საქართველოს ლაბორატორიული მედიცინის ასოციაციის ორგანიზებით, თბილისში მეექვსე საერთაშორისო კონფერენცია ტარდება.
კონფერენციაზე სამედიცინო ლაბორატორიებში ხარისხის მართვისა და უზრუნველყოფის სისტემის დეტალებს განიხილავენ.
„პროგრამა ჩვეულებრივ ფორმატში გაგრძელდება და მისი შეჩერების შესახებ ინფორმაციის გავრცელება საფუძველს მოკლებულია“ – მიხეილ სარჯველაძე
ჯანდაცვის მინისტრი C ჰეპატიტის სახელმწიფო პროგრამის შეწყვეტასთან დაკავშირებით გავრცელებულ ინფორმაციას გამოეხმაურა – მიხეილ სარჯველაძის განცხადებით, პროგრამა ჩვეულებრივ ფორმატში გაგრძელდება და მისი შეჩერების შესახებ ინფორმაციის გავრცელება საფუძველს მოკლებულია.
„უკანასკნელი რამდენიმე დღის განმავლობაში, სოციალური ქსელების მეშვეობით, ვრცელდება ინფორმაცია, რომელიც ერთმნიშვნელოვნად მოკლებულია ყოველგვარ რეალობასა და საფუძველს. როგორც ჩანს, ის მიზნად ისახავს გარკვეული შიშებისა და პანიკის დათესვას, საზოგადოებაში, მიმდინარე, ჯანდაცვის პროგრამებთან დაკავშირებით.
მათ შორის, მინდა, განსაკუთრებით გამოვყო გავრცელებული ინფორმაცია, თითქოს, C ჰეპატიტის სახელმწიფო პროგრამა შეიძლება, შეწყდეს. ასეთი განცხადებების გავრცელების, ან შიშის არავითარი მიზეზი, ობიექტურად, არავის გააჩნია. ეს პროგრამა გრძელდება, გრძელდება ზუსტად იმავე ფორმატითა და შინაარსით, როგორც ამ დრომდე იყო. გაუმჯობესება და განვითარება თუ ექნება, თორემ, შემცირებით, ან რაიმეს გამოკლებით, არაფერი იგეგმება.
აქედან გამომდინარე, მინდა, საზოგადოება იყოს მშვიდად და არ აყვეს ასეთი ტიპის ინფორმაციებს, რომლებიც, როგორც ჩანს, ემსახურება ერთადერთ მზიანს – ცრუ პანიკა გამოიწვიოს საზოგადოებაში“, – განაცხადა მიხეილ სარჯველაძემ.
ულტრაბგერითი საშუალების გამოყენება ფსორიაზული ართრიტის დროს: რა როლი აქვს მას?
ულტრაბგერითი საშუალების გამოყენება ფსორიაზული ართრიტის დროს: რა როლი აქვს მას?
ულტრაბგერითი საშუალებების გამოყენება ფსორიაზული ართრიტის დიაგნოსტიკაში, განსაკუთრებით იმ შემთხვევებში, რომლებიც არ არის აშკარა.
როგორია ფსორიაზული ართრიტის გავრცელება ფსორიაზის მქონე პაციენტებში?
ფსორიაზული ართრიტი (PsA) არის ართრიტის ფორმა, რომელიც გავლენას ახდენს ზოგიერთ ადამიანზე, ვისაც აქვს ფსორიაზი. PsA შეადგენს ადრეული ართრიტის კლინიკებში მიმართვის დაახლოებით 20%-ს და წარმოადგენს მნიშვნელოვან დიაგნოსტიკურ და მართვის გამოწვევას. საუბრობს Philip J. Mease, MD, Seattle Rheumatology Associates-ის დირექტორი და რევმატოლოგიური კვლევის დირექტორი Providence Swedish Medical Center-ში, სიეტლი, ვაშინგტონი.
კვლევაში მონაწილეობდა 40 სხვადასხვა დერმატოლოგიური კლინიკა ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაში ფსორიაზის სპეციალისტი დერმატოლოგებთან ერთად. დერმატოლოგებს სთხოვეს, ყველა სერიული ფსორიაზით დაავადებული მიეყვანათ კლინიკაში და შემდეგ გადაეგზავნათ რევმატოლოგთან. რევმატოლოგებმა ჩაატარეს ანამნეზი, ფიზიკური, ლაბორატორიული ტესტები და ზოგიერთ ცენტრში გამოსახულება. სიეტლის ცენტრში შესაძლებელი იყო ულტრაბგერითი და MRI სკანირება. ძირითადი კითხვა იყო ამ ინდივიდებიდან რამდენს ჰქონდა ფსორიაზული ართრიტი. პასუხი იყო დაახლოებით ათასი შესწავლილი პაციენტიდან, 30%-ს ჰქონდა ფსორიაზული ართრიტი დიაგნოზი. მაგრამ ძალიან მნიშვნელოვანი იყო ის, რომ ამ ჯგუფის 41%-მა არ იცოდა, რომ ჰქონდა ფსორიაზული ართრიტი კვლევაში ჩართვამდე. ფსორიაზით დაავადებული პაციენტების დაახლოებით 12%-ს აქვთ ფსორიაზული ართრიტი და არ იციან ეს.
კვლევის დროს დაისვა კითხვა, მოახდინა თუ არა გამოსახულებამ რეალური განსხვავება ფსორიაზული ართრიტის დიაგნოზში, და ჩვენ აღმოვაჩინეთ, რომ მას დიდი განსხვავება არ ჰქონდა. მან არ გამოავლინა პაციენტების მთელი თაიგული, რომელთან კლინიკური გამოვლინება არ ქონდათ. ამ კვლევაში, ისტორიისა და ფიზიკური მთლიანობა თითქმის ისეთივე კარგი იყო, როგორც ლაბორატორიისა და ვიზუალიზაციის დამატება ფსორიაზული ართრიტის დიაგნოსტიკის თვალსაზრისით.
არსებობს სხვა კვლევები ფსორიაზული ართრიტის გავრცელების შესახებ ფსორიაზით დაავადებულ პაციენტებში და მათ აქვთ მსგავსი რიცხვები; დაბალი დონე არის 20%, ხოლო მაღალი დონე არის 40%.
ფსორიაზული ართრიტის მქონე ადამიანების დაახლოებით 12%-მა არ იცის, რომ აქვს ის. რა მნიშვნელობა აქვს ფსორიაზული ართრიტის ადრეულ გამოვლენას?
შესაძლებელია, ავიცილოთ ზიანი. დუბლინში ჩატარდა ცნობილი კვლევა, სადაც მათ ადრეული ართრიტის კლინიკა ჰქონდათ და მათ შეძლეს პაციენტების ნახვა შედარებით ადრეული დაავადების დროს. კვლევაში, მათ შეისწავლეს ფსორიაზული ართრიტის მქონე პაციენტების მთლიანობა და დაადგინეს, რომ თუ ფსორიაზული ართრიტის დიაგნოზი სიმპტომების დაწყებიდან 6 თვეზე მეტი ხნის შემდეგ დაუსვეს. ამ ადამიანებს უფრო მეტი სტრუქტურული დაზიანება ჰქონდათ, აღენიშნებოდათ უარესი ფიზიკური ფუნქცია, მათ ჰქონდათ უფრო მეტი ალბათობა, გართულებოდათ მდგომარეობა, სახელწოდებით ართრიტი მუტილანსი, რომელიც არის სახსრების უაღრესად დესტრუქციული მდგომარეობა. ასე რომ, შედეგები უარესი იყო, თუ დიაგნოზის დაგვიანება იყო.
ჩატარდა კვლევა CorEvitas-ის რეესტრში აშშ-ში. შევძელით გვეჩვენებინა, რომ პაციენტებს, რომლებსაც დაგვიანებული დიაგნოზი ჰქონდათ, ნაკლებად შეეძლოთ მიაღწიონ დაავადების მინიმალურ აქტივობას (MDA). MDA არის კომპოზიტური საზომი, მასში შვიდი განსხვავებული ელემენტია. ჩვენ ჩვეულებრივ ვიწყებთ პაციენტის თერაპიას და ვიყენებთ MDA-ს, როგორც მკურნალობის სამიზნეს.
ჩვენ აღმოვაჩინეთ, რომ თუ პაციენტს ჰქონდა დაგვიანებული დიაგნოსტიკა, ისინი ნაკლებად ახერხებდნენ MDA-ის მდგომარეობას მკურნალობასთან ერთად. დაავადება უფრო განკურნებადია, თუ მას ადრეულ პერიოდში აღმოაჩენთ…
ულტრაბგერითი გამოსადეგია, რათა გამორიცხოს აქტიური ანთება, როგორც ტკივილის მიზეზი.
ენდომეტრიუმში ხდება განაყოფიერებული კვერცხუჯრედის იმპლანტაცია
ფიზიოლოგიურად #პლაცენტა იმპლანტირდება (ინერგება) #საშვილოსნოს ტანში, საშვილოსნოს ყელიდან 7-8 სმ-ით ზემოთ. გამოყოფენ პლაცენტის არასწორი მდებარეობის რამდენიმე ფორმას, რომელთა კლასიფიკაცია იმაზეა დამოკიდებული, რამდენადაა დაშორებული პლაცენტის ქვედა კიდე საშვილოსნოს ყელს.
საშვილოსნო ღრუ ორგანოა, რომელიც სამი შრისგან შედგება.შიგნითა შრე ლორწოვანია. მას #ენდომეტრიუმს უწოდებენ. სწორედ ენდომეტრიუმში ხდება განაყოფიერებული #კვერცხუჯრედის იმპლანტაცია.
შუა შრე შედგება კუნთოვანი ბოჭკოებისგან, რომლებსაც აქვს როგორც გრძივი, ისე განივი მიმართულება. კუნთოვანი შრის ასეთი წყობა განაპირობებს საშვილოსნოს კუმშვითი აქტივობის ეფექტურობას. მესამე, გარეთა შრე კი წარმოდგენილია შემაერთებელი ქსოვილით, რომელსაც #პერიტონეუმი ეწოდება. პერიტონეუმის ფურცლით ამოფენილია მთელი მუცლის ღრუ, ერთმანეთისგანაა გამიჯნული მეზობელი ორგანოები. ეს, ერთი მხრივ, უზრუნველყოფს ორგანოთა მთლიანობას, მეორე მხრივ კი იცავს მათ ინფექციისა თუ სხვა ზიანის ურთიერთგავრცელებისგან.
ამიტომ მნიშვნელოვანია მშობიარობის მესამე პერიოდში პლაცენტის სრული გამოძევება საშვილოსნოს ღრუდან. წილოვანი აგებულების გამო პლაცენტის ზედაპირი მჭიდროდ არ არის შეკრული, ანთებითი პროცესის შემთხვევაში მისი ნაწილი შესაძლოა ჩარჩეს ღრუში და ლოგინობის ხანის გართულები – სისხლდენა, ცხელება, სეფსისი და #ენდომეტრიტი გამოიწვიოს.
სწორად ნამართი ორსულობა ჯანმრთელი მომავალის საწინდარია
გინეკოლოგიურ ვიზიტზე ჩასაწერად დამიკავშირდით ნომერზე593719989
თავის ტვინის ტრავმული დაზიანების გრძელვადიანი შედეგები
თავის ტვინის ტრავმას, მსუბუქ შემთხვევებშიც კი, შეიძლება სერიოზული შედეგები მოყვეს. მან, ასევე, შეიძლება გაზარდოს ისეთი ნეიროდეგენერაციული დაავადებების განვითარების რისკი, როგორიცაა ალცჰაიმერის დაავადება, პარკინსონის დაავადება და ქრონიკული ტრავმული ენცეფალოპათია.
თავის ტვინის ტრავმის დაუყოვნებელი ეფექტები
- ტვინის შერყევის სიმპტომები, როგორიცაა თავის ტკივილი, თავბრუსხვევა,
დაბნეულობა, გულისრევა - ცნობიერების დაკარგვა
- თავის ქალას მოტეხილობები და ქალასშიდა სისხლდენა
- ტვინის დაზიანებული რეგიონის მიხედვით, კოგნიტური, მოტორული და სენსორული ფუნქციების დაქვეითება.
გრძელვადიანი შედეგები
თავის ტრავმული დაზიანების გრძელვადიანი შედეგები შეიძლება დაკავშირებული იყოს ხანგრძლივ უნარშეზღუდულობასთან, კოგნიტურ/ემოციურ ცვლილებებთან, ისევე, როგორც ბევრ სხვა სამედიცინო პრობლემასთან და მკვეთრად უარყოფითი გავლენა მოახდინოს ადამიანის ცხოვრების ხარისხზე.
ზოგიერთი კვლევა აჩვენებს, რომ მკურნალობისა და რეაბილიტაციის შემდეგაც კი, თავის ტრავმაგადატანილ ადამიანებს აქვთ შემცირებული სიცოცხლის ხანგრძლივობა და სხვადასხვა მიზეზით გარდაცვალების მომატებული რისკი ზოგადად მოსახლეობასთან შედარებით. მათ მეტად ემუქრებათ ჯანმრთელობის ქრონიკული პრობლემები, უნარშზღუდულობა, უმუშევრობა, ნარკოტიკებზე დამოკიდებულება და განიცდიან ცხოვრებით კმაყოფილების შეგრძნების შემცირებას.
თავის ტრავმის შესაძლო გრძელვადიანი შედეგები შეიძლება იყოს:
- კოგნიტური დეფიციტი – დაქვეითებული მეხსიერება, ყურადღება და პრობლემების მოგვარების უნარი
- მოტორული დარღვევები – დამბლა, ტრემორი, კოორდინაციის დარღვევა
- სენსორული დარღვევები – მხედველობის, სმენის, წონასწორობის პრობლემები
- კომუნიკაციის პრობლემები- აფაზია (მეტყველების მოშლა)
- ემოციური/ქცევითი ცვლილებები – დეპრესია, შფოთვა, აგრესია
- მეტაბოლური პროცესების დარღვევა და ჰორმონალური დისბალანსი
- ნეიროდეგენერაციული დაავადებების გაზრდილი რისკი.
სულ უფრო მზარდი მტკიცებულებების მიხედვით, თავის ტვინის ტრავმული დაზიანება ზრდის ისეთი ნეიროდეგენერაციული დაავადებების განვითარების რისკს, როგორიცაა ალცჰაიმერის დაავადება, პარკინსონის დაავადება და ქრონიკული ტრავმული ენცეფალოპათია.
კვლევები აჩვენებს, რომ თავის ზომიერი და მძიმე ტრავმული დაზიანება, საწყისი ტრავმიდან წლების შემდეგ, მნიშვნელოვნად (2.3-დან 4.5-ჯერ) ზრდის დემენციის, მათ შორის ალცჰაიმერის დაავადების განვითარების რისკს.
ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, ქალა-ტვინის მსუბუქი სახის დაზიანებამაც კი, შეიძლება, დროთა განმავლობაში, კოგნიტური დაქვეითების განვითარებას შეუწყოს ხელი.
მზარდი მტკიცებულებები ასევე აჩვენებს, რომ თავის ტვინის ტრავმამ შეიძლება გამოიწვიოს მეორადი დაზიანების პროცესების მთელი კასკადი, რომელიც მოიცავს ოქსიდაციურ სტრესს, ნეიროანთებას, მიტოქონდრიულ დისფუნქციას და ნეირონების აღდგენის მექანიზმების დაქვეითებას.
ტრადიციული მედიცინა ძირითადად ფოკუსირებულია თავის ტრავმის შემდეგ პაციენტის სტაბილიზაციაზე და მწვავე სიმპტომების მართვაზე; ის არ განიხილავს მეტაბოლურ, ანთებით და ოქსიდაციურ პროცესებს, რომლებიც საწყისი ტრავმის შემდეგ, ტვინის მეორადი დაზიანების და ნეიროდეგენერაციის ძირეულ მიზეზებად ითვლება. თუმვა, აუცილებლად გასათვალისწინებელია, რომ თუ არ მოხდა ამ უჯრედულ პათოლოგიურ პროცესებზე ფოკუსირება, მათ შეიძლება პროგრესირებადი ნეიროდეგენერაცია გამოიწვიონ. არსებული მონაცემების საფუძველზე, ტვინის დაზიანების ამ ძირეული მექანიზმების იდენტიფიცირებით და მკურნალობით, შესაძლებელია ტრავმის შემდგომი ნეიროდეგენერაციული და სხვა პათოლოგიების განვითარების რისკების მკვეთრად შემცირება.
ფუნქციური მედიცინის ინტერვენციები მიმართულია ნეიროდეგენერაციის პრევენციაზე და გულისხმობს ოქსიდაციური სტრესის, ექსციტოტოქსიკურობის, ანთების შემცირებას და მიტოქონდრიული ფუნქციის გაუმჯობესებას, მემბრანის აღდგენას და ნეირონების რეგენერაციას.
ეს ინტერვენციებია:
1. კვებითი ჩარევები
ანთების საწინააღმდეგო დიეტა (ხმელთაშუა ზღვის, პალეო და ა.შ.)
ომეგა -3 ცხიმოვანი მჟავების, ანტიოქსიდანტების (ვიტამინები C, E, კაროტინოიდები)
მიტოქონდრიის დამხმარე ნუტრიენტების (CoQ10, ალფა-ლიპოის მჟავა, L-კარნიტინი) ჩართვა კკვების რეჟიმში.
ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები:
- თევზი: სკუმბრია, ორაგული, ქაშაყი, სარდინი, ტუნა
- თესლეული: სელის თესლი, ჩია
ვიტამინი C:
- ციტრუსები: ფორთოხალი, გრეიპფრუტი, ლიმონი
- კენკრა: მარწყვი
- ბოსტნეული: წიწაკა, ბროკოლი, კომბოსტო
ვიტამინი E:
- თხილეული: ნუში, მზესუმზირა
- მცენარეული ზეთები: მზესუმზირის ზეთი
- მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული: ისპანახი
კაროტინოიდები:
- ყვითელი და ნარინჯისფერი ბოსტნეული: სტაფილო, გოგრა, ტკბილი კარტოფილი
- მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული: ისპანახი, კეილი
CoQ10:
- ხორცი: საქონლის ხორცი, ღვიძლი
- თევზი: სარდინი, ორაგული
- თხილეული: ფისტა
ალფა-ლიპოის მჟავა:
- წითელი ხორცი
- ბოსტნეული: ისპანახი, ბროკოლი, პომიდორი
L-კარნიტინი:
- წითელი ხორცი: ცხვრის ხორცი, საქონლის ხორცი
- რძის პროდუქტები: რძე, ყველი
2. ნუტრაცევტული და მცენარეული საშუალებები
კურკუმინი, რესვერატროლი, მწვანე ჩაის ექსტრაქტი – ამცირებს ანთებას/დაჟანგვას.
ლომის მანის სოკო, ბაკოპა – ხელს უწყობს ნეიროგენეზს.
3. ცხოვრების წესის ცვლილებები
ვარჯიში (აერობული და წინააღმდეგობის ვარჯიში)
სტრესის მართვა – მედიტაცია, იოგა, სუნთქვითი ვარჯიშები.
ადეკვატური ძილი
4. ახალი თერაპიები
ჰიპერბარიული ჟანგბადის თერაპია – ზრდის ტვინის დაზიანებულ ქსოვილებში ზრდის ჟანგბადის მიწოდებას, ამცირებს ოქსიდაციური სტრესს და ანთებას, რომლებიც მეორადი დაზიანების პროცესების გამომწვევია.
ის ასევე ხელს უწყობს ნეიროპლასტიურობას, ასტიმულირებს ახალი სისხლძარღვების წარმოქმნას და აძლიერებს მიტოქონდრიულ ფუნქციას, რითაც ხელს უწყობს ნეირონების შეკეთებას და რეგენერაციას თავის ტვინის ტრავმული დაზიანების შემდეგ.
ფოტობიომოდულაცია – ამცირებს ანთებას, ასტიმულირებს მიტოქონდრიებს და ხელს უწყობს ნეირონების შეკეთებას, აღადგენს მეტაბოლურ წონასწორობას და გრძელვადიან პერსპექტივაში, ხელს შეუწყობს ტვინის ჯანმრთელობას და მის ოპტიმალურ ფუნქციონირებას.
ყურადღება:
წინამდებარე ინფორმაცია მხოლოდ საინფორმაციო და საგანმანათლებლო მიზნებისთვისაა განკუთვნილი. იგი არ წარმოადგენს და არ ანაცვლებს პროფესიონალურ სამედიცინო რჩევას, დიაგნოზს ან მკურნალობას. ნებისმიერი სამედიცინო საკითხის ან მდგომარეობის შესახებ კითხვების ან ეჭვების შემთხვევაში, ყოველთვის მიმართეთ თქვენს ექიმს ან სხვა კვალიფიციურ სამედიცინო სპეციალისტს. არასოდეს უგულებელყოთ პროფესიონალური სამედიცინო რჩევა ან დააყოვნოთ მისი მიღება აქ წაკითხული ინფორმაციის გამო. თუ თქვენ გაქვთ გადაუდებელი სამედიცინო მდგომარეობა, დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით სასწრაფო სამედიცინო დახმარებას
გამოყენებული რესურსები:
https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/traumatic-brain-injury-tbi
https://www.nichd.nih.gov/health/topics/tbi/conditioninfo/effects
https://jnnp.bmj.com/content/90/11/1221
https://www.alz.org/alzheimers-dementia/what-is-dementia/related_conditions/traumatic-brain-injury
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28874921/
https://www.cdc.gov/traumaticbraininjury/pdf/moderate_to_severe_tbi_lifelong-a.pdf
https://www.thelancet.com/journals/laneur/article/PIIS1474-4422(23)00241-7/abstract
https://hms.harvard.edu/news/brain-injury-increases-risk-cardiovascular-disease
https://www.cdc.gov/traumaticbraininjury/data/index.html
https://www.ninds.nih.gov/current-research/focus-disorders/focus-traumatic-brain-injury-research
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7530840/
https://www.brainline.org/article/what-impact-will-moderate-or-severe-tbi-have-persons-life
https://healthcare.utah.edu/healthfeed/2021/12/long-term-effects-of-traumatic-brain-injury
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31480294/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7699702/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9604531/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8746812/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8445631/
https://www.nature.com/articles/s41598-022-15565-0
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9366035/
https://www.thewellnesslab.com/hyperbaric-oxygen-and-the-brain/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8533945/
აშშ-ში მოღვაწე ქართველი ექიმი, ქეთი შავლიაშვილი.
კრიტიკულ მდგომარეობაში მყოფი პაციენტის საექთნო მართვა – სახელმძღვანელო განკუთვნილია პროფესიული და საბაკალავრო პროგრამის ექთნებისათვის
ევროპის განვითარებისა და რეკონსტრუქციის ბანკისა (EBRD) და ვიანის ერთობლივი პროექტის ფარგლებში გამოიცა 16 მიმართულების ლიტერატურა, რომელიც, თავის მხრივ, რამდენიმე ტომად არის წარმოდგენილი, ჯამში 27 წიგნი.
სახელმძღვანელო განკუთვნილია პროფესიული და საბაკალავრო პროგრამის ექთნებისათვის.
წიგნში მოცემული მასალა მიზნად ისახავს თანამედროვე, დასავლური, პროფესიული ინფორმაციის მიწოდებასა და მათი კრიტიკული და ანალიტიკური აზროვნების უნარის გაუმჯობესებას.
ექთნები დღეს უნდა გაიზარდონ და განვითარდნენ, მკვეთრად ცვალებადი ჯანდაცვის სისტემის მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. ამისათვის, საკითხავ ტექსტს თან სადისკუსიო კითხვები და სავარჯიშოები ერთვის, რომელიც ჯგუფური მეცადინეობისას შესაძლოა ნაყოფიერი აღმოჩნდეს.
კრიტიკულ მდგომარეობაში მყოფი პაციენტის საექთნო მართვა
კრიტიკული მედიცინის ექთნის პრაქტიკა/საქმიანობა ზოგადი მიმოხილვა
ჯანდაცვის ძალიან სწრაფი და დრამატული ცვლილებები თითქმის შეუძლებელს ხდის არსებულის შენარჩუნებას და ითხოვს პროაქტიულობას, ცვლილებებისადმი ფეხის აყოლას. ჯანდაცვის სისტემაში არსებული ქაოსი და გამოწვევები განსაკუთრებით ნათლად ჩანს კრიტიკულ პაციენტებთან მიმართებაში.
ამ სფეროში ახალი მკურნალობის მეთოდები და ტექნოლოგიები იჭრება იმ ყოველდღიურ საქმიანობაში რომლის საბოლოო მიზანიცაა უზრუნველყოფილი იქნას მკურნალობის ხარისხი და სასურველი გამოსავლები. ეფექტიანობა და ხარჯთეფექტურობა ხშირად ხდება განხილვის საგანი ჯანდაცვის ყველა სექტორში. შესაძლოა ადამიანებს მცდარი წარმოდგენა შეექმნათ და იფიქრონ, რომ პაციენტის მოვლის ხარისხი მეორეხარისხოვანია ხარჯების დაზოგვასთან მიმართებაში, ხარისხი და ხარჯთ-ეფექტურობა კი ერთმანეთთან შეუსაბამო.
კრიტიკული მედიცინის პერსონალისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია ამ გამოწვევებთან დაპირისპირება თავისი სპეციალობის სპეციფიკიდან გამომდინარე.
ასევე მნიშვნელოვანია თანამშომლობისა და ინტერდისციპლინური მიდგომების ჩამოყალიბება.
ინტენსიურ თერაპიაში ჯანდაცვის სისტემის მუდმივად ცვალებადი გარემო სამედიცინო პერსონალსა და მომხმარებლებს მრავალი გამოწვევის წინაშე აყენებს.
ტრადიციული სტრუქტურის ჩარჩოდან და ფუნქციებიდან გამოსვლის სურვილია
ცვლილებების განხორციელების გზაზე პირველი ნაბიჯი. ცვლილებები მუდმივია.
მოქნილობა და მათთან ადაპტაციის უნარი არის აუცილებელი პერსონალური და
ორგანიზაციული ბალანსის შესანარჩუნებლად და ჯანდაცვაში დღეს არსებულ რეალობაში გადასარჩენად.სახელმძღვანელოს ეს თავი კრიტიკული მედიცინის ევოლუციის ზოგად მიმოხილვას შემოგთავაზებთ, ასევე აღწერს იმ ტენდენციებსა და
მნიშვნელოვან საკითხებს რაც გავლენას ახდენს კრიტიკული მედიცინის ექთნებისა
და ინტერდისციპლინური გუნდების მუშაობაზე.
202306075420-22-კრიტიკული-პაციენტი-i-ტომი-
ტრავმული პაციენტის საექთნო მართვის პრინციპები, ბიომექანიკა და დაზიანების მექანიზმი
ევროპის განვითარებისა და რეკონსტრუქციის ბანკისა (EBRD) და ვიანის ერთობლივი პროექტის ფარგლებში გამოიცა 16 მიმართულების ლიტერატურა, რომელიც, თავის მხრივ, რამდენიმე ტომად არის წარმოდგენილი, ჯამში 27 წიგნი.
სახელმძღვანელო განკუთვნილია პროფესიული და საბაკალავრო პროგრამის ექთნებისათვის.
წიგნში მოცემული მასალა მიზნად ისახავს თანამედროვე, დასავლური, პროფესიული ინფორმაციის მიწოდებასა და მათი კრიტიკული და ანალიტიკური აზროვნების უნარის გაუმჯობესებას.
ექთნები დღეს უნდა გაიზარდონ და განვითარდნენ, მკვეთრად ცვალებადი ჯანდაცვის სისტემის მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. ამისათვის, საკითხავ ტექსტს თან სადისკუსიო კითხვები და სავარჯიშოები ერთვის, რომელიც ჯგუფური მეცადინეობისას შესაძლოა ნაყოფიერი აღმოჩნდეს.
ტრავმული პაციენტის საექთნო მართვის პრინციპები
ბიომექანიკა და დაზიანების მექანიზმი
ბიომექანიკა და დაზიანების მექანიზმი ტერმინები „ბიომექანიკა“, „კინემატიკა“ და „დაზიანების მექანიზმი“ ხშირად ერთმა ნეთის ნაცვლად გამოიყენება, თუმცა, რეალურად, სხვადასხვა მნიშვნელობა აქვთ. ფართო გაგებით, ბიომექანიკა არის „სწავლება ძალის მოქმედებისა და მისი ეფექტების შესახებ“.
კინემატიკა კი მექანიკის (ენერგიის გადაცემა) ნაწილია, რომელიც სწავლობს სხეულთა
მოძრაობას მათზე მოქმედი ძალებისა და მასის გათვალისწინების გარეშე.
დაზიანების მექანიზმი წარმოადგენს იმ მექანიზმების ერთობლიობას, რომელთა ზემოქმედების შედეგადაც გარემოდან სხეულზე ენერგიის გადაცემა ხდება (მაგ., მექანიკური ენერგიის გადაცემა ავტომანქანის შეჯახების შედეგად, ელექტრული ენერგიის გადაცემა ჩამრთველიდან ან ქიმიური ენერგიის გადაცემა მჟავასთან კონტაქტის შედეგად). ენერგია ეწოდება აგენტს, რომელიც იწვევს დაზიანებას. ენერგიის წყაროებია: მექანიკური/კინეტიკური, თერმული, ქიმიური, ელექტრული, დასხივება. დახრჩობა წარმოადგენს განსაკუთრებულ გარემოებას, როდესაც დაზიანების და/ან სიკვდილის გამომწვევი მიზეზი არის ოქსიგენაციის ნაკლებობა (იხ. ცხრილი 1.1, 1.2). მექანიკური ენერგია დაზიანების ყველაზე ხშირი მიზეზია, მაგ., ავტოავარიის, სიმაღლიდან ვარდნის, ნაკვეთი ან ცეცხლნასროლი ჭრილობის დროს.
202306072643-34ტრავმული-პაციენტი-10.02.2020
ახალგაზრდა ამერიკელებში საშვილოსნოს ყელის კიბოთი სიკვდილიანობა მკვეთრად შემცირდა – რა არის ამის მიზეზი
პაპილომავირუსის ვაქცინის დამსახურებით, ახალგაზრდა ამერიკელებში საშვილოსნოს ყელის კიბოთი სიკვდილიანობა მკვეთრად შემცირდა
აშშ-ში საშვილოსნოს ყელის კიბოთი გამოწვეული სიკვდილიანობა 62%-ით შემცირდა, რაც მეცნიერებსთვის დიდი წარმატებაა. ეს ცვლილება ასოცირდება HPV (ადამიანის პაპილომავირუსის) ვაქცინა Gardasil-ის ეფექტურობასთან. კვლევები ცხადყოფს, რომ სწორედ ვაქცინამ შეამცირა საშვილოსნოს ყელის კიბოს შემთხვევები და ამან ბევრი სიცოცხლე გადაარჩინა.
რას უკავშირდება საშვილოსნოს ყელის კიბოს მკვეთრი შემცირება?
ამერიკის შეერთებულ შტატებში, 25 წლამდე ქალებში საშვილოსნოს ყელის კიბოთი სიკვდილიანობა მკვეთრად შემცირდა, რის მიზეზადაც ექსპერტებმა Gardasil-ის ვაქცინა დაასახელეს. Gardasil ვაქცინა დამტკიცდა 2006 წელს და ებრძვის ადამიანის პაპილომავირუსის (HPV) მომაკვდინებელ შტამებს, რომელიც საშვილოსნოს ყელის კიბოს 70%-ში იწვევს.
Gardasil ვაქცინა და მისი ეფექტურობა
Gardasil ვაქცინა მოქმედებს იმ ადამიანებზე, რომლებიც ჯერ კიდევ არ არიან ინფიცირებული HPV-ით, ეს რეკომენდირებულია პატარა გოგონებისთვის, მაგრამ ვაქცინა უსაფრთხოა ყველა ასაკის ქალებისთვის, ასევე ბიჭებისთვისაც. იმის გამო, რომ HPV კავშირშია ანალური, პენისისა და ორალურ კიბოსთან, ვაქცინა იცავს ამ დაავადებებთან დაკავშირებულ რისკებსაც.
როგორ შეიცვალა მონაცემები?
კვლევა, რომელიც მოიცავს 1992-2021 წლებს, აჩვენებს, რომ 1992-1994 წლებში 100 000 ქალში 55 ახალგაზრდა კვდებოდა საშვილოსნოს ყელის კიბოთი. თუმცა, 2019-2021 წლებს შორის ეს რიცხვი 13-მდე შემცირდა. ეს სტატისტიკა აჩვენებს Gardasil ვაქცინის დრამატულ ეფექტურობას.
Gardasil ვაქცინის მსოფლიო დონეზე გამოყენება
მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ HPV ვაქცინაციის მსოფლიო მასშტაბით გაფართოება საშვილოსნოს ყელის კიბოს პრევენციის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური საშუალებაა. ავსტრალიაში HPV ვაქცინაცინაციის ყველაზე მაღალი მაჩვენებლებია და 2028 წლისთვის შეიძლება ყოველ 100 000 ქალზე მხოლოდ ოთხი ახალი შემთხვევა დარჩეს. ამის შედეგად, ქვეყანამ შესაძლოა საშვილოსნოს ყელის კიბო სრულად ამოძირკვოს
პროგნოზები და მომავალი
მსოფლიოში 149 ქვეყანაში 2100 წლისთვის საშვილოსნოს ყელის კიბოს სრულიად ამოძირკვა შესაძლებელი იქნება, თუ HPV ვაქცინაციის მაჩვენებელი გააგრძელებს ზრდას. ეს პროგნოზი ემყარება მიმდინარე კვლევების შედეგებს და ვაქცინის ეფექტურობას. ვაქცინა უზრუნველყოფს არა მხოლოდ ქალების, არამედ მამაკაცების და ხანდაზმული პირების დაცვას სხვადასხვა სახის კიბოსგან.
საბოლოო შეფასება
Gardasil ვაქცინა წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ სამედიცინო გამოგონებას, რომელიც საშვილოსნოს ყელის კიბოს სერიოზულ შემცირებასა და ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას უწყობს ხელს. მისი ეფექტურობა და სიცოცხლის გადარჩენის პოტენციალი, როგორც ახალგაზრდა გოგონებში, ასევე უფროს ასაკში, ადასტურებს, რომ ვაქცინაცია წარმოადგენს პრევენციის ეფექტურ გზას. HPV ვაქცინის მიღება აუცილებელია ქალებისა და მამაკაცების ჯანმრთელობის დაცვისთვის, რადგან ის არამხოლოდ საშვილოსნოს ყელის კიბოს, არამედ სხვა სახის კიბოებისგანაც იცავს.
ადამიანის პაპილომავირუსის ვაქცინა ძლიერ იმედისმომცემია და ბევრ გამოწვევას გაუმკლავდა. ახლა ის იმაზე გაცილებით მეტი სიცოცხლის გადარჩენას უზრუნველყოფს, ვიდრე მეცნიერები ამას ოდესმე იფიქრებდნენ, რადგან მისი წყალობით, შესაძლებელი გახდა ერთ-ერთი ყველაზე მომაკვდინებელი კიბოს თავიდან აცილება.
კვლევა ჟურნალ JAMA-ში გამოქვეყნდა.
რა არის გრიპისგან დაცვის საუკეთესო გზა?
რა არის გრიპისგან დაცვის საუკეთესო გზა?
გრიპმა შეიძლება შეგიქმნათ სერიოზული საფრთხე, თუ თქვენ გაქვთ ჯანმრთელობის სხვა პრობლემა.
