consumption of red and processed meat. Lancet Oncol. 2015;16(16):1599–1600. doi:10.1016/S1470-2045(15)00444-1
4. World Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research. Diet, Nutrition, Physical Activity and Colorectal Cancer. 2018.
5. Zheng Y, et al. Food consumption and cancer risk: A systematic review and meta-analysis. BMC Medicine. 2020;18:129. doi:10.1186/s12916-020-01556-z
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
