მარილი – უხილავი მტერი ჩვენს მენიუში
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
პრობლემა: საქართველოში მარილის მოხმარება სიცოცხლის ხანგრძლივობას ამცირებს
საქართველოში დღეს დღიური მარილის მოხმარება საშუალოდ 10-12 გრამია, მაშინ როცა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია (WHO) რეკომენდაციას აძლევს 5 გრამზე ნაკლებს დღეში. ეს ფაქტი პირდაპირ კავშირშია:
- ჰიპერტენზიასთან (მაღალი წნევა),
- გულის შეტევასთან და ინსულტთან,
- თირკმლის ფუნქციის დაქვეითებასთან,
- და სიცოცხლის ხანგრძლივობის შემცირებასთან.
WHO-ს მონაცემებით, რომ გლობალურად სიკვდილიანობის 30% არასწორ კვებას უკავშირდება, რომელშიც ძირითადი როლი სწორედ მარილს აქვს.
რა ხდება საქართველოში?
საქართველოს მოსახლეობის 80%-ზე მეტი დღიურად იღებს ორმაგ ან სამმაგ დოზას მარილის რეკომენდირებულ რაოდენობასთან შედარებით. პრობლემა მხოლოდ მაგიდაზე მყოფ მარილში არაა. ის შედის:
- პურში (ერთ ლებანში 1–1.5 გრამი),
- დამუშავებულ პროდუქტებში (კონსერვები, ძეხვეული, ნახევარფაბრიკატები),
- სუფრის მარილის დამატებაში,
- და იმ შემთხვევებში, როცა მომხმარებელს არ აქვს წარმოდგენა პროდუქტის შემადგენლობაზე.
როგორ მოქმედებს მარილი გულზე?
მარილის ჭარბი მოხმარება ორგანიზმში აკავებს წყალს → იზრდება სისხლის მოცულობა → გულის დატვირთვა მატულობს → ვითარდება მაღალი არტერიული წნევა.
მუდმივად მაღალი წნევა კი დროთა განმავლობაში:
- აზიანებს სისხლძარღვებს,
- იწვევს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებს,
- ზრდის ინსულტისა და ინფარქტის რისკს.
როგორია მდგომარეობა საქართველოში?
ბოლო 10 წლის განმავლობაში საქართველოში ჰიპერტენზიისა და ინსულტის მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად გაიზარდა.
კვლევები აჩვენებს, რომ ინსულტის მთავარი მოდიფიცირებადი რისკფაქტორია სწორედ მარილია — და ეს უკავშირდება ცხოვრების სტილს, რაც შეიძლება თავიდან აცილდეს.
რა უნდა ვქნათ?
- შეამცირე მარილის რაოდენობა
- არ დაამატო მარილი უკვე დამზადებულ საკვებზე,
- შეზღუდე დამუშავებული პროდუქტების მოხმარება.
- წაიკითხე ეტიკეტები
- აირჩიე ისეთი პროდუქტები, სადაც წერია „low sodium“ ან „მარილის შემცველობა ≤ 0.3 გ/100 გ“.
- დაიწყე DASH დიეტა
- დიეტა, რომელიც შექმნილია წნევის შესამცირებლად,
- ხასიათდება ბოსტნეულის, ხილის, თხილის, ომეგა-3 ცხიმებისა და დაბალი ნატრიუმის შემცველობის პრიორიტეტით.
- დაალაგე პურის პოლიტიკა
- პურში მარილის შემცველობის რეგულირება შესაძლებელია, როგორც ეს უკვე გააკეთა საფრანგეთმა, პორტუგალიამ და უნგრეთმა.
საერთაშორისო გამოცდილება
ფინეთი: მარილის შემცირების ეროვნული კამპანიამ 1970-იან წლებში შეამცირა ინსულტის სიკვდილიანობა 75%-ით.
დიდი ბრიტანეთი: საკვების ინდუსტრიამ თანხმობით შეამცირა მარილის შემცველობა პროდუქტებში და დაზოგა ათასობით სიცოცხლე.
დასკვნა
მარილი არ არის უბრალოდ გემოს დამატება – ის შეიძლება აღმოჩნდეს მკაცრი და უხილავი მკვლელი.
ქვეყნის მასშტაბით მარილის მოხმარების შემცირება ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი და ეფექტური გზაა ინსულტისა და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების წინააღმდეგ საბრძოლველად.
წყაროები:
- WHO. Salt Reduction. https://www.who.int/news…/fact-sheets/detail/salt-reduction
- National Institute for Health and Care Excellence. https://www.nice.org.uk
- Harvard T.H. Chan School of Public Health. https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsour…/salt-and-sodium/
- Salt Intake in Georgia: WHO STEPS Survey, 2021
გადმოწერე ჩვენი აპლიკაცია და შემოგვიერთდი შენის ეკოსისტემაში:
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Android: https://play.google.com/store/apps/details…
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
დამატებითი ინფორმაციისთვის ეწვიეთ https://www.sheniekimi.ge
Sheni – შენი სივრცე, შენი ხმა, შენი საქართველო.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
#drpkhakadze #აქხარისხია #შენიექიმი #გიორგიფხაკაძე #შენიამბები #sheni #sheniambebi #accreditationge #მარილი #ინსულტი #გულსისხლძარღვთა #DASHდიეტა #სიცოცხლისხანგრძლივობა #ჯანმრთელიცხოვრება Giorgi Pkhakadze SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniEkimi.ge • შენი ექიმი
