საქართველოში სწრაფი კვების ბუმი და მზარდი სიმსუქნის საფრთხე
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, საერთაშორისო ჯანდაცვის ექსპერტი
ბოლო წლებში საქართველოში მკვეთრად გაიზარდა სწრაფი კვების ობიექტების რაოდენობა — ეს კი მიუთითებს იმაზე, რომ ჩვენი კვების რეჟიმი მნიშვნელოვან ცვლილებებს განიცდის. სამწუხაროდ, ეს ცვლილებები არ არის სასიკეთო: საქართველო დგება იმავე გზაზე, რომელზეც დიდი ხანია გადააბიჯეს ისეთმა ქვეყნებმა, როგორებიცაა აშშ და საუდის არაბეთი — ქვეყნებმა, სადაც სიმსუქნის დონემ რეკორდულ მაჩვენებლებს მიაღწია.
სწრაფი კვების ობიექტების აფეთქება საქართველოში
Business Insider Georgia-სთვის მიწოდებული ინფორმაციის თანახმად და კომპანიების ოფიციალური წყაროების მიხედვით, დღესდღეობით ყველაზე მეტ ობიექტს საქართველოში ფლობს დანკინი – 80 ფილიალით. მას მოსდევს მაკდონალდსი (21 ფილიალი), ვენდისი (16 ფილიალი), ქეიეფსი (13 ფილიალი) და მაკშაურმა (6 ფილიალი).
ასევე, ბრუნვის მიხედვით, ყველაზე დიდი ხუთეულია:
- ვენჯორჯია – ბრენდი ვენდისი
- Iberia Food Company – ბრენდი ქეიეფსი
- ხარება – ბრენდი მაკშაურმა
- თ და კ რესტორნები – ბრენდი მაკდონალდსი
- კიოსკ ჯორჯია – ბრენდი დანკინი
ეს მონაცემები ნათლად აჩვენებს, რომ სწრაფი კვების კულტურა საქართველოში მყარად იმკვიდრებს თავს და ყოველდღიურად იზრდება მისი გავლენა მოსახლეობის კვების ჩვევებზე.
რატომ არის ეს საგანგაშო?
სწრაფი კვების პროდუქტები, მიუხედავად მათი ხელმისაწვდომობისა და გემოვნური თვისებებისა, უმეტესად შეიცავს:
- მაღალ რაოდენობას ცხიმებსა და შაქარს,
- დაბალ კვებით ღირებულებას,
- დიდ კალორიულობას მცირე პორციებში.
მსგავსი ტიპის კვების რეგულარული მოხმარება პირდაპირ უკავშირდება ისეთ პრობლემებს, როგორიცაა:
- სიმსუქნე და ჭარბი წონა,
- დიაბეტი ტიპი 2,
- გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები,
- ბავშვებში განვითარებადი მეტაბოლური სინდრომი.
აშშ-ში სიმსუქნის მაჩვენებელი დღეს 40%-ს აჭარბებს ზრდასრულ მოსახლეობაში, ხოლო საუდის არაბეთში – 35%-ზე მეტია.
თუ საქართველოში სწრაფი კვების სარეკორდო ზრდას და მოსახლეობის ახალ კვების ჩვევებს ერთმანეთს დავუკავშირებთ, აშკარად ვხედავთ, რომ იგივე ტენდენცია ჩვენთანაც ვითარდება.
სიმსუქნის პირველი ნიშნები საქართველოშიც
უკვე ბოლო ათწლეულში საქართველოში მოიმატა:
- ბავშვთა სიმსუქნის შემთხვევები,
- მოზრდილებში დიაბეტისა და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების გავრცელება,
- მაღალი არტერიული წნევის და ქოლესტერინის მაჩვენებლები.
ეს ყველაფერი პირდაპირ უკავშირდება მოძრაობის ნაკლებობას და არასწორ კვებას, რომელშიც მნიშვნელოვანი როლი უკავია სწრაფი კვების მუდმივად მზარდ მოხმარებას.
გამოსავალი არსებობს!
იმისათვის, რომ თავიდან ავიცილოთ ის, რაც უკვე მძიმე პრობლემად იქცა მსოფლიოს სხვა ქვეყნებში, აუცილებელია:
- საჯარო ინფორმაციის კამპანიები ჯანსაღი კვების ხელშეწყობის მიზნით,
- სკოლებში კვების განათლების პროგრამები,
- სწრაფი კვების ობიექტების რეგულაცია, განსაკუთრებით ბავშვებისადმი მიმართული მარკეტინგის მხრივ,
- ჯანსაღი ალტერნატივების მხარდაჭერა — ადგილობრივი პროდუქტის, ბოსტნეულის, ხილის ხელმისაწვდომობა.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
“სწრაფი კვების ობიექტების სწრაფი ზრდა საქართველოში პირდაპირი განგაშის სიგნალია საზოგადოებრივი ჯანდაცვისთვის. აუცილებელია, ახლა და არა ხვალ, დავიწყოთ საზოგადოების მასშტაბური განათლება ჯანსაღი კვების მნიშვნელობაზე, რათა დავიცვათ მომავალი თაობები ქრონიკული დაავადებების ეპიდემიისგან.”
წყაროები:
- Business Insider Georgia: სწრაფი კვების ობიექტების სტატისტიკა. 04.07.2023.
- საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (საქსტატი).
- World Health Organization (WHO). Obesity and overweight facts.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Adult Obesity Facts.
გაიგეთ მეტი ჯანსაღ კვებაზე და ჯანმრთელობის დაცვაზე: sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.
გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #ჯანმრთელობა #ბავშვები #სიმსუქნე #ანტიბიოტიკები #აქხარისხია #გაფრთხილება #sheniekim
