პარასკევი, ივნისი 12, 2026

რა უნდა გავითვალისწინოთ სხვადასხვა სქესის ბავშვების აღზრდისას…

ტყვიის ინტოქსიკაცია

ადამიანის ფსიქიკა მუცლად ყოფნის პერიოდშივე იწყებს ჩამოყალიბებას. ყველა ჩვენგანი ზრდა-განვითარების ერთსა და იმავე ეტაპებს გადის, მაგრამ გენეტიკისა და გარემო ფაქტორების უნიკალური კომბინაცია უნიკალურ, განუმეორებელ ინდივიდს ქმნის.

სქესი პიროვნების განვითარების განმსაზღვრელი ერთ-ერთი ფაქტორია.

იმის შესახებ, რა განასხვავებთ გოგონებსა და ბიჭებს ერთმანეთისგან ადრეულ ბავშვობაში, ფსიქოლოგი, ფსიქოკონსულტანტი ანი მაისურაძე გვესაუბრა:

გოგონები და ბიჭები რამდენადმე განსხვავდებიან ერთმანეთისგან როგორც ფიზიკური, ისე შემეცნებითი და ემოციურ-სოციალური განვითარების კუთხით.

აღზრდისას სქესთან დაკავშირებულ თავისებურებათა გაუთვალისწინებლობა ხშირად იწვევს მცდარ მიდგომებს და საპირისპირო სქესისთვის დამახასიათებელი თვისებების ჩამოყალიბებას, რაც შემდგომში ბავშვს თანატოლებთან ურთიერთობას ურთულებს, რადგან ის ყოველთვის ვერ ხედავს განსხვავებას მამაკაცისთვის მისაღებ და ქალისთვის მისაღებ ქცევებს შორის.

იმის გასაგებად, რას უნდა მიექცეს ყურადღება ბავშვთან მუშაობისას, მნიშვნელოვანია სხვადასხვა სქესის ბავშვებს შორის არსებულ განსხვავებათა  ცოდნა.

შეგვიძლია, განვიხილოთ ყველაზე თვალსაჩინო განსხვავებები, თუმცა ისიც უნდა გვახსოვდეს, რომ ბავშვის ინდივიდუალური მახასიათებლები შესაძლოა ზუსტად არ მოერგოს მისი სქესისთვის დამახასიათებელ ზოგად ნიშან-თვისებებს.

ფიზიკური აქტივობა
ბიჭებს უფრო ძლიერი მიდრეკილება აქვთ ფიზიკური აქტივობისკენ, რაც მუცლად ყოფნის პერიოდშივე შეინიშნება – კვლევების თანახმად, ბიჭები დედას უფრო ხშირად და ძლიერად ეხებიან ფეხებით, ვიდრე გოგონები. ეს აიხსნება ჰორმონ ტესტოსტერონით, რომელიც აუცილებელია მამრობითი სქესის ნაყოფის ჩამოსაყალიბებლად. ამავე მიზეზით ბიჭები უფრო მოუსვენრები არიან, აქტიურად მოძრაობენ, ხშირად ტრიალებენ საწოლში, უჭირთ ძილი, ეტლში დიდხანს ჯდომა, საბავშვო ბაღშიც გოგონებთან შედარებით უფრო იმპულსურები არიან, მათი უძრავად გაჩერება უფრო ძნელია, უფრო მეტად უყვართ აქტიური თამაშები. ბიჭების ნახატებიც კი უფრო მეტად დინამიკურია: ისინი ხატავენ მოძრავ მანქანებს, მფრინავ რაკეტებს, აფეთქებებს…

ბიჭისთვის ყველაზე დიდი სასჯელია მოძრაობის აკრძალვა (“დაჯექი და არ გაინძრე!”, “სანამ არ იმეცადინებ, აქედან ფეხს ვერ მოიცვლი”, “რაკი ცუდად მოიქეცი, გარეთ ვერ გახვალ!”). მშობლებმა უნდა იცოდნენ, რომ როდესაც ისინი აქტივობას უზღუდავენ ბიჭებს, ამით მხოლოდ ამძაფრებენ პრობლემას – იმატებს სტრესი და ბავშვს უფრო მეტად უძნელდება დავალებაზე კონცენტრირება.

ჭირვეულობა
ყველას შეგვიმჩნევია, რომ ბიჭები უფრო ხშირად და ხმამაღლა ტირიან, ვიდრე გოგონები, ითხოვენ უფრო მეტ ყურადღებას, უფრო ხშირად შავდებიან თამაშის დროს, უფრო ხშირად აქვთ კონფლიქტი თანატოლებთან.

მიზეზებს თუ ჩავეძიებით, ჯერ ერთი, ადრეულ ასაკში ბიჭებს უფრო უჭირთ ემოციური რეაქციების (ეჭვიანობა, უკმაყოფილება, შიში) შეკავება, უფრო ადვილად აღიზიანებთ წვრილმანები. ამას განაპირობებს ადრეულ ასაკში ბიჭის ტვინის იმ მიდამოების განუვითარებლობა, რომლებიც თვითკონტროლზეა პასუხისმგებელი. მეორე: ბიჭებში ჭარბობს მკვლევრის ინსტინქტი, ისინი აქტიურად დაძვრებიან ძნელად მისადგომ ადგილებში, მუდამ ეძებენ რაღაც ახალს, რაც ხშირად ტრავმებით სრულდება.

ქოთანზე დაჯდომა
ერთ-ერთი მთავარი კითხვა, რომელსაც ყველა მშობელი ეჯახება, ის არის, როგორ მიაჩვიონ ბავშვი ქოთანს. რა განსხვავებაა ამ კუთხით გოგონებსა და ბიჭებს შორის?

– გოგონები, საზოგადოდ, უფრო ადრე ეჩვევიან დამოუკიდებლობას. ქოთნის გამოყენებასაც ბიჭებზე ადრე სწავლობენ. უფრო ადვილად აკონტროლებენ ნაწლავებსა და შარდის ბუშტს და ტუალეტით სარგებლობასაც საშუალოდ 3-8 თვით ადრე იწყებენ. მაგალითად, 2.8 წლისთვის  გოგონების უმეტესობა უკვე დამოუკიდებლად დადის ტუალეტში, მაშინ როდესაც ბიჭებს ეს უნარი სამი წლის შემდეგ უვითარდებათ. ბიჭებთან უფრო ხშირია ღამის ენურეზიც.

მეტყველება
გოგონები ბიჭებს მეტყველების განვითარებითაც უსწრებენ. ადრეულ ასაკში მათი ლექსიკა უფრო მდიდარია, შედარებით ადვილად სწავლობენ რთულ ენობრივ ფორმებს და კონსტრუქციებს.

განვითარების ეს თვისება შემეცნებით შესაძლებლობებს უკავშირდება – ქალებს უფრო აქტიური აქვთ მარცხენა ნახევარსფერო, რომელიც პასუხისმგებელია ვერბალურ აზროვნებაზე, სიტყვის წერილობითი და ზეპირი ფორმების გამოყენებაზე.

გოგონები უფრო ადრე იწყებენ თავისუფლად ლაპარაკს, ვიდრე ბიჭები. მათი მეტყველება უფრო ემოციური და ხატოვანია, შეიცავს უფრო რთულ სტრუქტურებს. ისინი უფრო ადვილად ამოიცნობენ თანამოსაუბრის განწყობას, სიტყვების შინაარსს უკავშირებენ ინტონაციას და ჟესტიკულაციას. ამ უნარების წყალობით გოგონები უფრო აქტიურად იცავენ თავს კამათის დროს, უფრო თამამად ურთიერთობენ უფროსებთან, რადგან ვერბალური კომუნიკაციის დროს მეტ თავდაჯერებას გრძნობენ.

სივრცითი აღმა
სივრცითი უნარ-ჩვევებით ბიჭები ადრეული ბავშვობიდანვე ჯობნიან გოგონებს და ეს განსხვავება მთელი სიცოცხლე ნარჩუნდება, რადგან ტვინის მარჯვენა ნახევარსფერო, რომელიც სივრცის აღქმაზეა პასუხისმგებელი, მამაკაცებს უკეთესად აქვთ განვითარებული. ამიტომ არის, რომ ბიჭებს ასე ძალიან უყვართ კონსტრუქტორების აწყობა, მატარებლებისა და თვითმფრინავების მოდელირება, ფაზლებით თამაში – სივრცეში ორიენტაცია, მოძრავი ობიექტების ტრაექტორიის პროგნოზირება მათთვის გაცილებით იოლია.

ტვინის ქერქის განსაზღვრული უბნების კარგი განვითარება აუმჯობესებს კოორდინაციასა და მხედველობას, ამიტომ ბიჭებს განსაკუთრებით კარგად გამოსდით დაჭერობანა, ბურთით თამაში (ფეხბურთი, კალათბურთი), სკოლაში ადვილად ეუფლებიან გეომეტრიასა და კომპიუტერულ მეცნიერებებს.

ემოციები
რატომ არიან გოგონები მეტად ემოციურები?
ეს ნაწილობრივ აღზრდითა და კულტურით არის განპირობებული – გოგონებს მეტად აძლევენ ემოციების გამოხატვის საშუალებას, უბიძგებენ თანაგრძნობისკენ, მზრუნველობისკენ. მაგრამ არის ბიოლოგიური განსხვავებებიც: ქალის ტვინის ლიმბური სისტემა და ჰიპოკამპი უფრო განვითარებულია, ამიტომ გოგონები უფრო ადრე სწავლობენ ტემბრისა და მოძრაობების მეშვეობით სხვისი გრძნობების ამოცნობას, უფრო ეადვილებათ ემოციური რეაქციების სიძლიერის რეგულირება. თანაც მათ არ უკრძალავენ შფოთვის, შიშის, სირცხვილის, დანაშაულის გრძნობის გამოხატვას, მაშინ როდესაც ბიჭებისთვის მხოლოდ ბრაზისა და აგრესიის გამომჟღავნება ითვლება მისაღებად.

საქმიდან საქმეზე
ქალისა და მამაკაცის ტვინის ანატომიური თავისებურებებიდან გამომდინარე, გოგონები უფრო სწრაფად გადაერთვებიან ერთი საქმიდან მეორეზე, ვიდრე ბიჭები.

ბავშვებს თუ ორი ან მეტი საქმის ერთდროულად კეთებას, ორი ან მეტი ამოცანის ერთდროულად გადაჭრას დაავალებთ, გოგონები უფრო ადვილად გაართმევენ თავს დავალებას, ვიდრე ბიჭები. კაცები მთელ ყურადღებას ერთი პრობლემისკენ მიმართავენ, ორ ან მეტ ამოცანაზე მისი გადანაწილება უჭირთ, ამიტომ რეკომენდებულია, მუშაობისას ბიჭები არ ააჩქაროთ, საქმიდან ყურადღება არ გადაატანინოთ – გადასაწყობად მათ დრო სჭირდებათ.

პრაქტიკული რჩევები
ბავშვის აღზრდისას მშობლებს ხელთ ორი ძლიერი ბერკეტი აქვთ: მაგალითი და ახსნა. შემთხვევათა თითქმის 98%-ში ბავშვი თავისი სქესის მშობელივით იქცევა, ქცევისა და კომუნიკაციის მისეულ ტიპს, გარემოზე მის შეხედულებებს ითვისებს. თუ მშობლის სიტყვა და საქმე ერთმანეთისგან განსხვავდება, ბავშვი კარგავს ნდობას უფროსების მიმართ, ამიტომ სასურველია, ზეპირ მითითებას შესაბამისი მაგალითი უმაგრებდეს საძირკველს.
• ბავშვზე დიდ გავლენას ახდენს გარემო. როგორც არ უნდა დაარიგოთ შვილი, თუ დაინახა, რომ გარშემო მყოფები აკეთებენ იმას, რასაც თქვენ უკრძალავთ, ამგვარ ქცევას ნორმად აღიქვამს.
• ყველა ბავშვს, განურჩევლად სქესისა, უყვარს მოძრავი თამაშები, თოჯინები და კონსტრუქტორები. არ აუკრძალოთ გოგონებს სირბილი და ხეებზე ცოცვა და ნუ წაართმევთ ბიჭებს ბარბის – ასე ეცნობიან ბავშვები თავიანთი სხეულის შესაძლებლობებს, სწავლობენ სოციალურ ურთიერთობებს და როლური სცენარების გათამაშებით გამოცდილებას აგროვებენ.
• იმისთვის, რომ უკეთ გაიგონ, რასაც ვუხსნით, უმჯობესია, გოგონებს მასალა სიტყვიერად მივაწოდოთ, ხოლო ბიჭებს – ვიზუალური ხატებით.
• ბიჭებისგან ნუ მოითხოვთ იდეალურ დისციპლინას, ატარეთ სპორტზე. რა თქმა უნდა, სპორტი გოგონებისთვისაც სასარგებლოა, მაგრამ მათ ნაკლები მიდრეკილება აქვთ სარისკო ქცევისა და კონკურენციისკენ.
• ორივე სქესის ბავშვებთან წაახალისეთ ინიციატივა და დამოუკიდებლობა.
• არ აუკრძალოთ ბიჭებს ტირილი, ასწავლეთ გრძნობების სიტყვებით გამოხატვა, მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად რეალური შედეგის მომტანი გზების ძიება.
• გაითვალისწინეთ, რომ გოგონები უფრო ადრე მწიფდებიან, ვიდრე ბიჭები, მაგრამ ასაკთან ერთად განსხვავებები იშლება და ბიჭები გოგონებს ეწევიან.


დაბოლოს,
 გახსოვდეთ, რომ მშობლის სიყვარული და მზრუნველობა, შვილის მოსმენისა და მისი მოთხოვნილებების გაგების უნარი ბავშვის ფიზიკური და გონებრივი განვითარებისთვის მკაცრ წესებსა და მშრალ მითითებებზე გაცილებით მნიშვნელოვანია.

წყარო: ჟურნალი “ავერსი” 

როგორ ამოვიცნოთ ადრეული ნიშნებით დემენცია?

დემენცია  – დაავადება, რომელიც ხასიათდება მეხსიერების და გონებრივი შესაძლებლობების ნაწილობრივი დაკარგვით

გადაცემა „დილა მშვიდობისა საქართველო“

თემა: ყოველ 3 წამში ერთ ადამიანს დემენციის დიაგნოზს უსვამენ – რამ შეიძლება გამოიწვიოს ის და როგორ ამოვიცნოთ ადრეული ნიშნებით დემენცია?

საუბრობს ნევროლოგი მარინა ჯანელიძე:
„ძალიან ბევრი დაავადების ერთ-ერთი სიმპტომი შეიძლება იყოს დემენცია. მაგალითად, მენინგიტის, ინსულტის, ვიტამინების დეფიციტის, ენცეპალიტის…
მთავარი სიმპტომი აქვს მეხსიერების დაქვეითება. ადამიანი თანდათან კარგავს მეხსიერებას.
არსებობს დემენციის ოჯახური ფორმა, მაგრამ ეს ძალიან იშვიათია.
არსებობს ასეთი შეხედულება, რომ ის ადამიანები რომელთა თავის ტვინი აქტიურად არის დაკავებული, გონებრივ შრომას ეწევა, იქ ბევრი ნეირონული წრეები არის გამნვითარებული.
ადამიანები, რომლებიც ფიზიკურად შრომობენ ნაკლებად ძაბავენ ტვინს, ამიტომ მისი სარეზევრო სივრცეები ბევრად უფრო ნაკლებია…“

 

სამკურნალო ტალახი თქვენი ჯანმრთელობისთვის

#image_title
სამკურნალო ტალახი თქვენი ჯანმრთელობისთვისავადმყოფთა კომპლექსური მკურნალობის  მეთოდები ახტალის კურორტზეახტალის კურორტზე კლინიკური და ექსპერიმენტალური დაკვირვებებისა და  მრავალწლიანი  გამოცდილების  საფუძველზე  შემუშავებულია  სხვადასხვა დაავადებების  მქონე ავადმყოფების  დიფერენცირებული  მეთოდები.

საყრდენ-მამოძრავებელი აპარატის დაავადებების მქონე ავადმყოფთა ტალახით მკურნალობის მეთოდიკა

ა) სახსრებისა და ხერხემლის დაავადებები

ანთებითი ართრიტები

რევმატოიდული ართრიტი (რა) (ინფექციური არასპეციფიკური პოლიართრიტი) – შემაერთებელი ქსოვილის სისტემური დაავადება ანთებითი პროცესის უპირატესი ლოკალიზაციით სახსრებში. დაავადება ხასაითდედება  მყარი პროგრესული მიმდინარეობით, რაც იწვევს ავდმყოფის ინვალიდობას ადრეულ ასაკში.

რევმატოიდული ართრიტის მქონე ავადმყოფთა გამოჯანმრთელება დამოკიდებულია დაავადების კლინიკურ-ანატომიურ ფორმაზე და ანთებითი პროცესის აქტივობის ხარისხზე. ამასთან დაკავშირებით  რევმატოიდული ართრიტის  მქონე ავადმყოფთა შერჩევა ტალახით მკურნალობისათვის უნდა იყოს მკაცრი და ინდივიდუალური, რათა თავი ავარიდოთ არასასურველ გართულებებს.

ტალახით მკურნალობა ეფექტურად მიმდინარეობს რევმატოიდული პოლიართრიტის, რემისიის ფაზაში ოლიგო-მონოართრიტის ან აქტივობის მინიმალური დონის პათოლოგიური პროცესების დროს საყრდენ-მამოძრავებელი აპარატის ფუნქციების დარღვევით არა უმეტეს I და II ხარისხისა.

მკურნალობა ინიშნება ზოგადი ან ადგილობრივი 40-42-440 ტემპერატურის ტალახის აპლიკაციების სახით, პროცედურის ხანგრძლივობა 15-20 წუთი. პირველი ორი აპლიკაცია ტარდება დღეგამოშვებით, შემდგომში კი ორი-სამი დღე ზედიზედ შემდგომი დასვენების დღით. ტალახით მკურნალობის კურსი ავადმყოფის საერთო მდგომარეობიდან გამომდინარე  განისაზღვრება 12-18 პროცედურით.

სახსრების მრავალჯერადი დაზიანებისას გამოიყენება 36-380 ტემპერატურის  ტალახის ხსნარის აბაზანები, პროცედურის ხანგრძლივობა 15 წუთი, მკურნალობის კურსი შედგება 10-15 აბაზანისაგან.

სახსრებში ანთებითი პროცესის ადგილობრივი გაუმტკივარებისა და გაწოვის ზემოქმედებისათვის ტალახით მკურნალობა კომბინირებულია რიგ ფიზიოთერაპიულ პროცედურებთან, რომელთა  შორის  ხშირად გამოიყენება: ულტრაბგერები, გიდროკორტიზონის ფონოფორეზი, ხვადასხვა მცენარეული ნივთიერებების (ანალგინი, სალიცილატები, ნოვოკაინი, ლითიუმი და სხვ.)ელექტროფორეზი, ულტრამაღალი სიხშირის ელექტრომაგნიტური ველი, მიკროტალღური თერაპია, მოკლეტალღური დიამეტრია, ულტრაიისფერი გამოსხივება და სხვ. ერთდროულად ფიზიოთერაპიული პროცედურა უტარდება არა უმეტეს ორ სახსარს. ავადმყოფის მდგომარეობიდან გამომდინარე  ერთ-ერთ  ზემოთჩამოთვლილ მროცედურას უნდა  ენაცვლებოდეს ტალახით მკურნალობა, ერთდროული დანიშვნის დროს კი დაცული უნდა იქნას ინტერვალი 3-4 საათი ტალხის პროცედურის მიღების შემდეგ. მკურნალობის კურსი უნდა დაინიშნოს 10-დან 15-მდე ფიზიოთერაპიული პროცედურით.

მკურნალობის კოპლექსში ასევე შედის რეგიონული კუნთების მასაჟი  და მოძრაობათა შესაბამისი რეჟიმი – სამკურნალო ვარჯიში  ან მექანოთერაპია (კურსი 15-დან 20 პროცედურამდე).

სამკურნალო ვარჯიში და მასაჟი ტალახით მკურნალობის ფონზე ხელს უწყობ სახსრების ფუნქციის აღდგენას და იცავს კონტრაქტურისა და ანკილოზების განვითარებისაგან.

ტალახით მკურნალობის პროცესში 2-3 პროცედურის შემდეგ ხშირად იწყება სუსტად გამოკვეთილი ბალნეოლოგიური რეაქცია, რომელიც არ საჭიროებს სპეციალურ მკურნალობას, ადვილად ექვემდებარება ანტირევმატულ მედიკამენტებს (ასპირინი,რეოპირინი, ანალგინი,ბუტადიონი) და ტრანკვილიზატორებს (ბელოიდი, ბელასპონი), ტალახით მკურნალობის შეწყვეტის გარეშე.

ხოლო თუ ბალნეორეაქციას ახლავს  მაღალი სიცხე და პათოლოგიური პროცესის აქტივობა (ბალნეოპათოლოგიური რეაქცია), მაშინ მიზანსწონილია დროებით შეწყდეს ტალახით მკურნალობა დ დაინიშნოს შესაბამისი მედიკამენტური თერაპია. ამასთან ერთად, რამოდენიმე დღის განმავლობაში უნდა შეიზღუდოს  ნახშირწყლებისა და სუფრის მარილის მიღება. რევმატოიდული ართრიტით დაავადებული ავადმყოფის საკვები უნდა იყოს სრულყოფილი, შეიცავდეს A, B1, B2  და C ვიტამინებს.

ახტალის კურორტზე ავადმყოფთა მკურნალობის  ერთ-ერთ უმთავრეს საშუალებას წარმოადგენს ასევ აეროგელიოთერაპია – კლიმატო-მკურნალობის ერთ-ერთი სახე.

რევმატული პოლიართრიტი (სოკოლსკი-ბუიოს დაავადება).  რევმატიზმი მიეკუთვნება კოლოგენურ დაავადებებს, უპირატესად გულის დაზიანებით,  რევმატული პოლიართრიტი კი წარმოადგენს აღნიშნული დაავადების გამოვლენის მწვავე სტადიას.

რევმატული პოლიართრიტით დაავადებულთა მკურნალობა ახტალის კურორტზე  დიდი სიფრთხილით უნდა ჩატარდეს. ტალახით მკურნალობა უნდა დაინიშნოს რემისიის პერიოდში, არააქტიულ ფაზაში,  მწვავე შეტევიდან 10-12 თვის შემდეგ, დაავადების კლინიკურად გამოვლენილი ნიშნებისა  და  გულ-სისხლძარღვთა  სისტემის უკმარისობის გარეშე.

ტალახი იდება აპლიკაციის სახით ერთ ან რამოდეიმე სახსარზე. ტალახის ტემპერატურა 39-400, პროცედურის ხანგრძლივობა 15 წუთი. პირველი 2-3 ტალახის აპლიკაცია ინიშნება დღეგამოშვებით, შემდგომ დღეებში – ორი პროცედურა ზედიზედ ერთდღიანი შესვენებით, მკურნალობის კურსი 10-12 აპლიკაცია.

ტალახით მკურნალობის დროს ზომიერად გამოხატული ბალნეოლოგიური რეაქციის დროს აბაზანებს, როგორც წესი არ წყვეტენ. უფრო გამოხატული ბალნეოლოგიური რეაქციის დროს (ტემპერატურის მომატება 380 და ზევით, ტკივილის გაძლიერება სახსრებში, რევმატული პროცესების აქტივობის გაძლიერება) უნდა შეწყდეს ტალახით მკურნალობა და ჩატარდეს მედიკამენტური თერაპია (ანტიბიოტიკები, სალიცილის, პირაზოლონური, ინდოლური პრეპარატები, ბრუფენი, ანალგინი, კორტიკოსტეროიდები და სხვ.).

გამწვავების დროს ეფექტურია სახსრების ულტრაიისფერი დასხივება ერითემული დოზებით, ასევე ანთების საწინააღმდეგო დიეტის დანიშვნა ნახშირწყლებისა და სუფრის მარილის შეზღუდვით.

ანკილოზირებადი სპონდილოართრიტი (ბეხტერევის დაავადება) განიხილება, როგორც ორგანიზმის ზოგადი დაავადება, რომლის დროსაც ხერხემლისა და პერიფერიული სახსრების  დაზიანება წარმოადგენს დაავადების ერთ-ერთ უმთავრეს ნიშანს.

ბეხტერევის დაავადება მიეკუთვნება კოლაგენური დაავადებების ჯგუფს. ავტორთა ნაწილი ამ დაავადებას მიაკუთვნებს რევმატოიდულ ართრიტს, თუმცა უმრავლესობა თვლის, რომ უფრო მართებულია ბეხტერევის დაავადება განიხილონ, როგორც დამოუკიდებელი ნოზოლოგიური ფორმა.

ანკილოზირებადი სპონდილოართრიტით დაავადებულთა მკურნალობა ახტალის კურორტზე დაშვებულია დაავადების ცენტრალური და პერიფერიული ფორმების შემთხვევაში, არააქტიურ ფაზაში ან ანთებითი პროცესის აქტივობის მინიმალური და ზომიერი ხარისხის შემთხვევაში. დაავადების ადრიულ  სტადიაზე, ვიცერალური დაზიანებების არ არსებობის შემთხვევაში  ინიშნება ტალახის აპლიკაციები სეგმენტურად ხერხემალზე,  გავის ძვლის არეში და დაზიანებულ სახსრებზე. ტალახის ტემპერატურა შეადგენს 38-430, პროცედურის ხანგრძლივობა 15-20 წუთი. მკურნალობის კურსი – 12-14 პროცედურა. დაავადების უფრო გვიან სტადიაზე, თუ შინაგანი ორგანოები არ არის  დაზიანებული, ტალახის პროცედურების რაოდენობა შეიძლება შეადგენდეს 15-20.

ფიზიოთერაპიული პროცედურებიდან კონტრაქტურის, კუნთების ატროფიის,  განვითარების, ხერხემალში  მოძრაობის შეზღუდვის თავის არიდების მიზნით,   რეკომენდებულია დიატერმიის, ინდუქტოთერმიის, ულტრაბგერების გამოყენება. სახსრებში ანთებითი ცვლილებებისას კი მიზანშეწონილია გიდროკორტიზონის ფონოფორეზის დანიშვნა. ბეხტერევის დაავადების ცენტრალური ფორმის დროს, ანთებითი პროცესის დაბალი აქტივობისა და გამოკვეთილი ტკივილის სინდრომის დროს რეკომენდებულია დიადინამიური დენის დანიშვნა. ნებისმიერი ფიზიოთერაპიული ღონისძიებები ტარდება ყოველდღიურად ან ტალახით მკურნალობის დამოუკიდებელ დღეებში. მკურნალობის კურსი 10-დან 15 პროცედურა.

ბეხტერევის დაავადების დროს ეფექტურია სამკურნალო ვარჯიში და მასაჟი. აღნიშნული პროცედურები უნდა ჩატარდეს სისტემატიურად.

ინფექციური სპეციფიკური ართრიტები, პოლიართრიტები

აღნიშნულ სახელწოდებაში  გაერთიანებულია სახსრების დაავადებები, რომელთა ეტიოლოგიურ ფაქტორს წარმოადგენს განსაზღვრული სპეციფიკური ინფექცია (გონორეა, ბრუცელოზი, დიზინტერია, სეფსისი და სხვ.).

ბაქტერიულ ტოქსინებს ორგანიზმის სენსიბილიზირებით შეუძლიათ გამოიწვიონ სახსრების ალერგიული რეაქცია. ამ დროს იქმნება მწვავე  პოლიართრიტი, რომელიც კლინიკურად ძალიან ჰგავს რევმატულს.

კლინიკური დაკვირვებევით დადგინდა, რომ თავისი განვითარების სტადიაზე, ზოგადი პათოლოგიური პროცესის სრული ლიკვიდაციის დროსაც კი ინფექციური სპეციფიკური ართრიტები ქრონიკულ ფორმას იღებენ. თერაპიის ჩატარების შემდეგ მიღებულია ტალაცით მკურნალობა საერთო და  ადგილობრივი აპლიკაციებისა და აბაზანების სახით ტალახის ტემპერატურა 38-440, პროცედურის ხანგრძლივობა 15-20 წუთი. პირველი 2-3 პროცედურა ინიშნება დღეგამოჩვებით; თუ ორგანიზმი კარგად გადაიტანს ტალახის პროცედურები უნდა ჩატარდეს ორი სამი დღე ზედიზედ, შემდეგი დასვენეის დღით. მკურნალობის კურსი განისაზღვრება 12-14 პროცედურით.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ბრუცელოზური ართრიტების დროს ტალახით მკურნალობა დაშვებულია  მხოლოდ სამი თვის შემდეგ, როდესაც ორგანიზმის ტემპერატურა დასტაბილურდება, სხვა ართრიტების შემთხვევაში (გონორეის, დიზენტერიის) ტალახით მკურნალობის დაწყება უფრო ადრე შეიძლება. მწვავე  ართრიტის დროს აპლიკაციების ტემპერატურა არ უნდა იყოს მაღალი – 38-390.

ტალახის პროცედურების კურსი ქრონიკული სპეციფიკური ართრიტების დროს, სახსრების დეფორმირებისა და ანკილოზირებისადმი მიდრეკილებით უნდა შეადგენდეს 20.

დეფორმირებადი ოსთეოართროზი (დოა)

პირველად დეფორმირებად ოსტეოართროზს უწოდებებნ სახსრების დისტროფულ დაავადებას, რომლის საფუძველს წარმოადგენს ხრტილის პირველადი დეგენერაციული დაზიანება შემდგომი ძვლის გაზრდით, რაც იწვევს სახსრების ფუნქციის დეფორმაციასა და დარღვევას.

საყრდენ-მამოძრავებელი აპარატის ასეთი გენერალიზირებული დაზიანება  კლინიკურად ვლინდება მცირე რაოდენობის მეტად დაზიანებულ სახსრებზე. ზოგიერთ შემთხვევაში დაავადება მიმდინარეობს პოლიოსტეოართროზის სახით. აქვე უნდა აღინიშნოს მეორადი დეფორმირებადი ოსთეოართროზი ტრავმის, ართრიტის ან თანდაყოლილი ანომალიების  საფუძველზე.

აუცილებელია შევჩერდეთ  იმ დაავადებების ჯგუფზე, რომლებიც დაკავშირებულია ხერხემლის შესახსრებაში ხრტილის პირველად დეგენერაციულ დაზიანებასთან. მათ მიეკუთვნება მალთაშორისი ოსტეოხონდროზი, დეფორმირებადი სპონდილოზი და სპონდილოართროზი.

ტალახით მკურნალობა ზემოთაღნიშნული დაავადებების დროს ტარდება კომპლექსში ფიზიოთერაპიასთან, სამკურნალო ვარჯიშებთან და მასაჟთან ერთად იგივე პრინციპებით, რაც სახსრების ანთებითი დაავადებების დროს, მხოლოდ იმ განსხვავებით, რომ კომპლექსური თერაპია უფრო ფართედ და უფრო ინტენსიურად უნდა იქნას გამოყენებული. ტალახით მკურნალობის აპლიკაციური მეთოდი  გამოიყენება ერთი ან ორი სახსრის დაზიანებისას ხერხემლის სახსრებით დაავდებულ ავადმყოფებში.  ორგანიზმის კარგი ამტანიანობის შემთხვევაში (ინდივიდუალურ შემთხვევებში) უკეთესია დაინიშნოს ტალახის აბაზანები.

პოდაგრა

პოდაგრა – ეს არის  ნოვთიერებათა ცვლის დაავადება, რომელიც  ვლინდება სახსრების ტკივილით და მიეკუთვნება მეტაბოლური ართრიტების ჯგუფს. შარდის მჟავის ცვლის დარღვევა, მისი ნაერთების დანალექი ორგანოებსა და ქსოვილებში იწვევს ანთებით და დესტრუქციულ  სკლეროტულ  ცვლილებების განვითარებას, ხშირად სახსრებში.

პოდაგრის კლინიკაში გამოყოფენ ორ პერიოდს ინტერმიტირებულსა და ქრონიკულს, ყოველი მათგანი ხასიათდება კლინიკური გამოვლენისა და მიმდინარეობის თავისებურებებით.

პოდაგრით დაავადებულთა მკურნალობა ტარდება დიფერენციალურად, დაავადების ფორმისა და პერიოდის გათვალისწინებით, სამკურნალო კვებისა ფონზე, პურინითა და სუფრის მარილით მდიდარი პროდუქტების შეზღუდვით.  (მაგიდა #6 პევზნერის მიხედვით).

ღონისძიებათა კომლექსი ორგანიზმში შარდის მჟავის შემადგენლობის შესამცირებლად უნდა განხორციელდეს კურორტულ მკურნალობამდე, დისპანსერში (ურიკოზურინული და ერიკოდეპრესიული საშუალებები, ანტურანი, ეტამიდი, ბენემიდი, მილურიტი, ალლოპურინოლი, რეპატოკატალაზა, ოროტის მჟავა და სხვ.).  მწვავე პოდაგრული ართრიტის თერაპია  ტარდება სტაციონარულ პირობებში, ხოლო ქრონიკული პილიართრიტის მკურნალობა რეკომენდებულია პერიოდულად ჩატარდეს ბოლნეოლოგიური პროფილის კურორტზე. ახტალის კურორტზე პოდაგრით დაავადებულთა ტალახით მკურნალობა რეკომენდებულია ჩატარდეს რემისიის სტადიაში ვისცერალური გამოვლინების გარეშე. ტალახის პროცედურები ინიშნება დამხმარე სამკურნალო საშუალებებთან კომპლექსში (ფიზიოთერაპია, სამკურნალო ვარჯიში, მასაჟი).

ახტალის კორორტზე სახსრების დაავადებებით ავადმყოფთა მკურნალობა დასაშვებია. მთელი წლის განმავლობაში ავადმყოფებს, რომელთაც მიდრეკილება აქვთ  გართულებისაკენ,  უმჯობესია მკურნალობა წელიწადის თბილ დროს ჩაუტარდეთ.

ძვლების, კუნთებისა და მყესების დაავადებები

ძვლების მოტეხილობის დროს, ძვლოვანი კოჟრის წარმოქმნის შემდეგ, ასევე ოსტიტისა და ტრავმული და ცეცხლსასროლი წარმოშობის პეროსტიტების დროს რეკომენდებულია ინტენსიური მკურნალობა ტალახით (აპლიკაციები,ზოგადი და ადგილობრივი აბაზანები). ტალახის ტემპერატურა უნდა იყოს 38-440 ფარგლებში, პროცედურის ხანგრძლივობა 15-20 წუთი ყოველდღე ან დღეგამოშვებით, მკურნალობის კურსი 12-16 პროცედურა.

ტალახით მკურნალობა შეთავსებულ უნდა იქნას ფიზიოთერაპიასთან, სამკურნალო ვარჯიშებთან, მექანოთერაპიასთან და მასაჟთან.

ასეთივე სქემით უნდა ჩატარდეს ტალახით მკურნალობა სახსრების რბილი ქსოვილების სხვადახვა დაავადებების დროს (ქრონიკული მიოზიტები, ფიბრომიოზიტები, ბურსიტები, ტეიდოვაგინიტები და სხვ.)

ურყევი კონტრაქტურის ნაწიბურის შემთხვევაში: კანის, კუნთების,  მყესების და სხვ. თალახით მკურნალობის კურსი წარმოადგენ დამხმარე კურს ოპერატიული ჩარევისათვის ან მას შემდეგ ტარდება.

II. პერეფერიული სახსრების დაავადებათა ტალახით მკურნალობის მეთოდიკა

ათეროსკლეროზით  დაავადებულთა ტალახით  მკურნალობა ახტალის კურორტზე აპლიკაციური მეთოდით ხორციელდება 38-400, პროცედურის ხანგრძლივობა 10-12-15 წუთი.

დაავადების პირველ სტადიაზე 2-3 აპლიკაცია ინიშნება დღეგამოშვებით, შემდეგ კი 3 პროცედურა ზედიზედ, მომდევნო შესვენების დრით. მკურნალობის კურსი 12-15 პროცედურა. დაავადების მეორე სტადიაზე ტალახის აპლიკაციები ინიშნება დღეგამოშვებით, 10-12 დღიანი კურსით.

მკურნალობის კომპლექსში შედის ფიზიოთერაპული პროცედურები: გეპარინის ელექტროფორეზი, ცინკის ლითიუმი, ინდუქტოტერმია, ულტრა მაღალი სიხშირის თერაპია, დიადინამიკური დენები, სინუსოიდური მოდულირეული დენები (ამპლიპულსი  ზტ). მკურანლობის კურსი 7-8 პროცედურით. ფიზიოთერაპიული პროცედურები ინიშნება იმ დღეებში, როდესაც არ ტარდება ტალახით მკურნალობა ან 2-3 საათიანი შესვენებებით პროცედურებს შორის.

ფლებიტების, ტრომბოფლებიტების დროს კოლატერალური სისხლის მიმოქცევის გაუმჯობესების მიზნით დაზიანებულ კიდურზე გამოიყენება ტალახის აპლიკაციები 38-400, 10-12 პროცედურა. ტალახით მკურნალობა დაშვებულია 5-6 თვის შემდეგ გადატანილია მწვავე ტრომბოფლებიტისა და ღრმა ვენებში მწავავე მოვლენების შემდეგ.

ფიზიოთერაპიული პროცედურების შემდეგ დაზიანებულ ვენაზე ინიშნება ადგილობრივი დარსონვალიზაცია 5 წუთი ყოველდღიურად. მკურნალობის კურსი 12-15 პროცედურა. სისხლის ჰიპერკოაგულაციის შემთხვევაში  მიზანშეწონილია გეპრინ-ელექტროფორეზის გამოყენება. თუ დაავადება გართულებულია წვივის ტროფიული წყლულით, წყლულის ადგილზე რეკომენდებულია ულტრაიისფერი დასხივება.

III. ცენტრალური და პერიფერიული ნერვული სისტემის დაავადებების

ტალახით მკურნალობის მეთოდიკა

ახტალის კურორტზე ტალახით მკურნალობა რეკმენდებულია ნერვული სისტემის შემდეგი დაავადებების დროს:

ა. პერიფერიული ნერვული სისტემის ტრავმის დაავადებები და მათი შედეგები.
1) სხვადსხვა ლოკალიზაციის რადიკულტები, ასევე ინფექციურ-ალერგიული, ასვე მეორადი, დამოკიდებული ხერხემლის დაავადებებზე, დისკოპათიების (ოსტეოხონდროზები, დისკებზე ოპერაციის შემდგომი მდგომარეობა), გინეკოლოგიური და სხვა დაავადებები მწვავე პერიოდის დასრულებამდე, ასევე უფრო გვიან სტადიაებზეც.

2) პოლირადიკულონეფრიტები (პოლინეფრიტები,პრექსიტები,ნეფრიტები და ნეიროფიბრომიელიტები, ინფექციური და ტოქსიკური მწვავე პერიოდის დასრულებისას, ასევე უფრო გვიან  სტადიებზე ფუნქციის ხანგრძლივი აღდგენისას.

3) ნერვული სისტემის პერიფერიული არეების  ადრეული და სხვა პრავმების შედეგები .

ბ. ცენტრალური ნერვული სისტემის ტრავმების  დაავადებები და შედეგები.

მენინგომიელორადიკულიტები, მიელიტები და ეპიდემიური ოლიომიელიტის შედეგები (აღდგენილ და რეზიდუალურ პერიოდებში).

თავის ტვინის ტრავმის შედეგები  მამოძრავებელ არეში  არამკვეთრი დაზიანებებით (პარალიჩი).

ზურგის ტვინის, მისი გარსებისა და ცხენის კუდის  ნაადრევი და სხვა ტრავმების შედეგები.

ტალახი ინიშნება ზოგადი და ადგილობრივი აპლიკაციებისა და ზოგადი აბაზანების სახით, ტემპერატურა 38-440, პროცედურის ხანგრძლივობა 5-20 წუთი.

ფიზიოთერაპიული მკურნალობის ჩართვა და პროცედურების მონაცვლეობა იგივე სქემით მიმდინრეობს, რაც საყრდენ-მამოძრავებელი აპარატის  დაავადებების დროს.

IV. გინეკოლოგიური დაავადებების ტალახით მკურნალობის მეთოდიკა.

ტალახით მკურნალობა ახტალის კურორტზე რეკომენდებულია სასქესო ორგანოების ანთებითი დაავადებების მქონე ქალბატონებისათვის ქრონიკულ სტადიაში (ადნექსიტი, პარამეტრიტი,პელვეოპერიტონიტი, ოპერაციის შემდგომი ინფილტრატები, ეკსუდატი, უშვილობა და სხვ.).

ტალახით მკურნაობა ტარდება ყოველდღე, დღეგამოშვებით ან ორი დღე ზედიზედ, მესამე კი დასვენება, აპლიკაციების სახით წელის არეში (,,შარვალი“ ან ,,ტრუსები“), 42-440, პროცედურის ხანგრძლივობა 15-20 წუთი. მკურნალობის კურსი შედაგენს 15-20 პროცედურას ან ტალახის აბაზანები 36-380. ერთდროულად ავადმყოფებს ენიშნებათ ტალახის საშოს ტამპონები 44-460 15-20 წუთის განმავლობაში, მკურნალობის კურსი 15-20 პროცედურა.

მიზანშეწნილია ტალახით მკურნალობა შეუთავსდეს: ფიზიოთერაპიას ინდუქტოდერმია, ულტრამაღალი სიხშირის თერაპია, ელექროფორეზი სხვადასხვა მედიკამენტური საშუალებებით (ნოვიკაინი, კალცი, ანტიბიოტიკი და სხვ.).

დასუსტებულ ავადმყოფებს, რომლებიც დაავადებულები არიან მწვავე გინეკოლოგიური დაავადებებით, რომელთაც ძირითადი დაავადების გარდა ექსტრაგენიტალური დაავადებებიც ახლავთ, ტალახის აპლიკაციები უნდა დაენიშნოთ დღეგამოშვებით 38-400, 10 წუთის განმავლობაში, საშოს ტამპონები 40-420 ტემპერატურით, 10 წუთის განმავლობაში. მკურნალობის კურსი 10-12 პროცედურა.

ვულვიტის, კოპიტის,ცერვიციტის, საშვილოსნოს ყელის წყლულების,ბარტოლინიტის, ასევე ჰიპოგენიტალური დარღვევებისას ტალახით მკურნალობ ინიშნება აპლიკაციების სახით  საცვალის არეში და საშოს ტამპონების სახით ზემოთაღნიშნული მეთოდიკის საფუძველზე.

ტალახით მკურნალობა არ არის რეკომენდებული კლიმაქტორული დარღვევების დროს.

 V. ტალახით მკურნალობის მეთოდიკა კანის დაავადებების დროს

კანის დაავადებებიდან ტალახით მკურნალობა დასაშვებია ეგზემის ქრონიკული ფორმის, შეზღუდული  ნეიროდერმიტებისა და ფსორიაზის დროს  (განსაკუთრებით ფსორიაზული ართრიტის დროს).

აღნიშნული დაავადებების დროსტალახით მკურნალობა აპლიკაციების სახით გამოიყენება, 40-420, ხანგრძლივობით 20 წუთი. პროცედურები ინიშნება დღეგამოშვებით ან ორი დღე ზედიზედ მომდევნო დასვენების დრით. მკურნალობის კურსი 12-15 აპლიკაცია.

ს.ს. „კურორტ ახტალაზე” 2018 წელს მომსახურების პაკეტის შესახებ დეტალური ინფორმაცია
1.  ტალახის პროცედურა – 22 ლარი
2. ფიზიო პროცედურა – 10 ლარი
3. მასაჟის პროცედურა – 10 ლარი
4. ელექტრო ტალახი – 10 ლარი
5. ექიმის კონსულტაცია, ლაბორატორიული გამოკვლევა – 25 ლარი
6. გინეკოლოგიური ტამპონი – 12 ლარი
7. რექტალური ტამპონი – 12 ლარი
8. კარდიოგრამის გადაღება, კონსულტაცია – 20 ლარი
9. ბინით განთავსება 1 დღით – 10 ლარი
10. ბინით განთავსება 1 დღით, სველი წერტილებით – 25 ლარი
11. კვება 3-ჯერადი 1 დღეში – 18 ლარი

მკურნალობის კურსი შეადგენს 10 – 12 პროცედურას.
პროცედურები არ ტარდება მხოლოდ კვირა დღეს. 

„კოვიდი არსად წასულა!“ – „COVID-ის გამო 2021 წელს სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 14%-ით მეტი დაფიქსირდა“

საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ –
COVID-ის გამო 2021 წელს სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 14%-ით მეტი დაფიქსირდა.

წყარო:

„9 თვეში გამონაბოლქვის დადგენილ ნორმებთან შეუსაბამობის 5738 სამართალდარღვევა გამოვლინდა“

გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის ინფორმაციით, ამავე დეპარტამენტის თანამშრომლები, 2023 წლის 4 სექტემბრიდან, საქართველოს 4 დიდ ქალაქში – თბილისში, რუსთავში, ქუთაისსა და ბათუმში მოძრავი ავტოსატრანსპორტო საშუალებების გამონაბოლქვის კონტროლს ახორციელებენ.

მათივე ინფორმაციით, კანონის ამოქმედებიდან 2024 წლის 4 ივნისის ჩათვლით, დეპარტამენტის მოძრავი ეკიპაჟების მიერ ავტოსატრანსპორტო საშუალებების გამონაბოლქვის დადგენილ ნორმასთან შეუსაბამობისთვის, ჯამში 5738 იურიდიული და ფიზიკური პირი დაჯარიმდა. ყველაზე მეტი – 2742 დარღვევა დაფიქსირდა თბილისში, 1147 – ქუთაისში, 982 – ბათუმში, 867 კი, ქალაქ რუსთავში.

„გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის თანამშრომლების მიერ დაჯარიმებული 5738 სამართალდამრღვევიდან 5006 ფიზიკური პირია, ხოლო 732 – იურიდიული პირი.

3542 საჯარიმო ქვითარი მსუბუქი ავტომობილების მძღოლების მიმართ არის შედგენილი, 1944 – მიკროავტობუსის, 245 – სატვირთო ავტომობილის, 7 კი, ავტობუსის მძღოლის სახელზე.

ავტოსატრანსპორტო საშუალებების გამონაბოლქვის კანონმდებლობით დადგენილ ნორმასთან შეუსაბამობისთვის, ფიზიკური პირის შემთხვევაში, ჯარიმის ოდენობა პირველ ჯერზე 100 ლარია, მეორე ჯერზე – 300 ლარი, მესამე ჯერზე – 600 ლარი. იურიდიული პირის შემთხვევაში კი, ჯარიმა 500, 1500 და 3000 ლარია. ჯარიმის 10 დღის ვადაში გადახდის შემთხვევაში, სამართალდამრღვევს ჯარიმის ოდენობა 20%-ით შეუმცირდება.

ჯარიმების გადამოწმება მოქალაქეებს შეუძლიათ გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის ვებგვერდზე: www.des.gov.ge; ჯარიმის გადახდა შესაძლებელია შინაგან საქმეთა სამინისტროს ვებგვერდის – www.videos.police.ge საშუალებით“, – აღნიშნულია მათ მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

ფრინველის გრიპის ახალი შტამისგან გარდაცვალების პირველი შემთხვევა დაფიქსირდა

#image_title

მსოფლიოში ფრინველის გრიპის ახალი შტამისგან გარდაცვალების პირველი შემთხვევა დაფიქსირდა. ინფორმაციას ამის შესახებ ჯანმო ავრცელებს.

მათი ინფორმაციით, 23 მაისს მექსიკის ჯანდაცვის რეგულირების სამსახურმა აცნობა ჯანმოს H5N2-ის ტიპის ფრინველის გრიპით ინფიცირებული ადამიანის გარდაცვალების შესახებ. ეს არის H5N2-ის ტიპის ფრინველის გრიპით ადამიანის დაინფიცირების პირველი ლაბორატორიულად დადასტურებული შემთხვევა.

59 წლის მამაკაცის ინფიცირების წყარო ამ ეტაპზე უცნობია, თუმცა მას ფრინველებთან კონტაქტი არ ჰქონია. 17 აპრილს მას განუვითარდა ცხელება, ქოშინი, დიარეა, გულისრევა და ზოგადი სისუსტე. 24 აპრილს მამაკაცმა სასწრაფო დახმარება გამოიძახა, ის გადაიყვანეს კლინიკაში, სადაც ის იმავე დღეს გარდაიცვალა.

ეპიდემიოლოგიური მოკვლევის შედეგად ინფიცირების სხვა შემთხვევები არ დარეგისტრირებულა. გარდაცვლილის 17 კონტაქტის ანალიზებმა უარყოფითი შედეგი აჩვენა.

„ყივანახველას შემთხვევები მკვეთრად მომატებულია…“

#image_title

„მიმდინარე არასრული 5 თვის განმავლობაში, ყივანახველის გაცილებით უფრო მეტი შემთხვევა გვაქვს, ვიდრე 2023 წლის განმავლობაში გვქონდა, გაცილებით უფრო მეტია“, – ამის შესახებ „იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს“ სამედიცინო დირექტორმა, იმუნიზაციის ტექნიკურ მრჩეველთა ეროვნული ჯგუფის ხელმძღვანელმა, ივანე ჩხაიძემ „ინტერპრესნიუსს“ განუცხადა.

ივანე ჩხაიძის თქმით, ბავშვებში ყივანახველის შემთხვევების მატება გამოტოვებულმა ვაქცინებმა განაპირობა:

გააგრძელეთ კითხვა:

სამედიცინო დაწესებულებების რეაბილიტაცია/აღჭურვისთვის სახელმწიფომ ₾37.1 მლნ გამოყო

ნარკოტიკებითა და ჰალუცინოგენებით მოწამვლის გამო, სამედიცინო დაწესებულებაში 192 პაციენტი მოთავსდა

სამედიცინო დაწესებულებათა რეაბილიტაციისა და აღჭურვის 2024 წლის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში 37.1 მლნ ლარი გამოიყო.

პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძის მიერ ხელმოწერილი დადგენილების თანახმად, პროგრამის ბიუჯეტი, კომპონენტების მიხედვით, განისაზღვრა შემდეგნაირად:

  • სსიპ – საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრის საჭიროებებისათვის საპროექტო/სარემონტო/სამშენებლო სამუშაოების შესყიდვა – 8 მლნ ლარი;
  • „ინფექციური პათოლოგიის შიდსისა და კლინიკური იმუნოლოგიის სამეცნიერო-პრაქტიკული ცენტრის“ ფუნქციონირების უწყვეტობის უზრუნველსაყოფად – 3.7 მლნ ლარი;

აქედან, ინფექციური საავადმყოფოსთვის გამოყოფილი თანხა ასე ნაწილდება:

  1. საიჯარო გადასახადის დაფინანსება – 734.5 ათასი ლარი;
  2. შენობის აღჭურვა – 1.8 მლნ ლარი;
  3. ალტერნატიული ქსელის მოწყობის სამუშაოების შესყიდვა – 860 ათასი ლარი;
  4. ქონების გადასახადისა და საერთაშორისო აკრედიტაციის მომსახურების მიღების დაფინანსება – 386 ათასი ლარი.

საქართველოს სამედიცინო ჰოლდინგის მართვაში არსებული სამედიცინო დაწესებულებების:

  1. აღჭურვა – 9.01 მლნ ლარი;
  2. რეაბილიტაცია/პროექტირება/მშენებლობა – 6.5 მლნ ლარი.
  • პროგრამის ადმინისტრირება – 400 ათასი ლარი;
  • მიუსაფართა დროებითი თავშესაფრების, ფსიქიატრიული და ადიქტოლოგიური სერვისების მიმწოდებელი დაწესებულებების საპროექტო/სამშენებლო/სარემონტო სამუშაოებისა და აღჭურვილობის შესყიდვა – 7.5 მლნ ლარი;
  • სამინისტროს სისტემაში შემავალი დაწესებულებების ფუნქციონირების ხელშეწყობა – 1.8 მლნ ლარი.

დადგენილება ძალაში 4 ივნისს შევიდა.

როგორ ვიზრუნოთ ოსტეოპოროზის პრევენციაზე და როგორ შევარჩიოთ სწორად კალციუმის შემცველი საკვები დანამატები

#image_title

როგორ ვიზრუნოთ ოსტეოპოროზის პრევენციაზე და როგორ შევარჩიოთ სწორად კალციუმის შემცველი საკვები დანამატები

 კალციუმი ჩვენი ჯანმრთელობისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მინერალია, რომლის ნაკლებობაც სიცოცხლისთვის საშიში დაავადების განვითარების წინაშე აყენებს ადამიანს. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული დაავადება, რომელიც მჭიდრო კავშირში სწორედ კალციუმის დეფიციტთანაა, ოსტეოპოროზია. ოსტეოპოროზის პრევენციასა და კალციუმის როლზე გვესაუბრება ქ-ნი მარინა ცაგარელი – მედიცინის დოქტორი, ენდოკრინოლოგი, ენდოკრინოლოგიის ეროვნული ინსტიტუტის ძვლის მეტაბოლურ დარღვევათა განყოფილების ხელმძღვანელი.

  • ქალბატონო მარინა, როგორც ვიცით, ოსტეოპოროზი საშუალოდ 3-დან 1 ქალსა და 5-დან 1 მამაკაცში დიაგნოსტირდება, საგანგაშო ციფრებია.  პირველ რიგში გვითხარით, კონკრეტულად რას წარმოადგენს ოსტეოპოროზი და ვინ იმყოფება ოსტეოპოროზის რისკ-ჯგუფში?

ქ-ნი მარინა: ოსტეოპოროზი ეს არის ჩონჩხის ანუ ძვლების სისტემური დაავადება, რომელიც იწვევს ძვლის სიმკვრივის დაქვეითებას, ძვალი ხდება უფრო მყიფე და იზრდება მოტეხილობების რისკი. ადრე ვსაუბრობდით, რომ ოსტეოპოროზი 50 წლიდან ასაკის ადამიანებს ემართებათ, თუმცა, დღეს, პრაქტიკაში ვხედავთ, რომ დაავადება ძალიან გაახალგაზრდავდა. ოსტეოპოროზი ვითარდება მაშინ, როცა მცირდება ძვლის მინერალური სიმკვრივე ანუ ძვალში მცირდება კალციუმის რაოდენობა, ძვალი იფიტება, კარგავს სიმყარეს და ადვილად ტყდება.
შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ოსტეოპოროზის მაღალ რის-ჯგუფს წარმოადგენენ ის ქალები და მამაკაცები, რომლებსაც აქვთ ძვლის დაბალი მინერალური სიმკვრივე – კალციუმით ღარიბი ძვალი. რისკ-ჯგუფებს განაპირობებს გენეტიკური განწყობა. მაღალ რისკ ჯგუფს განეკუთვნებიან 50+ ასაკის ქალები და მამაკაცები, რადგან მათთან კალციუმის ბალანსი ფიზიოლოგიურად მცირდება. უნდა ვახსენოთ ჰორმონალური დისბალანსი – როგორც ენდოკრინული სისტემის, ასევე რეპროდუქციული სისტემის დისბალანსით გამოწვეული ჰორმონალური დარღვევები იწვევენ კალციუმის ნაკლებობას ძვლებში და შესაბამისად, ოსტეოპოროზის რისკს ზრდიან. ასევე საყურადღებოა ქალის ცხოვრებაში საკმაოდ კრიტიკული პერიოდი – ორსულობა და ლაქტაცია, ამ დროს დიდი რაოდენობით ხარჯავს ორგანიზმი კალციუმს და შესაბამისად, მშობიარობის შემდეგ ძალიან მნიშვნელოვანია ორგანიზმში კალციუმის ბალანსის აღდგენა.

  • ქალბატონო მარინა, ახსენეთ, რომ კალციუმის ნაკლებობა ყველაზე მჭიდრო კავშირშია ძვლის მინერალური სიმკვრივის დაქვეითებასთან და შესაბამისად, ოსტეოპოროზის განვითარების რისკთან. კალციუმი საკმაოდ ცნობილი მინერალია და მისი დანამატებიც ფართო მოხმარების არის. საქართველოში ძალიან ბევრი კალციუმის პრეპარატია. როგორ უნდა შევარჩიოთ სწორად კალციუმის შემცველი საკვები დანამატი?

ქ-ნი მარინა:  დიახ, კალციუმის შემცველი დანამატების აქტუალობა ძალიან მაღალია, მით უფრო როცა ვსაუბრობთ ძვლების სიჯანსაღესა და ოსტეოპოროზის პრევენციაზე. აქედან გამომდინარე, დღეს, ფარმაცევტული სფერო ძალიან გაჯერებულია კალციუმის დანამატებით, თუმცა, ისევე როგორც ყველა სხვა პრეპარატი, კალციუმის შემცველი დანამატებიც იხვეწება და ერგება თანამედროვე სამედიცინო რეკომენდაციებს.
არსებობს კალციუმის დანამატების 3 თაობა. პირველი ესაა დანამატი, სადაც მხოლოდ კალციუმი შედის, თუმცა მას შემდეგ რაც დადგინდა, რომ კალციუმს შეწოვისათვის სჭირდება D ვიტამინი, გამოვიდა მეორე თაობის დანამატები, სადაც კალციუმი მოცემულია D ვიტამინთან ერთად. ამ მედიკამენტებში კალციუმი ძირითადად დიდი დოზებითაა წარმოდგენილი და რადგან მათ ადამიანები ხშირად თვითნებურად იღებენ, გვერდითი მოვლენების რისკიც მაღალია, მაგალითად, იზრდება კუჭ-ნაწლავის, შარდ-კენჭოვანი და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების განვითარება-გართულებების რისკი. შესაბამისად, იმისათვის რომ ოსტეოპოროზის პრევენციაზე ზრუნვა ყოფილიყო უფრო მეტად უსაფრთხო, შეიქმნა ახალი, მესამე თაობის კალციუმის შემცველი დანამატები, სადაც კალციუმი წარმოდგენილია უსაფრთხო, საპროფილაქტიკო დოზებით ძვლის მინერალიზაციისთვის და კალციუმის ათვისებისთვის მნიშვნელოვან მინერალებთან ერთად. მესამე თაობის კალციუმის შემცველ საკვებ დანამატებში მინიმუმამდეა დაყვანილი გვერდითი მოვლენების და კალციუმის ჰიპერდოზირების რისკი.

  • ქ-ნი მარინა, როგორც აღნიშნეთ, მე-3 თაობის კალციუმის შემცველი დანამატები არის ყველაზე უსაფრთხო. თქვენი პრაქტიკული გამოცდილებით, გთხოვთ, გაგვიზიარეთ, რომელი საკვები დანამატის მიღებაა ამ მხრივ რეკომენდებული?

ქ-ნი მარინა: როგორც აღვნიშნეთ, ფარმაცევტული ბაზარი ძალიან გაჯერებულია კალციუმის მედიკამენტებით, შესაბამისად როგორც რიგით მოქალაქეს, ასევე ექიმებსაც გვჭირდება კალციუმის შემცველი დანამატის სწორი შერჩევა. ამ მხრივ, ჩემს სამედიცინო პრაქტიკაში წლებია ვიყენებ „კალციმერინს“. მასზე არჩევანის გაკეთება რამდენიმე კრიტერიუმმა განაპირობა. მნიშვნელოვანია ის, რომ „კალციმერინი“ გახლავთ ცნობილი ევროპული კომპანია „ვალმარკის“ მიერ წარმოებული ახალი, ანუ მესამე თაობის კალციუმის შემცველი საკვები დანამატი. მისი 1 აბი შეიცავს კალციუმის უსაფრთხო, რეკომენდებულ საპროფილაქტიკო დოზას 400 მგ-ს, რომელიც კალციუმით მდიდარი საკვების მიღების ფონზეც, არ ზრდის კალციუმის ზედოზირების რისკს. „კალციმერინში“ კალციუმის ოპტიმალური, უსაფრთხო ათვისებისთვის, კალციუმი წარმოდგენილია 3 მარილის კომბინაციით, რაც გვაძლევს სუფთა, იონიზირებული ანუ ორგანიზმისთვის მარტივად ასათვისებელ კალციუმს. ასევე გამდიდრებულია მაგნიუმითა და თუთიით, რაც ხელს უწყობს, ერთი მხრივ, კალციუმის ათვისებას, ხოლო მეორე მხრივ, ძვლების მინერალიზაციასა და სიმტკიცეს. „კალციმერინში“ ასევე მოცემულია D ვიტამინი იმ დოზით, რაც კალციუმს ათვისებისთვის სჭირდება, ეს მოცემულობა კი საშუალებას გვაძლევს ცალკე მისაღები D ვიტამინის დოზის სწორად მართვის და ზედოზირების რისკის შემცირებას. „კალციმერინის“ მიღებისას, სრულად ხდება მასში არსებული 400 მგ კალციუმის ათვისება, რაც ნიშნავს იმას, რომ არ ხდება კალციუმის დალექვა, არ იზრდება კალციფიკატების და/ან ოქსალატური ქვების განვითარების რისკი. შესაბამისად, „კალციმერინში“ მინიმუმამდეა დაყვანილი კუჭ-ნაწლავის, შარდ-კენჭოვანი და კარდიოვასკულური დაავადებების განვითარების რისკი. აღსანიშნავია, რომ „კალციმერინი“ არის დასალევი, დაცული აბი, რომელიც იხსნება ნაწლავში, შესაბამისად გარდა იმისა, რომ მასში კალციუმი სრულად აითვისება და არ ილექება, ის ასევე არ იწვევს კუჭის გაღიზიანებას, მისი ათვისება არაა დამოკიდებული კუჭის მჟავიანობაზე და ამიტომ უსაფრთხოა მათთვისაც, ვისაც კუჭ-ნაწლავის პრობლემები აქვთ, მაგალითად, გასტიტი და ა.შ. აქედან გამომდინარე, როცა ვსაუბრობთ ოსტეოპოროზის პრევენციასა და კალციუმის ადექვატური დოზით მიღებაზე, შემიძლია ვთქვა, რომ „კალციმერინი“ სწორი და უსაფრთხო არჩევანია.

  • და ბოლოს, ქ-ნო მარინა, რომ შევაჯამოთ, რა უნდა გააკეთოს ადამიანმა პროფილაქტიკის მიზნით? როგორია პრევენციის როლი და რეკომენდაციები?

ქ-ნი მარინა: ისევე როგორც ყველა ქრონიკული დაავადების შემთხვევაში, ოსტეოპოროზშიც პრევენცია ყველაზე მნიშვნელოვანია, რომელზე ზრუნვაც მოიცავს ბავშვობის, მოზარდობის, მოზრდილობისა და ხანდაზმულობის პერიოდს. რადგან, სწორედ 25-30 წლამდე შევსებულ ძვლის მინერალურ სიმკვრივეს, ანუ დაგროვილ კალციუმს გახარჯავს ორგანიზმი მომდევნო წლებში. ოსტეოპოროზის გავრცელების მაღალი ნიშნულის გამო, გლობალური ჯანდაცვის, ევროპისა და ამერიკის ოსტეოპოროზის ასოციაციები მოგვიწოდებენ ოსტეოპოროზის პრევენციისკენ, რაც თავის თავში მოიცავს ჯანსაღი ცხოვრების წესს – ფიზიკური აქტივობასა და რაციონის გამდიდრებას კალციუმით მდიდარი (ფორტიფიცირებული რძის პროდუქტები) საკვებით და ასევე, კალციუმისა და D ვიტამინის შემცველი მესამე თაობის საკვები დანამატების უსაფრთხო, საპროფილაქტიკო დოზებით მიღებას.

ამას ტვინსა და ნაწლავს შორის „ჩუმ საუბარს“ ეძახიან – იწვევს თუ არა შფოთვა და გარემოს შეცვლა ბავშვებში მუცლის ტკივილს

#image_title

რა იწვევს ყველაზე ხშირად ბავშვებში მუცლის ტკივილს?

რა ჩივილები შეიძლება ახლდეს ამ პრობლემას?

საუბრობს ბავშვთა გასტროენტეროლოგი მარიამ ღუღუნიშვილი გადაცემაში „პირადი ექიმი“:

„ნაწლავი ძალიან დიდია, დიდი ფუნქცია და უნარებიც აქვს. ცენტრალური ნერვული სისტემა და კონკრეტული ნაწლავის ნერვული სისტემა ერთმანეთთან ჩვენდა უნებურად ძალიან დიდ კომუნიკაციაშია.

ამას სასიკეთო დატვირთვაც აქვს, თუმცა ხანდახან უარყოფითი. გააჩნია, რა კუთხით წარიმართება კომუნიკაცია. ამას ტვინსა და ნაწლავს შორის „ჩუმ საუბარს“ ეძახიან. გარემოზე ბავშვის რეაგირება ძალიან ინდივიდუალურია. ყველა თავის ემოციასა და შფოთვას სხვადასხვანაირად გამოხატავს. ზოგი ტკივილის, ზოგი სხვა ქმედებების სახით. მშობელს უნდა ჰქონდეს უნარი, გაარჩიოს, რამდენადაა ბავშვი ამ შფოთვაში ჩართული და რამდენად ახდენს მასზე გარემო გავლენას.

ხშირ შემთხვევაში, ბავშვსაც ძალიან ბევრი რამის გადმოცემა შეუძლია. იქნება ეს სიტყვიერი თუ ქცევითი. ექიმი ხშირად ქცევით ხვდება, რამდენადაა ტკივილი შფოთვასთან დაკავშირებული.“

 

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
კითხვა 1 / 1
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
Verified by MonsterInsights