ოთხშაბათი, ივნისი 17, 2026

COVID-19 infection appeared to increase risk of heart attack & stroke up to 3 years later

COVID-19 infection appeared to increase risk of heart attack & stroke up to 3 years later
#post_seo_title

COVID-19-მა გაზარდა გულის შეტევისა და ინსულტის რისკი ინფექციის შემდეგ 3 წლის განმავლობაში

COVID-19-მა გაზარდა გულის შეტევისა და ინსულტის რისკი ინფექციის შემდეგ 3 წლის განმავლობაში
#post_seo_title

რატომ უნდა გამოყოს ქართულმა საავადმყოფოებმა ადგილი ლოცვისთვის – პაციენტზე ორიენტირებული ზრუნვის ჰოლისტიკური მიდგომა

#post_seo_title

10 ოქტომბერი, თბილისი, საქართველო, Sheniekimi.ge

საქართველოში, სადაც რელიგია და სულიერება ღრმად არის ჩამოყალიბებული ქვეყნის კულტურულ და სოციალურ სტრუქტურაში, ლოცვისთვის სივრცეების გამოყოფა საავადმყოფოებში მხოლოდ დიზაინის საკითხი არ არის. ეს არის ნიშანი, რომ ქვეყანა უჭერს მხარს ჰოლისტიკურ ჯანდაცვას. საქართველოში, რომელიც ძირითადად მართლმადიდებლური ქრისტიანული მოსახლეობით არის წარმოდგენილი, ასევე ცხოვრობენ სხვადასხვა რელიგიური თემები, მათ შორის მუსლიმები, ებრაელები და სხვები. ჯანდაცვის განვითარებასთან ერთად, სულიერების როლი განკურნებასა და რეაბილიტაციაში სულ უფრო მეტად აღიარებულია. შესაბამისად, ქართულმა საავადმყოფოებმა პრიორიტეტულად უნდა მიიჩნიონ ლოცვისთვის გამოყოფილი სივრცეების შექმნა, რათა დააკმაყოფილონ პაციენტებისა და პერსონალის სულიერი საჭიროებები

სულიერების როლი ჯანმრთელობაში

სულიერება და რელიგია მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ, როდესაც ადამიანი ავადმყოფობას, ტრავმას ან დანაკარგს ებრძვის. მართლმადიდებლურ ქრისტიანობაში, მაგალითად, ლოცვები განკურნებისთვის და სამღვდელოების დასწრება რთული სამედიცინო გადაწყვეტილებების მიღებისას საკმაოდ ხშირი პრაქტიკაა. ისლამშიც, ყოველდღიური ლოცვები სავალდებულოა, მაშინაც კი, როდესაც ადამიანი ავადაა ან საავადმყოფოში იმყოფება.

ეს რელიგიური პრაქტიკები არა მხოლოდ რიტუალებია; ისინი ღრმად უკავშირდება იმას, თუ როგორ ინარჩუნებენ ადამიანები იმედს, პოულობენ ძალას და ემოციურ სტრესს უმკლავდებიან რთულ პერიოდებში.
პაციენტებისთვის და მათი ოჯახის წევრებისთვის, ლოცვისთვის გამოყოფილი მშვიდი სივრცე კომფორტს და სიმშვიდეს უზრუნველყოფს, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საავადმყოფოს ხშირად სტრესულ გარემოში. ეს სივრცე შეიძლება ასევე მნიშვნელოვანი ფაქტორი გახდეს განკურნების პროცესში, რადგან ის ამყარებს რწმენას და სთავაზობს ემოციურ მხარდაჭერას მძიმე დროს.

2020 წელს გამოკვლევა, რომელიც ჩატარდა გადისა და სხვათა მიერ, აჩვენებს, რომ პაციენტებისთვის რელიგიური და სულიერი საჭიროებების დაკმაყოფილება ზრდის მათი კმაყოფილების დონეს. კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ იმ პაციენტებმა, რომლებსაც არ ჰქონდათ რელიგიური იდენტობა, მაინც დააფასეს, როდესაც სამედიცინო პერსონალი იწყებდა სულიერ თემებზე საუბარს, რაც აჩვენებს, რომ სულიერი მხარდაჭერა მნიშვნელოვანია ყველასთვის, მიუხედავად მათი რელიგიური სტატუსისა (4).
შესაბამისად, მიუხედავად პაციენტის რელიგიური მრწამსისა, მათი სულიერი საჭიროებების დაკმაყოფილება ჰოლისტიკური ზრუნვის მნიშვნელოვანი ნაწილია.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, ხაზს უსვამს ამ სივრცეების აუცილებლობას:

ლოცვის ოთახების შექმნა საავადმყოფოებში არ არის მხოლოდ რელიგიური ვალდებულება; ეს არის ადამიანის მთლიანობის აღიარება – სხეული, გონება და სული. სულიერი მხარდაჭერა შეიძლება მნიშვნელოვან ზეგავლენას ახდენდეს პაციენტის გამოჯანმრთელებაზე, სტრესის შემცირებასა და ემოციური გამძლეობის გაძლიერებაზე.” 

საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკები და აკრედიტაცია

მსოფლიოში ლოცვის სივრცეების არსებობა საავადმყოფოებში ითვლება საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკად, განსაკუთრებით მათთვის, ვინც ცდილობს საერთაშორისო აკრედიტაციის მიღებას. რებენ მ. რეინისა და კიმ ტანზერის 2020 წლის კვლევამ აჩვენა, რომ ლოცვისთვის გამოყოფილი მშვიდი და ინკლუზიური სივრცეების არსებობა აუცილებელია არა მხოლოდ პაციენტთა კეთილდღეობისთვის, არამედ აკრედიტაციის სტანდარტების დასაკმაყოფილებლადაც.

ჯანმრთელობის დაცვასთან დაკავშირებული აკრედიტაციის ორგანიზაციები, როგორიცაა Accreditation Canada და Joint Commission International (JCI), მოითხოვენ, რომ საავადმყოფოებმა უზრუნველყონ პაციენტთა სულიერი საჭიროებების დაკმაყოფილება, როგორც ჰოლისტიკური ზრუნვის ნაწილი.

ეს სტანდარტები ხაზს უსვამს როგორც ფიზიკურ, ასევე ემოციურ და სულიერ კეთილდღეობაზე ზრუნვის მნიშვნელობას.

პროფესორი ფხაკაძე დასძენს:

“ლოცვის სივრცეების ინტეგრაცია საავადმყოფოებში ასახავს საქართველოს რელიგიური ტოლერანტობისა და სტუმართმოყვარეობის ღირებულებებს. მრავალფეროვან ქალაქებში, როგორიცაა თბილისი, საავადმყოფოებმა უნდა შექმნან ისეთი გარემო, რომელიც მიიღებს სხვადასხვა რელიგიის წარმომადგენლებს. ეს ხელს უწყობს პაციენტებსა და სამედიცინო პერსონალს შორის ნდობის გაძლიერებას და უზრუნველყოფს საერთაშორისო აკრედიტაციის სტანდარტებთან შესაბამისობას.” 

ლოცვის სივრცეების შექმნა:

რეკომენდაციები ქართული საავადმყოფოებისთვის
ლოცვის სივრცეების ინტეგრაცია ქართულ საავადმყოფოებში არ მოითხოვს დიდ ფინანსურ ინვესტიციას, მაგრამ მათი სწორად დაგეგმვა მნიშვნელოვანია, რათა ამ სივრცეებმა სრულად დააკმაყოფილონ პაციენტების, მათი ოჯახის წევრებისა და პერსონალის სულიერი მოთხოვნილებები. ქვემოთ მოცემულია რეკომენდაციები ლოცვის სივრცეების ეფექტურად და ინკლუზიურად დასაგეგმად:
1. ადგილი და ხელმისაწვდომობა
• ადგილი: ლოცვის ოთახი უნდა იყოს ადვილად ხელმისაწვდომი, სასურველია მოცდის სივრცის ან საავადმყოფოს მთავარი შესასვლელის მახლობლად. ეს უზრუნველყოფს, რომ პაციენტები და ვიზიტორები მარტივად შეძლებენ მისი გამოყენებას. ასევე, მნიშვნელოვანია, რომ ეს სივრცე ხელმისაწვდომი იყოს საავადმყოფოს სხვადასხვა განყოფილებიდან.
• ხელმისაწვდომობა: ოთახი უნდა იყოს ხელმისაწვდომი 24/7, რათა სამუშაო ცვლებში მომუშავე პერსონალმა შეძლოს ლოცვა ნებისმიერ დროს და პაციენტებმა და მათმა ახლობლებმა შეძლონ ლოცვისთვის სივრცის გამოყენება დროის ნებისმიერ მონაკვეთში.
2. ოთახის ზომა და განლაგება
• ზომა: ლოცვის ოთახი საკმარისად დიდი უნდა იყოს, რათა ერთდროულად 6-10 ადამიანი მოთავსდეს, მოქნილი სკამებისა და სივრცის განლაგებით. უფრო დიდ საავადმყოფოებში შეიძლება საჭირო გახდეს რამდენიმე ოთახი ან უფრო დიდი სივრცე, რათა დაემთხვეს ხალხმრავალ ლოცვებს.
• განლაგება: მოქნილი განლაგება აუცილებელია სხვადასხვა ლოცვის ფორმების დასაკმაყოფილებლად. სივრცეში უნდა იყოს როგორც თავისუფალი იატაკის ფართი, ასევე სკამები და ბალიშები, რომ უზრუნველყოს ლოცვა სხვადასხვა პოზიციებში.
3. ინვენტარი და მოწყობილობები• სკამები და ბალიშები: უზრუნველყავით სხვადასხვა ტიპის სკამები, ბალიშები და ბენჩები, რათა სხვადასხვა ფიზიკური საჭიროებები დაკმაყოფილდეს ლოცვის დროს.
• ლოცვის ხალიჩები: უზრუნველყავით, რომ ლოცვის ხალიჩები ხელმისაწვდომია, განსაკუთრებით მუსლიმებისთვის, რომლებიც იყენებენ მათ ყოველდღიური ლოცვისთვის. ხალიჩები რეგულარულად უნდა სუფთავდებოდეს.
• აბლუციისთვის განკუთვნილი ადგილები: სადაც შესაძლებელია, უნდა მოეწყოს პატარა ოთახი წყლით, რომელიც გამოყენებული იქნება რიტუალური განწმენდისთვის (მაგ., ვუდუ მუსლიმებისთვის). ეს ტერიტორია სუფთა და მარტივად მისადგომი უნდა იყოს ლოცვის ოთახიდან.
• შენახვის განყოფილება: ოთახში უნდა იყოს კარადა, სადაც რელიგიური ნივთები, როგორიცაა ბიბლიები, ყურანები, ლოცვის ბურთულები და ხატები, ინახება. ეს საშუალებას მისცემს ადამიანებს გამოიყენონ მათთვის საჭირო რელიგიური ნივთები და შეინახონ ისინი უსაფრთხოდ, როდესაც არ იყენებენ.
4. ატმოსფერო და გარემო
• განათება: რბილი და რეგულირებადი განათება აუცილებელია მშვიდი და სულიერი გარემოს შესაქმნელად. სასურველია ბუნებრივი განათება, მაგრამ თუ ეს შეუძლებელია, შესაძლებელია გამოიყენოთ თბილი, რბილი ხელოვნური განათება, რაც ხელს შეუწყობს მედიტაციისა და ლოცვისთვის ხელსაყრელ ატმოსფეროს.
• ხმაურის კონტროლი: ლოცვის ოთახი უნდა იყოს ხმაურისგან იზოლირებული, რათა უზრუნველყოს მშვიდი გარემო, რომელიც საავადმყოფოს ხმაურისგან დაცულია. საავადმყოფოები ხშირად ხმაურიანია, ამიტომ ხმაურის კონტროლი კრიტიკულია სულიერი სივრცის შესაქმნელად.
• დეკორი: დეკორაცია უნდა იყოს ნეიტრალური და დამამშვიდებელი. გამოიყენეთ რბილი ფერები, როგორიცაა ცისფერი, მწვანე ან მიწისფერი ტონები, რათა შექმნათ მყუდრო ატმოსფერო. ეცადეთ, რომ დეკორი არ იყოს მკაფიოდ რელიგიური, რათა უზრუნველყოთ, რომ სივრცე მიმზიდველია ყველა რელიგიისთვის.
5. ინკლუზიური მარკირება
• მარკირება: ნიშნები უნდა იყოს ნეიტრალური და ინკლუზიური, რაც არ მიუთითებს რომელიმე კონკრეტულ რელიგიაზე. სახელები, როგორიცაა „ლოცვის ოთახი“, „სულიერი სივრცე“ ან „მშვიდი სივრცე“, ხელსაყრელია. ოთახის ადგილმდებარეობა უნდა იყოს ნათლად მითითებული ქართულ და ინგლისურ ენებზე, სხვადასხვა რელიგიური სიმბოლოებით.
6. მრავალრწმენობრივი ადაპტაცია
• ინკლუზიური დიზაინი: ოთახი არ უნდა შეიცავდეს მუდმივ რელიგიურ სიმბოლოებს, რათა ინკლუზიური იყოს ყველა რელიგიის წარმომადგენლებისთვის. თუმცა, რელიგიური ნივთები, როგორიცაა ჯვრები, ხატები, ლოცვის ხალიჩები, შესაძლებელია იყოს შენახული ოთახში და გამოიყენოს საჭიროების შემთხვევაში.
• მრავალფუნქციური გამოყენება: სივრცე უნდა იყოს ადაპტირებადი სხვადასხვა რელიგიური პრაქტიკისთვის.
7. უსაფრთხოება და სისუფთავე
• ჰიგიენა: რეგულარული წმენდა აუცილებელია, განსაკუთრებით იმიტომ, რომ ბევრი ადამიანი იყენებს იატაკს ლოცვისთვის. ლოცვის ხალიჩები რეგულარულად უნდა სუფთავდებოდეს, და აბლუციის არეები უნდა იყოს მაღალი სტანდარტით დაცული.
• COVID-19-ის დროს ჰიგიენა: პანდემიის პირობებში ჰიგიენა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს. ლოცვის ოთახში გამოყენებული ზედაპირები, ხალიჩები, სკამები და სხვა ინვენტარი რეგულარულად უნდა დასუფთავდეს და დეზინფიცირდეს.

პროფესორი ფხაკაძე ხაზს უსვამს ამ სივრცეების უფრო ფართო მნიშვნელობას:

“ლოცვის სივრცეების უზრუნველყოფით, საავადმყოფოები არა მხოლოდ პატივს სცემენ რელიგიურ და კულტურულ მრავალფეროვნებას, არამედ შეესაბამებიან საერთაშორისო სტანდარტებს პაციენტზე ორიენტირებული ზრუნვისთვის. ამ უბრალო, მაგრამ მნიშვნელოვანმა ნაბიჯმა შეიძლება დადებითად იმოქმედოს პაციენტების და მათი ოჯახების მთლიან კეთილდღეობაზე.”

სულიერი ზრუნვის როლი ჰოლისტიკურ ჯანმრთელობაში
საქართველოში პაციენტზე ორიენტირებული ზრუნვა სულ უფრო და უფრო მნიშვნელოვანია, და პაციენტთა სულიერი საჭიროებების დაკმაყოფილება ჰოლისტიკური მიდგომის აუცილებელი ნაწილია. ლოცვის სივრცეების შეთავაზება საავადმყოფოებში აძლიერებს ნდობას და ურთიერთობას სამედიცინო პერსონალსა და პაციენტებს შორის, რაც აჩვენებს, რომ ზრუნვა მხოლოდ ფიზიკურ მკურნალობას არ მოიცავს. საერთაშორისო აკრედიტაციის სტანდარტებთან შესაბამისობაში ქართული საავადმყოფოების მისამართით, ასეთი სულიერი და კულტურული პრაქტიკის ინტეგრაცია გააუმჯობესებს მათ რეპუტაციას და პაციენტების კმაყოფილებას.
საბოლოოდ, ლოცვის სივრცეების გამოყოფა ქართულ საავადმყოფოებში არა მხოლოდ დააკმაყოფილებს პაციენტების, პერსონალისა და ვიზიტორების სულიერ საჭიროებებს, არამედ დაადასტურებს კულტურულ ღირებულებებს, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში განსაზღვრავენ საქართველოს. საავადმყოფოები არის ადგილები, სადაც ხდება არა მხოლოდ ფიზიკური, არამედ სულიერი განკურნება, და ლოცვის სივრცეების უზრუნველყოფა ამ ყველაფრის პატივისცემის მარტივი, თუმცა ღრმა გზაა. საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკის მიღება ქართულ საავადმყოფოებს მისცემს უკეთესი, პაციენტზე ორიენტირებული ზრუნვის ხარისხის და გლობალური ჯანდაცვის სტანდარტების შესაბამისობის შესაძლებლობას (9).

ლიტერატურა:
1. Pew Research Center. Religion in Georgia: Orthodox Christianity and Religious Practices. ხელმისაწვდომია: https://www.pewforum.org/religious-landscape-study/. წვდომა: 2024 წლის 8 ოქტომბერი.
2. Caucasus Research Resource Centers (CRRC). Religion and Social Values in Georgia. ხელმისაწვდომია: https://caucasusbarometer.org/en/. წვდომა: 2024 წლის 8 ოქტომბერი.
3. Gad I, Tan X-WC, Williams S, Itawi S, Dahbour L, Rotter Z, et al. The Religious and Spiritual Needs of Patients in the Hospital Setting Do Not Depend on Patient Level of Religious/Spiritual Observance and Should be Initiated by Healthcare Providers. J Relig Health. 2022;61:1120–38. ხელმისაწვდომია: https://doi.org/10.1007/s10943-020-01078-z. წვდომა: 2024 წლის 8 ოქტომბერი.
4. Rainey RM, Tanzer K. Spiritual Spaces: The Design of Sanctuaries in 21st-Century Hospitals. SiteLINES: A Journal of Place. 2020;16(1):17-20. ხელმისაწვდომია: https://www.jstor.org/stable/26934719. წვდომა: 2024 წლის 8 ოქტომბერი.
5. Public Health Institute of Georgia (PHIG). Patient-Centered Care and Healthcare Accreditation in Georgia. 2023. ხელმისაწვდომია: https://www.sheniekimi.ge. წვდომა: 2024 წლის 8 ოქტომბერი.
6. Joint Commission International. Accreditation Standards for Hospitals in Emerging Markets. 2023. ხელმისაწვდომია: https://www.jointcommissioninternational.org. წვდომა: 2024 წლის 8 ოქტომბერი.
7. Accreditation Canada. Supporting Healthcare Quality Improvement in Georgia. ხელმისაწვდომია: https://www.accreditation.ca. წვდომა: 2024 წლის 8 ოქტომბერი.
8. Caucasus Research Resource Centers (CRRC). Religious Freedom and Public Health in Georgia. 2020. ხელმისაწვდომია: https://caucasusbarometer.org/en/. წვდომა: 2024 წლის 8 ოქტომბერი.
9. Gad I, Tan X-WC, Williams S, Itawi S. Addressing Religious and Spiritual Needs in Hospital Settings: Patient Preferences and Provider Roles. J Relig Health. 2020;61:1120-38.

Why Georgian Hospitals Should Make Space for Prayer: A Holistic Approach to Patient Care

#post_seo_title

9 October 2024, Tbilisi, Georgia
www.sheniekimi.ge

In Georgia, where religion and spirituality are deeply embedded in the cultural and social fabric, providing spaces for prayer in hospitals is more than just a design consideration. It is a reflection of the country’s commitment to holistic healthcare. With its predominantly Orthodox Christian population, Georgia is also home to diverse religious communities, including Muslims, Jews, and others. As healthcare evolves to focus more on patient-centered care, the recognition of spirituality’s role in healing and recovery has become essential. Georgian hospitals should prioritize the inclusion of designated prayer spaces to accommodate the spiritual needs of both patients and staff.

The Importance of Spirituality in Health
Spirituality and religion play crucial roles in helping people cope with illness, trauma, and loss. In Orthodox Christianity, prayers for healing and the presence of clergy during critical medical decisions are common practices. Similarly, in Islam, daily prayers must continue even during sickness or hospitalization.

These religious practices are not merely rituals; they are profoundly connected to how people maintain hope, find strength, and manage emotional stress during challenging times.
For many patients and their families, a quiet, dedicated space for prayer provides comfort and peace in the often stressful hospital environment. It can also contribute significantly to the healing process by reinforcing their faith and offering emotional support during times of distress.

A 2020 study by Gad et al. emphasized the importance of addressing the religious and spiritual needs of patients in hospitals. The research revealed that even patients who identified as atheist or agnostic appreciated when healthcare providers initiated conversations about spirituality, showing the universal value of spiritual support.

Regardless of religious identity or observance level, addressing the spiritual needs of patients plays a critical role in providing comprehensive, holistic care.
Professor Giorgi Pkhakadze, Chair of the Public Health Institute of Georgia (PHIG), underscores the importance of these spaces:

“Creating dedicated prayer rooms in hospitals is not just about religious observance; it’s about recognizing the whole person—body, mind, and spirit. Providing spiritual support can significantly impact a patient’s recovery, reducing stress and fostering emotional resilience.”

International Best Practices and Accreditation
Globally, the inclusion of prayer spaces in hospitals is regarded as a best international practice, particularly for hospitals aiming to achieve international accreditation. Reuben M. Rainey and Kim Tanzer’s 2020 study on hospital sanctuaries highlights the essential nature of quiet, inclusive spaces for spiritual reflection, not only for patient well-being but also for meeting accreditation standards.

Leading healthcare accrediting bodies, such as Accreditation Canada and the Joint Commission International (JCI), require hospitals to address the spiritual needs of patients as part of their holistic care models. These standards emphasize the importance of addressing both the physical and emotional well-being of patients, which includes their spiritual health.
Professor Pkhakadze adds:
“Incorporating prayer spaces in hospitals reflects Georgia’s core values of religious tolerance and hospitality. In diverse urban areas like Tbilisi, hospitals must create spaces that welcome people of all faiths. This approach strengthens the trust between medical staff and patients and ensures compliance with international accreditation standards.”

Designing Prayer Spaces: Practical Recommendations for Georgian Hospitals
Integrating prayer spaces into Georgian hospitals does not require significant financial investment, but thoughtful design is crucial to ensure these spaces meet the needs of patients, families, and staff. Here are detailed recommendations for creating comfortable, inclusive, and functional prayer spaces:

1. Location and Accessibility
• Location: The prayer room should be located in an easily accessible area of the hospital, preferably near waiting rooms or the main entrance. This ensures that both patients and visitors can easily find and use the space. It’s essential for these rooms to be accessible from various departments within the hospital to meet the needs of all.
• Accessibility: The room should be accessible 24/7 to accommodate the schedules of healthcare workers who may need to pray during different shifts, as well as patients who require spiritual connection at any time of the day or night.
2. Room Size and Layout
• Size: The prayer room should be large enough to accommodate multiple people at once—ideally, space for 6-10 individuals with flexible seating arrangements. In larger hospitals, multiple rooms or larger spaces may be needed to accommodate congregational prayers, such as Friday prayers for Muslims.
• Layout: A flexible layout is essential to accommodate different prayer styles. This includes a mix of open floor space for standing or kneeling and seating such as chairs and cushions for those who may need to sit while praying.
3. Furniture and Fixtures
• Seating: Provide a variety of seating options, including chairs, cushions, and benches, to accommodate individuals with different physical needs.
• Prayer Rugs: Ensure prayer rugs are available, especially for Muslim patients and staff who need them for daily prayers. The rugs should be clean and regularly maintained.
• Ablution Facilities: Where possible, a small adjacent room with running water should be provided for those who need to perform ritual cleansing (e.g., wudu for Muslims). This facility should be clean and easy to access from the prayer room.
• Storage: A storage cabinet should be available for religious items such as Bibles, Qur’ans, prayer beads, or icons. This allows individuals to bring out the religious materials they need and store them safely when not in use.
4. Atmosphere and Environment
• Lighting: Soft, adjustable lighting is essential to create a calm and reflective atmosphere. Natural lighting is preferred, but where this isn’t possible, warm, diffused artificial lighting can help create a serene environment conducive to meditation and prayer.
• Noise Control: The prayer room should be soundproofed to ensure a quiet, reflective environment. Hospitals are often noisy, so noise control is critical for creating a peaceful, spiritual space.
• Décor: Keep the décor neutral and calming. Use soft, earthy tones like blues, greens, or muted earth tones to create a tranquil atmosphere. Avoid overt religious symbols in permanent decoration, ensuring the space is welcoming to all faiths.
5. Inclusive Signage
• Labeling: Signage should be inclusive and neutral, clearly indicating the room’s purpose without favoring any particular religion. Common names like “Prayer Room,” “Reflection Room,” or “Quiet Space” can be used. The room should be easy to locate with clear signs in Georgian and English, and include symbols that represent various faiths.
6. Multifaith Adaptations
• Inclusive Design: The room should be free of permanent religious symbols to ensure inclusivity. However, religious items such as crucifixes, icons, or prayer rugs can be stored in the room and used by individuals as needed. This ensures that the space is adaptable for various religious practices, fostering inclusivity and respect for different beliefs.
• Diverse Usage: The space should be designed for flexible use, allowing for different forms of prayer and meditation. For instance, an open floor area can accommodate Muslim prayers, while chairs can serve those who prefer to sit during their prayers.
7. Safety and Cleanliness
• Hygiene: Regular cleaning is essential, especially since many people may use the floor for prayer. Prayer rugs should be cleaned frequently, and ablution areas should be maintained to a high standard.
• COVID-19 Considerations: Given the ongoing concerns around hygiene and safety, especially during the COVID-19 pandemic, it’s crucial to ensure that all surfaces, including rugs, chairs, and other touchpoints in the prayer room, are sanitized regularly.

Professor Pkhakadze further emphasizes the broader impact of these spaces:

“By providing a dedicated prayer space, hospitals not only show respect for religious and cultural diversity but also align with international standards for patient-centered care. This simple yet profound gesture can have a significant impact on the overall well-being of patients and their families.”

The Role of Spiritual Care in Holistic Health
In Georgia, the move toward patient-centered care is gaining momentum, and addressing the spiritual needs of patients is an essential part of this holistic approach. Offering prayer spaces in hospitals strengthens the trust and relationship between healthcare providers and patients, demonstrating that care extends beyond physical treatment. As Georgian hospitals strive to align with international accreditation standards, integrating such spiritual and cultural considerations will enhance their reputation and patient satisfaction.
Ultimately, incorporating prayer spaces into Georgian hospitals serves to meet the spiritual needs of patients, staff, and visitors, while also affirming the cultural values that have long defined Georgian society. Hospitals are places of healing—both physically and spiritually—and providing space for prayer is a simple yet profound way to honor this. Adopting these best international practices will place Georgian hospitals on the path toward greater patient care quality and compliance with global healthcare standards.

References:
1. Pew Research Center. Religion in Georgia: Orthodox Christianity and Religious Practices. Available from: https://www.pewforum.org/religious-landscape-study/. Accessed: 8 Oct 2024.
2. Caucasus Research Resource Centers (CRRC). Religion and Social Values in Georgia. Available from: https://caucasusbarometer.org/en/. Accessed: 8 Oct 2024.
3. Gad I, Tan X-WC, Williams S, Itawi S, Dahbour L, Rotter Z, et al. The Religious and Spiritual Needs of Patients in the Hospital Setting Do Not Depend on Patient Level of Religious/Spiritual Observance and Should be Initiated by Healthcare Providers. J Relig Health. 2022;61:1120–38. Available from: https://doi.org/10.1007/s10943-020-01078-z. Accessed: 8 Oct 2024.
4. Rainey RM, Tanzer K. Spiritual Spaces: The Design of Sanctuaries in 21st-Century Hospitals. SiteLINES: A Journal of Place. 2020;16(1):17-20. Available from: https://www.jstor.org/stable/26934719. Accessed: 8 Oct 2024.
5. Public Health Institute of Georgia (PHIG). Patient-Centered Care and Healthcare Accreditation in Georgia. 2023. Available from: https://www.sheniekimi.ge. Accessed: 8 Oct 2024.
6. Joint Commission International. Accreditation Standards for Hospitals in Emerging Markets. 2023. Available from: https://www.jointcommissioninternational.org. Accessed: 8 Oct 2024.
7. Accreditation Canada. Supporting Healthcare Quality Improvement in Georgia. Available from: https://www.accreditation.ca. Accessed: 8 Oct 2024.
8. Caucasus Research Resource Centers (CRRC). Religious Freedom and Public Health in Georgia. 2020. Available from: https://caucasusbarometer.org/en/. Accessed: 8 Oct 2024.
9. Gad I, Tan X-WC, Williams S, Itawi S. Addressing Religious and Spiritual Needs in Hospital Settings: Patient Preferences and Provider Roles. J Relig Health. 2020;61:1120-38. Available from: https://doi.org/10.1007/s10943-020-01078-z. Accessed: 8 Oct 2024.

ნობელის პრემია ფიზიკაში ნეიროქსელების ფუნდამენტური კვლევის ავტორებს მიენიჭათ

ფოტო: X
#post_seo_title

ნობელის კომიტეტმა ფიზიკის დარგში გამარჯვებულები დაასახელა. წელს პრემიის ლაურეატები ჯონ ჰოპფორდი და ჯეფრინ ჰინტონი გახდნენ. ჯილდო მათ „ფუნდამენტურ აღმოჩენებისა და გამოგონებებისთვის გადაეცათ, რომლებიც ხელოვნური ნეირონული ქსელების გამოყენებით, მანქანურ სწავლებას ხდის შესაძლებელს“.

ორივე მეცნიერი სტატისტიკური ფიზიკით იყო დაკავებული, თუმცა საერთო ნამუშევარმა ისინი თანამედროვე ნეიროქსელების შექმნამდე მიიყვანა, რომლებიც ხელოვნური ინტელექტის სხვადასხვა სფეროში ფართოდ გამოიყენება.

გუშინ კი გამოვლინდნენ გამარჯვებულები ფიზიოლოგიისა და მედიცინის დარგში.

9 ოქტომბერს გამოვლინდება გამარჯვებული ქიმიის, 10 ოქტომბერს კი ლიტერატურის დარგში. 11 ოქტომბერს კი მშვიდობის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი დასახელდება. 14 ოქტომბერს გახდება ცნობილი ვინ მიიღებს ალფრედ ნობელის სახელობის პრემიას ეკონომიკის დარგში.

ნობელის პრემია ქიმიის დარგში ცილების კომპიუტერული დიზაინის ავტორებს მიენიჭათ

ფოტო: ნობელის პრემია
#post_seo_title

ნობელის კომიტეტმა 2004 წლის ქიმიის დარგში პრემიის მფლობელები დაასახელა. ლაურეატები დევიდ ბეიკერი, დემის ჰასაბისი და ჯონ ჯამპერი გახდნენ.

პროგრამა AlphaFold2-ის ავტორები ჰასაბისი და ჯამპერი ჯილდოს „ცილის სამგანზომილებიანი სტრუქტურის პროგნოზირებისთვის“ ირებენ, ბეიკეი კი „ცილების კომპიუტერული დიზაინისთვის“.

მანამდე გამოვლინდნენ გამარჯვებულები ფიზიოლოგიისა და მედიცინის და ფიზიკის დარგებში.

10 ოქტომბერს გამოვლინდება გამარჯვებული ლიტერატურის დარგში. 11 ოქტომბერს კი მშვიდობის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი დასახელდება. 14 ოქტომბერს გახდება ცნობილი ვინ მიიღებს ალფრედ ნობელის სახელობის პრემიას ეკონომიკის დარგში.

The Public Health Institute of Georgia is pleased to announce the launch of a new course developed by the World Health Organization (WHO) Department of Health and Migration, tailored for health workers who provide services to migrants and refugees

The Public Health Institute of Georgia is pleased to announce the launch of a new course developed by the World Health Organization (WHO) Department of Health and Migration, tailored for health workers who provide services to migrants and refugees
#post_seo_title

საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტი გაცნობებთ ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ჯანმრთელობისა და მიგრაციის დეპარტამენტის მიერ შემუშავებული ახალი კურსის დაწყებას

საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტი გაცნობებთ ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ჯანმრთელობისა და მიგრაციის დეპარტამენტის მიერ შემუშავებული ახალი კურსის დაწყებას
#post_seo_title

რა ცვლილებებს განიცდის ქალის ტვინი ორსულობის პერიოდში – კვლევა

რა გავლენა შეუძლია მოახდინოს ვირუსმა ორსულზე და როგორ შეიძლება სხვადასხვა ვირუსის პრევენცია.
#post_seo_title

ორსულობის პერიოდში ქალის სხეული სერიოზულ ცვლილებებს განიცდის და გამონაკლისი არც ტვინია. ამის დასტურად ამერიკელმა ნეირომეცნიერებმა პირველი დეტალური “რუკა” შექმნეს, რომელიც ფეხმძიმობის სხვადასხვა ეტაპზე ამ ორგანოს მდგომარეობას გვიჩვენებს.

ორსულობის პერიოდი ქალის სხეულისათვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და რთული პერიოდია. ამ პროცესში როგორც ფიზიკური, ისე ფსიქოლოგიური ცვლილებები ხდება. ამერიკელი ნეირომეცნიერების მიერ ჩატარებული ახალი კვლევა ადასტურებს, რომ ორსულობის განმავლობაში ტვინი მნიშვნელოვან ცვლილებებს განიცდის.

ეს მონაცემები ახალბედა დედის ტვინის გამოსახულებებს ეყრდნობა, რომლებიც დაორსულებამდე, ორსულობის დროს და ბავშვის გაჩენის შემდეგაა გადაღებული. სპეციალისტებმა შენიშნეს, რომ ნაყოფის განვითარების პარალელურად ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში რუხი ნივთიერების რაოდენობა შემცირდა, თეთრი ნივთიერების შემადგენელ ნეირონებს შორის კავშირი კი ბოლო ორ ტრიმესტრში გაუმჯობესდა. ცნობილია, რომ ამგვარი ბალანსი ტვინში ინფორმაციის უფრო ეფექტიანად მიმოცვლას უწყობს ხელს.

კვლევის მიზანი და მეთოდოლოგია

კვლევის ფარგლებში, სპეციალისტებმა შეისწავლეს 38 წლის ქალი, რომელიც ხელოვნური განაყოფიერების საშუალებით დაორსულდა. მას 26-ჯერ ჩაუტარდა ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსული სკანირება, რომლის ანალიზმაც გამოავლინა ორსულობის გავლენა ტვინის სტრუქტურაზე.

ტვინის ცვლილებები ორსულობის დროს

კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ ორსულობის პერიოდში ქალის ტვინში რუხი ნივთიერების მოცულობა 4%-ით შემცირდა. თუმცა, ორსულობის დასრულების შემდეგ, რუხი ნივთიერების მოცულობა ნორმას დაუბრუნდა. ასევე, აღინიშნა, რომ ტვინის თეთრი ნივთიერების ნეირონებს შორის კავშირი იყო და გაუმჯობესდა, რაც ხელს უწყობს ინფორმაციის უფრო ეფექტურ მიმოცვლას.

ტვინის ელასტიურობა და ჰორმონალური ცვლილებები

„კვლევებმა აჩვენა, რომ ტვინი უფრო ელასტიურია, ვიდრე ადრე ვვარაუდობდით“, — განაცხადა ნეირომეცნიერმა ემილი ჯეიკობსმა. ორსულობის პროცესში ჰორმონების, როგორიცაა ესტროგენი და პროგესტერონი, ზრდამ შესაძლოა ტვინის გარკვეული ნაწილების ფუნქციონირება შეცვალოს.

ინფორმაცია ქალების კვლევის შესახებ

არსებობს ნაკლები კვლევა ქალების ტვინის ცვლილებების შესახებ ორსულობის დროს, რადგან ისტორიულად ბიოსამედიცინო კვლევებში ქალები ნაკლებად იყვნენ წარმოდგენილი. თუმცა, გასულ წლებში ჩატარებული კვლევები გვიჩვენებს, რომ ორსულობის პერიოდში ქალის ტვინში რუხი ნივთიერების შემცირება და ჰორმონალური ცვლილებები წარმოიქმნება.

ფსიქოლოგიური გავლენები

მკითხველები შესაძლოა დაინტერესდნენ, თუ როგორ მოქმედებს ეს ცვლილებები დედის ქცევაზე. მღრღნელების მაგალითზე, მშვენიერი თავისებურება ჩანს, როცა დედები უფრო მგრძნობიარენი ხდებიან მათი ნაშიერის მიმართ. თუმცა, ადამიანის ფიზიოლოგია გაცილებით რთულია, ამიტომ ზუსტი პასუხები ჯერ კიდევ არ არსებობს.

ავტორები ამბობენ, რომ ორსულობის თანმდევი ნეირობიოლოგიური პროცესების შესახებ ბევრი რამ არ ვიცით, რისი მიზეზიც ისაა, რომ ბიოსამედიცინო კვლევებში ქალებს დიდი ყურადღება არასდროს ექცეოდა. რაც შეეხება ახალ კვლევას, მის ფარგლებში 38 წლის ქალი შეისწავლეს, რომელიც ხელოვნური განაყოფიერების გზით დაორსულდა. მას საერთო ჯამში ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსული სკანირება 26-ჯერ ჩაუტარდა. გამოსახულებების ანალიზმა აჩვენა, რომ ორსულობისას მისი ტვინის 80%-ში რუხი ნივთიერება დაახლოებით 4%-ით შემცირდა, მაგრამ ბოლოს ისევ ნორმას დაუბრუნდა.

თითქმის ასეთივე ცვლილებები მიმდინარეობს სქესობრივი მომწიფების დროსაც. უცნობია, ზემოქმედებს თუ არა ეს ქალის ქცევაზე, რისი დადგენაც ცხოველთა მაგალითზეც ძნელია, რადგან აქაც უფრო მეტად მამრები არიან გამოკვლეული. ამის მიუხედავად, მღრღნელებში მაკეობისას ესტროგენისა და პროგესტერონის მოზღვავებაა დაფიქსირებული, რაც ტვინის ჰიპოთალამუსს ისე ცვლის, რომ ნაშიერის სუნისა და ხმის მიმართ დედის მგრძნობელობას ზრდის. შესაძლოა, იგივე ხდებოდეს ადამიანებშიც, მაგრამ ჩვენი ფიზიოლოგია ბევრად რთულია.

დასკვნა

ორსულობის დროს ქალის ტვინი განიცდის მნიშვნელოვან ცვლილებებს, რამაც შეიძლება გააძლიეროს დედობრივი ინსტინქტები და გააუმჯობესოს კოგნიტური ფუნქცია  მიუხედავად იმისა, რომ უფრო მეტი კვლევა არის საჭირო ამ პროცესების უკეთესი გაგებისთვის, არსებული მონაცემები გვიჩვენებს, რომ ორსულობა არა მხოლოდ სხეულზე, არამედ ტვინზე და ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაზე დადებით გავლენას ახდენს.

2024 წლის 5 და 6 ოქტომბერს ჩატარდა საქართველოს კარდიოლოგთა საზოგადოების რიგით მე-8 კონგრესი. იგი მიეძღვნება მსოფლიო გულის დღეს

2024 წლის 5 და 6 ოქტომბერს ჩატარდა საქართველოს კარდიოლოგთა საზოგადოების რიგით მე-8 კონგრესი.
#post_seo_title

2024 წლის 5 და 6 ოქტომბერს ჩატარდა საქართველოს კარდიოლოგთა საზოგადოების რიგით მე-8 კონგრესი. იგი მიეძღვნება მსოფლიო გულის დღეს.

კონგრესის ფარგლებში განხილულ იქნა კარდიოვასკულური დაავადებების მართვის თანამედროვე მიდგომები, ასევე განხილულ იქნა 2024 წელს გამოცემული 4 ახალი გაიდლაინი.
კონგრესის პირველ დღეს ჩატარდა “მწვავე კორონარული სინდრომის მართვის გამოწვევების|” სესია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ჩვენი კლინიკის კლინიკური და ინტერვენციული კარდიოლოგიის და თერაპიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, მედიცინის დოქტორი კახა ნადარაია.
სესიაზე კახა ნადარაიამ წარმოადგინა „მწვავე კორონარული სინდრომის ანტითრომბული თერაპიის ძირითადი და ალტერნატიული სტრატეგიების“ მიმოხილვა. სესიის ბოლოს გაიმართა ხანგრძლივი და საინტერესო დისკუსია.
კონგრესის მეორე დღეს 6 ოქტომბერს „დისლიპიდემიის“ სესიაზე ჩვენი კლინიკიდან კახა ნადარაიას მიერ წარმოდგენილ იქნა მეორე მოხსენება: „როდის დავიწყოთ კომბინირებული ლიპიდ-დამაქვეითებული თერაპია მწვავე და ქრონიკული კორონარული სინდრომის მიმდინარეობისას“, სესიამ გამოიწვია დიდი ინტერესი და მასში უცხოეთიდან ჩართულები იყვნენ წამყვანი კარდიოლოგები.
კონგრესს ესწრებოდნენ როგორც ქვეყნის წამყვანი კარდიოლოგები, კარდიოქირურგები და არითმოლოგები, ასევე ახალგაზრდა ექიმები და რეზიდენტები. მასში აქტიურ მონაწილეობას იღებდნენ ჩვენი კლინიკის კარდიოლოგები.
კონგრესის ფარგლებში ჩატარდა ასევე ვორქშოფები და ტრენინგები.
შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
კითხვა 1 / 1
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
Verified by MonsterInsights