ცხვირის სპრეი დამოკიდებულებას იწვევს! – „უვნებელი“ საშუალება, რომელიც შეიძლება სერიოზული პრობლემა გახდეს
იცით თუ არა, რომ ჩვეულებრივ აფთიაქში ხელმისაწვდომმა ცხვირის სპრეებმა – როგორიცაა SUDAFED® (ქსილომეტაზოლინი) – შესაძლოა შეგიქმნათ დამოკიდებულება და სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემები?
რა მოხდა?
ბრიტანელმა ექიმებმა გააფრთხილეს მოსახლეობა, რომ ცხვირის სპრეების გადაჭარბებულმა გამოყენებამ გამოიწვია მასობრივი დამოკიდებულება.
SUDAFED-ის მსგავს პროდუქტებზე მკაფიოდ წერია:
არ გამოიყენოთ 7 დღეზე მეტი დროით
მხოლოდ მოკლევადიანი მოხმარებისთვის არის განკუთვნილი
და მაინც – ბევრი ადამიანი კვირებით და თვეებით იყენებს ასეთ სპრეებს ყოველდღე, რის შედეგადაც ვითარდება ე.წ. მედიკამენტოზური რინიტი – მდგომარეობა, როცა ცხვირის ლორწოვანი გარსი იმდენადაა დაზიანებული, რომ სპრეის გარეშე სუნთქვაც აღარ შეგიძლიათ.
რას იწვევს სპრეების ხანგრძლივი გამოყენება?
- ლორწოვანი გარსის შეშუპება და გაღიზიანება
- ცხვირის მუდმივი გაჭედვა
- სუნთქვის გაძნელება
- ღამით ძილის დარღვევა
- სისხლდენა ცხვირიდან
- ფიზიკური და ფსიქოლოგიური დამოკიდებულება სპრეიზე
მაგრამ პრობლემა მხოლოდ სპრეებით არ მთავრდება…
კვლავ აფთიაქებში იყიდება კოდეინის შემცველი პრეპარატები – ხველის სიროფები და ტაბლეტები, რომლებსაც შეუძლია გამოიწვიოს ნარკოტიკული დამოკიდებულება!
ჯერ კიდევ 2023 წელს, დიდ ბრიტანეთში ამოიღეს გაყიდვიდან ფოლკოდინის შემცველი გრიპისა და სიცივის პრეპარატები, რადგან ისინი ზრდიდნენ ანაფილაქსიური შოკის (სიცოცხლისთვის საშიში ალერგიული რეაქციის) რისკს ზოგადი ანესთეზიის დროს.
კოდეინის შემცველი ხველის სიროფები კი უკვე გახდა რეცეპტული – რადგან ბევრ ადამიანს უვითარდებოდა დამოკიდებულება ოპიოიდზე.
კოდეინის მსუბუქი ფორმებიც კი – კომბინირებული პარაცეტამოლთან, ასპირინთან ან იბუპროფენთან – დღესაც თავისუფლად იყიდება აფთიაქებში. თუმცა ექსპერტები ამ ფორმებსაც მიიჩნევენ რისკის შემცველად, რადგან ისინიც იწვევენ ეიფორიულ შეგრძნებას და შესაბამისად – დამოკიდებულებას.
რა ხდება სხვა ქვეყნებში?
- 25-ზე მეტმა ქვეყანამ უკვე აკრძალა კოდეინის ურეცეპტო გაყიდვა, მათ შორის:
გერმანია, იაპონია, აშშ
- საქართველოში კი ჯერ კიდევ ბევრი მსგავსი პროდუქტი არარეგულირებადია და თავისუფლად იყიდება
- ეს ნიშნავს, რომ ჩვენი მოსახლეობა დაუცველია წამლის დამოკიდებულების, არასწორი გამოყენებისა და პოტენციური სიკვდილის რისკისგან
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ცხვირის სპრეები, კოდეინის შემცველი სიროფები და ‘უვნებელი’ მედიკამენტები ხშირად იქცევიან ჯაჭვური პრობლემის დასაწყისად. დროა საქართველოშიც გადავიდეთ სერიოზულ რეგულაციებზე.
ცხვირის სპრეებზე უნდა დაეწეროს მკაფიო გაფრთხილება: არაუმეტეს 5-7 დღისა.
კოდეინის შემცველი ნებისმიერი პროდუქტი უნდა იყოს მხოლოდ რეცეპტით
საჭიროია მოსახლეობის ინფორმირება ამ რისკებზე – ეს არის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პრიორიტეტი.
ჩვენ არ უნდა დაველოდოთ, სანამ პრობლემა მასობრივად გაჩენს თავს. რეგულაცია უნდა იყოს პრევენციული და არა მხოლოდ რეაგირების საშუალება.“
რა უნდა ვიცოდეთ და როგორ დავიცვათ თავი?
- ცხვირის სპრეები გამოიყენეთ მაქსიმუმ 3-5 დღით
- ხანგრძლივი გაჭედვის ან ქრონიკული სიმპტომების დროს – მიმართეთ ექიმს და ნუ აგრძელებთ თვითმკურნალობას
- არასოდეს მიიღოთ კოდეინის შემცველი სიროფები ხანგრძლივად – არ არის „უვნებელი“
- წაიკითხეთ წამლის ანოტაცია და დაიცავით დოზა
- ბავშვებისთვის არასოდეს გამოიყენოთ ასეთი პრეპარატები ექიმის გარეშე
დასკვნა:
ეს ყველაფერი – სპრეები, კოდეინი, გადაჭარბება – ერთ დიდ პრობლემაში გადადის:
დამოკიდებულება წამლებზე და ჯანმრთელობის გაუარესება.
ეს არ არის მხოლოდ ინდივიდის პრობლემა – ეს უკვე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის გამოწვევაა.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვაში – როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
გააზიარეთ ეს პოსტი – დღეს შეიძლება თქვენი ნაცნობი იყენებს ასეთ სპრეის ან სიროფს ყოველდღე და არ იცის, რომ უკვე დამოკიდებულია. ჩვენ ერთად შეგვიძლია მათ დაცვა!
