ქალების სომატოტიპოლოგია
რა არის თქვენი სომატოტიპი?
1942 წელს ამერიკელმა ფსიქოლოგმა უილიამ შელდონმა გამოაქვეყნა წიგნი „ტემპერამენტის მრავალფერო- 82 ვნება“ (The Varieties of Temperament. A psychology of constitutional differences), რომელშიც სურდა დაემტკიცებინა კავშირი ადამიანის აღნაგობასა (პიროვნების სტრუქტურულ-სტატიკურ ასპექტსა) და ტემპერამენტს (პიროვნების დინამიკურ ასპექტს) შორის.
შელდონის აზრით, სულაც არ არის გასაკვირი მათ შორის კავშირის არსებობა, რადგან სტრუქტურა განსაზღვრავს ფუნქციას. სხეულის აგებულების კომპონენტების გამოსაყოფად შელდონმა გამოიყენა ე.წ. ანთროპოსკოპული მეთოდი:
მან 4000 სტუდენტს (გახდილს) გადაუღო სურათები ანფასში, პროფილში და ზურგიდან. შემდეგ, ამ ფოტოების დათვალიერების და გარკვეული კრიტერიუმის საფუძველზე ჩატარებული ანალიზის შედეგად, შეარჩია ერთმანეთისგან აბსოლუტურად განსხვავებული სხეულის აგებულების ვერსიები. ასეთი სულ სამი სომატოტიპი აღმოჩნდა. პირველი ტიპი ხასიათდებოდა მრგვალი ფორმებით – ძალიან დიდი მუცლით, ჭარბი ცხიმით მხრებსა და თეძოებზე, დიდი, მრგვალი თავით, დიდი შინაგანი ორგანოებით, მოდუნებული ხელ-ფეხით, ცუდად განვითარებული კუნთოვანი და ძვლოვანი სისტემებით. ეს ადამიანები, ჩვეულებრივ, ჭარბწონიანები იყვნენ.
მეორე ტიპი გამოირჩეოდა განიერი მხარბეჭით, დაკუნთული ხელ-ფეხით, კანქვეშა ცხიმის მინიმალური რაოდენობით. მათზე ამბობდნენ, „გარეგნობა დამთრგუნველად ძლიერი აქვთო“.
მესამე ტიპისთვის დამახასიათებელი იყო სიგამხდრე, ვიწრო მხარ-ბეჭი და გულმკერდი, მაღალი შუბლი, წვრილი და გრძელი ხელ-ფეხი, სუსტად განვითარებული კუნთები, კარგად განვითარებული ნერვული სისტემა.
მათზე ამბობდნენ, „სუსტი, თხელი აღნაგობა და ბრტყელი მკერდი აქვთო“. შელდონმა პირველ ტიპს ენდომორფული უწოდა, მეორეს – მეზომორფული და მესამეს – ექტომორფული. ეს სახელები უკავშირდება ჩანასახის ფურცლებს. ბიოლოგიაში, იმ დროს გავრცელებული შეხედულების თანახმად, ენდოდერმიდან (ჩანასახის შიდა ფურცლიდან) ვითარდება შინაგანი ორგანოები; მეზოდერმიდან (ჩანასახის შუა ფურცლიდან) – ძვლები, კუნთები გული, სისხლძარღვები; ხოლო ექტოდერმიდან (ჩანასახის გარე ფურცლიდან) – თმა, ფრჩხილები, რეცეპტორები და ნერვული სისტემა.
