კიბოს მკურნალობაში რევოლუციური გარღვევა – ახალი იმედი!
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
კორეელი მეცნიერების აღმოჩენა, რომელიც კიბოს მკურნალობას შეცვლის.
კიბოსთან ბრძოლა თანამედროვე მედიცინის ერთ-ერთი ყველაზე რთული გამოწვევაა. დღეს არსებული მეთოდები – ქიმიოთერაპია, რადიოთერაპია და ქირურგია – მძიმე გვერდით მოვლენებს იწვევს, რადგან ისინი განურჩევლად აზიანებენ როგორც კიბოს, ისე ჯანმრთელ უჯრედებს. თუმცა, კორეის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ინსტიტუტის (KAIST) მკვლევარებმა სრულიად ახალი მიდგომა წარმოადგინეს, რომელიც კიბოს უჯრედების განადგურების ნაცვლად, მათ ნორმალურ, ჯანმრთელ მდგომარეობაში აბრუნებს.
ეს ახალი მეთოდი ეფუძნება კიბოს უჯრედების გენეტიკური რეგულაციის შეცვლას, რაც განსაკუთრებით პერსპექტიული აღმოჩნდა კოლორექტალური (მსხვილი და სწორი ნაწლავის) კიბოს შემთხვევაში.
როგორ მუშაობს ეს ინოვაციური მეთოდი?
მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ კიბოს უჯრედების ტრანსფორმაციაში სამი ძირითადი ცილა მონაწილეობს – MYB, HDAC2 და FOXA2. მათი ერთდროული დათრგუნვის შედეგად, კიბოს უჯრედები ნორმალურ, ფუნქციურად ჯანმრთელ მდგომარეობაში დაბრუნდნენ.
ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანია რამდენიმე მიზეზის გამო:
ნაკლები ტოქსიკურობა – ქიმიოთერაპიისგან განსხვავებით, ეს მეთოდი არ აზიანებს ჯანმრთელ უჯრედებს.
შედარებით მარტივი და მიზანმიმართული ჩარევა – პროცესის რეგულაცია შესაძლებელია გენური ექსპრესიის მოდიფიცირებით, რაც უფრო ფრთხილი და ნაკლებად აგრესიული მეთოდია.
კიბოსგან დაზარალებული სხვა ორგანოების სამკურნალოდ გამოყენების პოტენციალი – მეთოდი უკვე წარმატებით გამოიცადა ტვინის კიბოს უჯრედებზეც, რაც იმედს გვაძლევს, რომ ის სხვა სიმსივნეების მკურნალობაშიც ეფექტური იქნება.
რა განსხვავებაა ამ და ტრადიციულ მეთოდებს შორის?
ქიმიოთერაპია – მოქმედებს სწრაფად გამრავლებად უჯრედებზე, მათ შორის ჯანმრთელ უჯრედებზე, რაც იწვევს გვერდით მოვლენებს, როგორიცაა თმის ცვენა, იმუნური სისტემის დაქვეითება, გულისრევა და სხვა.
რადიოთერაპია – დასხივების მეთოდია, რომელიც ზიანს აყენებს არა მხოლოდ სიმსივნეს, არამედ მის ირგვლივ მდებარე ჯანმრთელ ქსოვილებსაც.
ქირურგიული ჩარევა – ყველაზე ინვაზიური მეთოდია და ყოველთვის ვერ ხდება კიბოს სრული მოცილება, განსაკუთრებით მეტასტაზების შემთხვევაში.
KAIST-ის ახალი მეთოდი – ხელს უწყობს კიბოს უჯრედების ბუნებრივად ნორმალურ უჯრედებად დაბრუნებას, რაც ბევრად ნაკლებ აგრესიული და უსაფრთხო გზაა.
ექსპერტის მოსაზრება – რაზე უნდა ვიფიქროთ საქართველოში?
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
„ეს კვლევა გვიჩვენებს, რომ კიბოს უჯრედების შებრუნება შესაძლებელია. ახალი მეთოდი არა მხოლოდ ეფექტურია, არამედ ბევრად უფრო უსაფრთხოც, რადგან არ აზიანებს ჯანმრთელ ქსოვილებს.“
„ქიმიოთერაპია და სხივური თერაპია მილიონობით ადამიანს ეხმარება, მაგრამ მათი ალტერნატიული და უფრო ნაზი მეთოდების მოძიება აუცილებელია. საქართველო არ უნდა ჩამორჩეს ამ პროცესს. ჯანდაცვის სისტემა უნდა იყოს ღია ინოვაციური აღმოჩენების მიმართ და მომავალში, როდესაც კვლევა სრულად დამტკიცდება, ჩვენ უნდა ვიყოთ მზად მისი დანერგვისთვის.“
„მნიშვნელოვანია, რომ ჩვენი ექიმები და მკვლევარები ჩაერთონ მსგავსი კვლევების ადრეულ შეფასებაში, რათა საქართველო არ იყოს მხოლოდ სამომხმარებლო ბაზარი, არამედ ინოვაციის ნაწილი გახდეს.“
რა უნდა გავაკეთოთ ახლა?
მეცნიერები გეგმავენ, რომ შემდეგ ეტაპზე დაიწყონ კლინიკური კვლევები ადამიანებზე, რაც დაადასტურებს მეთოდის უსაფრთხოებას და ეფექტურობას ფართო მასშტაბით.
ჯანდაცვის სექტორის წარმომადგენლებმა უნდა გააგრძელონ ინფორმაციის შეგროვება და გააცნონ საზოგადოებას ასეთი ინოვაციები.
საქართველოს სამედიცინო დაწესებულებებმა უნდა მოამზადონ ბაზა, რათა ახალი თერაპიები სწრაფად დაინერგოს, თუ კვლევები წარმატებით დასრულდება.
დასკვნა
ეს აღმოჩენა კიბოს მკურნალობაში სრულიად ახალ პერსპექტივას ხსნის. თუ მეთოდი საბოლოოდ დამტკიცდება, ის შესაძლოა რევოლუციური გახდეს, განსაკუთრებით იმ პაციენტებისთვის, რომელთათვისაც არსებული მეთოდები არაეფექტური ან ძალიან მძიმეა.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე და საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტი აქტიურად აკვირდებიან საერთაშორისო სამედიცინო კვლევებს და მზად არიან ხელი შეუწყონ თანამედროვე, უსაფრთხო და ეფექტური მკურნალობის გზების დანერგვას საქართველოში.
კვლევის სრულად ნახვა შეგიძლიათ წყაროებში!
#sheniekimi #drpkhakadze #აქხიარისხია #გიორგიფხაკაძე #sheniambebi
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი
WHO-ს ექსპერტი
Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი
გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი
მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება საერთაშორისო ჯანდაცვის, საავადმყოფოების მართვისა და ხარისხის გაუმჯობესების სფეროში.
წყაროები
- Gong JR, Lee CK, Kim HM, et al. Control of Cellular Differentiation Trajectories for Cancer Reversion. Advanced Science. 2024 Dec 11. Available from: https://advanced.onlinelibrary.wiley.com/…/advs.202402132. Accessed January 30, 2025.
- Demographics of Georgia (country). Wikipedia. Available from: https://en.wikipedia.org/…/Demographics_of_Georgia_(country). Accessed January 30, 2025.
