ჩვენს სხეულში ოქრო: საინტერესო ფაქტები ადამიანის ბიოლოგიაზე
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
იცით თუ არა, რომ ჩვენს სხეულში ოქროა?
თქვენს სხეულში მცირე რაოდენობით, დაახლოებით 0.2 მილიგრამი ოქროა, რომელიც უმეტესად სისხლში გვხვდება. თუმცა, ეს რაოდენობა იმდენად მცირეა, რომ მისი დანახვა ან შეგროვება შეუძლებელია. საინტერესოა, რომ ეს უძვირფასესი ლითონი ბუნებრივად გამოიდევნება სხეულიდან კანის, თმისა და ოფლის საშუალებით.
ამას განსაკუთრებული ბიოლოგიური მნიშვნელობა არ აქვს, მაგრამ ეს მაინც მოულოდნელი და საინტერესო თავისებურებაა ადამიანის სხეულის. მოდით, უფრო ვრცლად განვიხილოთ, როგორ გვხვდება ოქრო ჩვენს სხეულში და რა როლს თამაშობს ის.
რატომ აქვს ამას მნიშვნელობა?
სხეულში ოქროს არსებობა გვახსენებს, რომ ადამიანის ბიოლოგია ფანტასტიკურად რთული და უნიკალურია. მეცნიერების პროგრესის წყალობით, ჩვენ უკეთ გვესმის, თუ როგორ ფუნქციონირებს ჩვენი სხეული.
ეს თემა გვაძლევს შესაძლებლობას, არა მხოლოდ გავიგოთ ოქროს ფიზიოლოგიური ასპექტები, არამედ უფრო ფართოდ დავფიქრდეთ კვებისა და ჯანმრთელობის მნიშვნელობაზე.
საქართველოში, სადაც ჯანდაცვაზე დისკუსიები სულ უფრო აქტუალური ხდება, მსგავსი თემები საზოგადოების ინფორმირებულობას ხელს უწყობს.
საინტერესო ფაქტები ოქროს შესახებ
1. სხეულის ოქრო არის მიკროსკოპული
საშუალო ადამიანში (68 კგ წონით) 0.2 მილიგრამი ოქროა, რაც, მაგალითად, თითქმის 10,000-ჯერ ნაკლებია, ვიდრე ჩვეულებრივი ოქროს ბეჭდის მასა.
2. როგორ ტოვებს ოქრო სხეულს?
ოქრო გამოიდევნება ოფლის, თმის ზრდისა და კანის ბუნებრივი განახლების პროცესში. ეს უმნიშვნელო რაოდენობები ყოველდღიურად იკარგება.
3. ბიოლოგიური მნიშვნელობა
ოქროს განსაკუთრებული როლი სხეულში არ აქვს, მაგრამ იგი წარმოადგენს ერთ-ერთ იმ მცირე ელემენტთაგან, რომელიც ბუნებრივად გვხვდება სხეულში რკინის, კალციუმისა და სხვა მინერალების გვერდით.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძის ხედვა
1. საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება:
„ადამიანის სხეული უნიკალურია და იმის ცოდნა, რომ ჩვენ ბუნებრივად ვატარებთ იმ ელემენტებს, როგორიცაა ოქრო, გვაძლევს შანსს, მეტი გავიგოთ ჩვენი ჯანმრთელობის შესახებ. ეს მეცნიერების გასაოცარი მიღწევაა,“ – აღნიშნავს პროფესორი ფხაკაძე.
2. მინერალები და კვება:
„მიუხედავად იმისა, რომ სხეულის ოქროს რაოდენობა არ არის საკმარისი რაიმე მნიშვნელოვანი როლის შესასრულებლად, ეს შეგვახსენებს კვებისა და მინერალების ბალანსის მნიშვნელობას. ჯანსაღი კვება საქართველოს მოსახლეობის მთავარი პრიორიტეტი უნდა იყოს.“
3. ქმედებისკენ მოწოდება:
„ჯანმრთელობის ცოდნა ჩვენი სიცოცხლის გაუმჯობესების საწინდარია. მოდით, მეტი ვიფიქროთ არა მხოლოდ ოქროს მსგავს მიკროელემენტებზე, არამედ ჩვენს ზოგად ჯანმრთელობაზე,“ – ხაზს უსვამს პროფესორი.
საქართველოში არსებული სტატისტიკა და ტენდენციები
საქართველოში, სადაც მინერალების დეფიციტი საკმაოდ გავრცელებულია, განსაკუთრებით მნიშვნელოვან მნიშვნელობას იძენს სწორი კვებისა და ჯანმრთელობის განათლება. მაგალითად:
• ანემია საქართველოს მოსახლეობის 20%-ზე მეტს აწუხებს (1).
• ორგანიზმში რკინის დეფიციტი ხშირად დაკავშირებულია ზოგადი ჯანმრთელობის პრობლემებთან, რაც კიდევ ერთხელ გვახსენებს მინერალებისა და კვების ბალანსის საჭიროებას.
• WHO-ს მონაცემებით, მინერალების დაბალანსებული მიღება ცხოვრების ხარისხს ზრდის და დაავადებების რისკს ამცირებს (2).
დასკვნა
მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენს სხეულში ოქროს არსებობა პირდაპირ გავლენას არ ახდენს ჩვენს ჯანმრთელობაზე, ეს ფაქტი გვახსენებს ადამიანის ბიოლოგიის სირთულესა და მშვენიერებას.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს: „მოდით, ვიმუშაოთ ჯანსაღი კვების, მინერალების სწორი ბალანსისა და ჯანმრთელობის განათლების ხელშეწყობაზე. ეს არის გზა უკეთესი ცხოვრებისკენ.“
რესურსები
1. World Health Organization. Micronutrient deficiencies. Available from: https://www.who.int/…/fact-sheets/micronutrient-deficiencies. Accessed January 27, 2025.
2. CDC. The role of minerals in human health. Available from: https://www.cdc.gov/nutrition. Accessed January 27, 2025.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი.
ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.
