ფოტოები: Tamuna Kutateladze
ქუთაისში შპს ჯანმრთელობის ეროვნული ორგანიზაცია / Nationwide Health Organization LLC-ის ლაბორატორიული განყოფილება აღჭურვილია ვენის მოსაძებნი აპარატით.
მოწყობილობის ფუნქციაა ვენის პოვნასთან დაკავშირებული პრობლემების აღმოფხვრა.
მოწყობილობა ზუსტად გვიჩვენებს ვენის მდებარეობას და ეხმარება სამედიცინო პერსონალს ვენოპუნქტურის განახორციელებაში. Მისი საშუალებით პროცედურა პირველივე ჯერზე წარმატებით ტარდება, რაც ამცირებს ვენოპუნქტურის ხანგრძლივობას.
მუშაობის პრინციპი: დეოქსიგენირებული ჰემოგლობინი მისი გამოყენებისას ვენა მკაფიოდ ჩანს კანზე.
💉ვენოპუნქტურა არასდროს ყოფილა ასეთი მარტივი!
📥ქ. ქუთაისი. გ.ტაბიძის 72-დ
🌐https://nhoge.com/
📅 ვიზიტის დაგეგმვის ან დამატებითი ინფორმაციისთვის მოგვწერეთ, ან დაგვიკავშირდით:
☎️551166516
📧help@nhoge.com
კლიმატის ცვლილება და დაბინძურება ოკეანეებში ჟანგბადის შემცველობის შემცირებას იწვევს. ეს ამ სფეროში ჩატარებული ყველაზე მასშტაბური კვლევაა. წერს BBC საკონსერვაციო ჯგუფ IUCN-ის კვლევაზე დაყრდნობით.
მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ჟანგბადის დაბალი შემცველობა ოკეანეების 700 წერტილში ფიქსირდება, მაშინ როცა 1960-აინ წლებში მათი რაოდენობა მხოლოდ 45-ს შეადგენდა.
მეცნიერები ამბობენ, რომ დაბინძურება ოკეანეებში ჟანგბადის შემცველობაზე ნეგატიური გავლენა დიდი ხანია ჰქონდა. თუმცა, ბოლო წლებში დაფიქსირებულმა კლიმატის ცვლილებამ პრობლემა გაამძაფრა. ატმოსფეროში CO2-ის დონე იზრდება, რაც სათბურის ეფექტს იწვევს, სითბოს დიდ ნაწილს ოკეანეები შთანთქავს. თბილ წყალს კი ნაკლები ჟანგბადის დაჭერა შეუძლია, რაც ფაუნას დიდ საფრთხეს უქმნის.
კვლევით დადგინდა, რომ 960-2010 წლებში წყალში ჟანგბადის შემცველობა საშუალოდ 2%-ით შემცირდა, ზოგ ადგილებში კი ამ ნიშნულმა 40%-ს მიაღწია.
სექტემბერში გაერომ გამოაქვეყნა ანგარიში, რომლის მიხედვით კლიმატის ცვლილება ზღვებსა და ოკეანეებზე ისე ცუდად მოქმედებს, როგორც არასდროს.
შვეიცარიაში დაფუძნებული სტარტაპი FinalSpark აცხადებს, რომ შექმნა უნიკალური პროცესორი, რომელიც ადამიანის ტვინის ქსოვილისგანაა დამზადებული. კომპანიაში ამ ქსოვილებს მინი-ტვინებს უწოდებენ და აცხადებენ, რომ “ცოცხალ კომპიუტერს” სილიკონის ველზე გამოთვლებისთვის იყენებენ.
ასევე: ლაბორატორიაში ადამიანის “მინი-ტვინებს” კომპიუტერული თამაში ასწავლეს — ვიდეო
და, აი, ახლა მკვლევრებს მასზე დისტანციური წვდომა ექნებათ. ამ მოწყობილობით ცდების ჩატარება შეეძლებათ, მათ შორის ხელოვნურ ინტელექტზე, რომელიც როგორც წესი, დიდ რესურსებს მოითხოვს.
“ბიოლოგიური გამოთვლის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი უპირატესობა ისაა, რომ ნეირონებს ინფორმაციის დასამუშავებლად გაცილებით ნაკლები ენერგია სჭირდებათ, ვიდრე კლასიკურ კომპიუტერებს. ნეირონები ამისთვის საშუალოდ მილიონჯერ ნაკლებ ენერგიას იყენებენ”, — წერს FinalSpark-ის მეცნიერი და სტრატეგიული მრჩეველი, ეველინა კურტისი.
როგორ მუშაობს სტარტაპი
სტარტაპი ტვინის ორგანოიდებს, ადამიანის ტვინის ქსოვილის მცირე ნიმუშებს იყენებს, რომლებიც ნერვული ღეროვანი უჯრედებიდან მიიღება. მკვლევრები ამ ორგანოიდებს სპეციალურ გარემოში ათავსებენ, რომელშიც ისინი ცოცხლობენ. ამის შემდეგ, ორგანოიდებს სპეციალიზებულ ელექტროდებთან აკავშირებენ. სწორედ ასე ხდება ინფორმაციის დამუშავება და გამოთვლები.
ცოცხალი კომპიუტერების კონცეფცია უკვე დიდი ხანია არსებობს. მაგალითად, გასულ წელს მეცნიერებმა ნეირონები ელექტრულ სქემებთან დააკავშირეს, რის შედეგადაც შეიქმნა მოწყობილობა, რომელსაც ხმის ამოცნობა შეეძლო.
ამ უჩვეულო მოწყობილობებს რამდენიმე საყურადღებო უპირატესობა აქვს. კლასიკური კომპიუტერებისგან განსხვავებით, ასეთი გამომთვლელი მექანიზმი ნახშირბადის მხრივაც ნაკლებ კვალს ტოვებს.
“ეს კიდევ ერთი მიზეზია, თუ რატომ არის ნეირონების გამოთვლებისთვის გამოყენება უპირატესი. გამოთვლების შესაძლებლობების გაუმჯობესების გარდა, ჩვენ შეგვიძლია შევამციროთ სათბურის ემისიებიც”, — თქვა კურტისმა.
FinalSpark-ში იმედი აქვთ, რომ ტექნოლოგიას კიდევ უფრო დახვეწენ და ამ მიმართულებით მეტ დაფინანსებასაც მოიპოვებენ. მათი თქმით, მომავალი ბიოლოგიური და ციფრული გამოთვლების სინთეზშია.
ჯანდაცვის მინისტრმა ეკონომიკური ფორუმის ფარგლებში გამართულ დისკუსიაში მიიღო მონაწილეობა. პანელური დისკუსიის მონაწილეებმა, საქართველოს ჯანდაცვის სექტორის შესაძლებლობებსა და გამოწვევებზე იმსჯელეს.
მიხეილ სარჯველაძემ სექტორში მიმდინარე რეფორმებზე და სამომავლო გეგმებზე ისაუბრა. მინისტრმა აღნიშნა, რომ მნიშვნელოვანია, საქართველოში, ჯანდაცვის სერვისები კიდევ უფრო გაძლიერდეს და განვითარდეს.
გამოწვევად დასახელდა ჯანდაცვის სპეციალისტების, განსაკუთრებით ექთნების დეფიციტი. ყურადღება გამახვილდა DRG დაფინანსების მოდელზე და მის მნიშვნელობაზე. სექტორის მხრიდან ხაზი გაესვა, რომ გატარებულმა რეფორმებმა, რეანიმაციისა და ქირურგიის სტანდარტის ამოქმედებამ, მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი სექტორში ხარისხის გაუმჯობესებას. შეხვედრაზე აღინიშნა, რომ ყველა ამ მიმართულებით სექტორთან და შესაბამის უწყებებთან თანამშრომლობა გაგრძელდება.
პანელურ დისკუსიაში, მინისტრთან ერთად, საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის უფროსი დავით ონოფრიშვილი და “საქართველოს ჯანდაცვის ჯგუფის“ გენერალური დირექტორი ირაკლი გოგია მონაწილეობდნენ.
ღონისძიება ონლაინ მედია-პლატფორმა – Business Insider Georgia-ის ორგანიზებით ჩატარდა და მასში მონაწილეობა ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილეებმა ირინე წაქაძემ და თეა გიორგაძემ, ასევე საჯარო უწყებების და კერძო სექტორის წარმომადგენლებმა მიიღეს.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ კოვიდის KP.2 ზაფხულის “სეზონი” დაიწყო… (ვაქცინა/წამალი არ არის და არც ეძებოთ)“
ქიმიოთერაპიამ შესაძლოა შეცვალოს თქვენი მადა. ამის მიზეზი, ძირითადად, თერაპიის ისეთი გვერდითი მოვლენებია, როგორიცაა: გულისრევა, პირის ღრუს პრობლემები (როცა ჭამა მტკივნეულია) ან გემოს შეგრძნების დაკარგვა. უმადობა შესაძლოა დაღლილობის შეგრძნებამაც გამოიწვიოს. ეს შეიძლება გაგრძელდეს რამდენიმე დღე ან კვირა, ზოგ შემთხვევაში, რამდენიმე თვეც.
მიუხედავად უმადობისა, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ თქვენ სრულფასოვნად იკვებოთ და მიიღოთ საჭირო კალორიები, ცილები და ვიტამინები. კარგი კვება დაგეხმარებათ გაუმკლავდეთ დაავადებას და ქიმიოთერაპიის სხვა გვერდით მოვლენებს. ცუდი კვება კი წონის კლებას, სისუსტეს და დაღლილობას გამოიწვევს.
იკვებეთ დღეში 5-6-ჯერ: ბევრი ადამიანისთვის უფრო მარტივია დღეში 5-6-ჯერ მცირე ულუფების მიღება, ვიდრე დღეში 3-ჯერ კვება.
მიირთვით ცილებითა და კალორიებით მდიდარი საკვები: ძროხის და ქათმის ხორცი, კვერცხი, ბარდა და ლობიო, ნაყინი, რძე და რძის პროდუქტები: ყველი, ხაჭო, არაჟანი, კარაქი, ნაყინი, იოგურტი, მაწონი, ნადუღი.
დააწესეთ კვების განრიგი: შეადგინეთ საათობრივი განრიგი და მიიღეთ საკვები ან წაიხემსეთ გაწერილ დროს და არა მაშინ, როცა მოგშივდებათ. შესაძლოა არ მოგშივდეთ, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ არ უნდა ჭამოთ.
თუ გიჭირთ მყარი საკვების მიღება, მიიღეთ თხევადი საკვები: კრემ-სუპები, რძე, ხილისა და ბოსტნეულის წვენები, რძის კოქტეილები, ხილისა და ბოსტნეულის პიურეები, იოგურტები და სხვა. ასევე, არსებობს საკვების სპეციალური თხევადი შემცვლელები, რომელიც აფთიაქში შეგიძლიათ შეიძინოთ.
გამოიყენეთ პლასტმასის დანა-ჩანგალი: ზოგიერთი პრეპარატი პირში რკინის გემოს ტოვებს, რის გამოც რკინის დანა-ჩანგლით კვება არასასიამოვნოა. ასეთ შემთხვევაში შეგიძლიათ გამოიყენოთ პლასტმასის ან ხის დანა-ჩანგალი და კოვზი. ასევე, უმჯობესია საჭმელი მინის ან კერამიკულ ქვაბში მოამზადოთ.
იყავით აქტიური: ხანმოკლე გასეირნება სადილამდე ან ვახშმამდე დადებითად იმოქმედებს თქვენს მადაზე.
ცვალეთ კვების პროცესის გარემო: არ ჭამოთ სულ ერთსა და იმავე ადგილას. მიირთვით ოჯახის წევრებთან ერთად, თუ მარტო ხართ, შეიძლება დაგეხმაროთ ტელევიზორის ან ფილმის ყურება.
ჭამეთ მეტი, როდესაც გშიათ: ისარგებლეთ იმ მომენტებით, როდესაც თავს უკეთ გრძნობთ, რომმეტი საკვები მიირთვათ. ბევრ ადამიანს უკეთესი მადა აქვს დილით, როდესაც ორგანიზმი დასვენებულია.
შეზღუდეთ სითხის მიღება კვების დროს: სითხეებმა, შეიძლება, სწრაფად დაგანაყროთ და ვეღარ შეძლოთ უფრო კალორიული საკვების მიღება. უმჯობესია სითხის დალევა ჭამამდე ნახევარისაათით ადრე ან მის შემდეგ.
მიირთვით ცივი საკვები. ცივი ან ოთახის ტემპერატურის საკვები შეიძლება იყოს უფრომიმზიდველი – ცივი სენდვიჩები, მაკარონის, ტუნას, ქათმის, კვერცხისა და ლორის სალათები კარგი არჩევანია.
ივარჯიშეთ. რეგულარული ვარჯიში დაგეხმარებათ მადის გაუმჯობესებაში. ჰკითხეთ ექიმს, არის თუარა ვარჯიში თქვენთვის უსაფრთხო.
თავად მოამზადეთ სმუზი. შეურიეთ ხილი და ბოსტნეული იოგურტს, ნაყინს ან რძეს, შეარჩიეთთქვენთვის ყველაზე სასურველი ინგრედიენტები.
ავადმყოფობის და მკურნალობის დროს კალორიები და პროტეინი ჩვეულებრივზე მეტირაოდენობითაა საჭირო. ეს რეკომენდაციები დაგეხმარებათ, გაზარდოთ თქვენს მიერმოხმარებული კალორიების რაოდენობა:
მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი რჩევის მიხედვით თქვენს რაციონში მეტი ცხიმი და შაქარია, ამან არ უნდა შეგაშფოთოთ, რადგან თქვენ კალორიებს ამატებთ, ვიდრე მადა არ დაგიბრუნდებათ. თუ გაქვთ კითხვები კვების რეჟიმის შეცვლასთან დაკავშირებით, ან გაქვთ თანმხლებიდაავადებები, რომლის დროსაც საჭიროებთ კვების მკაცრი რეჟიმის დაცვას, მაგ: დიაბეტი,მიმართეთ თქვენს კლინიკურ ონკოლოგს ან დიეტოლოგს.
ცილა მნიშვნელოვანია თქვენი სხეულის ჯანმრთელობისა და აღდგენისთვის. გთავაზობთრამდენიმე რჩევას მეტი ცილის მისაღებად:
თუ მკურნალობის დროს აღარ გსურთ, მიირთვათ წითელი ხორცი – საქონლის, ღორის ან ცხვრის, სცადეთ ის საკვები, რომელიც, ასევე, ცილის კარგი წყაროა: ყველი, ხაჭო, ლობიო, ოსპი, კვერცხი, თევზი, ფრინველის ხორცი, თხილი და თხილის კარაქი, მიწისთხილის კარაქი, რძე, რძიანიკოქტეილი, იოგურტი, კინოა.
გახსოვდეთ, ყველა და ყველაფერი ინდივიდუალურია, შესაძლოა, თქვენ საერთოდ არ გქონდეთ უმადობა, ან კვებასთან დაკავშირებით გამოგივლინდეთ სულ რამდენიმე ჩივილი. ყველა ინდივიდი ერთსა და იმავე მკურნალობაზეც კი განსხვავებულად რეაგირებს. ამიტომ აუცილებლად გაესაუბრეთ თქვენს კლინიკურ ონკოლოგს ამ საკითხზე. თუ უმადობა ძალიან შემაწუხებელი იქნება თქვენთვის, კლინიკური ონკოლოგი იზრუნებს, რომ კონსილიუმის გუნდში შესაბამისი სპეციალისტები ჩაერთონ, რათა პრობლემა მაქსიმალურად შემსუბუქდეს.
მეტი ინფორმაციისთვის გაეცანით „კონსილიუმ მედულას“ მიერ მომზადებულ ქიმიოთერაპიის გზამკვლევს.
ბავშვები ვითარდებიან, როცა თავს დაცულად გრძნობენ, როცა ისინი უყვართ და მათზე ზრუნავენ. ზოგიერთი მშობლისთვის შვილთან მჭიდრო კავშირის დამყარება მარტივი პროცესია. თუმცა, ბევრი ისეთი ადამიანისთვის, ვინც ბავშვობაში თავად არ გრძნობდა თავს დაცულად ან დაფასებულად, ეს შეიძლება რთული აღმოჩნდეს. კარგი ამბავი ის არის, რომ მშობლობის უნარების სწავლა შესაძლებელია. გააგრძელეთ კითხვა, რათა გაიგოთ, თუ რატომ არის თქვენი პატარასთან მჭიდრო კავშირის დამყარება გადამწყვეტი მნიშვნელობის მისი განვითარებისა და კეთილდღეობისთვის. ასევე ნახეთ რამდენიმე მარტივი ხერხი, რომლის ცდაც ყოველდღიურად შეგიძლიათ.
რატომ არის მნიშვნელოვანი შვილთან მჭიდრო ურთიერთობის ჩამოყალიბება?
თქვენი შვილის სიყვარულითა და ალერსით უზრუნველყოფა არის აუცილებელი წინაპირობა მისი ტვინის განვითარებისთვის, თავდაჯერებულობის გამომუშავებისთვის, იმისათვის რომ თქვენმა შვილმა მიაღწიოს წარმატებას და შეძლოს ცხოვრებაში ჯანსაღი ურთიერთობების დამყარება.
არ არსებობს მშობლის „ზედმეტი“ სიყვარული. ბავშვები არ “ფუჭდებიან” ალერსით ან ყურადღებით. ბავშვის საჭიროებებზე მშობლის პასუხი მათ თავს დაცულად აგრძნობინებს. როდესაც ჩვილებს რეგულარულად ტოვებენ მარტო, ისინი ამ დროს ფიქრობენ, რომ მიატოვეს. ამიტომ, ასეთი ბავშვები მშობლებზე უფრო მიჯაჭვულები ხდებიან და თავდაჯერებულობა აკლიათ.
როცა ამჩნევთ თქვენი შვილის საჭიროებებს და პასუხობთ მათ სიყვარულით, ეს ეხმარება თქვენს პატარას თავი კომფორტულად იგრძნოს. დაცულობის, სიმშვიდის და ურთიერთგაგების შეგრძნება ზრდის ნეიროპლასტიურობას, ტვინის უნარს შეიცვალოს და ადაპტირდეს. როდესაც ბავშვის გარემო სავსეა სიყვარულით, ის უკეთ არის მომზადებული სამყაროს გამოწვევებთან შესაგებებლად. ადრეული პოზიტიური კავშირი მშობელთან საფუძველს უქმნის ბავშვებს, რომ გაიზარდონ ბედნიერი, დამოუკიდებელი მოზარდები. მოსიყვარულე, უსაფრთხო ურთიერთობები გვეხმარება გამძლეობის ჩამოყალიბებაში, გვიყალიბებს გამოწვევებთან გამკლავებისა და სტრესის დაძლევის უნარებს.
როგორ დავამყაროთ მჭიდრო კავშირი შვილთან
მშობლობა ზოგჯერ ძალიან რთულია და იდეალური მშობელი არ არსებობს. მაგრამ თუ თქვენ შეძლებთ შეუქმნათ თქვენს შვილს მოსიყვარულე და მზრუნველი გარემო, და ხართ მუდმივი და საიმედო პერსონა მათ ცხოვრებაში, მაშინ თქვენ უკვე ეხმარებით მას ცხოვრების სწორად დაწყებაში. გთავაზობთ რამდენიმე გზას, რომელიც დაგეხმარებათ შვილთან ძლიერი კავშირის დამყარებაში შეხვედრის მომენტიდან.
და რაც ყველაზე მთავარია, ისიამოვნეთ შვილთან ყოფნით, გამოიყენეთ ერთად გატარებული დრო მაქსიმალურად ნაყოფიერად და იცოდეთ, რომ თქვენი სიყვარული და მის გვერდით ყოფნა უდიდეს როლს თამაშობს თქვენი შვილის განვითარებაში.
© SheniEkimi.ge
