მხედველობის მსოფლიო დღეს განსაკუთრებული ყურადღება გვინდა დავუთმოთ ბავშვების მხედველობას და თვალის სიჯანსაღეს.














ბავშვების უხეში ქცევა მშობლებისთვის გამოწვევაა, რაც ხშირად მწვავე სიტუაციებში ვითარდება. როგორ უნდა მოვეკიდოთ ასეთ ქცევას, რა შეიძლება იყოს მისი მიზეზები და როგორ უნდა მოვუაროთ ბავშვს.
რატომ იქცევა ბავშვი უხეშად?
ბავშვის უხეში ქცევა შესაძლოა იყოს მისი მიზანმიმართული აქტივობა, რომელსაც აქვს კონკრეტული მიზანი. პრობლემური ქცევა ხშირად განმტკიცდება შედეგებით, რომლებიც მის თან ახლავს.
ეს შეიძლება იყოს:
მშობლის რეაქცია უხეშ ქცევაზე
ბავშვის უხეში ქცევის დროს მშობელი არ უნდა შეხვდეს სიტუაციას აგრესიულად.
საუკეთესო ქცევა არის:
რა არის დაგეგმილი იგნორი?
იგნორირების სტრატეგია უნდა იქნას გამოყენებული სიფრთხილით. ეს ნიშნავს, რომ უნდა იგნორირდეს თავად ქცევა, მაგრამ არა ბავშვი. საჭიროა, რომ მშობელმა გააანალიზოს, რატომ ხდება ასეთი ქცევა და საჭიროების შემთხვევაში მიმართოს სპეციალისტს.
როგორ უნდა აღმოიფხვრას უხეში ქცევა?
დასკვნა
ბავშვის უხეში ქცევა შეიძლება იყოს გამოწვეული სხვადასხვა ფაქტორებით. მშობლების სათანადო რეაქცია და ქცევის შესწავლა მშვენიერი საფუძველი გახდება ბავშვის ემოციური და სოციალური განვითარებისთვის. თუ მშობლებს სირთულეები აქვთ, სპეციალისტის დახმარება საუკეთესო გადაწყვეტილებაა.
თირკმელები ჩვენს ორგანიზმში ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ფუნქციას ასრულებენ — სისხლის გაწმენდას. თუმცა, ბევრი ადამიანი ვერ აცნობიერებს, რომ მათმა ყოველდღიურმა ჩვევებმა შეიძლება შეუქცევადი ზიანი მიაყენოს ამ ორგანოებს.
გამორიცხეთ ეს 10 ჩვევა, თუ თირკმელების ჯანმრთელობის შენარჩუნება გსურთ, გვირჩევენ ექიმები.
1. ტკივილგამაყუჩებლების გამოყენება
პარაცეტამოლისა და არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატების გამოყენება უნდა განხორციელდეს სიფრთხილით და ექიმის მითითებით. მათი ზედმეტი მიღება თირკმელებზე უარყოფითად მოქმედებს.
გახსოვდეთ, რომ მარილს უკვე შეიცავს მცირე რაოდენობით ბევრი პროდუქტი, ამიტომ კერძებში დიდი რაოდენობით მარილის დამატებით, ჩვენ შეუმჩნევლად ვაჭარბებთ უსაფრთხო ზღვარს.
2. მარილის ჭარბი გამოყენება
მეტი მარილი უწყობს წყლისა და მარილების ცვლის მოშლას. ზრდასრულების ყოველდღიური მარილის საჭიროება არ უნდა აღემატებოდეს 5-6 გრამს (1 ჩაის კოვზი).
3. ზედმეტი ცილა
ცილების ზედმეტი მიღება ზრდის თირკმელების დატვირთვას, რამაც შეიძლება ქვების ფორმირება გამოიწვიოს.
4. არაკმარისი წყლის დალევა
წყალი აუცილებელია სხეულის ყველა ფუნქციისთვის. გირჩევთ დღეში მინიმუმ 2 ლიტრი სუფთა წყლის დალევას.
5. ნახევარფაბრიკატების ჭარბი მოხმარება
ფოსფორითა და მარილით მდიდარი ნახევარფაბრიკატები საზიანოა თირკმელებისთვის და მათი პრობლემების გაღრმავებას უწყობს ხელს.
6. ძილის ნაკლებობა
თირკმლის ქსოვილი ნახლდება ღამით ძილის დროს. თუ ხშირად არ გძინავთ, გვიან იძინებთ და ადრე დგებით, მაშინ განახლების პროცესი არ სრულებულა. საბოლოო ჯამში, ამან შეიძლება გამოიწვიოს ორგანოს დარღვევა.
7. დიდი რაოდენობით კოფეინი
კოფეინი შარდმდენი ეფექტით გამოირჩევა, რაც თირკმელებს დამატებით ტვირთვას აყენებს.
8. შარდის ბუშტის დროულად არ დაცლა
შარდის შეკავება საშიშია და თირკმელების პრობლემებს შეიძლება დაუკავშირდეს. საჭიროების შემთხვევაში დაუყოვნებლივ მიმართეთ საპირფარეშოს.
9. არააქტიური ცხოვრების წესი
ფიზიკური აქტივობის ნაკლებობა სისხლის მიმოქცევას არღვევს და თირკმელების შეშუპებას იწვევს. ყოველ საათში მცირე ვარჯიშის ჩართვა სასარგებლოა.
10. მკაცრი დიეტები
მკაცრი დიეტები არღვევენ ორგანიზმში ნივთიერებების ბუნებრივ ბალანსს, რაც თირკმელების ჯანმრთელობაზე უარყოფითად მოქმედებს.
დასკვნა
თქვენი თირკმელების ჯანმრთელობა თქვენს ყოველდღიურ ჩვევებზეა დამოკიდებული. აღნიშნული რჩევების დაცვით, შეძლებთ ამ მნიშვნელოვანი ორგანოების ჯანმრთელობის შენარჩუნებას.
ცნობილია, რომ TET2 გენში მომხდარი მუტაციები უშუალოდ კავშირშია კიბოს განვითარებასთან. ახალი კვლევა, რომელსაც ამერიკელ მეცნიერებთა ჯგუფი აწარმოებს, აჩენს იმედს, რომ შეიძლება შესაძლებელი იყოს ახალი სამიზნეების შექმნა კიბოს სამკურნალოდ, რაც შესაძლოა მკურნალობის ეფექტურობას გაზრდის.
TET2-ის როლი რნმ პროცესში
მკვლევარებმა გაარკვიეს, რომ TET2 მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს რნმ-ის მეთილირების პროცესზე, რაც დნმ-ის ბლოკების შეფუთვაზეა პასუხისმგებელი. კიბო მაშინ ვითარდება, როდესაც უჯრედებში ცილების შეფუთვისა და გახსნის პროცესში გადაცდომები ხდება.
კვლევის მნიშვნელობა
„ამ აღმოჩენამ კონცეპტუალური გარღვევის მნიშვნელობა მოიტანა. გვთავაზობს რამდენიმე დაავადების მკურნალობის პოტენციურ სამიზნეებს და ასევე უკეთეს წარმოდგენას გვაძლევს ქრომატინის რეგულაციის პროცესზე“, — აღნიშნავს ჩუან ჰე, ჩიკაგოს უნივერსიტეტის ბიოქიმიკოსი.
TET2-ის მუტაციის კავშირი კიბოსთან
TET2 მუტაციები რეგისტრირებულია ლეიკემიის შემთხვევათა 60%-ში და სხვა ტიპის კიბოებთანაც არის დაკავშირებული. კვლევებმა გამოავლინა, რომ TET2 სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია უჯრედების განვითარებისთვის და მათი გენების ექსპრესიის კონტროლისთვის.
ახალი სამიზნეები კიბოს მკურნალობაში
ლაბორატორიული ტესტების შედეგად გაირკვა, რომ MBD6 ცილის დაბლოკვა კიბოს უჯრედების სიკვდილს იწვევს. ეს შეიძლება გახდეს ახალი სამიზნე კიბოს საწინააღმდეგო წამლების განვითარებაში, რაც მათი ეფექტურობის გაზრდას მოიტანს.
ანთებითი დაავადებების რისკი
TET2-ის მუტაციები ასევე დაკავშირებულია ანთებითი მდგომარეობების, როგორიცაა გულის დაავადებები, ინსულტი და დიაბეტი, მაღალ რისკთან. სისხლის უჯრედები, რომელთა TET2 მუტაციები აქვთ, ანთებით რეაქციებს იწვევენ და სხეულის სხვადასხვა ნაწილში სტრესს უფრო მეტად ატანენ.
სამედიცინო მნიშვნელობა
ამ კვლევის საფუძველზე შესაძლებელი იქნება არა მხოლოდ კიბოს, არამედ ანთებითი დაავადებების პრევენციული მკურნალობა.
წინა კვლევაზე დაყრდნობით, რომელშიც შეისწავლეს, როგორ ერთიანდებიან დნმ და რნმ გენების ექსპრესიის მეშვეობით ცილების საწარმოებლად — მკვლევრებმა ლაბორატორიაში გენების რედაქტირებისა და ანალიზის სხვადასხვა მოწინავე მეთოდი გამოიყენეს, რათა ეპოვათ კავშირი TET2-სა და რნმ-ის მეთილირებას შორის.
ჯგუფმა გამოავლინა მოდიფიკაცია რნმ-ში, სახელად m5C, რომელიც ცილა MBD6-ის იზიდავდა და რომელიც შემდეგ აკონტროლებდა ქრომატინის შეფუთვას.
სიცოცხლის ადრეულ ეტაპზე, განვითარებადი უჯრედებისთვის TET2 ქრომატინს უფრო ხელმისაწვდომს ხდის და გენების ექსპრესიას უჭერს მხარს ისე, რომ ღეროვან უჯრედებს ნებისმიერი სხვა ტიპის უჯრედად გადაქცევა შეუძლიათ. ზრდასრულებში, TET2 ზღუდავს ცილა MBD6-ს და კონტროლს ამკაცრებს. ამ კონტროლის მოშლის შემთხვევაში, ბიოლოგიური წარმოების ხაზი შეიძლება მოიშალოს.
„თუ TET2 მუტაცია გაქვს, ხელახლა ხსნი ზრდის ამ გზას, რომელმაც შეიძლება საბოლოოდ კიბოსთან მიგიყვანოს — განსაკუთრებით სისხლსა და თავის ტვინში, რადგან ეს გზა ყველაზე მნიშვნელოვანი ჩანს სისხლისა და ტვინის განვითარებაში“, — განმარტავს ჰე.
შემდეგმა ლაბორატორიულმა ტესტებმა აჩვენა, რომ როდესაც ცილა MBD6-ს დაბლოკავ, ლეიკემიის კიბოს უჯრედები იხოცება. ეს ფაქტი ექსპერტებს კიბოს საწინააღმდეგო წამლებისთვის ახალ სამიზნეს სთავაზობს. ამავე ეფექტის მქონე წამლებს უზარმაზარი პოტენციალი ექნება.
ხანდაზმულ ადამიანებში, TET2-ის ეს მუტაციები ასევე დაკავშირებულია ანთებითი მდგომარეობის მაღალ რისკთან, მაგალითად, გულის დაავადებებთან, ინსულტთან და დიაბეტთან.
ამის მიზეზი ისაა, რომ TET2-ის მუტაციების მქონე სისხლის უჯრედები ანთებითი ხდება და უფრო მეტ სტრესს ატანს სხეულის სხვადასხვა ნაწილს. ამ კვლევის საფუძველზე შემუშავებული სამკურნალო საშუალებები ასევე შეიძლება გამოდგეს ამ დაავადებათა პრევენციულ ზომად.
დასკვნა
TET2 გენში მუტაციები მნიშვნელოვან როლს ასრულებს კიბოს და ანთებითი დაავადებების განვითარებაში. ახალი კვლევები გვთავაზობს ახალი სამიზნეების მოძიებას, რაც შეიძლება მომავალი მედიცინის საფუძველი გახდეს.
კვლევა ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნდა.
მომზადებულია news.uchicago.edu-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით.
ინოვაციური მკურნალობის მეთოდი
2023 წლის ივნისში, ექიმებმა პაციენტს მუცლის კუნთებში 1.5 მილიონი ინსულინის მწარმოებელი უჯრედი შეუყვანეს, რომლებიც მისივე ღეროვანი უჯრედებიდან იყო მიღებული. უჯრედული საზოგადოება ზედმიწევნით გადააპროგრამეს მისივე საკუთარი ღეროვანი უჯრედებიდან. 2,5 თვის შემდეგ, დასრულდა ქალის სამუდამო დამოკიდებულება ინსულინის გაკეთებაზე — სრულიად უკუიქცა მისი ხანგრძლივი, ძნელად საკონტროლებელი დიაბეტი.
წარმატების ნიშნები
ტრანსპლანტაციის შემდეგ ოთხ თვეში, მისი სხეული დამოუკიდებლად გამოიმუშავებდა ინსულინს, რაც სისხლში შაქრის უსაფრთხო დონის შენარჩუნებას უზრუნველყოფდა. ეს ერთ-ერთი პირველი შემთხვევაა, როდესაც პირველი ტიპის დიაბეტის დაავადება იმაზე უკეთესი შედეგებით მკურნალობს.
ტრანსპლანტაციიდან ოთხი თვის შემდეგ, მისი სხეული თავად გამოიმუშავებდა საკმარის ინსულინს, რათა დღის 98 პროცენტზე მეტი დროის განმავლობაში შეენარჩუნებინა სისხლში შაქრის უსაფრთხო დონე.
თუკი ამ პაციენტს ინსულინის ბუნებრივად წარმოება მომდევნო წლებშიც შეუნარჩუნდა, ერთ მშვენიერ დღეს, ის შეიძლება განკურნებულად გამოცხადდეს — ეს ამ სახის პირველი წარმატებული შემთხვევა იქნება მედიცინაში.
კვლევის გაგრძელება
ჩინელმა მეცნიერებმა ახალი კვლევების გაგრძელება დააპირეს და ეს პროცესი რამდენიმე პაციენტზე გაგრძელდება. თუ შედეგები დადებითი იქნება, ეს შეიძლება იყოს დიდი მიღწევა მედიცინაში.
„გამორჩეული შემთხვევაა. თუკი სხვა პაციენტებშიც ასე მოხდა, დიდებული ამბავი იქნება“, — ამბობს დიაბეტის მკვლევარი დაისუკე იაბე, რომელიც ამ კვლევაში ჩართული არ ყოფილა. ჩინელი მკვლევრები უკვე გეგმავენ ამ ცდის გაგრძელებას სხვა პაციენტებზე. პირველი ტიპის დიაბეტი მაშინ ვითარდება, როცა სხეულის იმუნური სისტემა პანკრეასში თავს ესხმის ინსულინის მწარმოებელი უჯრედების, ე. წ. პანკრეასის კუნძულების კლასტერებს.
გენეტიკური ცვლილებები და უჯრედების ტრანსპლანტაცია
ახალი მეთოდები, რომლებიც ზრდასრული ქსოვილების გადაკეთებას გულისხმობს, მარკირებულია როგორც ძალიან პერსპექტიული. კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაცია უკეთესად მუშაობს, ვიდრე რიგითი ორგანოების ტრანსპლანტაცია.
კონტექსტი და გამოხმაურება
დიაბეტის მკვლევარი დაისუკე იაბე აღნიშნავს, რომ მსგავსი შედეგები სხვა პაციენტებშიც შესაძლოა განმეორდეს, რაც დიდებული ამბავი იქნება.
ჩინელმა მეცნიერებმა ახალი გზა არჩიეს, რომელიც მათი თქმით, გაცილებით დიდი კონტროლის საშუალებას იძლევა. ღეროვან უჯრედებში ცილების შეყვანის ნაცვლად, რაც გარკვეულ გენთა ექსპრესიას იწვევს, ზრდასრული ქსოვილების სუფთა მდგომარეობაში გადაპროგრამებით, მკვლევრებმა ინდუცირებული პლურიპოტენტური ღეროვანი უჯრედები პატარა მოლეკულების გამოყენებით გამოიყვანეს.
მას შემდეგ, რაც ეს მეთოდი თაგვებსა და პრიმატებზე წარმატებითა და უსაფრთხოდ დატესტეს, ჯგუფმა ცდის ადამიანებზე ჩატარების ნებართვა მიიღო. ცდა ამჟამადაც გრძელდება და მასში სამი ადამიანია ჩართული.
ერთ-ერთი პაციენტი 26 წლის ქალია, რომელსაც პირველი ტიპის დიაბეტის დიაგნოზი 14 წლის ასაკში დაუსვეს და მისი ერთწლიანი ცდების შედეგები ახლა გამოქვეყნდა.
დასკვნა
ჩინეთში ჩატარებული კვლევა პირველი ტიპის დიაბეტის მკურნალობის ახალი გზების მიღწევის იმედს აჩენს, რაც შესაძლოა, მომავალში დაავადების სრული განკურნების შესაძლებლობა გახდეს.
იქამდე, ამ პაციენტს მწვავე ჰიპოგლიკემიის (სისხლში შაქრის შემცველობის შემცირება) გამო უკვე გადანერგილი ჰქონდა პანკრეასი, მაგრამ მწვავე თრომბოზულ გართულებათა გამო, ორგანო ამოსაკვეთი გახდა.
სხვათა შორის, იმუნოსუპრესიულ წამლებთან ერთად, ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტატმა უკეთესად იმუშავა, ვიდრე გადანერგილმა ორგანომ.
ბოლო პერიოდში ჩატარებული სხვა კლინიკური ცდებიც მიუთითებს, რომ ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაციაზე კვლევები აუცილებლად უნდა გაგრძელდეს.
მაგალითად, აშშ-ში ჩატარებულ კვლევაში, პირველი ტიპის დიაბეტის მქონე 12 პაციენტს დონორის მიერ გაღებული ღეროვანი უჯრედებისგან შექმნილი პანკრეასის კუნძულები შეუყვანეს. ჯგუფს ასევე მისცეს იმუნოსუპრესანტი მედიკამენტები. პირველადი შედეგების თანახმად, მათი სისხლის მიმოქცევაში გლუკოზის შესვლისთანავე დაიწყო ინსულინის ბუნებრივი წარმოება.
კვლევა ჟურნალ Cell-ში გამოქვეყნდა.
მომზადებულია ScienceAlert-ის მიხედვით.