ზაფხული და ქრონიკული ვენური დაავადება
ქრონიკული ვენური დაავადება ერთ-ერთი გავრცელებული დაავადებაა და ზრდასრული მოსახლეობის ძალიან ბევრ ადამიანს აღენიშნება.
სტატისტიკური მონაცემებით, მოსახლეობის 70%-ს აწუხებს ქრონიკული ვენური დაავადებები.
ქრონიკული ვენური დაავადება ერთ-ერთი გავრცელებული დაავადებაა და ზრდასრული მოსახლეობის ძალიან ბევრ ადამიანს აღენიშნება.
სტატისტიკური მონაცემებით, მოსახლეობის 70%-ს აწუხებს ქრონიკული ვენური დაავადებები.
მეტაბოლიზმი არის საკვების სითბურ, მექანიკურ ენერგიად და ენერგიის მარაგად გარდაქმნა. მარტივად რომ ვთქვათ, კალორიებს (საკვებში შენახულ ენერგიას) ვიღებთ, საკვები უფრო მცირე კომპონენტებად იშლება და საკვებში არსებული ქიმიური ენერგიის მარაგი სიცოცხლის შესანარჩუნებლად და სამოძრაოდ გამოიყენება. ენერგიის რაღაც ნაწილი გარემოშიც იკარგება თერმოდინამიკის ოთხი კანონი არსებობს.
არცერთი ადამიანი არ არის ერთმანეთის მსგავსი და ერთი რაოდენობის კალორიების მიღებამ სხვადასხვა შემთხვევაში სხვადასხვა შედეგი შეიძლება გამოიწვიოს.
ენერგია შესაძლოა ან შემდგომი გამოყენებისთვის ინახებოდეს (პოტენციური) ან მოძრაობისთვის გამოიყენებოდეს (კინეტიკური). მაგალითად, საკვები, რომელსაც ჩვენ ვჭამთ, პოტენციურ ენერგიას ქიმიური ბმების სახით შეიცავს. პოტენციური ენერგია ასევე გვხვდება მოლეკულურ ბმებში, რომლებსაც ადამიანის სხეული მარაგში სხვადასხვა ფორმით ინახავს, მაგალითად, ცხიმოვან ქსოვილებად ან ღვიძლსა და ჩონჩხის კუნთებში – გლიკოგენად.
მოძრაობის უნარი ენერგიის მუდმივ მიწოდებას მოითხოვს და პოტენციური ენერგიის წყაროებიდან კინეტიკური ენერგიის წარმოქმნის პროცესს მეტაბოლიზმი ჰქვია.
ვინაიდან შემდგომი გამოყენებისთვის პოტენციური ენერგიის მხოლოდ შეზღუდული რაოდენობის შენახვა შეგვიძლია, ადამიანის სხეულს სასიცოცხლოდ (ბაზალური მეტაბოლური ფუნქციები) და ფიზიკური აქტივობისთვის (მოძრაობის ნებისმიერი ფორმა, ასევე ვარჯიში) საკვებით მუდმივი უზრუნველყოფა სჭირდება.
ბაზალური მიმოცვლა ბაზალური კალორიების მეტაბოლიზმის გამოთვლის რამდენიმე ფორმულა არსებობს.

ენერგეტიკული ბალანსის შენარჩუნება ენერგეტიკული ბალანსი არის საკვებითა და სასმლით მიღებულ კალორიებს გამოკლებული საჭმლის მონელებისა და ერთ-ერთია ყველაზე ფართოდ ცნობილი ჰარის-ბენედიქტის ფორმულა. იხილეთ ზოგადი სქემა ამ ფორმულის გამოყენებით კალორიების ძირითადი გაცვლის გამოსათვლელად:
მამაკაცებისთვის: ბაზალური
მეტაბოლური მაჩვენებელი (დღეში
კალორიებში) = 88,362 + (13,397 ×
წონა კგ-ში) + (4,799 × სიმაღლე სმ-ში)
– (5,677 × ასაკი წლებში);
ქალებისთვის: ბაზალური
მეტაბოლური მაჩვენებელი (დღეში
კალორიებში) = 447,593 + (9,247 ×
წონა კგ-ში) + (3,098 × სიმაღლე სმ-ში)
– (4,330 × ასაკი.
ენერგიის ბალანსი და მეტაბოლიზმი ჩვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი როლს თამაშობს. ეს ორი ფაქტორი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ჩვენს ჯანმრთელობას, წონის მართვაზე.
ბავშვებში თმის ცვენა ჩვეულებრივად ჩანს, მაგრამ მნიშვნელოვანია ყურადღება მიაქციოთ, რამდენი თმა რჩება სავარცხელზე, აბაზანაში ან ბალიშზე. თმის ცვენა ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება იყოს შეშფოთების საფუძველი.
ფიზიკური დატვირთვის დროს წყლის საკმარისი რაოდენობით მიღებისას სხეულის ტემპერატურა ნაკლებად იმატებს. თუ სითხის მიღება დროში სწორადაა გადანაწილებული, ე.ი. სითხე მიიღება ნაწილ-ნაწილ, ყოველ 15-40 წთ-ში 150-200 მლ-ის რაოდენობით, მცირდება სისხლის პლაზმის დაკარგვა და, შესაბამისად, შენარჩუნდება ცირკულირებადი სისხლის ნორმალური მოცულობა, რაც, თავის მხრივ, დადებითად აისახება გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მუშაობაზე.
მაღალი ტემპერატურის პირობებში ინტენსიური და ხანგრძლივი ფიზიკური დატვირთვის დროს, ორგანიზმი დიდი რაოდენობით სითხეს კარგავს, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ორგანიზმის გაუწყლოება, რაც სითბური დარტყმის რისკს ზრდის.
ფიზიკური აქტივობის დროს სითხის მიღება ხელს უწყობს შრომისუნარიანობის ამაღლებას. ცნობილია, რომ სითხის დიდი რაოდენობა უფრო მალე ტოვებს კუჭს, მაგრამ ინტენსიური დატვირთვისას კუჭის სითხით გადავსება გამოიწვევს არასასიამოვნო შეგრძნებებს, ამიტომ სითხის მიღება მცირე ულუფებითაა რეკომენდებული.
ცნობილია ასევე, რომ გლუვი კუნთების აქტიურობის ხარჯზე ცივი წყალი უფრო სწრაფად ტოვებს კუჭს, მაშასადამე, სასმელი გაცივებული უნდა იყოს,თუმცა ინტენსიური ტრენინგისას წყალი უმჯობესია იყოს ოთახის ტემპერატურის რადგან არ მოხთეს სისხლძარევების სპაზმირება.
გლუკოზის ხსნარების მიღება არა მარტო ორგანიზმში წყლის მარაგის შევსებას უწყობს ხელს, არამედ სისხლში გლუკოზის ნორმალური დონის შენარჩუნების საშუალებას იძლევა. ეს კი, თავის მხრივ, ძალიან მნიშვნელოვანია მაღალი შრომისუნარიანობის შენარჩუნებისათვის, ვინაიდან ხანგრძლივი მუშაობის პირობებში სისხლში გლუკოზის დონე მცირდება. ამასთან, ცნობილია, რომ გლუკოზის მაღალი კონცენტრაციის მქონე ხსნარები კუჭიდან შედარებით ნელა ევაკუირდება, ე.ი, მიღებული სითხე უფრო დიდი ხნით რჩება კუჭში.
მაშასადამე, მიზანშეწონილია გლუკოზის დაბალი შემცველობის მქონე ხსნარების მიღება. კუჭიდან სწრაფი ევაკუაციისათვის სასმლის ოსმოსური წნევა დაბალი უნდა იყოს, რის მიღწევაც შესაძლებელია მასში მარილების დაბალი კონცენტრაციით. ფიზიკური აქტივობისას მიღებული სითხის მაქსიმალური რაო
განსაზღვრისას უნდა გავითვალისწინოთ, რომ წყლის შეწოვის მაქსიმალური სიჩქარე წუთში 0,8 ლიტრია. მარილების დამატებითი რაოდენობით მიღება რეკომენდებულია მხოლოდ ფიზიკური დატვირთვის განმეორებადი (რამდენიმე დღის მიყოლებით) შესრულებისას, რომელსაც თან სდევდა ოფლის მნიშვნელოვანი რაოდენობით გამოყოფა. მაგრამ ამ შემთხვევაშიც კი მარილხსნარების მიღება რეკომენდებული არაა უშუალოდ ფიზიკური დატვირთვის შესრულებისას.
ნიშვნელოვანია, რომ შეჯიბრის პროცესში რეგულარულად მიაწვდოთ ორგანიზმს წყალი. წყლის ბალანსის შენარჩუნება ხელს უწყობს გაუწყლოების თავიდან ასაცილებლად.
შეიტანეთ ჰიდრატაციის სტრატეგიები თქვენს გეგმაში. მიირთვით სითხე არა მხოლოდ შეჯიბრის დროს, არამედ წინასწარ და მის შემდეგაც.
მიზეზები
· გენეტიკური ფაქტორები;
· მოშლილი ფსიქიკა;
· საყოფაცხოვრებო პირობებში და სამსახურში სტრესი;
· ემოციური აშლილობა;
· ალკოჰოლის ჭარბი მიღება;
· ნარკოდამოკიდებულება.
სიმპტომები
· შეტევები, რომლებიც მეორდება არარეგულარული ინტერვალით;
· გაღიზიანება, რომელიც გადადის მანიაკალურ-დეპრესიულ ფსიქოზში;
· აქტივობის გაზრდა;
· ორგანიზმის საერთო სისუსტე;
· მუდმივი იმედგაცრუება;
· აპათია, რომელიც გადადის აღგზნებაში;
· აგრესიულობა და ზღვარზე ყოფნა;
· ძილის დარღვევა;
· ურთიერთობების გააქტიურება;
· გამძაფრებული, არასტანდარტული აზროვნება;
· ზეოპტიმიზმი;
· საკუთარი პიროვნებისა და მიღწევების ზედმეტად დაფასება;
· გონებრივი შესაძლებლობების დემონსტრირება;
· მავნე ჩვევებისკენ მიდრეკილება.
დიაგნოსტიკა
· ფსიქოთერაპევტთან ვიზიტი;
· ნევროპათოლოგთან ვიზიტი;
· ფსიქოანალიტიკოსთან გასაუბრება;
· სტაციონარში ფსიქოთერაპევტის კონტროლის ქვეშ გარკვეული დროის მანძილზე ყოფნა.
მკურნალობა
· ფსიქოლოგთან ვიზიტი;
· მედიკამენტოზური მკურნალობა;
· კომფორტული გარემოს შექმნა;
· ალკოჰოლის, სიგარეტის, ნარკოტიკის გამორიცხვა;
· ძილის დეპრივაციით მკურნალობა;
· NO-თერაპია;
პროფილაქტიკა
რეკომენდირებულია:
· ადამიანისთვის ჯანსაღი ფსიქოლოგიური ატმოსფეროს შექმნა;
· ჯანსაღი ცხოვრების წესი;
· მავნე ჩვევებზე უარის თქმა;
· ფსიქოთერაპევტთან რეგულარული ვიზიტი;
· ფიზიკური და ემოციური დასვენება.
დაავადებები, რომელთა რისკიც მატულობს ზღვაში ბანაობის დროს.
ეს დაავადებებია:
კანისა და ლორწოვანის კანდიდოზი – კანისა და ლორწოვანის სოკოვანი ინფექციები
ზღვიდან გამოსვლის შემდეგ აუცილებელია წყლის გადავლება, რათა მოიშოროთ ნებისმიერი პოტენციური დაბინძურება და შემცირდეს დაავადებების რისკი.
ჯანდაცვის მინისტრის ვიზიტი ფაგოთერაპიის ცენტრსა და ბაქტერიოფაგიის ინსტიტუტში
ჯანდაცვის მინისტრი, გიორგი ელიავას სახელობის საერთაშორისო ფაგოთერაპიის ცენტრსა და ბაქტერიოფაგიის, მიკრობიოლოგიისა და ვირუსოლოგიის ინსტიტუტს ესტუმრა.
მიხეილ სარჯველაძეს, სამეცნიერო დაწესებულების წარმომადგენლებმა, ცენტრის მუშაობის სპეციფიკა პირადად გააცნეს. დაწესებულების მთავარი მიმართულებები ბაქტერიოფაგებზე დაფუძნებული პროდუქტების დანერგვა, ახალი ფაგური პრეპარატების შექმნა და განვითარებაა.
ჯანდაცვის მინისტრმა, ცენტრის მუშაობის მნიშვნელობას გაუსვა ხაზი. აღნიშნა, რომ ფაგებით დაინტერესება სულ უფრო მეტად იზრდება და საქართველოს აქვს შესაძლებლობა, აღნიშნული პოტენციალი კიდევ უფრო მეტად აითვისოს.
ფაგოთერაპიის ცენტრსა და ბაქტერიოფაგიის, მიკრობიოლოგიისა და ვირუსოლოგიის ინსტიტუტში, ასევე, იმყოფებოდა მინისტრის მოადგილე თეა გიორგაძე.
ინფორმაციას ჯანდაცვის სამინისტროს საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახური ავრცელებს.
სპეციალისტებმა მინისტრს დეტალურად გააცნეს ცენტრის მუშაობის ძირითადი მიმართულებები, რომლებიც მოიცავს ბაქტერიოფაგებზე დაფუძნებული პროდუქტების შექმნასა და ახალ ფაგურ პრეპარატებზე მუშაობას.
გიორგი ელიავამ აღინიშნა, რომ ფაგოთერაპიისა და ბაქტერიოფაგიური კვლევების მნიშვნელობა სულ უფრო იზრდება და საქართველო უნდა გამოიყენოს აღნიშნული პოტენციალი კიდევ უფრო მეტი წარმატების მისაღწევად.
გაერთიანებული სამეფოს მეტეოროლოგიურ სამსახურს გამოცემული აქვს „ჭექა-ქუხილის ყვითელი გაფრთხილებები“, რომლებშიც წარმოჩენილია ხშირი ჭექა-ქუხილის პოტენციური საფრთხეები.
მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანისთვის მეხის დაცემის შანსი მცირეა, მაინც მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, როგორ ვიყოთ ამ მოვლენის დროს უსაფრთხოდ. ყოველწლიურად, მსოფლიოში მეხის დაცემის შედეგად 24 000 ადამიანი იღუპება, 240 000 კი სხეულის დაზიანებებს იღებს.
ჭექა-ქუხილის უსაფრთხოების საბაზისო ნორმები უმეტესობამ იცის; მაგალითად, რომ არ უნდა შევეფაროთ ხის ქვეშ ან არ უნდა დავდგეთ ფანჯარასთან ახლოს, არ ვისაუბროთ ხაზის ტელეფონით (მობილური უსაფრთხოა).
იცოდით, რომ ჭექა-ქუხილის დროს უნდა მოერიდოთ შხაპის მიღებას, აბაზანას ან ჭურჭლის დარეცხვას?
ყველაზე სასარგებლო რჩევა ჭექა-ქუხილის დროს არის: შედით დახურულ შენობაში. თუმცა, ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ მეხისგან იქაც ბოლომდე დაცული ხართ. არსებობს გარკვეული აქტივობები დახურულ შენობაში, რომლებიც თითქმის ისეთივე სარისკოა, როგორც ჭექა-ქუხილში გარეთ დგომა.
თუ გარეთ სადმე აბაზანაში არ ზიხართ ან არ გაწვიმთ, მეხის დაცემის შანსი უკიდურესად დაბალია. მაგრამ თუ მეხი თქვენს სახლს დაეცემა, ელექტროენერგია შეიძლება მიწისკენ მინიმალური წინააღმდეგობის გზას გაუყვეს.
ლითონის მავთულები ან წყლის მილები ელექტროდენს მიწისკენ გაყოლის მოსახერხებელ, გამტარ გზას სთავაზობს.
შხაპი ორივე ამ ფაქტორს უზრუნველყოფს (წყალი და ლითონი), რის გამოც, ის ელექტროდენის გავლისთვის იდეალური გზაა.
დიდი რაოდენობით ადამიანური უბედურებების მიზეზი ჭექა-ქუხილისას მეხის დაცემაა. ყოველწლიურად, მსოფლიოში დაახლოებით 24 000 ადამიანი იღუპება მეხისგან, ხოლო 240 000 ადამიანი სხვადასხვა სახის დაზიანებებს იღებს. მიუხედავად იმისა, რომ მეხის დაცემის შანსი მცირეა, მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, როგორ უნდა მოვიქცეთ ჭექა-ქუხილის დროს, რათა მაქსიმალურად დავიცვათ თავი.
ბაზისური უსაფრთხოების რჩევები
ჭექა-ქუხილის დროს, ყველაზე მნიშვნელოვანი პრინციპია დახურული შენობის თავშესაფარში შესვლა. თუმცა, ეს არ ნიშნავს, რომ დახურულ სივრცეში სრულიად დაცულნი ვართ. არსებობს გარკვეული აქტივობები, რომლებიც რისკის მატარებელია დახურულ შენობაში.
აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრი მოქალაქეებს მკაცრად ურჩევს, მეხის დაცემის რისკის შესამცირებლად, ჭექა-ქუხილის დროს თავი აარიდონ წყალთან ყოველგვარ საქმიანობას, მათ შორის რეცხვას.
ჭექა-ქუხილის დროს არსებობს სხვა რისკებიც. შეიძლება ვერც იფიქროთ, მაგრამ ერთ-ერთია ბეტონის კედელზე მიყრდნობა. მიუხედავად იმისა, რომ თავად ბეტონი ელექტროგამტარი არ არის, მასში ჩაშენებულია ლითონის არმატურა, რომელშიც შეიძლება მეხმა გაიაროს.
ასევე მოერიდეთ დენის წყაროში ჩართული ნებისმიერი რამის გამოყენებას (კომპიუტერი, ტელევიზორი, სარეცხი მანქანა და ა. შ.), რადგან ნებისმიერი მათგანი შეიძლება მეხისთვის გამტარი აღმოჩნდეს.
როგორც წესი, თუ ქუხილის ხმა გესმით, მაშინ ელვასთან საკმარისად ახლოს ხართ, რომ მეხი მოგწვდეთ, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ არ წვიმს.
ელვა შეიძლება წარმოიქმნას მისი მშობელი შტორმისგან 16 კმ მანძილზეც კი.
იაშვილის კლინიკის ხელმძღვანელმა ივანე ჩხაიძემ იმ მავნე ჩვევებზე ისაუბრა, რომელიც მშობლებმა აუცილებლად უნდა გაითვალისწინონ, რათა მთელი რიგი გართულებები აცილონ თავიდან. მაგალითად აქ საუბარია ბავშვის მაღლა აგდების ჩვევაზე, რომელიც როგორც წესი, ბავშვებს ძალიან ახარებთ.
„ძალიან ხშირად უყვართ ჩვენთან ბავშვების ზემოთ აგდება, დაჭერა, თამაში. ეს არის სერიოზული გართულების რისკი. ამას შენჯღრეული ბავშვის სინდრომი ჰქვია. ჩვენ ბავშვს ვეთამაშებით, განა ცუდ რამეს ვაკეთებთ. ბავშვს ზემოთ აგდება და დაჭერა უხარია, მაგრამ ეს არის სერიოზული რისკი” – ამბობს პედიატრი.
ასევე ივანე ჩხაიძემ ისაუბრა სტუმრების შესახებ და განმარტა, რომ ვირუსული ინფექციების აქტივაციის პერიოდში, სტუმრებს ბავშვების გადაკოცნის უფლება არ უნდა მივცეთ:
„სტუმრებს ბავშვის კოცნის უფლება არავითარ შემთხვევაში არ უნდა მისცეთ. ოჯახის წევრი სხვა არის. მიკრობიომა, რომელიც ოჯახშია გავრცელებული, სხვა არის, მით უმეტეს, დედისა და ბავშვის კავშირი. ძალიან ბევრი ელემენტი გადაეცემა კანიდან, ძუძუდან. მით უმეტეს, ახლა, საერთოდ არ უნდა მივიდეს არცერთი უცხო ბავშვთან. ეს კატეგორიულად გამორიცხულია. ათი მწვანე პასპორტი რომ აჩვენოს, არ უნდა მივიდეს ახლოს ბავშვთან. ეს ასეა პანდემიის გარეშეც და ახლა, მით უმეტეს“, – ამ თემებზე ივანე ჩხაიძემ POSTV-ის ეთერში ისაუბრა.
სტუმრებს შეუზღუდეთ ბავშვებთან პირდაპირი კონტაქტი, განსაკუთრებით იმ პერიოდის განმავლობაში, როდესაც ვირუსული ინფექციების აქტივობა მაღალია.
სტუმრების მიერ ბავშვის კოცნის უფლების არ მიცემა მნიშვნელოვანია ბავშვის ჯანმრთელობის და უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად. მშობლების ყურადღება ამ დეტალზე ხელს შეუწყობს ბავშვის დაცვას შესაძლო ჯანმრთელობის პრობლემებისგან და დაიცავს მათ ვირუსული ინფექციებისგან.