ზეითუნის ზეთის სიყალბე — როგორ ავიცილოთ საშიში ზეთები და რატომ უნდა ავირჩიოთ ქართული პროდუქტი
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
სპეციალურად sheniekimi.ge-სთვის
საერთაშორისო სკანდალი: ზეითუნის ზეთი, აგრომაფია და მომხმარებლის მოტყუება ბოლო წლებში მსოფლიო ბაზარზე ზეთის სიყალბე სერიოზულ პრობლემად იქცა.
ამ თემაზე მნიშვნელოვანი გამოძიებები მომზადდა ისეთ მედიაში, როგორიცაა CBS News-ის 60 Minutes (Agromafia), სადაც დეტალურადაა აღწერილი, თუ როგორ მოქმედებს იტალიაში აგრომაფია და როგორ იყენებენ დაბალი ხარისხის ან გაყალბებულ ზეთებს.
UC Davis-ის კვლევამ კი დაადასტურა, რომ ბაზარზე არსებული იმპორტირებული ზეითუნის ზეთების 69%-ს purity ტესტი ვერ გაიარა. ამასთანავე, Real Food For Life-ის სტატიაში მოყვანილია სია იმ ბრენდებისა, რომლებიც ანალიზში ჩავარდნენ და იმ ბრენდებისაც, რომლებმაც უმაღლესი ნიშნულით გაიარეს purity ტესტი.
სურათზე: რომელი ბრენდები ვერ გადიან purity ტესტს?
მრავალი პოპულარული ბრენდი ვერ აკმაყოფილებს მაღალი ხარისხის კრიტერიუმებს. მაგალითად:
• Pompeian
• Bertolli
• Filippo Berio
• Mazola
• California Olive Ranch
• 365 (Whole Foods)
• Good & Gather
• Graza და სხვები
სრული სიები იხილეთ:
• UC Davis და Real Food For Life – ზეთების სია და რეკომენდაციები
• CBS 60 Minutes: Agromafia – ზეთის სიყალბე ევროპაში
• Deep Roots at Home – კვლევა და ანალიზი
რატომ ხდება ზეთის სიყალბე ასეთი გავრცელებული?
• მოთხოვნის ზრდა და დაბალი თვითღირებულება ხშირად უბიძგებს მწარმოებლებს გამოიყენონ დაბალი ხარისხის ან სხვა სახეობის ზეთები ნარევში.
• ხარისხის კონტროლის ნაკლებობა ზოგ ქვეყანაში.
• ეტიკეტირებაზე „extra virgin“-ის წარწერა არ ნიშნავს ყოველთვის ნამდვილობას.
როგორ ავიცილოთ ყალბი ზეთის შეძენა?
• შეარჩიეთ მუქი შუშის ბოთლები
• უპირატესობა მიანიჭეთ ორგანულ და „cold-pressed“ ზეთებს
• ყურადღებით წაიკითხეთ ეტიკეტები (შემადგენლობა, წარმოშობის ქვეყანა, პროდუქტის თარიღი)
• ეძებეთ საერთაშორისო სერტიფიკატები ან ადგილობრივი კონტროლის ნიშნები
ქართული ბაზარი — რატომ ავირჩიოთ ადგილობრივი მწარმოებელი?
საბედნიეროდ, საქართველოში უკვე ჩამოყალიბდა რამდენიმე მცირე და საშუალო ზეითუნის ზეთის ადგილობრივი მწარმოებელი, რომლებიც აწარმოებენ ნამდვილ, ორგანულ და არაგაყალბებულ ზეთს. ასეთ პროდუქციაზე შეგიძლიათ ყოველთვის გაემიჯნოთ უცხოური მასობრივი ბრენდებისგან და აირჩიოთ „იყიდე ქართული“ — გემო, სუფთა წარმოება და მხარდაჭერა ადგილობრივი ფერმერისთვის!
• ადგილობრივი ზეთი ნაკლებადაა ექსპოზირებული გრძელი ლოგისტიკისა და შენახვის ფაქტორებზე
• მწარმოებელთან კომუნიკაცია და ხარისხის დადასტურება მარტივია
• თქვენი ფული რჩება ქართულ ეკონომიკაში და ხელს უწყობს სოფლის მეურნეობის განვითარებას
რომელ ბრენდებს ენდობოდნენ ექსპერტები? — საუკეთესოდ აღიარებული ზეითუნის ზეთები
დამოუკიდებელი ტესტირებების, მათ შორის UC Davis Olive Center, Real Food For Life, და Deep Roots at Home-ის კვლევების მიხედვით, რამდენიმე ბრენდი საერთაშორისო ბაზარზე დასახელდა როგორც უმაღლესი ხარისხის და სრულად სუფთა, ნამდვილი „extra virgin“ ზეითუნის ზეთი.
საუკეთესო და სანდო ბრენდებს შორის ხშირია შემდეგები:
• Kirkland Signature Organic Extra Virgin Olive Oil (Costco)
• California Olive Ranch (ხშირად მხოლოდ სპეციალური პარტიები ან კონკრეტული ეტიკეტი)
• Cobram Estate
• Lucini
• Colavita (Special Select)
• McEvoy Ranch
• Kirkland Toscano
• O-Live & Co.
ამ ბრენდებს სერიოზული საერთაშორისო სერტიფიკაცია აქვთ, ხშირად აღჭურვილნი არიან მოსავლის/წარმოების წელიწადით, ე.წ. „harvest date“-ით, და ხშირად იღებენ დამოწმებას ისეთ ორგანიზაციებში, როგორიცაა NAOOA (North American Olive Oil Association) ან საერთაშორისო Olive Oil Council. მათი უმეტესობა წარმოდგენილია მუქი შუშის ბოთლებში და ემყარება „cold-pressed“ ტექნოლოგიას.
Kirkland Signature Organic — Costco-ს საკუთარი ბრენდი ხშირად ხვდება ყველა სანდო სიაში, როგორც მაღალი ხარისხის და ხელმისაწვდომი ფასი/ხარისხის კომბინაციით.
Cobram Estate და Lucini ცნობილია როგორც მთლიანად სუფთა და მჭიდროდ კონტროლირებადი პროდუქცია, რომლებიც იმპორტირდება აშშ-ში და ევროპის ბაზარზე.
Colavita Special Select — სარგებლობს განსაკუთრებული ნდობით და ხშირად განიხილება როგორც ერთი საუკეთესო არჩევანი ყოველდღიური მოხმარებისთვის.
ამ ბრენდების პოპულარობის მიზეზი არა მხოლოდ მათი ხარისხია, არამედ გამჭვირვალობა, ტრანსპარენტული ეტიკეტირება და მომხმარებელზე ორიენტირებული წარმოება.
შენიშვნა:
ბაზარი იცვლება, ამიტომ ყოველი ახალი პარტიის ან ბოთლის შეძენისას ყურადღებით წაიკითხეთ ეტიკეტები და შეამოწმეთ პროდუქტის სერტიფიკატები და წარმოების დეტალები. მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში გაყიდული ერთი და იგივე ბრენდი შეიძლება განსხვავდებოდეს პარტიის მიხედვით, ამიტომ სანდოობა მუდმივ მონიტორინგს საჭიროებს.
ინტერაქტიული Q&A — კითხვები და პასუხები
სად ვიპოვო სანდო ზეითუნის ზეთი საქართველოში?
მოიძიეთ ბაზარზე დამოწმებული ქართული მცირე მწარმოებლები, გურმან მაღაზიები ან ფერმერული ბაზრობები. ასევე, ადგილობრივი პროდუქციის მწარმოებლების შესახებ რეკომენდაციებს ხშირად გამოაქვეყნებს sheniekimi.ge.
არის თუ არა სანდო უცხოური ზეთი?
ზოგიერთი ბრენდი მაინც ინარჩუნებს მაღალ ხარისხს, თუმცა მეტი ყურადღებაა საჭირო — წაიკითხეთ დამოუკიდებელი კვლევები და შედეგები, როგორც Real Food For Life-ის სიაში ან Deep Roots at Home.
შეიძლება თუ არა ზეთის ხარისხი სახლშიც შევამოწმოთ?
ზეთი უნდა იყოს მწვანე-მოყავისფრო, მსუბუქად მწარე და ბუნებრივი არომატით. ნამდვილი ზეითუნის ზეთი ტოვებს სიმწარის და მწვანე ბალახის გემოს. ყალბ ზეთებს არ აქვს არომატი და ხშირ შემთხვევაში ტოვებს ცხიმიან, მძიმედ აღსაქმელ გემოს.
გააჩნია თუ არა მნიშვნელობა ზეთის შენახვას?
დიახ — ინახეთ მუქ ბოთლში, გრილ და ბნელ ადგილას, არ გადაავსოთ სხვა ბოთლში!
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი
„დღეს, როდესაც მსოფლიო სიყალბეს ებრძვის, საქართველოში დიდი მნიშვნელობა აქვს ადგილობრივი და გამჭვირვალე წარმოების მხარდაჭერას. აირჩიეთ ქართული და კარგად დადასტურებული ზეითუნის ზეთი. ასე მიიღებთ ნამდვილი პროდუქტის ხარისხს, მხარს დაუჭერთ ადგილობრივ ეკონომიკას და არ მოტყუვდებით!“
წყაროები
• CBS 60 Minutes: Agromafia და კვების სიყალბე
• Real Food For Life: Olive Oil Fraud და ხარისხიანი ზეთის სია
• Deep Roots at Home — UC Davis-ის კვლევა
• sheniekimi.ge — საზოგადოებრივი ჯანმრთელობა
• sheniambebi.ge — ქართული ამბები და პროდუქტები
მეტი ინფორმაცია და რჩევა — sheniekimi.ge-ზე
