ტვინის ენზიმი, რომელიც დამოკიდებულებისგან დაბრუნების რისკს ამცირებს
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
ახალი კვლევა გვაჩვენებს, რომ ტვინში არსებული ერთი კონკრეტული ენზიმი – HDAC5 – მნიშვნელოვან როლს თამაშობს დამოკიდებულების რეგულაციაში, განსაკუთრებით ისეთი ნივთიერებების შემთხვევაში, როგორიცაა კოკაინი.
რას აკეთებს HDAC5?
ეს ენზიმი არეგულირებს გენს სახელად Scn4b, რომელიც აკონტროლებს ნეირონების აქტივობას ტვინის ერთ-ერთ მთავარ სეგმენტში – ბირთვული აკუმბენსი (nucleus accumbens), რაც დაკავშირებულია დაჯილდოების გრძნობასა და მეხსიერებასთან.
ძირითადი მიგნებები:
- HDAC5 ამცირებს Scn4b-ის ექსპრესიას, რაც შესაბამისად ამცირებს ნეირონების გადაჭარბებულ სიგნალიზაციას – ანუ „გადაღლილ“ სტიმულაციას, რაც ხშირად იწვევს განმეორებით ნარკოტიკზე მისწრაფებას.
- საინტერესოა, რომ ეს მოქმედება მხოლოდ ნარკოტიკზე მიჯაჭვულობას ეხება – ბუნებრივი ჯილდოს (მაგალითად, შაქრის) მოთხოვნა უცვლელი რჩება.
- კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ ეპიგენეტიკური ცვლილებები, რომლებიც რჩება ნარკოტიკების მოხმარების შემდეგ, ხანგრძლივად ინახავენ ტვინში დამოკიდებულების კვალს, რაც განმეორებით მოხმარებას იწვევს თუნდაც სრული თავშეკავების შემდეგ.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე განმარტავს:
„დამოკიდებულება მხოლოდ ქცევითი ან ნებელობითი პრობლემა არ არის – ეს ბიოლოგიური, მოლეკულური და ეპიგენეტიკური ფენომენია. თუ ვიცით, რომელ მექანიზმზე იმოქმედოს მედიკამენტმა, შეგვიძლია უკეთ ვმართოთ დამოკიდებულება და შევამციროთ მისი გამწვავება.“
მომავლის თერაპია?
Target-ზე მიმართული მკურნალობა – მაგალითად Scn4b-ის ბლოკირება ან HDAC5-ის ხელშეწყობა – შესაძლოა გახდეს ახალი მეთოდი კოკაინის ან სხვა ნივთიერებებზე დამოკიდებულების თავიდან ასაცილებლად.
წყარო:
Brain Enzyme Regulates Relapse in Cocaine Addiction via Gene Scn4b, Neuroscience News, გამოქვეყნდა 2025 წლის აპრილში.
ლინკი: https://neurosciencenews.com/brain-enzyme-drug-relapse…/
sheniekimi.ge – შენი ექიმი: სამეცნიერო ფაქტები საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის
გაუზიარეთ ეს პოსტი ყველას, ვისაც სურს მეტი გაიგოს ტვინის ფუნქციაზე, ნარკოტიკზე დამოკიდებულებაზე და მკურნალობის ინოვაციურ გზებზე.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე – საერთაშორისო დონეზე.
