რას უნდა ავარიდოთ თავი, რათა შევამციროთ ძუძუს კიბოს განვითარების რისკი?
– ალკოჰოლი
– თამბაქო
– ჭარბწონიანობა და სიმსუქნე
– არაჯანსაღი კვება
– ფიზიკური აქტივობის ნაკლებობა
ძუძუს კიბოს განკურნების მაღალი მაჩვენებელი აქვს ადრეული გამოვლენისა და დროული მკურნალობის შემთხვევაში.
ოქტომბერი ძუძუს კიბოს ცნობიერების ამაღლების თვეა.
#BreastCancerAwarenessMonth #ძუძუსკიბო
ყლაპვის გაძნელების სხვა უამრავი მიზეზი არსებობს. ეს შეიძლება საყლაპავის პათოლოგიით იყოს გამოწვეული, როგორც სტრუქტურული, ასევე ფუნქციური. ფუნქციურს წარმოადგენს ე.წ. საყლაპავის სპაზმი, აქალაზია და ასე შემდეგ,- ამის შესახებ გადაცემაში “ნამდვილი ექიმები” სპეციალისტები საუბრობენ.
ყლაპვის გაძნელების მიზეზთა შორის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი ნევროზული მდგომარეობით გამოწვეული პრობლემაა. სინამდვილეში, ყლაპვის პროცესი შეუფერხებლად მიმდინარეობს, დაღეჭილი ლუკმა საყლაპავ მილში თავისუფლად გაივლის და კუჭში ჩადის. ის არ რჩება საყლაპავში და არ ეჩხირება ადამიანს ყელში. მხოლოდ შეგრძნება გახლავთ. ეს შეგრძნება შეიძლება, ადამიანს არა მხოლოდ ყლაპვისას, არამედ სრულიად უმიზეზოდაც ჰქონდესა,-ამბობს რეზო ომიაძე.
რატიანის განმარტებით, ჰიპოკრატე ამ სიმპტომს ,,ისტერიულ სიმპტომს“ ეძახდა, ვინაიდან ის დამახასიათებელი იყო ისეთი ადამიანებისათვის, რომლებსაც ფსიქო-ემოციური სტატუსი წინა პლანზე ჰქონდათ გამოწეული. როცა ადამიანები უფრო ცუდ ხასიათზე არიან, შფოთვა, დეპრესია აქვთ, შეგრძნება მათთან უფრო ხშირად ვითარდება.
რა იწვევს ყლაპვის გაძნელებას და ყელში ბურთის გაჩხერვის შეგრძნებას, მოისმინეთ სრული განმარტება და მოგვარების გზები ნამდვილი ექიმებისგან:
ყლაპვის გაძნელება მრავალი მიზეზის შედეგად შეიძლება წარმოიშვას. მნიშვნელოვანია, რომ დროულად მიმართოთ ექიმს, რათა მოხდეს პრობლემა და საჭიროების შემთხვევაში, შესაბამისი მკურნალობის დანიშვნა.
ნობელის წლევანდელი პრემია პატივს მიაგებს ორ მეცნიერს იმ ფუნდამენტური პრინციპის აღმოჩენისთვის, რომელიც მართავს გენების აქტივობის რეგულირებას.
ჩვენს ქრომოსომებში შენახული ინფორმაცია შეიძლება შევადაროთ ჩვენი სხეულის ყველა უჯრედის ინსტრუქციის სახელმძღვანელოს. ყოველი უჯრედი ერთნაირ ქრომოსომას შეიცავს და შესაბამისად, ყველა უჯრედი შეიცავს გენების ზუსტად ერთნაირ კრებულს და ინსტრუქციათა ზუსტად ერთნაირ ნაკრებს. თუმცა, სხვადასხვა ტიპის უჯრედებს, მაგალითად, კუნთისა და ნერვულ უჯრედებს ერთმანეთისგან ძლიერ განსხვავებული მახასიათებლები აქვთ. როგორ ჩნდება ასეთი სხვაობები? პასუხი გენების რეგულირებაში იმალება, რაც თითოეულ უჯრედს მხოლოდ შესაფერისი ინსტრუქციის შერჩევის საშუალებას აძლევს. ეს კი უზრუნველყოფს იმას, რომ გენების მხოლოდ სწორი კრებული იყოს აქტიური უჯრედთა თითოეულ ტიპში.
ახალი კვლევის თანახმად, თუკი გასული 30 წლის მონაცემებს გავითვალისწინებთ, 2050 წლისთვის 740 მილიონ ბავშვსა და მოზარდს შეიძლება ობიექტების შორ მანძილზე დანახვა გაუჭირდეს.
კვლევის შეჯამება
ამ შემაშფოთებელ პროგნოზებზე დაყრდნობით, ჩინეთის სუნ იატ-სენის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა შეისწავლეს 50 ქვეყანაში ჩატარებული 276 კვლევა, რომელიც მოიცავს 5,4 მილიონ ბავშვსა და მოზარდს. კვლევამ აჩვენა, რომ 1990-დან 2023 წლამდე, 5-დან 19 წლამდე ასაკის ბავშვებში მიოპიის მაჩვენებელი 24%-დან 36%-მდე გაიზარდა.
ეპიდემიის ზრდის მიზეზები
თუ ამჟამინდელი ტენდენციები გაგრძელდება, 2050 წლისთვის ახალგაზრდების თითქმის 40% შეიძლება ახლომხედველი იყოს. განსაკუთრებით მწვავედ დგას სიტუაცია აზიაში, სადაც მიოპიის მაჩვენებელი შესაძლოა 70%-მდე გაიზარდოს.
კვლევა ასევე მიუთითებს, რომ COVID-19-ის პანდემიის პერიოდში ბავშვებში მხედველობის გაუარესება კიდევ უფრო მწვავედ მოხდა. მაგალითად, ჰონგ-კონგში 2020 წელს დაფიქსირდა სწრაფი ზრდა 6-8 წლის ბავშვებში.
მიოპიის გენეტიკური ფაქტორები
მიუხედავად იმისა, რომ მიოპიაში გენეტიკა მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, კვლევა აჩვენებს, რომ ბავშვების საკმარისი დრო გარეთ გატარება რისკებს მნიშვნელოვნად ამცირებს. თუ მშობლები ახლომხედველები არიან, თუმცა ბავშვი მეტი დრო გარეთ ატარებს, მიოპიის განვითარება 60%-ით მცირდება.
საჭიროებები და შედეგები
კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ აუცილებელია მონაცემების შეგროვება მიოპიის გავრცელების გასაზომად, რადგან აშკარა სხვაობებია ეთნიკურ და გეოგრაფიულ ჭრილში. მაგალითად, აფრიკაში მიოპიის მაჩვენებელი შვიდჯერ დაბალია, ვიდრე აზიაში.
მნიშვნელოვანია, რომ გამოვავლინოთ, რატომ იზრდება მიოპიის მაჩვენებელი ახალგაზრდებში და შევიმუშაოთ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული გზები მომავალ თაობებში მხედველობის გაუარესების თავიდან ასაცილებლად.
ჯერ არავინ იცის, რატომ ხდება ასე, მაგრამ არსებობს კორელაცია სწავლა-განათლების ხანგრძლივობასა და მიოპიის გაჩენას შორის. სინგაპურსა და ჰონგ-კონგში, 2-3 წლის ბავშვები, სკოლაში შესვლამდეც აქტიურად არიან ჩართული საგანმანათლებლო პროგრამებში.
„შესაძლებელია, რომ ფორმალური განათლების პრაქტიკის ადრეულ ასაკში დაწყება გავლენას ახდენდეს ბავშვობაში მიოპიის განვითარებაზე. ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანი წინგადადგმული ნაბიჯია დროთა განმავლობაში მიოპიის ტენდენციაში გასარკვევად, განსაკუთრებით კი იმ ქვეყნებში, სადაც ახლომხედველობის მაჩვენებელი სწრაფად იზრდება“, — წერენ მკვლევრები.
დასკვნა
ახალი კვლევა ხაზს უსვამს ახლომხედველობის მზარდი ეპიდემიის სერიოზულობას, რამაც უახლოეს წლებში შეიძლება მავნედ იმოქმედოს ახალგაზრდების ჯანმრთელობაზე. საჭიროა მეტი ინფორმაცია და აქტიური მიდგომები, რათა შევცვალოთ არსებული ტენდენციები და დავიცვათ მომავალი თაობები.
კვლევა British Journal of Ophthalmology-ში გამოქვეყნდა.
მომზადებულია ScienceAlert-ის მიხედვით.
ბარიატრიული ქირურგია ბოლო პერიოდში განსაკუთრებით პოპულარული გახდა საქართველოში როგორც ჭარბწონიანობის მკურნალობის ეფექტური მეთოდი. თუმცა, როგორც ნებისმიერი ქირურგიული ჩარევა, ამ ოპერაციასაც ახლავს გარკვეული რისკები და გართულებები, რის შესახებაც პაციენტების ინფორმირება აუცილებელია.
ოპერაციის ძირითადი რისკები
ბარიატრიული ქირურგიის ექსპერტის, ექიმ დავით აბულაძის განცხადებით, მიუხედავად ყველა რეკომენდაციის დაცვისა და ოპერაციის სწორად ჩატარებისა, გართულებების რისკი ყოველთვის არსებობს.
ზოგიერთი ძირითადი რისკი მოიცავს:
ოპერაციის შემდგომი გართულებები
ბარიატრიული ოპერაციების შემდეგ შესაძლებელია სხვადასხვა გართულებები, რომლებიც განსხვავდება ოპერაციის ტიპის მიხედვით:
დაბალი ხარისხის ოპერაციები
ექიმი აბულაძე განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს თურქეთში არსებულ პრაქტიკაზე, სადაც იაფფასიანი ოპერაციები ფართოდ გავრცელდა. მსგავსი ოპერაციების შემდეგ, პაციენტები ხშირად აწყდებიან სერიოზულ გართულებებს, რაც შეიძლება დიდხანს არ ვლინდებოდეს, მაგრამ საჭიროებდეს მკურნალობას.
განმეორებითი ოპერაციების სირთულე
დავით აბულაძე ამბობს, რომ წარუმატებელი ოპერაციის შემდეგ განმეორებითი ოპერაციის ჩატარება რთული პროცესია. მნიშვნელოვანია, რომ პაციენტმა ცხოვრების სტილი შეცვალოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში განმეორებითი ოპერაცია შეიძლება მიუღებელი აღმოჩნდეს.
დასკვნა
ბარიატრიული ქირურგია წარმოადგენს სერიოზულ გადაწყვეტილებას და საჭიროებს ინფორმირებულ არჩევანს. ოპერაციის შედეგების გარდა, პაციენტებმა უნდა გაითვალისწინონ პოსტოპერაციული მოვლა და ცხოვრების წესის ცვლილების მნიშვნელობა.
გიორგი ფხაკაძემ ხაზი გაუსვა ოპერაციის შეუქცევად რისკებს და თქვა, რომ ის არ უნდა ჩატარდეს, თუ ეს არ არის აუცილებელი. პაციენტები, რომლებიც განიხილავენ წონის დაკლების ოპერაციას, უნდა გაითვალისწინონ ოპერაციის შემდგომი პრობლემები. პაციენტებმა ბარიატრიული ოპერაცია, ანუ კუჭის ამოჭრის ოპერაცია სასურველია გაიკეთონ თავიანთივე ქვეყნებში.
„ბარიატრიული ოპერაცია გაიკეთე საქართველოში!
(არა თურქეთში)
სჯობს, საერთოდ არ გაიკეთო, თუ BMI -35-ზე ნაკლები გაქვს“ – ამბობს გიორგი ფხაკაძე.
აღსანიშნავია, რომ იაშვილის საავადმყოფომ ამერიკის საერთაშორისო აკრედიტაცია (AACI) მოიპოვა.
როგორც კლინიკაში განმარტავენ, დაწესებულება რეგიონის მასშტაბით პირველი პედიატრიული ცენტრია, რომელმაც პაციენტების უსაფრთხოებისა და სამედიცინო ხარისხის მიმართულებით ამერიკის საერთაშორისო აკრედიტაცია (AACI) მოიპოვა.
“იაშვილის ბავშვთა საავადმყოფომ მოიპოვა საერთაშორისო აღიარება, რომელიც გულისხმობს სამედიცინო მომსახურების ხარისხის დასავლურ სტანდარტთან შესაბამისობას და ითვალისწინებს პაციენტთა უსაფრთხოებისა და მოვლის ხარისხის მიმართულებით მუდმივ განვითარებას. რეაბილიტაციის პროექტი ჰოსპიტლის ინფრასტრუქტურული მოწყობის ამერიკულ გაიდლაინებს დაეფუძნა,”- ნათქვამია ცენტრის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.
იაშვილის საავადმყოფოს დირექტორის თამარ ვახტანგაძის განცხადებით, აკრედიტაცია პაციენტებისა და მათი მშობლებისთვის არის გარანტია, მიიღონ სრულფასოვანი, საერთაშორისო დონის პედიატრიული სამედიცინო მომსახურება რეგიონში.
AACI მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გამოცდილი ორგანიზაციაა ჯანდაცვის აკრედიტაციის, სერტიფიცირების, ტრენინგებისა და საკონსულტაციო სერვისების მიწოდების მიმართულებით. AACI არის „ჯანმრთელობის დაცვის, ხარისხისა და შეფასების საერთაშორისო ასოციაციის“(ISQua/IEEA) აკრედიტებული წევრი, რომელიც ჯანდაცვის სერვისების განვითარების მიზნით მსოფლიოს მასშტაბით საერთაშორისო სტანდარტებს შეიმუშავებს. AACI-ის მიერ აკრედიტებულია ამერიკის, ევროპისა და აზიის წამყვანი სამედიცინო ცენტრები.
შეგახსენებთ, რომ საერთაშორისო აკრედიტაციის გავლა საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაში ჩართული კლინიკებისთვის 2025 წლიდან სავალდებულო ხდება.
2024 წლის 8 ოქტომბერი, თბილისი, საქართველო
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG), თავმჯდომარე
საქართველოს ჯანდაცვის სისტემა გადის მნიშვნელოვან ტრანსფორმაციას, რომელიც ფოკუსირებულია პაციენტთა და ოჯახის წევრთა ჩართულობის გზით მომსახურების ხარისხისა და უსაფრთხოების გაუმჯობესებაზე.
ეს ტრანსფორმაცია ინიცირებულია პაციენტთა და ოჯახის წევრთა საბჭოს (PFC) ინიციატივით, რომელიც ოფიციალურად დაიწყო 2024 წლის იანვარში “საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის” (PHIG) მიერ. PHIG წარმოადგენს Accreditation Canada (AC)-ის ოფიციალურ წარმომადგენელს საქართველოში. ეს ინიციატივა, რომელიც უკვე განხორციელებულია 20-ზე მეტ საავადმყოფოში თბილისში, ქუთაისში და ბათუმში, წარმოადგენს მნიშვნელოვან ნაბიჯს პაციენტზე ორიენტირებული ჯანდაცვის სისტემის შესაქმნელად საქართველოში.
PHIG-ის როლი როგორც Accreditation Canada-ის ოფიციალური წარმომადგენლისა
PHIG 2014 წლიდან მჭიდროდ თანამშრომლობს Accreditation Canada-თან, რათა წაახალისოს ჯანდაცვის რეფორმები საქართველოში, განსაკუთრებული აქცენტით პაციენტთა უსაფრთხოებასა და მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესებაზე. როგორც Accreditation Canada-ს ოფიციალური წარმომადგენელი საქართველოში, PHIG მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საავადმყოფოების საერთაშორისო აკრედიტაციის სტანდარტების დაკმაყოფილებაში დახმარებით. ეს თანამშრომლობა კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი გახდა ბოლო პერიოდში მიღებული კანონის მოთხოვნით, რომ ყველა ჯანდაცვის დაწესებულება ვალდებულია, მიიღოს საერთაშორისო აკრედიტაცია 2025 წლის 1 იანვრამდე, რათა მიიღოს სახელმწიფო დაფინანსება.
პაციენტთა და ოჯახის წევრთა საბჭოს ინიციატივა
PFC ინიციატივა არის სტრუქტურირებული, პაციენტზე ორიენტირებული მიდგომა, რომელიც აერთიანებს ჯანდაცვის პროვაიდერებს, პაციენტებს და ოჯახის წევრებს, რათა ერთობლივად გააუმჯობესონ ჯანდაცვის ხარისხი. ეს მოდელი ემყარება საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკებს და ადაპტირებულია საქართველოს ჯანდაცვის სისტემის უნიკალური საჭიროებებიდან გამომდინარე. ამჟამად, PFC-ები ინერგება 20-ზე მეტ საავადმყოფოში თბილისში, ქუთაისში და ბათუმში, და იგეგმება მისი გაფართოება ქვეყნის მასშტაბით.
PFC მოდელის ძირითადი მიზნებია:
1. პაციენტთა უსაფრთხოების გაუმჯობესება: პაციენტებისა და მათი ოჯახის წევრების ჩართულობით საავადმყოფოს პოლიტიკების, უსაფრთხოების პროტოკოლებისა და პრაქტიკების განხილვაში, საბჭოები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ პოტენციური რისკების იდენტიფიცირებაში და გადაწყვეტილებების შემუშავებაში.
2. კომუნიკაციის გაუმჯობესება: PFC-ები ხელს უწყობს ღია დიალოგს ჯანდაცვის პროვაიდერებსა და პაციენტებს შორის, რაც აძლიერებს ნდობას და ამაღლებს გამჭვირვალობას ჯანდაცვის გარემოში.
3. პაციენტთა უფლებების დაცვა: საბჭოები ხელს უწყობენ პაციენტთა უფლებების დაცვას და უზრუნველყოფენ, რომ ეს უფლებები დაცული იყოს ჯანდაცვის დაწესებულებებში.
4. ხარისხის გაუმჯობესებაზე უკუკავშირის მიწოდება: PFC-ები უზრუნველყოფს პაციენტთა გამოცდილების შესახებ მნიშვნელოვან ინფორმაციას, რომელიც გამოიყენება საავადმყოფოს პოლიტიკების დასადგენად და მუდმივი გაუმჯობესების პროცესის ხელშეწყობისთვის.
PFC-ის სამდივნოს შექმნა
2024 წლის იანვარში, PFC ინიციატივის დაწყების პარალელურად, PHIG-მა დააფუძნა სპეციალური პაციენტთა და ოჯახის წევრთა საბჭოს სამდივნო. სამდივნო მნიშვნელოვან როლს ასრულებს PFC მოდელის წარმატების უზრუნველყოფაში ქვეყნის საავადმყოფოებში, მუდმივი მხარდაჭერისა და კოორდინაციის გზით.
PFC სამდივნოს ძირითადი როლები და პასუხისმგებლობები მოიცავს:
რას აკეთებს PFC
PFC-ის საქმიანობა მოიცავს:
• თვიურ შეხვედრებს, რომლებშიც მონაწილეობს 5-10 პაციენტი და ოჯახის წევრი, 1-2 საავადმყოფოს წარმომადგენელი და PHIG-ის სამდივნოს წარმომადგენელი, რომელიც უზრუნველყოფს ლოგისტიკურ მხარდაჭერას.
• პაციენტთა კმაყოფილების კვლევების ანგარიშების განხილვას, რომელსაც PHIG-ის სამდივნო აწვდის და მოსაზრებებისა და რეკომენდაციების მიწოდებას.
• საავადმყოფოს მენეჯმენტისთვის ზოგადი უკუკავშირის მიწოდებას ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა მომსახურებები, რენოვაცია და პაციენტთა კომფორტი.
• PHIG-ის სამდივნოსგან მიმდინარე ტრენინგების მიღებას პაციენტთა უფლებებზე, კომუნიკაციაზე და უსაფრთხოების პროტოკოლებზე.
• რეკომენდაციების გაზიარებას საავადმყოფოს მენეჯმენტთან, პაციენტებთან და საზოგადოებასთან, სამდივნოს მიერ მართული არხების მეშვეობით.
საქმის შესწავლა: წარმატებული განხორციელება თბილისის, ქუთაისისა და ბათუმის საავადმყოფოებში
PFC ინიციატივა წარმატებით განხორციელდა საქართველოს სამი უდიდესი ქალაქის საავადმყოფოებში—თბილისში, ქუთაისში და ბათუმში, რასაც მოჰყვა პაციენტთა კმაყოფილებისა და მომსახურების ხარისხის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება.
• თბილისი: საავადმყოფოები, როგორიცაა Hera 2011, Concilium Medulla, Jo Ann University Hospital, Pineo Ecosystems და NQurion+, სრულად ინტეგრირებულია PFC მოდელში. პაციენტებისა და ოჯახის წევრების ზრუნვის პროცესებში ჩართულობით, ამ საავადმყოფოებმა გააუმჯობესეს კომუნიკაცია, უკეთ დაიცვეს უსაფრთხოების პროტოკოლები და მეტი ყურადღება დაუთმეს პაციენტთა საჭიროებებს.
• ქუთაისი: Ksenoni Hospital-მა, რომელიც მდებარეობს საქართველოს მეორე უდიდეს ქალაქში, ასევე სარგებლობს PFC მოდელით, პაციენტებისა და ჯანდაცვის პროვაიდერებს შორის ხარვეზების შევსების გზით. საბჭოებმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს გამწერის დაგეგმვის და შემდგომი ზრუნვის გაუმჯობესებაში, რაც უკეთეს ზრუნვის უწყვეტობას და პაციენტთა კმაყოფილების ზრდას განაპირობებს.
• ბათუმი: რეგიონში ყველაზე დიდი სამედიცინო ქსელი, MedCenter, მიიღო PFC მოდელი, რათა გაზარდოს ნდობა ჯანდაცვის პროვაიდერებსა და ადგილობრივ საზოგადოებას შორის. PFC-ებმა უზრუნველყვეს პაციენტთა შეშფოთების საკითხებზე დისკუსიის პლატფორმა, რამაც ხელი შეუწყო პაციენტზე ორიენტირებული ზრუნვის პრაქტიკას და პაციენტთა კმაყოფილების მნიშვნელოვანი ზრდა.
მომავლის პერსპექტივები: პაციენტთა და ოჯახის წევრთა საბჭოების როლი საქართველოში
პაციენტთა და ოჯახის წევრთა საბჭოს ინიციატივა, PHIG-ის მხარდაჭერით, წარმოადგენს მნიშვნელოვან ეტაპს საქართველოში ჯანდაცვის ხარისხისა და უსაფრთხოების გაუმჯობესების გზაზე. პაციენტებისა და მათი ოჯახების გადაწყვეტილების მიღების პროცესებში ჩართვით, PFC მოდელს აქვს პოტენციალი შეცვალოს საქართველოს ჯანდაცვის სისტემა უფრო გამჭვირვალე, რეაგირებადი და პაციენტზე ორიენტირებული მოდელისკენ.
როგორც ინიციატივა გაფართოვდება, PHIG გეგმავს PFC მოდელის დანერგვას საქართველოს სხვა საავადმყოფოებში, განსაკუთრებული აქცენტით სოფლად მდებარე დაწესებულებებზე. საწყისი განხორციელების შედეგებიდან მიღებული გამოცდილება თბილისში, ქუთაისსა და ბათუმში გამოყენებული იქნება მოდელის წარმატების უზრუნველსაყოფად ქვეყნის სხვადასხვა ჯანდაცვის გარემოში.
დასასრულს, პაციენტთა და ოჯახის წევრთა საბჭოს სამდივნო მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ამ ინოვაციური ინიციატივის წარმატებაში. სამდივნო უზრუნველყოფს აუცილებელ ტრენინგებს, ლოგისტიკურ მხარდაჭერას და ტექნიკურ დახმარებას, რაც უზრუნველყოფს საბჭოების ეფექტურ ფუნქციონირებას. PHIG-ის მუდმივი მხარდაჭერით, საქართველოს ჯანდაცვის სისტემა უფრო პაციენტზე ორიენტირებული გახდება, სადაც პაციენტების და მათი ოჯახის წევრების ხმები ცენტრალურ ადგილს დაიკავებს ზრუნვის პროცესში.
#drpkhakadze #sheniekimi
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, მინიმუმ 140 ქვეყანა ჯანმრთელობას ადამიანის კონსტიტუციურ უფლებად აღიარებს. ამავე დროს, არსებობს ქვეყნები, სადაც ადამიანის ეს ფუნდამენტური უფლება კონსტიტუციურად გამყარებული არ არის და ჯანმრთელობისათვის საჭირო სერვისებზე მოსახლეობას წვდომა ამ დრომდე შეზღუდული აქვს. კონკრეტულად, მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, მინიმუმ 4,5 მილიარდი ადამიანი – მსოფლიოს მოსახლეობის ნახევარზე მეტი – არსებითი ჯანდაცვის სერვისებით 2021 წელს სრულად არ იყო დაფარული.
სწორედ ამ ტიპის გამოწვევების გადასაჭრელად, 2024 წლის ჯანმრთელობის მსოფლიო დღის თემად და მთავარ სლოგანად „ჩემი ჯანმრთელობა, ჩემი უფლება“ განისაზღვრა. აღნიშნულით ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია მაქსიმალურად ხაზს უსვამს თითოეული ადამიანის უფლებას ჰქონდეს წვდომა ხარისხიან ჯანდაცვის სერვისებზე, განათლებაზე, ინფორმაციაზე, უსაფრთხო და ხარისხიან მედიკამენტებზე და სხვა.
7 October 2024. Tbilisi, Georgia
Professor Giorgi Pkhakadze, Chair of the Public Health Institute of Georgia (PHIG)
Antimicrobial resistance (AMR) poses one of the most urgent global health threats today, driven by the overuse and misuse of antibiotics in human healthcare, agriculture, and animal farming. Low- and middle-income countries (LMICs), along with vulnerable populations such as migrants and refugees, are disproportionately affected. These groups often face significant barriers to healthcare, including overcrowded living conditions, limited access to essential medicines, and interrupted care, all of which contribute to the spread of resistant infections. The UNGA79 side event, held on 26 September 2024 in New York, highlighted the need for political commitment, healthcare system reforms, and policies that address the specific needs of at-risk populations.
In Georgia, AMR is a growing concern, aggravated by the misuse of antibiotics, unequal access to healthcare, and the presence of large populations of internally displaced persons (IDPs), migrants, and refugees. Integrating AMR management into the national healthcare reform, while improving healthcare access and quality, is essential. Georgia must prioritize developing its healthcare system to address these challenges, while ensuring that international standards are applied in managing the unique vulnerabilities of migrant and refugee populations.
Global Overview of AMR
AMR is ranked by the World Health Organization (WHO) as one of the top 10 threats to global health. By 2050, it is projected that AMR could cause up to 10 million deaths annually if no significant actions are taken to address it.
The misuse of antibiotics in healthcare, agriculture, and animal farming accelerates the development of drug-resistant bacteria, posing a major global health crisis. Key statistics demonstrate the severity of this problem:
• Global Mortality: AMR could result in 10 million deaths annually by 2050 (1).
• Current Impact: Approximately 700,000 people die each year from drug-resistant infections.
• Economic Burden: AMR is projected to cost the global economy $100 trillion by 2050 due to increased healthcare costs and productivity losses.
• Impact on LMICs: LMICs will experience the most severe consequences of AMR, with a projected reduction of 3.8% in global GDP (3).
AMR and Its Impact on Migrant and Refugee Populations
Migrants and refugees are particularly vulnerable to AMR due to their living conditions, disrupted healthcare access, and limited availability of medications. The WHO’s Global Evidence Review on Health and Migration emphasizes that these populations often face barriers in accessing healthcare, leading to the self-medication and misuse of antibiotics.
Incomplete courses of antibiotics are common among displaced populations, contributing significantly to the spread of resistant infections.
The ongoing war in Ukraine has exacerbated the AMR crisis, with over 7 million people displaced, including more than 5 million refugees seeking shelter in neighboring countries such as Poland and Romania.
In these overcrowded environments, where healthcare systems are under strain, the risk of AMR spreading is high. The migration crisis from Russia, triggered by political and economic instability, has further burdened healthcare systems across Europe and the Middle East.
AMR in the Caucasus Region: Challenges and Vulnerabilities
The Caucasus region, including Georgia, Armenia, and Azerbaijan, faces unique challenges in addressing AMR. These challenges are driven by unregulated antibiotic use, weak healthcare infrastructure, and the large populations of displaced persons, refugees, and migrants.
• Armenia and Azerbaijan: Both countries face high rates of antibiotic misuse, with antibiotics often sold over the counter without a prescription. In Azerbaijan, 35% of hospital-acquired infections are associated with multidrug-resistant bacteria, while in Armenia, 20% of hospital infections are linked to inadequate infection control measures.
• Turkey: Home to more than 4 million refugees, Turkey ranks among the highest in Europe for antibiotic consumption. Overcrowded refugee camps and limited healthcare access have further exacerbated the AMR problem.
• Russia and Ukraine: In Russia, where 40% of antibiotics are sold without prescriptions, AMR is becoming a growing public health concern. The ongoing conflict in Ukraine has disrupted healthcare systems, fueling the spread of resistant infections among displaced populations.
AMR in Georgia: Current Challenges and Vulnerabilities
In Georgia, AMR is driven by the misuse of antibiotics, limited healthcare access in rural areas, and the presence of displaced populations. While the National Action Plan on AMR, launched in 2017, outlines a strategy to address these challenges, its implementation is incomplete, leaving gaps in Georgia’s ability to manage AMR effectively.
• Antibiotic Misuse: In Georgia, 30% of antibiotics are sold without a prescription, and self-medication is particularly common in rural areas. Surveys indicate that 60% of rural residents report using antibiotics without consulting a healthcare provider, exacerbating the AMR crisis.
• Hospital-Acquired Infections (HAIs): Approximately 35% of hospital-acquired infections in Georgia involve multidrug-resistant organisms (MDROs). The spread of resistant infections is particularly concerning in rural hospitals where infection prevention and control measures are weak.
• Vulnerable Populations: Georgia hosts a significant number of IDPs due to conflicts in the Abkhazia region and the Tskhinvali region (South Ossetia). These populations face substantial barriers to healthcare access, with 20% of infections among displaced populations being resistant to at least one antibiotic
Insights from the UNGA79 Side Event: Key Takeaways for Georgia
The UNGA79 side event on AMR emphasized the need for political commitment, public-private partnerships, and stronger healthcare systems to address AMR. The following takeaways are particularly relevant for Georgia’s efforts to combat AMR:
• Political Commitment: Georgia must prioritize AMR as part of its national healthcare reform. Aligning national policies with international best practices, especially regarding healthcare access for vulnerable populations, is essential to ensuring long-term solutions.
• Public-Private Partnerships: Collaboration between the government, international organizations, and pharmaceutical companies is vital for developing new antibiotics and ensuring equitable access to these treatments. These partnerships can provide the necessary resources and expertise to manage AMR effectively.
• Strengthening Healthcare Systems: Georgia must continue investing in healthcare infrastructure, particularly in rural areas. Stronger infection prevention and control measures, improved healthcare access, and the ongoing professional development of healthcare workers are critical to addressing AMR.
Healthcare Reform and AMR: A Path Forward for Georgia
Georgia’s healthcare reform must place AMR at the forefront, with a comprehensive strategy addressing antibiotic misuse and strengthening healthcare infrastructure. The following actions are recommended for Georgia to tackle AMR effectively:
1. Implement the National Action Plan (NAP) on AMR: Full execution of the NAP is essential, with stricter regulations on antibiotic sales, enhanced public awareness campaigns about antibiotic misuse, and the training of healthcare professionals on antimicrobial stewardship.
2. Strengthen Infection Prevention and Control (IPC): Georgia must improve IPC measures, particularly in rural hospitals, to reduce hospital-acquired infections and prevent the spread of resistant bacteria. Training healthcare workers in IPC best practices is critical for success.
3. Expand Healthcare Access for Vulnerable Populations: Given Georgia’s large population of IDPs and refugees, the healthcare system must ensure equitable access to care for all populations. Culturally competent care, combined with targeted services for vulnerable groups, will help prevent the spread of AMR.
4. Utilize Global Tools for Workforce Development: Tools such as the WHO Competency Standards for Health Workers can be used as one approach to ensure healthcare professionals are well-equipped to manage AMR and provide high-quality care to all populations.
Conclusion
AMR represents an urgent global health threat, particularly in LMICs and regions with large migrant and refugee populations. The UNGA79 side event underscored the importance of international cooperation, political commitment, and strengthened healthcare systems in combating AMR. For Georgia, fully implementing its National Action Plan on AMR, enhancing healthcare access, and improving infection control measures are critical steps in the fight against AMR. By addressing these challenges and utilizing global tools to strengthen the healthcare workforce, Georgia can position itself as a leader in the fight against AMR, both within its borders and across the Caucasus region.
References
1. World Health Organization. Antimicrobial resistance. WHO fact sheet. 2021. [Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/antimicrobial-resistance].
2. Centers for Disease Control and Prevention. About antimicrobial resistance. 2022. [Available from: https://www.cdc.gov/drugresistance/about.html].
3. World Bank. Antimicrobial resistance (AMR): Tackling a crisis for the health and wealth of nations. 2017. [Available from: https://www.worldbank.org/en/topic/health/brief/antimicrobial-resistance-amr].
4. International Organization for Migration. Health Needs Assessment for Migrants and Refugees in Georgia. 2022.
5. UNHCR. Global trends: Forced displacement in 2021. 2023. [Available from: https://www.unhcr.org/global-trends.html].
6. United Nations. UNGA79 Side Event on AMR in Migrants and Refugees. 2024. [Available from: https://www.un.org/press/en/2023/ga12465.doc.htm].
7. WHO Europe. Antimicrobial resistance surveillance in Azerbaijan. 2021. [Available from: https://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/antimicrobial-resistance/antimicrobial-resistance].
8. WHO Europe. AMR in Armenia: Current status and prevention measures. 2022. [Available from: https://www.who.int/europe/publications/i/item/WHO-EURO-2022-5587-45489-65592].
9. European Centre for Disease Prevention and Control. Antimicrobial consumption in Europe. 2021. [Available from: https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/antimicrobial-consumption-europe-2021].
10. WHO Europe. AMR in Russia: Current Situation. 2022. [Available from: https://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/antimicrobial-resistance].
11. National Center for Disease Control and Public Health of Georgia. Antimicrobial resistance surveillance report. 2021. [Available from: https://www.ncdc.ge/Pages/User/News.aspx?ID=618d2de7-29b3-4b94-bf99-1a2767daecf8].
12. World Health Organization. Georgia launches a National Action Plan on AMR. 2020. [Available from: https://www.who.int/europe/news/item/18-11-2020-georgia-launches-a-national-action-plan-on-antimicrobial-resistance].
13. United Nations. UNGA79 Side Event on AMR in Migrants and Refugees. 2024. [Available from: https://www.un.org/press/en/2023/ga12465.doc.htm].
14. World Health Organization. Addressing AMR through Public-Private Partnerships. 2022. [Available from: https://www.who.int/initiatives/amr-global-action-plan].
15. World Health Organization. Strengthening Health Systems to Combat AMR. 2021. [Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240014478].
16. World Health Organization. WHO competency standards for health workers. 2022. [Available from: https://www.who.int/teams/health-workforce/education-and-training/competency-standards].
© SheniEkimi.ge
