ოთახში შესვლისას რას ვაკეთებდი?! – ეს შესაძლოა დემენცია არ იყოს, მეცნიერები გვიხსნიან რატომ ვივიწყებთ ასე მარტივად
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
გითქვამთ ოდესმე: “რა მინდოდა ამ ოთახში?” თუ დიახ, არ ინერვიულოთ – ეს არ ნიშნავს, რომ დემენცია გაქვთ! ეს ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მეხსიერების მექანიზმია და მეცნიერებმა უკვე იციან, რატომ ხდება ასე.
რატომ გვავიწყდება, რატომ შევედით ოთახში?
ეს ფენომენი ცნობილია როგორც “კარის ეფექტი” (Doorway Effect). როდესაც ერთი ოთახიდან მეორეში გადходимთ, ჩვენი ტვინი ავტომატურად ახალი გარემოსთვის ემზადება და წინა ამოცანა ან ფიქრი უკან რჩება. ეს ერთგვარი გადატვირთვაა, რომ ტვინმა სწრაფად ადაპტირება მოახდინოს ახალ სივრცეში და პოტენციურად ახალ საფრთხეებსა და ინფორმაციაზე მოეხდინოს ფოკუსირება.
მნიშვნელოვანი მიგნებები:
• ეს მოვლენა არ არის დაავადების ნიშანი, არამედ ტვინის დაცვის მექანიზმი.
• კვლევებმა აჩვენა, რომ ოთახში შესვლა იწვევს მეხსიერების “დახურვას” წინა ქმედების მიმართ.
• ეს უფრო ხშირად ხდება, როცა ადამიანი დაღლილია, სტრესშია ან მეტისმეტად გადატვირთულია საქმით.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„მთავარია, ხალხმა არ შეეშალოს ეს უბრალო მეხსიერების მახასიათებელი დემენციაში. ტვინი მუდამ მუშაობს ჩვენი უსაფრთხოებისთვის – ახალი სივრცეში შესვლისას ის თვლის, რომ შეიძლება გარემო შეიცვალა და საჭირო ხდება ინფორმაციის გადახარისხება. ეს არ არის სისუსტე, ეს ბუნებრივი გადართვაა.“
რა გავაკეთოთ, თუ ხშირად გვავიწყდება მიზანი?
• გააქტიურეთ ვიზუალური ასოციაციები – სანამ ოთახში შეხვიდეთ, წარმოიდგინეთ, როგორ აკეთებთ იქ საქმეს.
• ჩაიწერეთ ან თქვით ხმამაღლა რა გინდათ – ეს დაეხმარება ტვინს დაიმახსოვროს.
• დასვენება და კონცენტრაცია – ნაკლები სტრესი და მეტი ფოკუსირება გააუმჯობესებს მეხსიერებას.
წყაროები:
MailOnline – “The fascinating reason you forget what you’re doing when you walk into a room – it doesn’t mean you have dementia”, Emma Nelson, 31 March 2025.
შენი ექიმი. ბუნებრივი მკურნალობა და ჰოლისტიკური ჯანმრთელობა: https://www.sheniekimi.ge
გაიგეთ მეტი:
ჯანმრთელობის რჩევები და სტატიები – sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
“საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის” თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე – საერთაშორისო დონეზე.
