რა სარგებელი მოაქვს სწრაფ ტესტს, რომელიც ვირუსს ვერ ამოიცნობს?
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
სწრაფი დიაგნოსტიკური ტესტები მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია ეპიდემიების მართვაში — მაგრამ მხოლოდ მაშინ, როცა ისინი სანდოა. სამწუხაროდ, ბაზარზე არსებული ზოგიერთი პროდუქტი, მათ შორის SmartHealth-ის მიერ გავრცელებული და ჩინური კომპანია Hangzhou AllTest Biotech-ის მიერ წარმოებული ტესტები, არაერთ კვლევაში გამოჩნდა როგორც არაეფექტური და პოტენციურად მავნე.
მაშინ, როცა ზოგიერთმა ქვეყანამ უკვე აუკრძალა ან შეზღუდა ასეთი ტესტების გამოყენება, საქართველოში ისინი თავისუფლად იყიდება — რაც სერიოზულ საფრთხეს უქმნის საზოგადოებრივ ჯანმრთელობას.
რაშია პრობლემა?
1. დაბალი სენსიტიურობა და მაღალი ცრუ უარყოფა
გამოცდილი კვლევების თანახმად, AllTest-ის მიერ წარმოებული სწრაფი ანტიგენის ტესტი რეალურ პირობებში მხოლოდ ინფიცირებულთა 46.7%-ს ამოიცნობს. ეს ნიშნავს, რომ ყოველი 10 ინფიცირებულიდან 5 ადამიანი შეიძლება შეცდომით „ჯანმრთელად“ შეფასდეს PMID: 36214658.
კერძოდ, ვირუსის დაბალი რაოდენობის (მაგალითად, ინფექციის ადრეულ ეტაპზე) შემთხვევებში ტესტი პრაქტიკულად უვარგისია — რაც განსაკუთრებით პრობლემატურია მასობრივ სკრინინგში.
2. ახალი შტამების მიმართ არაეფექტურობა
კვლევებმა აჩვენა, რომ გარკვეული გენეტიკური მუტაციები SARS-CoV-2-ის ნუკლეოკაფსიდის პროტეინში (მაგალითად, D399N) იწვევს ტესტის მგრძნობელობის 1000-ჯერ დაქვეითებას JAMA, 2022.
ეს ნიშნავს, რომ ვირუსის ახალი ვარიანტების დროს ტესტი უბრალოდ ვერ ამოიცნობს ინფექციას — რაც მომხმარებელს ტყუილად აჯერებს, თითქოს ინფიცირებული არ არის.
3. ქიმიური ნივთიერებები – ფარული საფრთხე
ტესტებში ხშირად გამოიყენება ქიმიური კონსერვანტები (მაგალითად, ნატრიუმის აზიდი და ProClin), რომლებიც მცირე დოზით არ არის ტოქსიკური, მაგრამ შესაძლოა საფრთხე შექმნას ბავშვებისთვის ან არასწორად გამოყენების შემთხვევაში. Health Canada-მაც კი გამოაქვეყნა გაფრთხილება, რომ ამ ნივთიერებებმა მოწამვლის შემთხვევები გამოიწვია Health Canada Advisory, 2022.
4. გავლენა საზოგადოებრივ ჯანდაცვაზე
არაზუსტი ტესტები არა მხოლოდ ინდივიდს აყენებს ზიანს, არამედ მთელ სისტემას. ინფიცირებული ადამიანების “დამალვა”, მათი თვითდარწმუნება, რომ „ვირუსი არ აქვთ“, ხელს უშლის დროულ მკურნალობასა და ვირუსის გავრცელების შეჩერებას.
მოდელირების მიხედვით, რომ მაღალი ხარისხის სწრაფი ტესტები დროულად ყოფილიყო დანერგილი ხანდაზმულთა სახლებში, შესაძლოა COVID-19-ით გამოწვეული სიკვდილიანობის 50%-იც კი თავიდან აგვეცილებინა Nature Medicine, 2022.
რატომ არ მოქმედებს სახელმწიფო?
პროდუქტი საქართველოში ხელმისაწვდომია პლატფორმებზე — მაგალითად, smarthealth.ge-ზე — ისე, რომ მომხმარებელი არ იღებს სრულყოფილ ინფორმაციას სანდოობის შესახებ. მეტიც, ვებგვერდზე მითითებულია, რომ ტესტი „სერტიფიცირებულია სამედიცინო სპეციალისტების მიერ“, თუმცა შესაბამისი დოკუმენტაცია და დასაბუთება არც კომპანიამ და არც მწარმოებელმა ოფიციალურად არ წარადგინა.
ეს მიდგომა არღვევს სამომხმარებლო უფლებებს და ჯანდაცვის პრინციპებს.
რეკომენდაცია
• არ შეიძინოთ ტესტი, რომელიც სერტიფიცირების სანდო მტკიცებულებებს არ ატარებს.
• ჯანდაცვის სამინისტრომ უნდა გადახედოს ბაზარზე დაშვებული ტესტების ხარისხს.
• საზოგადოება უნდა იყოს გაფრთხილებული — სიჩქარე არ ნიშნავს სიზუსტეს.
კითხვები და პასუხები
შეიძლება გავუკეთო ბავშვს ასეთი ტესტი სახლში?
არ არის რეკომენდებული, განსაკუთრებით თუ არ იცით როგორია ტესტის სიზუსტე და ქიმიური შემადგენლობა. გარკვეული ნივთიერებები შესაძლოა ტოქსიკური იყოს.
მაქვს უარყოფითი პასუხი ამ ტესტზე — ნიშნავს ეს, რომ ნამდვილად არ ვარ ინფიცირებული?
არა. თუ თქვენ გაქვთ სიმპტომები ან გქონდათ კონტაქტი, მიმართეთ PCR ტესტს. სწრაფი ტესტი შეიძლება ცრუ უარყოფით პასუხს გაძლევდეთ.
არის საქართველოში რეგულაცია ასეთ ტესტებზე?
თეორიულად, უნდა არსებობდეს, თუმცა პრაქტიკაში რეგულაციები არ არის გამჭვირვალე. არაერთი სუსტი ტესტი იყიდება ღიად, ყოველგვარი მტკიცებულების გარეშე.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
ლიტერატურა (Vancouver სტილი)
1. Ferguson J, Dunn S, Best A, et al. Validation testing to determine the sensitivity of lateral flow testing for asymptomatic SARS-CoV-2 detection in low prevalence settings. PLoS One. 2021;16(8):e0260292. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0260292
2. Bekliz M, Adea K, Alvarez C, et al. Analytical sensitivity of seven SARS-CoV-2 antigen-detecting rapid tests for Omicron variant. Microbiol Spectr. 2022;10(2):e0085222. https://doi.org/10.1128/spectrum.00852-22
3. Pekosz A, Parvu V, Li M, et al. Antigen-based testing but not real-time PCR correlates with SARS-CoV-2 virus culture. Clin Infect Dis. 2021;73(9):e2861-e2866. https://doi.org/10.1093/cid/ciaa1706
4. Health Canada. Rapid test kits containing toxic chemical. 2022. https://recalls-rappels.canada.ca/…/rapid-test-kits…
5. Larremore DB, Wilder B, Lester E, et al. Test sensitivity is secondary to frequency and turnaround time for COVID-19 surveillance. Sci Adv. 2021;7(1):eabd5393. https://doi.org/10.1126/sciadv.abd5393
6. Wagenhäuser I, Knies K, Rauschenberger V, et al. Clinical performance evaluation of SARS-CoV-2 rapid antigen testing in point of care usage in comparison to RT-qPCR. EClinicalMedicine. 2021;31:100677. https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2020.100677
7. Pollock NR, Berlin D, Smole SC, et al. Performance and Implementation Evaluation of the Abbott BinaxNOW Rapid Antigen Test in a High-Throughput Drive-Through Community Testing Site. J Clin Microbiol. 2021;59(5):e00083-21. https://doi.org/10.1128/JCM.00083-21
#drpkhakadze #აქხარისხია #შენიექიმი #accreditationge #გიორგიფხაკაძე #შენიამბები #sheni #sheniambebi @highlight Giorgi Pkhakadze SheniEkimi.ge • შენი ექიმი SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniAcademia DrPkhakadze Smart Health – სმარტ ჰელზ დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი • NCDC & PH Health Promotion Alliance/ჯანმრთელობის ხელშეწყობის ალიანსი საქართველოს ჯანმრთელობის ფედერაცია • Health Federation of Georgia
ინტერესთა კონფლიქტის განცხადება (COI):
სტატიის ავტორი, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, არ წარმოადგენს არცერთ კომერციულ კომპანიას, მათ შორის არც კომპანია Hangzhou AllTest Biotech Co., არც smarthealth.ge-ს, არც მათი ადგილობრივი დისტრიბუტორებს, და არც მათ კონკურენტებს. ავტორს არ გააჩნია რაიმე ფინანსური, პარტნიორული, სავაჭრო, ან კვლევითი კავშირი აღნიშნულ ორგანიზაციებთან.
სტატია ეფუძნება დამოუკიდებელ, საერთაშორისო, სამეცნიერო წყაროებს და ღიად ხელმისაწვდომ მტკიცებულებებს (peer-reviewed publications, სახელმწიფო რეგულაციები და ლაბორატორიული შეფასებები). მასში გამოთქმული მოსაზრებები წარმოადგენს მხოლოდ პროფესიული პოზიციას, რომელიც ემყარება მტკიცებულებაზე დაფუძნებული მედიცინის პრინციპებს და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინტერესებს.
სტატიის მიზანია საზოგადოებისა და პოლიტიკის შემოქმედთა ინფორმირება ტესტების რეალური სიზუსტის შესახებ, რათა თავიდან ავიცილოთ ადამიანებისთვის ცრუ უსაფრთხოების განცდის შექმნა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სისტემის დაზიანება.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
