სიმსუქნე მხოლოდ ზედმეტი კილოგრამები არაა — ის თქვენს ცხიმის უჯრედების DNA-საც ცვლის!
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
ახალი კვლევა გვიჩვენებს შემაშფოთებელ სიმართლეს:
სიმსუქნე ცვლის ჩვენს ცხიმის უჯრედების გენეტიკურ მეხსიერებას.
ეს ცვლილებები რჩება ორგანიზმში მაშინაც კი, როცა წონას ვიკლებთ!
რას იკვლევდნენ მეცნიერები?
2024 წელს გამოქვეყნებული კვლევა (Nature Metabolism) აერთიანებდა ცხიმოვანი ქსოვილის ანალიზს სამი ჯგუფიდან:
• ადამიანებისგან, რომლებსაც არასდროს ჰქონიათ სიმსუქნე;
• იმ ადამიანებისგან, რომლებიც ამჟამად არიან სიმსუქნის მდგომარეობაში;
• და მათგან, ვინც წონა დაიკლო (მათ შორის ბარიუმეტრიული ქირურგიის შემდეგაც).
შოკისმომგვრელი აღმოჩენა:
თუნდაც წონის კლების შემდეგ, ცხიმის უჯრედები ჯერ კიდევ “იმახსოვრებდნენ” სიმსუქნეს და იქცეოდნენ, თითქოს სიმსუქნე კვლავ არსებობდა.
რა ცვლილებები დაფიქსირდა?
გაღიზიანებული ანთებითი გენები – იწვევს შაქრიანი დიაბეტის და სხვა მეტაბოლური დაავადებების რისკს;
დაჩქარებული მეტაბოლური გენების დათრგუნვა – რაც ართულებს ცხიმის ნორმალურ შენახვას;
“დაიკვეთილი” ქსოვილი ცხიმში – რაც ცხიმოვან ქსოვილს უხეშსა და ფუნქციურად პრობლემურს ხდის.
მეცნიერებმა ცხოველების მოდელითაც დაამტკიცეს:
ადრე სიმსუქნის მქონე თაგვები 30%-ით უფრო სწრაფად იმატებდნენ წონას ცხიმიან საკვებზე გადასვლისას, ვიდრე არასდროს obese თაგვები.
ეს ნიშნავს: ცხიმის უჯრედებს აქვთ “სიმსუქნის მეხსიერება”!
⸻
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
ხსნის, რატომ აბრუნებს 80% ადამიანი წონას დიეტის შემდეგ.
აჩვენებს, რომ პრობლემა მხოლოდ ნებისყოფაში არაა – ეს უჯრედულ ბრძოლას გავს.
ხსნის გზას ახალი მედიკამენტებისთვის, რომლებიც “განაცალკევებენ” სიმსუქნის მეხსიერებას.
საინტერესო ფაქტი:
ცვლილებები იწყება ჯერ კიდევ preadipocytes-ში (ცხიმის “ბავშვურ” უჯრედებში), რაც ნიშნავს, რომ სიმსუქნის ეფექტები შეიძლება ათწლეულების განმავლობაში გაგრძელდეს.
⸻
მაგრამ არსებობს იმედიც!
მეცნიერები უკვე მუშაობენ:
•სპეციალურ მედიკამენტებზე, რომლებიც წაშლიან ცხიმის უჯრედების მავნე მეხსიერებას;
•პერსონალიზებულ დიეტებზე, რომლებიც ებრძვიან გენეტიკურ სისუსტეებს;
•ადრეულ ჩარევაზე, რათა ავიცილოთ მეტაბოლური “დაბლოკვა”.
⸻
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ეს აღმოჩენა არ არის სამართლიანობა, მაგრამ არც განაჩენია.
სიმსუქნე სერიოზული მეტაბოლური დაავადებაა, რომელიც უჯრედულ დონეზე ტოვებს კვალს.
ახლა, როცა ვიცით მტერი (DNA-ის ცვლილებები), შეგვიძლია უფრო ჭკვიანურად ვებრძოლოთ!
საქართველოშიც საჭიროა მეტი ყურადღება სიმსუქნის პრევენციასა და მართვაზე, მათ შორის ადრეული ასაკიდანვე.“
⸻
წყარო:
Nature Metabolism, 2024 წელი.
“Epigenetic memory of obesity persists in human adipose tissue after weight loss.”
დამატებითი ინფორმაცია ჯანმრთელობაზე და კვების სწორ სტრატეგიებზე:
შენი ექიმი – https://www.sheniekimi.ge
⸻
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD), საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
25+ წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სფეროში, საქართველოში და საერთაშორისო დონეზე.
