რა გავლენას ახდენს მარიხუანას სისტემატიური მოხმარება ჯანმრთელობაზე ? რისი გამოწვევა შეუძლია მარიხუანას
დერმატო-ვენეროლოგი, მედიცინის დოქტორი, ზაზა თელია გადაცემაში „დილა მშვიდობისა საქართველო“ საუბრობს იმ პრობლემების შესახებ, რომლებიც შესაძლოა, მარიხუანას სისტემატურმა გამოყენებამ გამოიწვიოს. ზაზა თელია განმარტავს, რომ მარიხუანას მოხმარებამ შეიძლება მნიშვნელოვანი პრობლემები შეუქმნას არა მხოლოდ მომხმარებელს, არამედ მის გარემოში მყოფ ადამიანებსაც. მარიხუანაში შემავალი THC-ის ნივთიერება გავლენას ახდენს ტვინის სხვადასხვა ცენტრებზე, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს როგორც მოკლევადიანი, ისე გრძელვადიანი ეფექტები.
„მარიხუანაში შემავალ ნივთიერებებს ტვინის ყველა ადგილსა და ცენტრზე აქვს გავლენა. ესენია მოძრაობის ცენტრი, შეფასების ცენტრი, სიამოვნების ცენტრი, მეხსიერების ცენტრი, კოორდინაციის ცენტრი, აღქმის ცენტრი. ყველაზე ნაკლები გავლენა მხედველობაზე აქვს. თუმცა, როგორც აღვნიშნე, სისტემატური მოხმარება ყველაფერზე ახდენს გავლენას. არსებობს გავლენის მოკლევადიანი და გრძელვადიანი ეფექტი:
გონების დაბინდვა: შეუძლია გამოიწვიოს ძილიანობა, შფოთვა და მახსოვრობის დარღვევა.
ავტომობილის მართვის რისკი: ზრდის უბედური შემთხვევების ალბათობას.
ფსიქოზური ეპიზოდები: შეიძლება გამოიწვიოს ჰალუცინაციები და პარანოია.
არტერიული წნევის შემცირება, რომელმაც შესაძლოა, გონების დაკარგვა გამოიწვიოს და ადამიანმა ტრავმა მიიღოს.
გულისცემის მომატება, რომელიც ინფარქტის რისკს ზრდის
მარიხუანას გამოყენებას გრძელვადიანი პრობლემების შექმნაც შეუძლია არა მარტო იმ ადამიანისათვის, რომელიც მოიხმარს, არამედ მის გვერდით მყოფებისთვისაც:
ნერვული სისტემის დაზიანება, როგორიცაა, დეპრესია, ჰალუცინაციები, პარანოია და ასე შემდეგ არა მხოლოდ მასზე, ვინც მოიხმარს, არამედ მათ გვერდზე მყოფ ადამიანებსაც სერიოზულ საფრთხეს უქმნის. ფსიქოზით დაავადებული ადამიანები სხვა ადამიანებისთვის გარკვეული ტიპის საფრთხეს წარმოადგენს.
გრძელვადიანი ეფექტით, მარიხუანას სისტემატურმა მოხმარებამ შესაძლოა, მენტალური პრობლემები და დამოკიდებულება გამოიწვიოს. ასევე, მახსოვრობის, კონცენტრაციის დარღვევა, ფიქრისა და გადაწყვეტილების მიღების შეფერხება, სასუნთქი სისტემის პრობლემები, დეპრესია, ფსიქოზი, სუიციდური აზრები განაპირობოს.
უნაყოფობა, უშვილობა, ბავშვის განვითარების შეფერხება – მარიხუანას სისტემატური მოხმარება რეპროდუქციულ სისტემაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს. ბავშვის განვითარების შეფერხება შესაძლოა, მუცლადყოფნის პერიოდშიც მოხდეს, თუ ორსული ქალბატონო მარიხუანას გამოიყენებს და ასევე, ლაქტაციის პერიოდშიც. შესაძლოა, ბავშვმა მავნე ნივთიერება რძის გავლით მიიღოს.
იმპოტენცია და ერექციული დისფუნქცია მამაკაცებში – მაღალი ხარისხის სამეცნიერო მტკიცებულებებმა დაადასტურეს, რომ მარიხუანას მოხმარებით იმპოტენცია, ერექციული დისფუნქციები საკმაოდ ხშირია.
დასკვნა
მარიხუანას სისტემატური მოხმარება წარმოადგენს სერიოზულ საფრთხეს, რომელიც მოითხოვს ყურადღებას და ზომიერებას. იმ შემთხვევაში, თუ თქვენ ან ვინმე თქვენს გარშემო მარიხუანას იყენებს, მნიშვნელოვანია დროული ინფორმაცია და მხარსაჭერა.
ტინიტუსი: სიმპტომები, მიზეზები და მკურნალობის გზები
სამწუხაროდ, არსებობს პათოლოგიები, რომლებსაც ტინიტუსი, ყურებში ხმაურის შეგრძნება ახასიათებს. ადამიანს გამუდმებით ჩაესმის ხმები – ძილსა თუ ღვიძილში, შრომისა თუ დასვენებისას. ზოგი ეგუება ამ ხმებს, ზოგისთვის კი ძლიერი სტრესის წყაროდ იქცევა – ადვილი ხომ არ არის მონოტონური ხმაურის განუწყვეტლივ მოსმენა. ტინიტუსი ის სიმპტომია, რომელსაც დროული ყურადღება და მონიტორინგი სჭირდება.
ტინიტუსი, ანუ ყურების შუილი, ძალიან გავრცელებული პრობლემაა, რომელიც მილიონობით ადამიანს აწუხებს. ასიდან 10-15 ადამიანი მათ შორის, განსაკუთრებით 55-65 წლის ასაკობრივ ჯგუფში. ამ მდგომარეობამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს ყოველდღიურ აქტივობაზე, ძილზე და შრომისუნარიანობაზე.
ტინიტუსის მიზეზები
ტინიტუსი შესაძლოა გამოწვეული იყოს:
გარეგანი ფაქტორებით: მუდმივი ხმაური, როგორიცაა მშენებლობა ან მუსიკა.
სამედიცინო მდგომარეობებით: შუა ყურის დაავადებები, ჰორმონული ცვლილებები, არტერიული ჰიპერტენზია.
მედიკამენტების გამოყენებით: სხვადასხვა პრეპარატების გვერდითი ეფექტი.
სიმპტომები
პაციენტები აღწერენ ტინიტუსის ხმაურს როგორც:
ზუილი
წუილი
კაკუნი
შიშინი
შესაძლებელია თუ არა მკურნალობით ყურებში ხმაურის გაქრობა?
მკურნალობა გამომწვევი ფაქტორის რაობაზეა დაფუძნებული, ამიტომ მის დაწყებამდე ხმაურის მიზეზი უნდა გაირკვეს. მაგალითად, როცა ტინიტუსი ინტოქსიკაციითაა გამოწვეული, მის მოხსნასთან ერთად ხმაურიც ქრება. თუ ტინიტუსი ჰორმონული ცვლილებების შედეგია, ჰორმონული ფონის მოწესრიგების შემდეგ გაივლის.
თუ დაზიანება შეუქცევადია და ვეღარ აღმოიფხვრება (მაგალითად, დაზიანებულია კოხლეარული ნერვი), ხმაური დარჩება, მაგრამ შესაძლებელია მისი მედიკამენტოზური მართვა და ინტენსივობის შემცირება.
თუ შეუქცევადი დაზიანების გამო ტინიტუსის მოხსნა ვერ ხერხდება, ექიმმა იმაზე უნდა იზრუნოს, რომ ხმაურის დონემ აღარ მოიმატოს, ასწავლოს პაციენტს, როგორ შეეეგუოს არსებულ ხმაურს, როგორ მოახდინოს მისი იგნორირება. შესაძლოა, საჭირო გახდეს ამ პროცესში ფსიქოლოგის ჩართვა, სპეციალური ტრენინგი და ზოგჯერ – ანტიდეპრესანტის გამოყენება.
დიაგნოზი და მკურნალობა
ტინიტუსის დიაგნოზი უნდა დაადგინოს ექიმმა, ვინც შეისწავლის ავადმყოფობის ისტორიას და საჭიროების შემთხვევაში გამოკვლევას ჩაატარებს. მკურნალობის გზები მოიცავს:
მედიკამენტები: გამომწვევი ფაქტორების შემცირების მიზნით.
ფსიქოლოგიური დახმარება: სტრესისა და დაძაბულობის მართვა.
სმის აპარატები: სმენის დაქვეითების შემთხვევაში.
პრევენცია
ტინიტუსის პრევენციისთვის აუცილებელია:
ჯანსაღი ცხოვრების წესის დაცვა
სტრესის თავიდან აცილება
ხმაურიან გარემოში ყურის საცობების გამოყენება
ტინიტუსი სერიოზული მდგომარეობაა, რომელიც საჭიროებს დროულ ყურადღებას.
ჰაერის ხარისხის მონიტორინგი საქართველოში: ახალი ინიციატივები, მნიშვნელოვანი ინფორმაცია მძღოლებისთვის
თანამედროვე ევროპული პრაქტიკით ჰაერის ხარისხს დაახლოებით 30 წერტილში ზომავენ. ახალ მონიტორინგულ სისტემებში იგეგმება მოწყობილობების დამონტაჟება რუსთაველის, პეკინის, დადიანის და მელიქიშვილის გამზირებზე, რაც ხელს შეუწყობს ჰაერის დაბინძურების პრობლემების გამოვლენას.
ახალი მოწყობილობები და ადგილები
გამონაბოლქვის მონიტორინგის სისტემები დახმარებაა კონკრეტული ადგილების იდენტიფიცირებაში, სადაც ჰაერის ხარისხი მეტად პრობლემატურია. დგინება, სად არის გამოწვევა, და სწორედ ამ ტერიტორიებზე იგეგმება მსგავსი მოწყობილობების დამონტაჟება.
სანქციების სისტემა
გამონაბოლქვის მონიტორინგის შედეგად, სანქციები არ იქნება მყისიერი. ეს არ არის მხოლოდ ჯარიმების სისტემა, არამედ კვლევის მეთოდოლოგია. ხანგრძლივი დაკვირვების საფუძველზე მოხდება ჯარიმების დაწესება, რაც უზრუნველყოფს მონაცემების სანდოობას.
დასკვნა
ახალი ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის ინიციატივები საქართველოს ქალაქებში მოქალაქეების ჯანმრთელობის დაცვას და ეკოლოგიური მდგომარეობის გაუმჯობესებას ისახავს მიზნად. ტექნოლოგიების გამოყენება ხელს შეუწყობს უსაფრთხო და ჯანმრთელ გარემოს შექმნას.
ბავშვების მხედველობის პრობლემა: მსოფლიოს მასშტაბით, ბავშვების მხედველობა სტაბილურად უარესდება და ყოველი სამი ბავშვიდან ერთს ახლომხედველობა აქვს – ინფორმაციას BBC ჩინელი მეცნიერების კვლევაზე დაყრდნობით ავრცელებს, რომელიც ჟურნალში British Journal of Ophthalmology გამოქვეყნდა.
კვლევის ავტორებმა 6 კონტინენტზე, 50 ქვეყანაში 5 მილიონზე მეტი ბავშვის მონაცემები შეისწავლეს და დაადგინეს, რომ 2050 წლისთვის ახლომხედველობა, იგივე მიოპია მოზარდების ნახევარზე მეტს შეეხება.
ახლომხედველობის მიზეზები
დისფუნქციური ცხოვრების წესი: ბევრი ბავშვი დიდ დროს ატარებს ეკრანებთან, რაც მათ მხედველობას აუარესებს.
ბუნებაში ნაკლები დრო: გარე აქტივობების ნაკლებობა პირდაპირ კავშირშია მხედველობის პრობლემებთან.
ჯანმრთელობის ცუდი სექრეტები: დაუბალანსებელი კვება და ცხოვრების წესი ასევე ახდენს გავლენას.
ეკრანის დროის შეზღუდვა: სასურველია ბავშვებისათვის ყოველდღიურად ეკრანთან ჯდომის ყოფნის იყოს მინიმუმამდე შემცირებული.
გარე აქტივობები: წაახალისეთ გარე სათამაშო დრო, რათა ხელი შეუწყოთ თვალის ჯანსაღ განვითარებას.
რეგულარული კვლევები: ბავშვების მხედველობის რეგულარული გამოკვლევა მნიშვნელოვანია დროულად პრობლემების გამოვლენისათვის.
დღეს ახლომხედველობისყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აზიაში ფიქსირდება. იაპონიაში შორს მდებარე ობიექტების დანახვა ბავშვების 85%-ს უჭირს, სამხრეთ კორეაში 73%-ს, ჩინეთსა და რუსეთში კი 40%-ს. ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი კი პარაგვაისა და უგანდაში ფიქსირდება – მხოლოდ 1%.
მეცნიერების დაკვირვებით, სიტუაცია კორონავირუსის გამო დაწესებული ლოკდაუნების დროს გაუარესდა, როდესაც მილიონობით ბავშვს დროის ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში სახლში მოუწია დარჩენა.
სპეციალისტები დაავადების გამომწვევ მიზეზებსაც განმარტავენ. დიდ წილად ის გენეტიკურ ფაქტორებზეა დამოკიდებული, თუმცა არანაკლებ როლს ის გარემოც თამაშობს, რომელშიც ბავშვი იზრდება. მაგალითად, აზიაში, ბავშვები სწავლას ადრეული ასაკიდან იწყებენ. შესაბამისად, ისინი მეტ დროს ატარებენ წიგნებზე და ეკრანებზე ფოკუსირებაში, რაც თვალის კუნთის დაძაბულობას იწვევს. აფრიკაში კი ბავშვები სწავლას 7-8 წლის ასაკში იწყებენ და იქ, აზიასთან შედარებით, მიოპიის შემთხვევები შვიდჯერ ნაკლებია.
ბრიტანელი ექიმები ამბობენ, რომ ახლომხედველობის განვითარების შანსების შესამცირებლად, ბავშვებმა 7-9 წლის ასაკში დღეში სულ მცირე 2 საათი უნდა გაატარონ გარეთ, მშობლებმა კი ამ პერიოდში მათი მხედველობა წელიწადში ერთხელ მაინც უნდა შეამოწმონ.
დასკვნა
ახალგაზრდებში ახლომხედველობის ზრდა არის მნიშვნელოვანი გამოწვევა, რომლის მიმართაც ყურადღება უნდა გამახვილდეს. მშობლებმა და განათლების სისტემამ უნდა იმუშაონ ერთად, რათა უზრუნველყონ ჯანმრთელი ცხოვრების წესი ბავშვებისათვის.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ანგარიშის თანახმად, ყოველი მეათე მოზარდი მსოფლიოში სოციალური ქსელებითა და კომპიუტერული თამაშებით გადაჭარბებული გატაცების გამო ფსიქოლოგიური პრობლემების წინაშე დგება. სოციალური ქსელების ხშირი გამოყენება იწვევს დეპრესიას, შფოთვას და სხვა ფსიქოლოგიურ პრობლემებს. რა არის გამოსავალი?
ჯანმოს ევროპული ბიუროს ახალი მონაცემების მიხედვით, მოზარდებს შორის სოცქსელების პრობლემურ გამოყენების მაჩვენებელი 7%-დან (2018 წელი) 11%-მდე (2022) გაიზარდა. ორგანიზაციაში მიიჩნევენ, რომ თამაშებზე დამოკიდებულებასთან ერთად, ეს სერიოზულ შეშფოთებას იწვევს ახალგაზრდობის ფსიქიკურ ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობაზე ციფრული ტექნოლოგიების გავლენის მხრივ.
სტატისტიკა და ტენდენციები
2022 წლის მონაცემებით, სოცქსელებისპრობლემური გამოყენება მოზარდებში 7%-დან 11%-მდე გაიზარდა. კვლევამ აჩვენა, რომ გოგონები უფრო ხშირად არიან პოტენციური პრობლემების წინაშე (13%), ვიდრე ბიჭები (9%), მაგრამ ბიჭები უფრო ხშირად ხდებიან დამოკიდებულები კომპიუტერულ თამაშებზე (16% مقابل 7%).
ფსიქოლოგიური ჯანმრთელობის საკითხები
ჯანმოს წარმომადგენლებმა ხაზგასმით აღნიშნეს, რომ ამ სიტუაციის გაუმჯობესება აუცილებელია, რადგან სოციალური ქსელების ხშირი გამოყენება იწვევს დეპრესიას, შფოთვას და სხვა ფსიქოლოგიურ პრობლემებს.
ჯანმოს წარმომადგენლებმა 2022 წელს 44 ქვეყანაში თითქმის 280 ათასი მოზარდი გამოჰკითხეს. აღმოჩნდა, რომ მოზარდების 11%-ს არ შეუძლია სოციალურ ქსელებში საკუთარი ყოფნა აკონტროლონ, თანაც გოგოები ამ პრობლემის წინაშე გაცილებით ხშირად დგებიან, ვიდრე ბიჭები (13% 9%-თან შედარებით), თუმცა ბიჭები უფრო ხშირად ხდებიან დამოკიდებულები კომპიუტერულ თამაშებზე (16% 7%-თან შედარებით).
ჯანმოს ევროპული ბიუროს ხელმძღვანელმა, დოქტორ ჰანს კლიუგემ აღნიშნა, რომ საჭიროა დაუყოვნებლივი და თანმიმდევრული ქმედებები, რომლებიც მოზარდებს დაეხმარება გარდატეხონ სიტუაცია სოციალური ქსელების მავნე გამოყენებაში, რაც თავის მხრივ იწვევს დეპრესიას, შფოთვას და სხვა პრობლემებს.
გამოსავალი
მოზარდების მიმართ სწორი მიდგომა მოითხოვს დაუყოვნებლივ და თანმიმდევრულ ქმედებებს, რათა მოხდეს მათი დახმარება სოციალური ქსელების მავნე ეფექტების თავიდან აცილების მიზნით.
ბავშვის გაციების თავიდან აცილება შეუძლებელია, მაგრამ შესაძლებელია მისი შემთხვევების მინიმუმამდე შემცირება. ექიმი კომაროვსკის თქმით, წელიწადში 12 ვირუსული ინფექცია ნორმალურია. თუმცა, მშობლები ყოველთვის ცდილობენ ბავშვის ავადმყოფობის რაოდენობის შემცირებას. რამდენიმე ეფექტური რჩევა
როგორ შევამციროთ გაციების რაოდენობა ბავშვში? გთავაზობთ რამდენიმე ეფექტურ რჩევას:
1. იმუნიტეტის ვარჯიში
ბავშვის იმუნური სისტემა მოითხოვს სოციალურ კონტაქტს. ბავშვები, რომლებიც უფრო ხშირად ვირუსებთან კონტაქტში არიან, უკეთ ებრძვიან მათ. შედეგად, მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვი იზრდებოდეს საზოგადოებაში, რაც ხელს უწყობს მისი იმუნური სისტემის გაწვრთნას.
2. გაკაჟება
ბავშვის გაკაჟება ასევე მნიშვნელოვანი პროცესია.
გაკაჟების მიზნით შეგიძლიათ:
ბავშვი ატაროთ აუზზე.
სახლში წყლის ტემპერატურა თანდათან დაწიოთ.
შიდა სპორტული აქტივობები, როგორიცაა ფიგურული სრიალი.
რეგულარული სეირნობა ნებისმიერ ამინდში.
3. ვაქცინაცია
ვაქცინაცია ბავშვების ჯანმრთელობის დაცვაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორია. ვაქცინების ჩატარება, განსაკუთრებით გრიპის საწინააღმდეგო, დაგეხმარებათ საშიში დაავადებების თავიდან აცილებაში. ვაქცინაციის კალენდარი მნიშვნელოვანია, რათა ბავშვმა საჭირო ყველა აცრა მიიღოს.
დასკვნა
მიდგომები, როგორიცაა იმუნიტეტის გაწვრთნა, გაკაჟება და ვაქცინაცია, უმნიშვნელოვანესია ბავშვის ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად. ზოგადა, მშობლებმა მოთმინება უნდა გამოიჩინონ და გაიგონ, რომ ბავშვი დაავადებებს ვერ გაექცევა და ჯობია ზოგიერთი მათგანი უფრო ადრეულ ასაკში გადაიტანოს. თუმცა, როგორც აღვნიშნეთ, ეს არ ეხება ყველა ინფექციას. ზოგიერთი ვაქცინით უნდა აცილიოთ თავიდან, რათა სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას გრძელვადიან პერსპექტივაში საფრთხე არ შეექმნას. ასევე ნუ დაივიწყებთ გაკაჟებას. ეს არის მუდმივი გაციებისგან დაცვის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური მეთოდი.
რომელი გენეტიკური ტესტირებების ჩატარებაა რეკომენდებული ორსულობის დროს და ორსულობამდე, რა განსხვავებაა მათ შორის. გენეტიკური ტესტირება დღესდღეობით ძალიან მნიშვნელოვანია
გენეტიკური ტესტირება ორსულობისთვის და ორსულობის დროს სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი პროცესია, რომელიც ავლენს გენეტიკურ და ქრომოსომულ პრობლემებს, რამაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს ბავშვის ჯანმრთელობაზე. არსებობს ორი ძირითადი ტიპის გენეტიკური ტესტირება.
1. გენეტიკური კვლევა ორსულობამდე
ეს ტესტირება უტარდება როგორც ქალს, ასევე მამაკაცს და ეხება მემკვიდრეობით დაავადებებს. კვლევა საშუალებას გაძლევთ გაიგოთ, არსებობს თუ არა თქვენში რაიმე გენური მუტაცია, რაც მომავალ ბავშვს შეიძლება გადაეცეს. ამ კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია წინასწარ, რათა წყვილმა შეძლოს მომავალში ჯანმრთელობის საკითხების მართვა.
2. გენეტიკური კვლევა ორსულობის დროს
ეს კვლევა ტარდება უშუალოდ ორსულობის პერიოდში და გულისხმობს “შემთხვევითი” დაავადებების აღმოჩენას, რაც შეიძლება ემბრიონს განუვითარდეს. ქრომოსომული პრობლემები, რომლებიც შეიძლება წარმოიშვას embryos ჩამოყალიბების ადრეულ ეტაპზე, შეიძლება არ იყოს მემკვიდრეობითი და შემთხვევითი გარემოებებით გამოწვეული.
განსხვავებები
წინასწარი კვლევა ავლენს მემკვიდრეობით დაავადებებს, ხოლო ორსულობის დროს ჩატარებული კვლევა აღმოაჩენს შემთხვევით განვითარებულ ქრომოსომულ დარღვევებს.
პრევენცია: წინასწარი გენეტიკური ტესტირება საშუალებას იძლევა დროულად მიიღოთ გადაწყვეტილებები და თავიდან აირიდოთ მემკვიდრეობითი დაავადებები, ხოლო ორსულობის დროს ტესტირება დაგეხმარებათ მართოთ უკვე არსებული პრობლემები.
დასკვნა
გენეტიკური ტესტირება დღესდღეობით ძალიან მნიშვნელოვანია და შეიძლება გამოიწვიოს ჯანმრთელობის პრობლემების პრევენცია. წინასწარ ჩატარებული კვლევა და ორსულობის პერიოდში ტესტირება სხვადასხვა ინფორმაციას გვაწვდის, რაც საშუალებას იძლევა მიიღოთ სიღრმისეული და დროული გადაწყვეტილებები.
მინდა ყველას მოვუწოდო მეტი ყურადღებისკენ, რომ მეტი ძალისხმევა ხმარდებოდეს იმ საქმეს, რასაც ჰქვია პაციენტის უსაფრთხოება. პაციენტის უსაფრთხოება არამხოლოდ ინსტრუმენტია ჯანდაცვის პოლიტიკის წარმართვისთვის, ეს არის პრაქტიკულად მთლიანად ჯანდაცვის მიზანი, ჯანდაცვის სისტემა ფუნქციონირებს იმისთვის, რომ პაციენტი იყოს, რაც შეიძლება მეტად უსაფრთხოდ, – განაცხადა ჯანდაცვის მინისტრმა, მიხეილ სარჯველაძემ. მინისტრის განმარტებით, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ, პაციენტის უსაფრთხოება მნიშვნელოვან, გლობალურ გამოწვევად, რამდენიმე წლის წინ აღიარა და ამას ფეხი საქართველომაც უნდა აუწყოს.
მიხეილ სარჯველაძე, ჯანდაცვის მინისტრი, მოუწოდებს საზოგადოებას მეტი ყურადღება მიაქციონ პაციენტის უსაფრთხოების საკითხს, რაც არ არის მხოლოდ ჯანდაცვის პოლიტიკის ინსტრუმენტი, არამედ მთლიანი სისტემის მიზანი. მინისტრის განცხადებით, მთავარი მიზანი არის პაციენტების მაქსიმალურად უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფა.
მიხეილ სარჯველაძის განმარტებით, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ, პაციენტის უსაფრთხოება მნიშვნელოვან, გლობალურ გამოწვევად, რამდენიმე წლის წინ აღიარა და ამას ფეხი საქართველომაც უნდა აუწყოს.
„რამდენიმე წლის წინ, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ აღმოაჩინა, რომ ეს არის მნიშვნელოვანი გამოწვევა და პრობლემური საკითხი გლობალურად, ეს არ ეხება მხოლოდ რომელიმე სახელმწიფოს ან რეგიონს. ბუნებრივია, საქართველო ამ ყველაფრის ნაწილია, შესაბამისად ჩვენც, რაც შეიძლება მეტად ორიენტირებული უნდა ვიყოთ, მაგალითად სამედიცინო შეცდომების პრევენციაზე. მნიშვნელოვანია ე.წ. პრუდენცირებული რეგულირების მექანიზმები, როდესაც პრევენცირებული იქნება სამართალდარღვევა. მნიშვნელოვანია, მკაფიო რეგლამენტაცია იმისა, თუ რა შემთხვევაში შეიძლება იწვევდეს პასუხისმგებლობას რომელიმე დარღვევა და რა შემთხვევაში არ უნდა იწვევდეს პასუხისმგებლობას. ამაზე ძალიან დიდია მსჯელობა, მათ შორის სამართლის სფეროში, ეს არის უმნიშვნელოვანესი დისკუსია“, – აღნიშნა მიხეილ სარჯველაძემ.
ჯანდაცვის მინისტრის განცხადებით, მნიშვნელოვანია პაციენტის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, მუშაობის გაგრძელება და განვითარება, მთავარი მიზანი კი არის სამედიცინო შეცდომების შემცირება.
„ძალიან მნიშვნელოვანია თანამედროვე მიდგომები, რომლის მიზანიც, ფუნქციაც გახლავთ, რაც შეიძლება მეტად შემცირდეს შეცდომები, მათ შორის დიაგნოსტიკის ეტაპზე. რა თქმა უნდა ეს არის უმნიშვნელოვანესი ამოცანა. ეს შესაძლებელია ნაწილი ტექნოლოგიების გაუმჯობესებით, ნაწილი პროტოკოლების გაუმჯობესებით, შეიძლება ეს იყოს ცოდნის გაუმჯობესება. იქ (შეხვედრაზე) იყო გამოთქმული მოსაზრება, მაგალითად საგანმანათლებლო სისტემაში ისეთი პროგრამების ინტეგრაცია, რომლის საშუალებითაც, უფრო მეტად აღჭურვილი იქნება მომავალი ექიმი იმის ცოდნით, რასაც ჰქვია პრევენცია და რა მექანიზმებით უნდა მოხდეს, რაც შეიძლება მეტად დაზღვევა. ეს შეიძლება იყოს ორმაგი მონიტორინგი დარღვევების პრევენციის მიმართულებით და ნებისმიერი სხვა რამ, რაც მიიჩნევა, რომ კარგი ინსტრუმენტია ასეთი დარღვევების გამოსარიცხად“, – განაცხადა ჯანდაცვის მინისტრმა.
დასკვნა
პაციენტის უსაფრთხოება უნდა იყოს უმთავრესი პრიორიტეტი, რათა ჯანდაცვის სისტემა სწორად და ეფექტურად ფუნქციონირებდეს. მინისტრის მოწოდება და ახალი ინიციატივები მიზნად ისახავს პაციენტების უსაფრთხოებას და სამედიცინო შეცდომების შემცირებას, რაც ხელს შეუწყობს უფრო ჯანსაღი და უსაფრთხო გარემოს შექმნას.
მიხეილ სარჯველაძე, საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების სასწავლო ცენტრში, ჯანდაცვის სამინისტროს სისტემაში დასაქმებულ სტაჟიორებს შეხვდა. ინფორმაციას დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო ავრცელებს.
შეხვედრის მიზნები და მნიშვნელობამინისტრმაახალგაზრდებს წარმატებები უსურვა და აღნიშნა, რომ სტაჟირება მნიშვნელოვნად დაეხმარება მათ მიღებული ცოდნის გაღრმავებასა და პროფესიულ განვითარებაში. ახალგაზრდების როლის გაძლიერება და კვალიფიციური კადრებით დაკომპლექტება ჯანდაცვის სისტემის გამართულად ფუნქციონირებას კიდევ უფრო შეუწყობს ხელს.
„უწყების ხელმძღვანელმა ახალგაზრდებს წარმატებები უსურვა და აღნიშნა, რომ სტაჟირება მათ მიღებული ცოდნის გაღრმავებასა და პროფესიულ განვითარებაში დაეხმარება. მისივე განმარტებით, ახალგაზრდების როლის გაძლიერება და კვალიფიციური კადრებით დაკომპლექტება ჯანდაცვის სისტემის გამართულად ფუნქციონირებას კიდევ უფრო შეუწყობს ხელს.
შეხვედრა კითხვა-პასუხის რეჟიმში გაიმართა. მინისტრმა ახალგაზრდების მოსაზრებები მოისმინა და მათ შეკითხვებს უპასუხა.
მოგახსენებთ, რომ საჯარო სამსახურში სტაჟირება ანაზღაურებადი 2024 წლის 1 იანვრიდან გახდა. კანონის მიხედვით, ეს ანაზღაურება კონკრეტული საჯარო მოხელის ანაზღაურებასთანაა გათანაბრებული“, – აღნიშნულია გავრცელებულ ინფორმაციაში.
დასკვნა
ჯანდაცვის სამინისტროს ინიციატივა ახალგაზრდების პროფესიული განვითარების და მათი კვალიფიკაციის გაძლიერების მიზნით არამარტო უწყების თანამშრომლებს, არამედ მთელ საზოგადოებას სარგებლობს. სტაჟირების ანაზღაურება კი დამატებითი სტიმული იქნება მომავალ თაობებზე.
“Accreditation Canada”-ს წარმომადგენლებმა იულია შჩერბინამ და კატერინა ტარასოვამ ISQua-ს მე-40 საერთაშორისო კონფერენციაზე, რომელიც სტამბულში, თურქეთში, 2024 წლის 25-27 სექტემბერს იმართება, “აკრედიტაცია კანადის” (Accreditation Canada) და მისი პარტნიორების – “საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტისა” და “აკრედიტაცია საზღვრებს გარეშეს” (PHIG/ASF) ერთობლივი მიღწევები წარადგინეს.
ხაზი გაესვა იმ ფაქტს, რომ აღნიშნული პარტნიორობა საქართველოს ჯანდაცვის სფეროში ბოლო ორი წლის განმავლობაში ხელს უწყობს ხარისხის სტანდარტების გაუმჯობესებასა და საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვას ქვეყანაში.
“აკრედიტაცია კანადა”, როგორც ISQua-ს დამფუძნებელი წევრი, წლების განმავლობაში ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ძალაა ჯანდაცვის ხარისხის საერთაშორისო სტანდარტების განვითარებაში. ISQua-ს როლი ამ სფეროში განუზომელია, რადგან ის წარმოადგენს გლობალურ პლატფორმას, რომელიც აერთიანებს ექსპერტებსა და ლიდერებს 80-ზე მეტი ქვეყნიდან, რათა გაზარდონ ჯანდაცვის სტანდარტების უსაფრთხოება და ეფექტურობა.
ISQua-ს ფარგლებში არსებული შეხვედრები და გამოცდილების გაზიარება ისეთ ქვეყნებთან, როგორებიცაა საქართველო, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან აჩვენებს, რომ ხარისხის საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვა გარდამავალ და განვითარებად ქვეყნებშიც შესაძლებელია.
კონფერენციაზე “აკრედიტაცია კანადის” წარმომადგენლებმა აღნიშნეს, რომ “Accreditation Canada”-სა და “PHIG”-ის თანამშრომლობით, ბოლო ორი წლის განმავლობაში, 20-ზე მეტი ორგანიზაცია საქართველოში წარმატებით გადის “აკრედიტაცია კანადის” სტანდარტების დანერგვის პროცესს. ეს მაგალითი ნათლად აჩვენებს, რომ ფინანსური, ადამიანური და ტექნიკური რესურსების ნაკლებობის მიუხედავად, შესაძლებელია უმაღლესი ხარისხის სტანდარტების მიღწევა და განხორციელება, რაც უდიდესი პროგრესის ნიშანიასაქართველოს ჯანდაცვის სისტემისთვის.
” PHIG-ის გუნდი,რომელიც ადგილობრივად შეიქმნა და დატრენინგდა, თამაშობს უმნიშვნელოვანეს როლს საქართველოში ამ პროცესის წარმატებით იმპლემენტაციაში.”
ძლიერი ადგილობრივ კონსულტანტთა გუნდი უზრუნველყოფს საქართველოს საავადმყოფოებში აკრედიტაციის პროცესების მხარდაჭერას ქართული ენისა და ადგილობრივი კონტექსტის გათვალისწინებით, რაც ადაპტაციისა და ლოკალიზაციის პროცესს მეტად ამარტივებს და ეფექტურს ხდის.
“ISQua 2024” არის კიდევ ერთი შანსი იმის წარმოსაჩენად, რომ “PHIG/ASF”-ისა და “აკრედიტაციის კანადასთან” პარტნიორობა არა მხოლოდ ხელს უწყობს საერთაშორისო სტანდარტების ლოკალიზაციას, არამედ ქმნის მასშტაბურ მოდელს, რომელიც გამოყენებადია სხვა განვითარებად ქვეყნებშიც. ეს მოდელი არა მხოლოდ ჯანდაცვის ხარისხის გაუმჯობესებას უწყობს ხელს, არამედ აყალიბებს ახალ გლობალურ სტანდარტს, რომელიც შეიძლება განხორციელდეს სხვადასხვა სოციალურ და ეკონომიკურ კონტექსტში.
აღსანიშნავია, რომ PHIG-ის გუნდი უკვე წარმატებით ახორციელებს ადგილობრივი მრჩევლების მომზადებასა და აკრედიტაციის პროცესის კონსულტაციებსსაქართველოს საავადმყოფოებში, რაც საქართველოს ჯანდაცვის სისტემაში მნიშვნელოვანი ცვლილებების მომტანი იქნება.ეს პროცესები არა მხოლოდ სისტემურ გაუმჯობესებებს შეუწყობს ხელს, არამედ პაციენტთა უსაფრთხოებისა და ზრუნვის ხარისხის სტანდარტების ამაღლებასაც – აღნიშნა “აკრედიტაცია კანადის” გუნდმა კონფერენციაზე.
საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაში ჩართულ კლინიკებს 2025 წლის იანვრამდე კანონი საერთაშორისო აკრედიტაციის გავლას ავალდებულებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ 2025 წლის იანვრიდან საყოველთაო პროგრამაში მონაწილე ყველა კლინიკას უნდა ჰქონდეს გავლილი საერთაშორისო აკრედიტაცია.
პაციენტის უსაფრთხოება, ხარისხიანი ჯანდაცვა, სამედიცინო სერვისები, კვალიფიციური პერსონალი, გამართული ინფრასტრუქტურა, პაციენტის ჩართვა კლინიკების განვითარების პროცესში – ეს იმ მოთხოვნების ნაწილია, რომელსაც კლინიკები უნდა აკმაყოფილებდნენ. კლინიკებისთვის აკრედიტაციის გავლა
“აკრედიტაცია კანადას” საქართველოში ჰყავს ქართველი ექსპერტები, რომლებიც ეხმარებიან კლინიკებს საერთაშორისო სტანდარტების დაკმაყოფილებაში. მრჩევლები უკვე რამდენიმე თვეა, აქტურ და უწყვეტ რეჟიმში ეხმარებიან და კონსულტაციებს უწევენ კლინიკებს აკრედიტაციისთვის საჭირო ყველა სტანდარტის დანერგვასთან დაკავშირებით.
სულ მალე კი საქართველოში კანადიდან ჩამოვა შემმოწმებელი გუნდი და აღნიშნული კლინიკების აკრედიტაციის დასკვნით ეტაპს გაივლის – გადაწვეტს, ესა თუ ის კლინიკა მიიღებს თუ არა აკრედიტაციას.
როგორც აღვნიშნეთ, სამედიცინო დაწესებულებების მსოფლიოში უმსხვილესი მააკრედიტირებელი ორგანიზაცია《აკრედიტაცია კანადა》 საქართველოშია და კლინიკების საერთაშორისო აკრედიტაციას აწარმოებს.
ორგანიზაციის სათავო ოფისი მდებარეობს ოტავაში. Accreditation Canada-ს აქვს სატელიტური ოფისები ტორონტოში, მონრეალსა და ბრიუსელში.
《აკრედიტაცია კანადა》აღჭურვილია მცოდნე და გამოცდილი გუნდით, 1000-ზე მეტი პროფესიონალით, საგნის ექსპერტებით და პარტნიორებით, რომლებიც მუშაობენ კლინიკებთან კანადასა და მთელ მსოფლიოში, მათშორის საქართველოში.
《აკრედიტაცია კანადის》 წარმომადგენელი საქართველოში არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საერთაშორისო ექსპერტი, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
მიმდინარე წლის გაზაფხულზე გიორგი ფხაკაძესაქართველოშისაქმიანი ვიზიტით იმყოფებოდა და ორგანიზაციის აღმასრულებელ ვიცე- პრეზიდენტ კატერინა ტარასოვასთან ერთად ინტენსიურ რეჟიმში მართავდა შეხვედრებს/ტრენინგებს ყველა კლინიკასთან, რომელიც 《აკრედიტაცია კანადის》ჩართულობით გადის საერთაშორისო აკრედიტაციის პროცესს.
Accreditation Canada-ს 1000-ზე მეტი ექსპერტი 60 წელზე მეტია, 12 500-ზე მეტ ლოკაციაზე, 40-ზე მეტ ქვეყანაში მუშაობს ჯანდაცვის, სოციალური და საზოგადოებრივი მომსახურების ორგანიზაციებთან ხარისხისა და უსაფრთხოების გასაუმჯობესებლად.
საქართველოშია და კლინიკების საერთაშორისო აკრედიტაციას აწარმოებს.
