ფილტვის კიბოს შემთხვევათა დაახლოებით 90% თამბაქოს მოხმარებას უკავშირდება. დაავადების რისკი იზრდება ყოველდღიურად მოწეული სიგარეტის რაოდენობისა და წლების მიხედვით. მეცნიერთა აზრით, ჩასუნთქული სიგარეტის კვამლი, რომელიც შეიცავს კანცეროგენებს, აზიანებს ბრონქისა და ფილტვის ამომფენ უჯრედებს და იწყება ფილტვის ქსოვილის გადაგვარება.
თავდაპირველად, შესაძლოა ორგანიზმი ახერხებდეს დაზიანებული ქსოვილების აღდგენას, თუმცა, დროთა განმავლობაში და სიგარეტის ხანგრძლივი მოხმარებისას, მატულობს ფილტვის უჯრედების დაზიანების შეუქცევადი პროცესის ალბათობა სიმსივნური უჯრედის ჩამოყალიბებით.
ფილტვის კიბოს განვითარების სხვა რისკ-ფაქტორებია:
ასაკთან ერთად ფილტვის კიბოს განვითარების ალბათობაც იზრდება. ფილტვის კიბოს მქონე 3-დან 2 პაციენტი 65 წელზე მეტი ასაკისაა.
არსებობს ფილტვის კიბოს ორი ძირითადი ტიპი:
ამ ტიპებს ახასიათებს სხვადასხვაგვარი ზრდა და, შესაბამისად, მკურნალობაც განსხვავებულია. უფრო მეტად გავრცელებულია ფილტვის არაწვრილუჯრედოვანი კიბო.
ფილტვის კიბო ადრეულ სტადიაზე თითქმის სიმპტომების გარეშეა. კლინიკურად საყურადღებო ჩივილები ვლინდება უკვე დაავადების გვიან სტადიაზე. ფილტვის კიბო პირველადი კერიდან შესაძლოა გავრცელდეს პლევრაზე, ლიმფურ კვანძებსა და სხვა ორგანოებში, მაგალითად: მეორე ფილტვში, თავის ტვინში. სიმსივნის სხვა ორგანოებში გავრცელებით სახეზეა ფილტვის მეტასტაზირებული ფორმა.
ექიმთან ვიზიტი უნდა დაიგეგმოს ნებისმიერი შემაწუხებელი ან ქრონიკული ჩივილის დროს.
ფილტვის კიბოს ყველაზე ხშირი სიმპტომებია:
არ არსებობს ფილტვის კიბოსაგან გარანტირებულად დაცვა, თუმცა შესაძლოა რისკის შემცირება: თამბაქოს მოხმარებას -კატეგორიული უარი!
ჩაიტარეთ ფილტვის კიბოს სკრინინგი, თუ გაქვთ დაავადების განვითარების მაღალი რისკი. ასეთია:
კლინიკა “კონსილიუმ მედულაში” შესაძლებელია ფილტვის კიბოს სკრინინგის ჩატარება. ფილტვის კიბოს სკრინინგით დაავადების ადრეულ სტადიაზე (სიმპტომების გამოვლინებამდე) დადგენა შესაძლებლობას იძლევა ჩატარდეს ქირურგიული ოპერაცია, რაც პოტენციურად განმკურნავია.
ფილტვის კიბოს სკრინინგში ერთადერთი რეკომენდებული გამოკვლევა დაბალდოზირებული კომპიუტერული ტომოგრაფიაა. აღნიშნული კვლევის დროს პაციენტი წევს მაგიდაზე და მოწყობილობა იყენებს გამოსხივების დაბალ დოზას ფილტვების გამოსახულების მისაღებად.
ფილტვის კიბოს დიაგნოსტიკური კვლევებია:
სადიაგნოსტიკო პროცედურებში, ასევე, შედის:
ფილტვის კიბოს მკურნალობის სახეებია:
Პრაქტიკაში ხშირად ხდება მათი კომბინაციის გამოყენება.
ფილტვის კიბოს დიაგნოზისა და სტადიის დადგენის შემდეგ კლინიკური ონკოლოგის მიერ მოწვეული კონსილიუმი (ქირურგი, რადიოლოგი, მორფოლოგი და, საჭიროების შემთხვევაში, სხვა სპეციალისტიც) განიხილავს კონკრეტულ შემთხვევას და მულტიდისციპლინური მიდგომით დაიგეგმება მკურნალობა.
ფილტვის კიბოს მკურნალობა განსხვავდება სიმსივნის ტიპისა და გავრცელების მიხედვით. ფილტვის არაწვრილუჯრედული ფორმის მკურნალობა ძირითადად მოიცავს ოპერაციულ ჩარევას, ქიმიო და იმუნურ თერაპიას, სხივურ თერაპიას ან ტარგეტულ მკურნალობას. ასევე, შესაძლებელია ამ მეთოდების კომბინაციაში გამოყენებაც. რაც შეეხება ფილტვის წვრილუჯრედოვან ფორმას, მის სამკურნალოდ უპირატესად გამოიყენება ქიმიო, იმუნო და სხივური მკურნალობა.
კლინიკა “კონსილიუმ მედულაში” სიმსივნის მკურნალობის ტაქტიკის შერჩევაში მონაწილეობს მულტიდისციპლინური გუნდი, რომელშიც შედიან:
მულტიდისციპლინური გუნდის ერთობლივი მუშაობა აუცილებელია მეტად ინდივიდუალიზირებული მკურნალობის შერჩევისათვის, ასევე, გვერდითი მოვლენების უკეთ მართვისა და მკურნალობის კომბინაციისათვის. მკურნალობის ტაქტიკის განსაზღვრაში მნიშვნელობა ენიჭება პაციენტის ზოგად მდგომარეობას, სიმსივნის გავრცელებასა და მის ტიპს.
ზოგ შემთხვევაში შესაძლოა პაციენტმა უარი თქვას მკურნალობაზე. მაგალითად, თუ ფიქრობს, რომ გვერდითი მოვლენები აჭარბებს მკურნალობის ეფექტურობას. ასეთ შემთხვევაში მკურნალმა ექიმმა შეიძლება დანიშნოს დამხმარე მედიკამენტები და სიმპტომური მკურნალობა.
შესავალი
სიბრძნის კბილები არის რიგით მესამე მოლარეები, რომლებიც 18-25 წლის ასაკში ამოიჭრება. მათ უწოდებენ “სიბრძნის” კბილებს, რადგან ისინი ადამიანის ცხოვრების იმ მომენტში ამოდის, როცა ადამიანი ბავშვობიდან მოწიფულობაში გადადის. თუმცა, ბევრი ადამიანი განიცდის სიბრძნის კბილებთან დაკავშირებულ პრობლემებს, რადგან ეს კბილები ხშირად არასწორად ამოდის ან იწვევს გართულებებს.
რა არის სიბრძნის კბილები?
სიბრძნის კბილები ესაა მოლარეები, რომლებიც მხოლოდ ზრდასრულ ასაკში ამოდის. ისინი ბუნებრივად დაკავშირებულია ფსიქიკასთან, მაგრამ თანამედროვე მეცნიერება სიბრძნის კბილებს ატავიზმად მოიხსენიებს, რადგან ისინი თანამედროვე ადამიანის ორგანიზმში ნაკლებად საჭირო და ხშირად პრობლემურია.
სიბრძნის კბილების ატავიზმი
უფრო რბილი საკვების გამოყენების გამო (შედარებით ჩვენს წინაპრებთან, რომლებსაც შეეძლოთ პრაქტიკულად უმი ხორცის ჭამა) ჩვენი ყბის ზომა დაახლოებით 12 მმ-ით შემცირდა. ყბის ზომის შემცირება 12 მმ-ით იწვევს კბილების არასწორ მდებარეობას.
სტატისტიკა
ზრდასრული ადამიანების 92%-ს ამოჭრილი აქვს ყველა, ოთხივე სიბრძნის კბილი. აქედან 78%-ში გვხვდება სიბრძნის კბილების გართულებები, როგორიცაა შეშუპება, ტკივილი და მეზობელ კბილებზე ზეწოლა. მხოლოდ 9%-ში არ ყალიბდება სიბრძნის კბილები, ხოლო 6 კბილი ძალიან იშვიათად ამოიჭრება.
სიბრძნის კბილების არასწორი მდებარეობის მიზეზები
გართულებები და პრობლემები
სიმპტომები:
სიბრძნის კბილებთან დაკავშირებული პრობლემები და მკურნალობა
სიბრძნის კბილების არასწორი ადგილმდებარეობის ან არასასიამოვნო სიმპტომების დროს აუცილებელია მიმართოთ სტომატოლოგს. სწორად მკურნალობა და სიბრძნის კბილების მოცილება კარგია ჯანმრთელობისთვის და თავიდან აგაცილებთ გართულებებს.
დასკვნა
სიბრძნის კბილების არასწორი ადგილმდებარეობისა და გართულებების დროს აუცილებელია დროული მკურნალობა. შესაბამისად, სტომატოლოგთან კონსულტაცია და ზედმიწევნითი ჰიგიენა არის ამ კბილების სწორად მოვლის მთავარი კომპონენტები.
სიბრძნის კბილები რიგით მესამე დიდი ძირითადი კბილებია, რომლებიც 18-25 წლის ასაკში ამიჭრება
სიბრძნის კბილის არასწორი მდებარეობის მიზეზებია:
➡ სარძევე წინამორბედის არარსებობა, რომელიც ადგილს მოუმზადებდა სიბრძნის კბილს;
➡ სიბრძნის კბილებს ცალი მხრიდან არ აქვთ მეზობელი კბილი, რომელიც ხელს შეუშლიდა მის გადაადგილებას დისტალური მიმართულებით;
➡ ამოჭრა იწყება ისეთ პერიოდში, როდესაც ყბის ძვლოვანი ქსოვილი მთლიანად ჩამოყალიბებულია, რაც ართულებს კბილის ნორმალურ ზრდას
სიბრძნის კბილის არასწორი მდებარეობა იწვევს პერიკორონარიტს – სიბრძნის კბილის ირგვლივმდებარე ქსოვილების ანთებას.
პერიკორონარიტის ძირითადი სიმპტომებია:
ქსოვილების შეშუპება სიბრძნის კბილის ირგვლივ;
ძლიერი ტკივილი;
ჩირქოვანი ანთება;
პირიდან ცუდი სუნი.
სიბრძნის კბილისა და მეზობელი კბილის კარიესი
“თბილისის მე-13 ფილიალის 1601 ბრიგადამ გამოძახება მიიღო, თბილისის ერთ-ერთ თავშესაფარში გადაუდებელ დახმარებას ითხოვდნენ.
ადგილზე უსწრაფესად მისულ სასწრაფო დახმარების ბრიგადას 70 წლამდე ქალბატონი უგონო მდგომარეობაში დახვდა. მომვლელის გადმოცემით, ქალბატონს საკვებს აწვდიდა რა დროსაც დაეწყო ხველა, დაკარგა გონება და დახმარება ვერ მოახერხეს.
პაციენტი იყო ციანოზური, გუგები მიდრირებუილი, სუნთქვა შეწყვეტილი.
ექიმმა ნინო ზერეკიძემ პაციენტი მომენტალურად იატაკზე გადმოიყვანა და დაიწყო გფრ, პარალელურ რეჟიმში უმცროსი ექიმი ახორციელებდა მონიტორზე აყვანას გულის რითმის დასაფიქსირებლად.
პირველივე ციკლის შემდეგ პირის ღრუ კუჭის შიგთავსით გაივსო, მაშინვე განხორციელდა სანაცია და სუნთქვა აღდგა. ეკგ-ზე ეჭვი იქნა მიტანილი მიოკარდიუმის იშემიაზე. პაციენტი სასწრაფო დახმარების ბრიგადამ სპონტანური სუნთქვით და აღდგენილი გულისცემით თბილისის ერთ-ერთ კლინიკაში შეიყვანა.
აღსანიშნავია ის ამბავიც, რომ ამჟამად პაციენტი კლინიკიდან გაწერილია და თავს კარგად გრძნობს.
გვეამაყება: ექიმი – ნინო ზერეკიძე, უმცროსი ექიმი – გურამ კაპანაძე, მძღოლი – ივანე გეჯაძე” – წერს გვერდი “შენი სიცოცხლის გადასარჩენად”, – წერს გვერდი “შენი სიცოცხლის გადასარჩენად”.
ბავშვების სისხლში ტყვიის შემცველობის დადგენა მოხდა ქვეყნის მასშტაბით წარმომადგენლობითი, მრავალინდიკატორული კლასტერული კვლევის (MICS) ფარგლებში, რომელიც შინამეურნეობების ყველაზე დიდი კვლევაა მსოფლიოში
ფიზიკური აქტივობა არის ჩვენი სხეულის ნებისმიერი მოძრაობა კუნთებით, რომელიც მოითხოვს ენერგიის ხარჯვას. რეგულარული კი ნიშნავს, როდესაც ამ მოძრაობებს თანაბრად და სისტემატურად ვასრულებთ.
ფიზიკური აქტივობის დასახასიათებლად გამოიყენება ინტენსიურობა და მისი დონეები.
ინტენსიურობა ეს არის ფიზიკური აქტივობის საზომი ერთეული და გვიჩვენებს თუ რამდენად დაძაბული მუშაობს ადამიანი, განსაზღვრული სახის აქტივობის შესრულების დროს[i], (ან ეს არის ენერგიის რაოდენობა, რომელსაც იყენებს ორგანიზმი მოძრაობის დაწყების მომენტიდან[ii]). დაძაბულობის მიხედვით კი ასხვავებენ: დაბალინტენსიურ, საშუალო ინტენსიურ და მაღალინტენსიურ ფიზიკურ აქტივობას.
დაბალინტენსიური ფიზიკური აქტივობის დროს, ხვდებით ალბათ, ისე არ დავიღლებით რომ გულის ცემა და პულსი აგვიჩქარდეს, არც კუნთები დაგვეძაბება და გაგვივარჯიშდება. ამიტომ, დამეთანხმებით ასეთი ფიზიკური აქტივობისთვის დროის დაკარგვა არ ღირს.
თუ გნებავთ, რომ ფიზიკური აქტივობით სერიოზულად დაკავდეთ, გაეცანით ინტენსივობის დონეებს და თქვენი ასაკისათვის განსაზღვრულ ნორმებს:
ზაფხული საუკეთესო დროა სუფთა ჰაერზე, ნებისმიერ ამინდში, დროის დიდი ნაწილი გაატაროთ რეგულარული ფიზიკური აქტივობით და აინაზღაუროთ მთელი წლის დანაკლისი, რასაც სკოლაში სწავლის გამო ვერ ახერხებდით.
თუ ზაფხული ძალიან ცხელი აღმოჩნდა ფიზიკური აქტივობა უნდა განახორციელოთ დღის შედარებით გრილ ნაწილში: დილით ადრე ან საღამოს. შუადღის სიცხეში, სახლში დარჩით და წიგნი წაიკითხეთ: გონებასაც ხომ უნდა „გავარჯიშება“ ზაფხულში?!ჯანმრთელობის ხელშეწყობის სამმართველო
ზოგადი მიმოხილვა: გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში, ავადობა განსაკუთრებით მაღალია ტროპიკული და სუბტრიპიკული კლიმატის ქვეყნებში და ასევე, დაბალი სანიტარიული კულტურის მქონე მოსახლეობის ჯგუფებსა და დასახლებულ ადგილებში. ამებიაზის გამომწვევი პარაზიტი 1873 წელს აღმოაჩინა ქ. პეტერბურგში ფ. ა. ლეშმა. მანვე ექსპერიმენტებით დააგინა საუკეთესო ბიოლოგიური მოდელი (ძაღლი). მსოფლიოში ათი ყველაზე გავრცელებული ინფექციებიდან ერთ-ერთი ამებიაზი. ბავშვთა კონტინგენტში ავადობა მაღალია. მსოფლიოში ყოველწლიურად რამდენიმე მილიონი დაავადებული აღირიცხება. საქართველოში ბოლო წლებში გვხვდება დაავადებისმხოლოდ ერთეული შემთხვევები.
გამომწვევი: დაავადების გამომწვევი ჰისტოლიტიკური ენტამება (Entamoeba histolytica)წარმოადგენს ცხოველური წარმოშობის ერთუჯრედიანი პარაზიტს, პროტოზოათა ტიპიდან, სარკოდინათა კლასიდან, ამებათა ოჯახიდან. არსებობს სამი ფორმით:
ამების ქსოვილოვანი ფორმა გვხვდება დაავადებულის ქსოვილებში და განავალში. გააჩნია ძლიერად გამოხატული ინვაზიური თვისებები. სანათუროვანი ფორმა ბინადრობს ნაწლავის სანათურში. რეკონვალესცენციის, ქრონიკული ამებიაზით დაავადების პერიოდში და ცისტების მტარებლებში გვხვდება განავალში.
მიზეზები/ძირითადი რისკის ფაქტორები: ამაბიაზის გადაცემის ფაქტორებიდან აღსანიშნავია ადამიანის ფეკალური მასით და/ან საკანალიზაციო სითხეებით დაბინძურებული სამეურნეო ან სასმელი წყალი.
რეზერვუარი: ინფექციის ძირითადი წყაროა ცისტების გამომყოფი ადამიანი. ცისტა ამების უმოძრაო, გარსით დაფარული ფორმაა. ცისტების გადაცემა ხდება დაბინძურებული მწვანილით, ხილით, საკვები პროდუქტებით, რომლებიც ფეკალური მასებითა და საკანალიზაციო სითხეებით დაბინძურებული წყლით ირწყვება და/ან ირეცხება, ჭუჭყიანი ხელებით, საოჯახო ნივთებით, ცისტებმატარებელთან კონტაქტით, ზაფხულში კი – ბუზის მეშვეობით.
გადაცემის გზები: ფეკალურ-ორალური და საყოფაცხოვრებო კონტაქტურია. პირველხარისხოვანი მნიშვნელობა ენიჭება ადამიანის ფეკალური მასით დაბინძურებულ სასმელ და სამეურნეო წყალს, ცისტების გადაცემა ხდებ აგრეთვე დაბინძურებული მწვანილითა და ხილით, საკვები პროდუქტებით, ჭუჭყიანი ხელებით, საოჯახო ნივთებით, ცისტებმტარებელთან კონტაქტით, ზაფხულში ბუზების მეშვეობით.
ინკუბაციური პერიოდი: გრძელდება რამდენიმე დღიდან რამდენიმე თვემდე ან წლობით. ცისტები მოხვდებიან რა საჭმლის მომნელებელ ტრაქტში, გარდაიქმნებიან სანათუროვან ფორმებად. ამ უკანასკნელს გააჩნია აქტიური მოძრაობის უნარი და გამოყოფს პროტეოლიზურ ფერმენტებს, რომლებიც იწვევენ მსხვილი ნაწლავის კედელის ქსოვილთა გალღობასა და ლიზისს ღრმა წყლულების წარმოქმნით. მსხვილი ნაწლავის კედლის ლორწოვანში და ლორწქვეშა შრეში მოხვედრის შემდეგ, სანათუროვანი ფორმა, მნიშვნელოვნად იზრდება და გარდაიქმნება ქსოვილოვან ფორმად. ამების ქსოვილოვანი ფორმა იწვევს უკვე არსებული წყლულების ზომაში ზრდას, გამოყოფს ჰისტოლიტურ ნივთიერებას და ხელს უწყობს ახალი წყლულების წარმოქმნას. ზიანდება უპირატესად მსხვილი ნაწლავის აღმავალი ნაწილი, აგრეთვე სიგმური და სწორი ნაწლავი. ამების ქსოვილოვანი ფორმის პარაზიტობა ნაწლავის კედელში ხელს უწყობს ამებიაზის ხანგრძლივი მიმდინარეობის შენარჩუნებას; შესაძლებელია პროცესის ქრონიზაცია პერიოდული გამწვავებებით, აგრეთვე ამებების სხვა ორგანოებში (უპირატესად ღვიძლში) ჰემატოგენური გავრცელება ამ ორგანოებში აბსცესების წარმოქმნით. დაავადების კეთისაიმედოდ მიმდინარეობისას, ასევე წარმატებული თერაპიის შედეგად, ქსოვილოვანი ფორმები გარდაიქმნება სანათუროვან ფორმებად. ავადმყოფის მდგომარეობის გაუმჯობესებას თან სდევს მსხვილი ნაწლავის დისტალურ ნაწილებში სანათუროვანი ფორმის გარდაქმნა ცისტებად.
დაავადება იწყება უმადობით, სისუსტით, დაღლილობის შეგრძნებით, მუცლის ტკივილით. შემდეგ ვითარდება ფაღარათი. პირველ დღეებში კუჭის მოქმედების სიხშირე დღე-ღამეში ექვსს აღწევს, განავალი თხელია, ლორწოვანი, ტკივილი კი ლოკალიზებულია ბრმა ნაწლავის არეში; დროთა განმავლობაში მდგომარეობა კიდევ უფრო მძიმდება. განავალში ამ დროს ჩნდება სისხლი. მსუბუქ შემთხვევაში, ავადმყოფის მდგომარეობა უმჯობესდება სამ კვირაში, მაგრამ, თუ ავადმყოფი სხვადასხვა ფაქტორის, მაგალითად, არასწორი კვების, გაციების, ავიტამინოზის გავლენით ცისტების მატარებელი დარჩა, პერიოდულად ეწყება ამებიაზის გამწვავება, რაც წლების განმავლობაში, დროდადრო ვლინდება. ამას კი ნაწლავური და ნაწლავგარე სხვადასხვა სიმძიმის გართულებები მოსდევს. ნაწლავური გართულებებიდან აღსანიშნავია ღრმა წყლულით ნაწლავის კედლის გახვრეტა, რასაც პერიტონიტის განვითარება მოსდევს.
ამებიაზის დიაგნოზი ძირითადად ლაბორატორიულ კვლევებს (განავლის ანალიზს) ემყარება. მნიშვნელოვანი სადიაგნოსტიკო მეთოდია რენტგენომანოსკოპია, რომლის მეშვეობითაც ათვალიერებენ სწორ და სიგმოიდურ ნაწლავს და იღებენ გამოსაკვლევ მასალას უშუალოდ ნაწლავის კედლიდან და წყლულიდან. დიდი სადიაგნოსტიკო მნიშვნელობა აქვს ჩივილებს.
გადამდებლობის პერიოდი: ამებიაზის მწვავე პერიოდში ცისტები არ გამოიყოფა და ავადმყოფი ეპიდემიოლოგიურად საშიში არ არის, მაგრამ, არასრულფასოვნად ნამკურნალები ადამიანი ცისტების მტარებლად ითვლება და ის წლების განმავლობაში, განავალთან ერთად გამოყოფს დიდი რაოდენობით ცისტებს.
მიმღებლობა: პრაქტიკულად საყოველთაო.
კონტროლის ღონისძიებები:
a) პრევენციული ღონისძიებები
განათლება პირადი ჰიგიენის, განსაკუთრებით ფეკალური გამონაყოფების სანიტარულად უსაფრთხო განადგურების შესახებ;
ხელის დაბანის საჭიროება დეფეკაციის შემდგომ, საკვების მომზადებამდე და ჭამამდე;
ინფორმაციის გავრცელება რისკების – მ.შ. გაურეცხავი ან თერმულად დაუმუშავებელი ხილისა და ბოსტნეულის საკვებად მოხმარების შესახებ; უსაფრთხო სასმელი წყლით უზრუნველყოფა – სასმელი წყლის ხარისხზე ეჭვის შემთხვევაში – მხოლოდ ანადუღარი წყლის გამოყენება. წყლის დუღილი უნდა გაგრძელდე მინიმუმ 1 წუთი, ხოლო მაღალმთიან წერტილებში – 10 წთ.
საზოგადოებრივი მოხმარების წყალმომარაგების სისტემების მაქსიმალური დაცვა ფეკალიებით დაბინძურებისგან;
მტარებლების მკურნალობა და მათი გაფრთხილება ხელის დაბანის საჭიროებაზე დეფეკაციის შემდგომ – მათი რეინფექციისა და მჭიდრო კონტაქტების ინფიცირების შეზღუდვის მიზნით;
მაღალი რისკის ჯგუფების განსწავლა ისეთი სექსუალური პრაქტიკისგან თავის შეკავების შესახებ, რომელიც ჩართულია ფეკალურ-ორალური გადაცემის მექანიზმში;
სანიტარულ მდგომარეობაზე პასუხისმგებელმა პერსონალმა ზედამხედველობა უნდა გაუწიოს საკვების მომზადებაში, გაცემასა და შენახვაში ჩართულთა ქცევის პრაქტიკას.
უმად გამოყენაბადი ხილისა და ბოსტნეულის დეზინფეციის ეფექტურობა არაა დადასტურებული მნიშვნელობის მქონე Entamoeba histolytica-ს გადაცემის პრევენციაში. სანდო ხარისხის წყალში გარეცხილი ხილი და ბოსტნეული შენახულ უნდა იყოს მშრალად. ცისტების გაუვნებლობა შეიძლება მოხდეს დესიკაციით 500 C-ზე ან დასხივებით. ქიმიაპროფილაქტიკა არაა მოწოდებული.
b) პაციენტის და კონტაქტების კონტროლი
აცნობეთ შემთხვევის/ების შესახებ საზოგადებრივი ჯანმრთელობის სამსახურებს.
უზრუნველყავით: დაავადებულის დისტანცირება კვების ბლოკში შესასრულებელი სამუშაოებიდან სრულ განკურნებამდე; განახორციელთ ფეკალური გამონაყოფების სანიტარული გაუვნებლობა;
ინფექციის წყაროს გამოვლენისა და კონტაქტების კვლევის მიზნით რეკომენდებულია ახლო კონტაქტების განავლის მიკროსკოპული კვლევა;
დაავადებულს უტარდება სპეციფიკური მკურნალობა.
c) ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებები
დაავადებულების ეპიდკვლევით უნდა დადგინდეს ინფექციის წყარო და გადაცემის გზა. შესაბამისად გაატარეთ ადექვატური ღონისძიებები გადაცემის ცნობილი გზებით (როგორიცაა წყალი და საკვები) შემდგომი გავრცელების აღკვეთის მიზნით.
d) ბუნებრივი მოვლენების ზეგავლენა
ბუნებრივი კატაკლიზმების დროს(წყალდიდობა, ღვარცოფი, მიწისძვრა..) რა დროსაც სანიტარული ნორმების დაცვა უმეტეს შემთხვევაში ვერ ხერხდება, შესაძლებელია მოხდეს საკანალიზაციო ქსელისა და წყალგაყვანილობის მილების დაზიანება, რის შედეგადაც სავარაუდოა ფეკალური მასების შერევა სასმელ წყალში.
e) საერთაშორისო ღონისძიებები
არ შეესაბამება.
ბავშვთა ნევროლოგი, პროფესორი ნანა ტატიშვილი 18 თვემდე ბავშვებში აუტიზმის ამოსაცნობ სამ ნიშანს ასახელებს.
„ყველაზე მნიშვნელოვანი სამი ნიშანი არსებობს, რომელზეც ყურადღება აუცილებლად უნდა გამახვილდეს. პირველი, როცა ბავშვი თავის სახელზე არ იხედება, 10 დაძახებიდან 6-7-ჯერ მაინც უნდა ჰქონდეს რეაქცია, მეორე – საჩვენებელ თითს არ იყენებს მისათითებლად და მესამე, როცა ჩვენს მითითებულზე არ ატრიალებს თავს და არ უყურებს ნივთს:
თუ ეს სამი ნიშანი შეამჩნიეთ 18 თვემდე ბავშვს, აუცილებლად მიაკითხეთ ექიმს. არ დაეთანხმოთ იმ მოსაზრებას, რომ არა უშავს, თავისით გამოსწორდება, არ გამოსწორდება თავისით. აჟიოტაჟის ატეხვა სჯობს, ვიდრე ის, რომ რაიმე გამოგვეპაროს,” – აღნიშნა ნანა ტატიშვილმა საქართველოს პირველი არხის გადაცემაში „პირადი ექიმი – მარი მალაზონია“.
ოსტეოპოროზის შედეგად წელიწადში დაახლოებით 2 მილიონი მოტეხილობა ვითარდება აშშ-ში. დროული დიაგნოსტიკით და შესაბამისი მკურნალობით შესაძლებელია თავიდან ავიცილოთ მოტეხილობების 50%.
ორმაგენერგეტიკული რენტგენული აბსორბციომეტრია (DXA) გახლავთ ოსტეოპოროზის დიაგნოსტიკის ოქროს სტანდარტი, რომლის საშუალებითაც შეგვიძლია გავნსაზღვროთ ძვლის მინერალიზაციის ხარისხი ხერხემლის მალებში, ბარძაყის ყელსა და წინა მხარში, რაც საშუალებას იძლევა ადრეულ ეტაპზე გამოვავლინოთ ძვლის სიმკვრივის დაქვეითება და თავიდან ავიცილოთ მოტეხილობა. დექსა დენსიტომერტიით ასევე ხდება ოსტეოპოროზის საწინააღმდეგო მკურნალობის მონიტორინგი.
როდის არის რეკომენდირებული დენსიტომეტრიული კვლევა?
დენსინომეტრიული კვლევა რეკომენდირებულია იმ შემთხვევაში თუ ძვლის დაავადების განვითარების, ისეთი, როგორიცაა ოსტეოპოროზი, რისკი მაღალია.
რისკის ფაქტორებია:
მოტეხილობა, გამოწვეული მცირე დაცემით ან დაზიანებით;
ქალებში, პოსტ-მენოპაუზის პერიოდი;
მოტეხილობები ანამნეზში ან ოსტეოპოროზული მოტეხილობის ოჯახური ისტორია;
კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაავადებები: მალაბსორბცია, ცელიაკია, ნაწლავის ანთებითი დაავადებები, პანკრეასის დაავადებები, ქირურგიული ჩარევები (მათ შორის ბარიატრიული ქირურგია);
ისეთი მედიკამენტების ხანგრძლივად მიღება როგორიცაა: გლუკოკორტიკოსტეროიდები (პრედნიზოლონი, დექსამეტაზონი); ანტიკოაგულანტები (ჰეპარინი); თირეოიდული ჰორმონები; ანტიკონვულსანტებით ხანგრძლივი დროის განმავლობაში თერაპია;
ენდოკირნული სისტემის დაავადებები: შაქრიანი დიაბეტი, თირეოტოქსიკოზი, პირველადი ჰიპერპარათირეოიდიზმი;
რევმატოიდული დაავადებები: რევმატოიდული ართრიტი, სისტემური წითელი მგლურა;
კვებითი დარღვევები: კალციუმის, D ვიტამინისა და ცილის შემცველი საკვების არასაკმარისი მოხმარება;
ნიკოტინის, ალკოჰოლისა და ყავის ჭარბი მოხმარება;
ნაკლები ფიზიკური აქტივობა
დამატებითი ინფორმაციისთვის დაგვიკავშირდით 2 232 232
სამედიცინო ცენტრი ინოვა მის: ზ. ანჯაფარიძის II შეს. #6.(ყოფილი სანდრო ეულის ქუჩა)
© SheniEkimi.ge
