ქრომოსომული სიურპრიზი: მეცნიერებმა პირველად დაამტკიცეს კავშირი ცენტრომერებსა და იმუნურ სისტემას შორის
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი. sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
ისტორიული აღმოჩენა – ფრანგული Institut Curie-სა და გერმანული Hannover Medical School-ის მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ქრომოსომის ცენტრალური ნაწილი – ცენტრომერები, რომლებიც ცნობილია როგორც უჯრედის გაყოფის კრიტიკული ელემენტები, რეალურად პირდაპირ აკტივირებენ იმუნურ სისტემას. ეს არის პირველი შემთხვევა, როდესაც მეცნიერებმა დაადასტურეს პირდაპირი კავშირი ცენტრომერულ სტრუქტურასა და იმუნურ პასუხს შორის.
ვინ ხელმძღვანელობდა კვლევას?
მეცნიერები, რომლებიც კვლევაში მონაწილეობდნენ:
• პროფესორი ნიკოლა მანელი (INSERM, Institut Curie)
• დოქტორი ქსავიე ლაჰაიე (CNRS, Institut Curie)
• პროფესორი დანილე ფაკინეტი (CNRS)
• პროფესორი დოქტორი ლარს დიოლკენი (ვირუსოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი, MHH, RESIST კლასტერი)
როგორ აღმოაჩინეს?
მკვლევრებმა გამოიყენეს ჰერპესის ვირუსის (HSV-1) სპეციალურად მოდიფიცირებული შტამები, რომლებიც პროფესორ დიოლკენის გუნდმა შექმნა. აღმოჩნდა, რომ როდესაც ჰერპესის ვირუსი აღწევს ბირთვში, ის იწვევს ცენტრომერების დესტაბილიზაციას. ეს ცვლილება იწვევს შერჩევით დნმ-ის რეპლიკაციას ამ ზონებში, რასაც უჯრედი აღიქვამს როგორც საფრთხეს და მასზე ძალიან ძლიერ ანტივირუსულ იმუნურ პასუხს აძლევს.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
ეს უცნაური, მაგრამ მნიშვნელოვანი ბიოლოგიური მექანიზმი შესაძლოა გახდეს საფუძველი ახალი თაობის იმუნოთერაპიებისთვის – როგორც ვირუსების წინააღმდეგ, ასევე კიბოს სამკურნალოდ. იდეა მდგომარეობს იმაში, რომ თუ მეცნიერებს შეეძლებათ ხელოვნურად გამოიწვიონ მსგავსი ცენტრომერული დესტაბილიზაცია, შესაძლებელია ორგანიზმის იმუნური პასუხის ტარგეტირებული და ეფექტური სტიმულაცია.
პროფესორ დიოლკენის განმარტებით:
„ჩვენი იმედია, რომ ამ მექანიზმების აღმოჩენა და შესწავლა დაეხმარება კაცობრიობას ისეთი იმუნოთერაპიების შექმნაში, რომლებიც ეფექტურად იმუშავებს როგორც ვირუსების, ასევე კიბოს წინააღმდეგ.“
სრულად წაიკითხეთ კვლევა ჟურნალ Cell-ში:
Xavier Lahaye et al., Centromeric DNA amplification triggered by viral proteins activates nuclear cGAS, Cell (2025)
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
