ვაქცინაცია ორსულობისა და ახალშობილობის პერიოდში – რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი და როგორ იცავს დედაც და ბავშვიც?
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
ახალი მიმოხილვის შედეგები:
Nature Reviews Immunology-ში გამოქვეყნებული უახლესი მიმოხილვა ყურადღებას ამახვილებს იმ ვაქცინებზე, რომლებიც რეკომენდებულია ორსულებსა და ახალშობილებისთვის, და ხსნის, რატომ არის ეს სტრატეგია სიცოცხლის დასაწყისშივე კრიტიკულად მნიშვნელოვანი.
რატომ ვაქცინაცია ორსულობისას?
• ვაქცინაცია ორსულში ამაღლებს დაცვით ანტისხეულებს (IgG, IgA), რომლებიც შემდეგ გადაეცემა ბავშვს ჯერ პლაცენტით, შემდეგ კი დედის რძით.
• ეს ანტისხეულები იცავს ბავშვს იმ ინფექციებისგან, რომლებთან ბრძოლაც თავად ახალშობილს ჯერ არ შეუძლია.
ძირითადი სარგებელი:
a) ორსულს უნარჩუნდება დაცვა მძიმედ მიმდინარე ინფექციებისგან, რაც ფატალურ შედეგებსაც უშლის ხელს
b) ვაქცინაციით წარმოქმნილი IgG გადადის პლაცენტით ნაყოფში
c) ვაქცინაციით წარმოქმნილი IgA გადადის დედის რძით ბავშვის ნაწლავებში, რაც იცავს ნაწლავის მიკროფლორასა და იმუნურ სისტემას
d) ვაქცინირებული მშობლები ამცირებენ ინფექციის სახლში გადაცემის რისკს, რაც ე.წ. “კუკუნინგის” სტრატეგიის ნაწილია
გამოწვევები:
• სხვადასხვა ქვეყანაში ორსულების ვაქცინაციის პროგრამები სხვადასხვაა, ხშირად არათანაბარი ინფორმაციის გამო
• ხშირად დედები თავს არიდებენ ვაქცინაციას შიშის ან გაუგებრობის გამო, რაც ზრდის როგორც დედის, ისე ახალშობილის რისკს
საზოგადოებისთვის რეკომენდაციები:
• ორსულობის პერიოდში ვაქცინაცია არამარტო უსაფრთხოა, არამედ სასიცოცხლოდ აუცილებელია – განსაკუთრებით გრიპის, COVID-19-ის, ტეტანუსისა და ცოფის პრევენციისთვის
• ბავშვის პირველ თვეებში იმუნური სისტემა არ არის სრულად განვითარებული — სწორედ ამიტომ დედისგან მიღებული ანტისხეულები უმნიშვნელოვანესია
• კონსულტაცია გაიარეთ ორსულობის მიმდინარეობისას ოჯახის ექიმთან ან გინეკოლოგთან
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ახალშობილი სიცოცხლის პირველი თვეების განმავლობაში უმწეა — მისი იმუნური სისტემა ვითარდება ეტაპობრივად. დედის ვაქცინაცია ერთგვარი „იმუნური გადაცემა“ არის. ეს პრევენციული ნაბიჯია, რომელიც ახალ სიცოცხლეს იცავს ფატალური ინფექციებისგან.“
წყაროები:
1. Nature Reviews Immunology. Maternal and neonatal vaccination: rationale and challenges. May 2025.
2. WHO – Vaccination in Pregnancy Guidelines, 2023
3. CDC – Recommended Vaccines During Pregnancy, 2024
4. UNICEF – Protecting Newborns Through Maternal Immunization, 2022
გაიგეთ მეტი
შენი ექიმი – www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
