ნაწლავში იწყება მულტიფსკლეროზი?! – მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ორი ბაქტერია, რომელიც შესაძლოა იწვევს დაავადებას
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
მულტიფსკლეროზი (MS) წარმოადგენს ქრონიკულ, პროგრესირებად აუტოიმუნურ დაავადებას, რომელიც აზიანებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემას (ტვინი და ზურგის ტვინი) და იწვევს ნერვული ბოჭკოების მემბრანის – მიელინის – დეგენერაციას. მიუხედავად იმისა, რომ გენეტიკურ ფაქტორებს აქვთ მნიშვნელობა, თანამედროვე მეცნიერება სულ უფრო მეტად ამახვილებს ყურადღებას გარემოს ფაქტორებზე, მათ შორის ნაწლავის მიკრობიომზე.
კვლევის შინაარსი და მნიშვნელობა
მიუნხენის ლუდვიგ-მაქსიმილიანის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა ჩაატარეს გამორჩეულად ძლიერი კვლევა: მათ შეისწავლეს 81 წყვილი ერთკვერცხიანი ტყუპი, რომელთაგან ერთს ჰქონდა MS დიაგნოზი, ხოლო მეორეს – არა. ასეთი ტიპის კვლევა უნიკალურია, რადგან გამორიცხავს გენეტიკურ განსხვავებებს და იძლევა საშუალებას დავაკვირდეთ განსხვავებას ნაწლავის მიკრობიომში.
აღმოჩენილი მავნე ბაქტერიები
კვლევამ გამოავლინა ორი კონკრეტული ბაქტერიის შტამი, რომლებიც მნიშვნელოვნად მეტად გვხვდება MS-ით დაავადებულ პაციენტებში:
- Eisenbergiella tayi
- Lachnoclostridium spp.
როდესაც ეს ბაქტერიები გადაუნერგეს თაგვებს, მათ გამოუვლინდათ MS-ის მსგავსი ნევროლოგიური სიმპტომები, რაც მკაფიოდ მიუთითებს კავშირზე ნაწლავის მიკრობიომსა და იმუნურ სისტემას შორის.
რატომ არის ეს კვლევა რევოლუციური?
- პირველად მოხდა კონკრეტული ბაქტერიული შტამების გამოყოფა, რომლებიც ასოცირდება MS-თან.
- ეს აძლიერებს gut-brain axis-ის თეორიას – იდეას, რომ ნაწლავის ჯანმრთელობა გადამწყვეტ როლს თამაშობს ტვინისა და იმუნური სისტემის რეგულაციაში.
- კვლევა შექმნის საფუძველს ახალ თერაპიებსა და პრევენციულ მიდგომებზე, რომლებიც მიმართული იქნება ნაწლავის მიკრობიომის შეცვლაზე და არა მხოლოდ იმუნოსუპრესიულ მკურნალობაზე.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი
„ეს აღმოჩენა ადასტურებს იმას, რასაც საზოგადოებრივი ჯანდაცვა წლებია ამბობს – ჯანმრთელობა იწყება ნაწლავში.
მეცნიერების ამჟამინდელი ტალღა ცხადად გვაჩვენებს, რომ ნევროლოგიური და აუტოიმუნური დაავადებების გასაღები შეიძლება იმალებოდეს იმაში, თუ რას ვჭამთ, როგორია ჩვენი ნაწლავის მიკრობიომი და როგორ ფუნქციონირებს ის.“
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პრაქტიკული რეკომენდაციები
ექიმებისა და სისტემისთვის:
- ჩამოყალიბდეს კლინიკური გაიდლაინები ნაწლავის მიკრობიომის სკრინინგზე MS-ით დაავადებულ პაციენტებში
- დაინერგოს მულტიდისციპლინური მიდგომა: ნევროლოგები + გასტროენტეროლოგები + მიკრობიომების სპეციალისტები
- განხორციელდეს პრევენციული მიდგომები ახალგაზრდებში, რომლებიც რისკჯგუფში იმყოფებიან
მოქალაქეებისთვის:
- დაიწყეთ ჯანსაღი ნაწლავის კვება: ბოჭკოვანი, მცენარეული, ფერმენტირებული საკვები
- ეცადეთ შეამციროთ დამუშავებული და შაქრიანი საკვების მიღება
- ნუ მიიღებთ ანტიბიოტიკებს უმიზეზოდ – ისინი ანადგურებენ კარგ მიკრობებს
- მიმართეთ ექიმს, თუ გაქვთ ქრონიკული საჭმლის მონელების პრობლემები, გადაღლილობა ან ნერვული სიმპტომები
მეცნიერული წყარო
PNAS – Proceedings of the National Academy of Sciences
2024, DOI: https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2419689122
დამატებითი ინფორმაცია:
შენი ექიმი – სწორი ინფორმაცია ჯანმრთელობისთვის:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.
გააზიარეთ! ეს პოსტი შესაძლოა დაეხმაროს ადამიანს, ვინც მულტიფსკლეროზით ცხოვრობს.
#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #აქხარისხია #ნაწლავისჯანმრთელობა #მულტიფსკლეროზი #GutBrain #Microbiome #Autoimmunity #PublicHealth
