რატომ უჭირთ ბავშვებს წაკითხულის გააზრება
როგორ უნდა დავეხმაროთ ბავშვს სწავლის პროცესში
რა სიმპტომები ახასიათებს და რა არის ეპილეფსიის გამოვლინების ყველაზე ადრეული ასაკი?
რა სიმპტომები ახასიათებს და რა არის ეპილეფსიის გამოვლინების ყველაზე ადრეული ასაკი?
საუბრობს ეპილეფსიისა და ძილის დარღვევის სპეციალისტი, ექიმი ნინო გზირიშვილი გადაცემაში “იმუნიტეტი”:
„ეპილეფსია თავის ტვინის ნევროლოგიური დაავადებაა, რომელიც სხვადასხვა ტიპის ეპილეფსიური შეტევებით, ეპილეფსიური გულყრებით ხასიათდება. ეპილეფსიური გულყრა შეიძლება გენერალიზებული, კრუნჩხვითი ფორმის იყოს.
ეპილეფსიური შეტევები ბევრნაირია. დაახლოებით, 40 ტიპის გულყრა არსებობს, რომლებიც ცნობიერების შეცვლით ხასიათდება.
ნათელი ცნობიერების ფონზე, შესაძლებელია პაციენტს გარკვეული აურა, ანუ წინასწარი შეგრძნება ჰქონდეს, რაც მიგვითითებს, კონკრეტულად რომელი წილის ეპილეფსიაზე გვაქვს საუბარი. შესაძლოა, გამოხატული იყოს დეჟავუ, კუჭის აირიდან ზემოთ აღმავალი სიმხურვალის შეგრძნება, განგაშის შეგრძნება, ტაქიკარდია, შიშის შეგრძნება, სხვა სამყაროში გადასვლის შეგრძნება.
შესაძლოა, კეფის ეპილეფსიის დროს ფერადი ბურთებისა გამოჩენა და უეცრად გაქრობა. ძალიან საყურადღებოა გენერალიზებული ეპილეფსიის სიმპტომები, – დილით უეცარი შეკრთომის ეპიზოდები. გაღვიძებისას ზედა კიდურების შეკრთომა, საგნების ვარდნით. ეპილეფსია ძირითადად სწორედ გარდატეხის ასაკიდან იწყება, რასაც შეიძლება წლების შემდეგ კრუნჩხვითი გულყრა მოჰყვეს. ძალიან საყურადღებო ეპილეფსიური შეტევის ის ფორმა, როცა შესაძლებელია, დღის განმავლობაში პაციენტი ძალიან ბევრჯერ გამოითიშოს. ეპილეფსიური გულყრა შეიძლება, ნებისმიერ ასაკში, ნებისმიერ დროს გამოვლინდეს.
არსებობს ეპილეფსიური გულყრის ფორმები, რომლებიც გენეტიკურია. გენერალიზებული ეპილეფსიები გენეტიკური ფორმისაა.“
გრიპის ვირუსის ახალი ტალღა და გაზრდილი მიმართვიანობა კლინიკებში
H1N1 და კოკსაკი – საქართველოში ახლა აქტიურად ეს ორი ვირუსი ცირკულირებს. ბოლო ერთ კვირაში შემთხვევები გაორმაგდა. ე.წ. ღორის გრიპისა და ენტეროვირუსის გართულებებით მიმართვიანობა გაზრდილია ბავშვთა კლინიკებში. ძალიან ბევრი ბავშვი წევს იაშვილის კლინიკაში ფილტვების ანთებით, ჰოსპიტალიზაციის მაჩვენებელიც გაზრდილია
გრიპის ვირუსის სიმპტომებით ბავშვთა კლინიკებს თვითდინებით პაციენტები მაღალი ცხელებით მიმართავენ. მშობლები ჰყვებიან, რომ ტემპერატურის დაწევას სახლის პირობებში მედიკამენტებით ვერ ახერხებენ.
ექიმების თქმით, ბოლო ერთ კვირაში კლინიკებში მიმართვიანობა გაორმაგდა. სხვა სეზონურ ვირუსებთან ერთად ახლა საქართველოში ყველაზე აქტიურად H1N1, ანუ ე.წ. ღორის გრიპი ცირკულირებს. მაღალი ტემპერატურით, სასუნთქი გზების პრობლემებით, ბრონქიტით და გართულების შემთხვევაში პნევმონიით.
ციციშვილის კლინიკაში ამბობენ, რომ გარდა A ტიპის ვირუსისა, გავრცელებულია B ტიპის ვირუსებიც. ბავშვებში გახშირდა სხვა ინფექციური დაავადებებიც. განსაკუთრებით ამახვილებენ ყურადღებას კოკსაკის ვირუსზე, რომელიც სწრაფი გავრცელებით ხასიათდება.
ვირუსების შემთხვევები მნიშვნელოვნად მზარდია ზრდასრულებშიც. გართულებებით კლინიკებს მეტწილად ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტები და ორსულები მიმართავენ.
სეზონური ვირუსების გავრცელების დინამიკის გათვალისწინებით, ექიმები პიკს იანვრის შუა რიცხვებში ელოდებიან. პრევენციის მიზნით კი მოქალაქეებს ვაქცინაციისკენ მოუწოდებენ.
„ბოლო ორ კვირაში გრიპის გავრცელების მაჩვენებელი გაორმაგდა – ჭარბობს კარგად ცნობილი „ღორის გრიპი“. ძალიან ბევრი ბავშვი წევს იაშვილის კლინიკაში ფილტვების ანთებით, ჰოსპიტალიზაციის მაჩვენებელიც გაზრდილია“,- ამის შესახებ იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორმა, ივანე ჩხაიძემ მედიაცენტრ „მთავარში“ განაცხადა.
როგორც ივანე ჩხაიძემ განმარტა, დღეს საქართველოში, დადასტურებული გრიპის შემთხვევების რაოდენობა 25%-ს შეადგენს.
„44-ე კვირიდან ფიქსირდება საქართველოში გრიპის შემთხვევები, თუმცა ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ბოლო 3 კვირის განმავლობაში ეს მონაცემები აღმავალ მრუდზეა. მოლოდინი გვაქვს, რომ ეს მატება შემდეგ კვირებშიც გაგრძელდება. ასევე, გვაქვს მოლოდინი, რომ იანვარი იქნება გამორჩეული, პიკის მოლოდინი დეკემბერ-იანვრის პერიოდში გვაქვს. ეს სტატისტიკა ექვემდებარება ანალიზს.
ბოლო 2 კვირაში, 49-ე კვირას, გრიპის დადასტურებული შემთხვევების მაჩვენებელი 12% იყო, 50-ე კვირას, დეკემბერში 2-ჯერ მეტი გვაქვს. დღეს საქართველოში, გრიპის შემთხვევების რაოდენობა 25% არის. დომინანტურია ახლა ქვეყანაში გრიპი.
თუ წინა კვირებში ძირითადად „ა“ ტიპის ვირუსი გვქონდა, ახლა გამოჩნდა „ბე“ ტიპის ვირუსი. 25%-დან 2% არის „ბე“ ტიპის. ყველაზე მეტი მაინც არის H1N1, კარგად ცნობილი „ღორის გრიპი“. ყველაზე მეტი შემთხვევა ფიქსირდება H1N1 ვირუსიდან გამომდინარე. ბოლო 2 კვირაში გრიპის მაჩვენებლები გაორმაგდა, ალბათ გარკვეულ როლს ამინდის ცვლილებაც თამაშობს. გვაქვს მოლოდინი, რომ 51-ე კვირა უფრო აქტიური იქნება.
ჩვენს კლინიკაში, ახლა ყველაზე ბევრი პაციენტი წევს რესპირაციული ვირუსით. მათი აბსოლუტური უმრავლესობა გრიპის ვირუსია. შემთხვევათა 30-40%-ში ვითარდება ფილტვების ანთება. ძალიან ბევრი ბავშვი წევს იაშვილის კლინიკაში ფილტვების ანთებით, ბევრ ბავშვთან დაგვჭირდა ანტივირუსული პრეპარატის გამოყენება. ჰოსპიტალიზაციის მაჩვენებელიც გაზრდილია გრიპის შემთხვევების მატების ხარჯზე“,- აღნიშნა ჩხაიძემ.
დალტონიზმი წარმოადგენს მხედველობის დარღვევას, რომელსაც ახასიათებს თვალის მიერ ერთ ან რამდენიმე ფერის აღქმის უნარის დაკარგვა
დალტონიზმი – წარმოადგენს მხედველობის დარღვევას, რომელსაც ახასიათებს თვალის მიერ ერთ ან რამდენიმე ფერის აღქმის უნარის დაკარგვა. როგორც წესი, ადამიანი-დალტონიკები ვერ ახერხებენ ერთი რომელიმე კონკრეტული ფერის გარჩევას. პრაქტიკა გვიჩვენებს, რომ ამას ადამიანები ზრდასრულ ასაკში ხვდებიან.
დალტონიზმი (ფერთა სიბრმავე) არის თანდაყოლილი ან შეძენილი მხედველობის დარღვევა. ხასიათდება თვალის მიერ ფერების არასრულყოფილი აღქმით. ადამიანები, რომლებთაც აღნიშნული პრობლემა აწუხებთ, ერთმანეთისგან ვერ არჩევენ ერთ ან რამდენინე ძირითად ფერს. დალტონიზმის მქონე პირებისთვის, მეტწილად დამახასიათებელია მწვანე და წითელი ფერების გარჩევის შეუძლებლობა. თანამედროვე მედიცინაში დალტონიზმი განუკურნებელი დაავადებების რიცხვს მიეკუთვნება.
რა იწვევს დალტონიზმს?
მიზეზები
დალტონიზმის მიზეზი ხდება დაავადება, რომელიც გამოწვეულია X-ქრომოსომას დაზიანებით. ასევე გვხდება შემთხვევები, როცა დალტონიზმი ნევროლოგიური დაავადებების შედეგია. სამწუხაროდ მიზეზის მიუხედავად, აღნიშნული დაავადება განუკურნებელია. ფერების აღქმის რეცეპტორების არასწორი მუშაობა იწვევს დალტონიზმს.
არსებობს ასევე დალტონიზმის ისეთი ტიპი, რომელიც არ ითვლება დაავადებად. საქმე ეხება ადამიანის მხედველობის ანატომიურ თვისებას, რომელიც აქვს იმ ადამიანებს, ვინც ვერ ანსხვავებს მწვანე და წითელ ფერს, ასევე ვერ აღიქვამენ ხაკის ფერს. მხედველობის ასეთი განსაკუთრებულობა ფიქსირდება ცხოველებშიც, რომლებიც ადვილად გადაადგილდებიან ტყეში და საკვებსაც მარტივად მოიპოვებენ სიმწვანეში.
სიმპტომები
დაავადებისთვის დამახასიათებელია შემდეგი სახის სიმპტომები:
· ფერების აღქმის დარღვევა;
· ფერების გართულებეული აღქმა;
· მწვანე და წითელი ფერის გარჩევის შეუძლებლობა;
· ლურჯი და მწვანე ფერის გარჩევის პრობლემა.
ზოგჯერ დალტონიზმს თან სდევს სუსტი მხედველობა. გარდა ამისა, აღნიშნული დაავადების მქონე ბავშვები ნივთებს ხედავენ ნაცრისფერის სხვადასხვა ტონალობებში.
დიაგნოსტიკა
როგორც პრაქტიკა გვიჩვენებს, ბავშვებს ფერების გარჩევა შეუძლიათ 3-4 წლის ასაკიდან. დალტონიზმის დაიაგნოსტირება შეიძლება ბავშვზე ხანგრძლივი დაკვირვების შედეგად. ამ დაავადების მქონე ბავშვები, როგორც წესი, ყურადღებას არ აქცევენ ღია ფერის სათამაშოებს. ექიმი-ოფთალმოლოგი აღნიშნული პრობლემის გამოსავლენად იყენებს სპეციალურ ფერად წრეებს და რაბკინის ცხრილს.
მკურნალობა
როგორ უნდა ვუმკურნალოთ მემკვირეობით გადაცემულ დალტონიზმს? სამწუხარდო მეცნიერებმა ვერ აღმოაჩინეს ასეთი მეთოდი. თუმცა სპეციალისტები საუბრობენ იმაზე, რომ შეძენილი დალტონიზმის მკურნალობა შესაძლებელია. მაგალითად, თუ დალტონიზმის პრობლემა დაკავშირებულია კატარაქტასთან, მისი განკურნება შესაძლებელია ქირურგიული ჩარევით.
ასევე დალტონიზმი იკურნება, თუ ამის მიზეზი რაიმე პრეპარატის მიღებაა (მაგალითად „ვიაგრა“). ასევე შეიძლება სპეციალური სათვალის გამოყენება, რომლსაც შეფერილი ლინზები აქვს, რაც ფერების აღქმას უწყობს ხელს. რაც შეეხება დალტონიზმს ზრდასრულ ასაკში – მისი განკურნება არა, მაგრამ გაკორექტირება შესაძლებელია. ზოგადად დალტონიზმის სრულად განკურნება სამწუხაროდ შეუძლებელია.
რისკის ჯგუფი
ძირითად რისკის ჯგუფს შეადგენენ მამაკაცები, რამდენადაც მემკვიდრეობით დალტონიზმის გადაცემა დედისგან ვაჟზე ხდება. გოგონები აღნიშნული პრობლემით იმ შემთხვევაში იბადებიან, თუ ორივე მშობელი დალტონიკია. თუ დალტონიზმით დაავადებულია მხოლოდ ერთი მშობელი, ჯანმრთელი X-ქრომოსომა ბლოკავს დაზიანებულს.
რა ტიპის დალტონიზმი არსებობს?
- მონოქრომაზია – თვალი აღიქვავს მხოლოდ ერთ ძირითად ფერს, წითელს, მწვანეს ან ლურჯს;
- დიქრომაზია – თვალი აღიქვავს ორ ძირითად ფერს, ხოლო მესამე არასრულფასოვნად ფორმირდება არსებული ორის კომბინაციით;
- პროტანოპია – დიქრომაზიის ქვესახეობა, რომელიც ხასიათდება წითელი ფერის აღქმის უუნარობით;
- დეიტერანოპია – დიქრომაზიის ქვესახეობა, რომელიც ხასიათდება მწვანე ფერის აღქმის უუნარობით;
- ტრიტანოპია – დიქრომაზიის ქვესახეობა, რომელიც ხასიათდება ლურჯი ფერის აღქმის უუნარობით;
მსოფლიოში პირველად – ფერტილოს პროცედურის გამოყენებით, პირველი ბავშვი გაჩნდა
მსოფლიოში პირველი ბავშვი დაიბადა ფერტილოს პროცედურის გამოყენებით. ასეთ დროს კვერცხუჯრედები სხეულის გარეთ მწიფდება ღეროვანი უჯრედების ტექნოლოგიის გამოყენებით.
Gameto-ს მიერ შემუშავებული განაყოფიერების ახალი ტექნოლოგია გთავაზობთ უფრო სწრაფ, უსაფრთხო და უფრო ხელმისაწვდომ ალტერნატივას ტრადიციულ IVF-სთან შედარებით (ინ ვიტრო განაყოფიერება).
პროცედურის დროს იყენებენ ე.წ. საკვერცხის დამხმარე უჯრედებს, რომლებიც მიიღება ადამიანის მიერ გამოწვეული პლურიპოტენტური ღეროვანი უჯრედებიდან, რათა დაეხმაროს მოუმწიფებელ კვერცხუჯრედებს ლაბორატორიაში მომწიფებაში.
როგორც ექიმები ამბობენ, ინ ვიტრო განაყოფერებისგან განსხვავებით, Fetrilo მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს კვერცხუჯრედის მომწიფებას და ემბრიონის ფორმირებას, 2023 წლის კვლევის საფუძველზე. კომპანია აცხადებს, რომ ეს პროცედურა გამორიცხავს ტრადიციული IVF-სთვის საჭირო ჰორმონალური ინექციების 80%-ს და ამცირებს მკურნალობის ციკლს სულ რაღაც სამ დღემდე.
ახალი ვარიანტი პოსტტრავმული სტრესული აშლილობისთვის
პრეპარატი, რომელიც აერთიანებს ატიპიურ ანტიფსიქოზურ ბრექსპიპრაზოლს და სეროტონინის უკუმიტაცების სელექტიურ ინჰიბიტორს, სერტრალინს, მნიშვნელოვნად ათავისუფლებს პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის (PTSD) სიმპტომებს, ვიდრე სერტრალინი პლუს პლაცებო, აჩვენა 3 ფაზის კვლევის შედეგებმა.
წამალი ამჟამად განიხილება აშშ-ს სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციის (FDA) მიერ და თუ დამტკიცდება, ეს იქნება PTSD-ის პირველი ფარმაკოლოგიური ვარიანტი 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში.
კვლევამ მიაღწია ცვლილების ძირითად საბოლოო წერტილს კლინიკის მიერ ადმინისტრირებული PTSD-ს სკალაში ფსიქიკური აშლილობის დიაგნოსტიკური და სტატისტიკური სახელმძღვანელოსთვის -5 (DSM-5) (CAPS-5) საერთო ქულა მე-10 კვირაში და მეორადი პაციენტის მიერ მოხსენებული PTSD სიმპტომების, შფოთვის შედეგები და დეპრესია.
„ნამდვილად კარგია, რაც ნამდვილად ზეგავლენას ახდენს, ის არის, რომ კომბინაციამ უკეთესად იმოქმედა, ვიდრე სერტრალინი და პლაცებო ფსიქოსოციალური ფუნქციონირების მოკლე ინვენტარზე“, – განუცხადა Medscape Medical News-ს კვლევის მკვლევარმა ლორი ლ. დევისიმ, – უფროსი მკვლევარი ფსიქიატრი, ბირმინგემის ვეტერანთა საქმეთა ჯანმრთელობის დაცვის სისტემა, ბირმინგემი, ალაბამა.
„ჩვენ შეგვიძლია ვუმკურნალოთ სიმპტომებს, მაგრამ ეს ის ადგილია, სადაც რეზინი ხვდება გზას, თუ რამდენად უკეთესად ფუნქციონირებს ისინი“, – დასძინა დევისმა, რომელიც ასევე არის ფსიქიატრიის პროფესორი, ჰერსინკის მედიცინის სკოლა, ალაბამას უნივერსიტეტი ბირმინგემში.
დასკვნები გამოქვეყნდა ინტერნეტში 18 დეკემბერს JAMA Psychiatry-ში და მოხსენებული იქნა ამ წლის დასაწყისში, როგორც ტრიო ცდების ნაწილი, რომელიც ჩატარდა Otsuka Pharmaceutical-ისა და Lundbeck Pharmaceuticals-ის მიერ, რომლებიც ნარკოტიკების კოდეველები არიან.
იწვევს თუ არა, კონტრაცეპტივების გამოყენება ღრძილების მოცულობაში გაზრდას?
იწვევს თუ არა, კონტრაცეპტივების გამოყენება ღრძილების მოცულობაში გაზრდას?
„მედიკამენტები შეიცავს ესტროგენსა და პროგესტერონს, რომელიც ცვლის პაროდონტიტის ქსოვილების ანთებით პასუხს…“
ალკოჰოლის კალორიულობა მყარ ცხიმთან და დამატებულ შაქართან ერთად, ალკოჰოლური სასმელებიდან მიღებული ენერგია შეიძლება დისკრეციულად ჩაითვალოს
ალკოჰოლის კალორიულობა მყარ ცხიმთან და დამატებულ შაქართან ერთად, ალკოჰოლური სასმელებიდან მიღებული ენერგია შეიძლება დისკრეციულად ჩაითვალოს; ანუ, მას შემდეგ რაც ნუტრიციული მოთხოვნები დაკმაყოფილდება, ამ წყაროდან მიღებული ენერგია ორგანიზმმა ყოველდღიური ენერგეტიკული მოთხოვნილებების შესავსებად შეიძლება გამოიყენოს. თუ ალკოჰოლი უნდა მიიღოთ, მაშინ ყველა დისკრეციული წყაროდან მიღებული ენერგია გამოთვლილ დისკრეციულ კალორიას არ უნდა აღემატებოდეს.
შესაბამისად, ცხიმისა და დამატებუ ლი შაქრის რაოდენობა უნდა შემცირდეს. თუმცა, ალკოჰოლის მოხმარებასთან ერთად მათი დისკრეციული კალორიების მინიმუმამდე შემცირება გასაკეთებლად არცთუ ისე მარტივია.
საყურადღებო!
ენერგეტიკული მოთხოვნილების გაანგარიშებისას ალკოჰოლიდან მიღებული ენერგია აუცილებლად უნდა გავითვალისწინოთ.
ალკოჰოლისგან მიღებულმა ენერგიამ საკვები წყაროებიდან მიღებული ენერგია არ უნდა ჩაანაცვლოს, რადგან ისინი ორგანიზმს მაკრო და მიკროელე მენტებითაც უზრუნველყოფენ.
დისკრეციული ენერგია: ნუტრიციული მოთხოვნების დაკმაყოფილების შემდეგ კვების რაციონში დარჩენილი კალორიები.
დღეს ძნელია იცხოვრო ფიზიკურად აქტიურად?
დღეს ძნელია იცხოვრო ფიზიკურად აქტიურად?
თანამედროვე ტექნოლოგიები, მ/შ სოციალურ ქსელებზე საათობით მიჯაჭვულობა; სამსახურში ხანგრძლივი დროით ჯდომა, სატრანსპორტო საშუალებები, რომლებიც ყველა მიმართულებით მრავლად დადიან; მარკეტები, სუპერმარკეტები, აფთიაქები, ბაზრები და სხვა საყოფაცხოვრებო მომსახურების ცენტრები ბევრია და ახლოსაა სახლთან თუ სამსახურთან არა? თითქოს ეს ყველაფერი „გაიძულებს“ და „გავალდებულებს“იყო უმოძრაოდ. არადა ეტყობა არ იცი, თუ როგორი მავნებელია ფიზიკური ინერტულობა შენი ჯანმრთელობისათვის.
მაგალითისთვის გეტყვი, რომ ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (ჯანმო) მონაცემების მიხედვით: ფიზიკური ინერტულობა (ფიზიკურად არააქტიური ცხოვრების წესი) მსოფლიოში ავადობის და სიკვდილობის (სიკვდილობის ყველა შემთხვევის 6%) მეოთხე რისკ ფაქტორია. კერძოდ იზრდება: 21-25% ძუძუსა და სწორი ნაწლავის, 27% დიაბეტის და 30% გულის იშემიური დაავადებების განვითარების რისკი. მაშინ, როცა მრავალი ინფექციური და ვირუსული დაავადების ლიკვიდაცია და მართვა მოხერხდა, გააქტიურდა მთელი რიგი ქრონიკული დაავადებები. აღმოჩნდა, რომ 25%-ინსულტის, 30%-გულის იშემიური დაავადებების, დეპრესიის, დიაბეტის განვითარების რისკისა და სხვადასხვა მავნე ჩვევების ჩამოყალიბების შემცირება შესაძლებელია სწორედ რეგულარული, თანმიმდევრული და სისტემატური ფიზიკური აქტივობით. ამავდროულად, უამრავმა კვლევამ აჩვენა, რომ რეგულარული ფიზიკური ვარჯიშით ან ნებისმიერი ფიზიკური აქტივობით დაკავებული თითოეული საათი, დაახლოებით ორი საათით გვიხანგრძლივებს სიცოცხლეს“.
ამის შემდეგ მაინც არ შეეცდები რეგულარული ფიზიკური აქტივობით გაიხანგრძლივო ჯანმრთელობა?
არადა, ისე მარტივად და უბრალოდ შეგიძლია ყოველდღიურ ცხოვრებაში შემოიტანო ფიზიკური აქტივობის ქცევები, რომ თვითონაც გაოცდები.
და თანაც, რეგულარული ფიზიკური აქტივობისათვის საერთოდ არ არის აუცილებელი განსაკუთრებული ფინანსები და სპეციალური სავარჯიშო ხელსაწყოები. თუ აუზზე და სპორტდარბაზებზე ხელი არ მიგიწვდება იმედი არ დაკარგო. ფიზიკური აქტივობა არის, ის რითაც სხეულს აიძულებ იმოძრაოს და დაწვას კალორიები სახლში თუ გარეთ, და მთავარია დაიწყო მინიმალურიდან:
- ფეხით სიარული გახადე ყოველდღიური ცხოვრების წესი.
- თუ სამსახური საკმაოდ მოშორებულია შენ სახლს და იძულებული ხარ ტრანსპორტით იმგზავრო, ჩამოდი ტრანსპორტიდან ორი-სამი გაჩერებით ადრე და ფეხით გააგრძელე გზა ადგილამდე.
- დილა-საღამოს 15 წუთი სახლში შეგიძლია ვარჯიში (თუ გინდა ვარჯიში ჩაანაცვლე: ცეკვით, ლახტით ან მის გარეშე ხტუნვით).
- ჩართე ოჯახი ფიზიკურ აქტივობაში, მოაწყვე ველორბოლა შვილებთან (შვილთან) ერთად, ითამაშეთ ფეხბურთი, ფრენბურთი ან თვითონ ბავშვებს სთხოვე მოიფიქრონ რაიმე ხალისიანი, ახალ-ახალი და ფიზიკურად ინტენსიური გასართობი.
- ძაღლი გყავს? თუ კი: ხშირად ასეირნე ეზოში. მასთან ერთად ირბინე და ითამაშე.
- ტელევიზორის ყურების, ბავშვების მეცადინეობის ან ნებისმიერი საქმის კეთების დროს, რომელიც ჯდომას მოითხოვს, დროგამოშვებით ატრიალე ფეხები, თითქოს ველოსიპედის პედლებს ატრიალებ.
- გაქვს მიწის ნაკვეთი სახთან ახლოს ან აგარაკი? თუ კი: თვითონ დარგე და მოუარე ყვავილებს, ბოსტნეულს.
- სამსახურში შესვენების დროს ჯდომა და წახემსება შეცვალე 10-15 წუთიანი სიარულით. სთხოვე თანამშრომელს შენთან ერთად ისეირნოს – აიყოლიე სხვებიც!
- თუ სავარჯიშო დარბაზი სამსახურთან ახლოსა გაქვს, შესვენების დროს გადაირბინე და 10 წუთი ივარჯიშე.
- იქნებ შესთავაზო თანამშრომლებს რომელიმე სპორტულ სახეობაში გუნდების შექმნა და შესვენების დროს შეეჯიბროთ ხანდახან ერთმანეთს. მე მგონი ღირს ამის ცდა!
მთავარია გააცნობიერო და შენს გარშემო ყველას გააგებინო, რომ ფიზიკურ ინერტულობაში გატარებული თითოეული დღე იმ ქრონიკული დაავადებებისაკენ მისასვლელი უმოკლესი გზაა, დასაწყისში, რომ ვისაუბრეთ. სულ უმოძრაობას, დაბალი ინტენსივობის ფიზიკური აქტივობა ჯობია. თანმიმდევრული და სისტემატური ფიზიკური აქტივობის შემდეგ სულ, რაღაც ორ კვირაში იგრძნობ, რომ, თავისუფლად სუნთქავ, გულის ცემა და პულსი საგრძნობლად აღარ გიჩქარდება, როცა ბაზრიდან ან მარკეტიდან ტვირთი სახლში მოგაქვს, ლიფტით არ სარგებლობ და კიბებზე ფეხით ადიხარ.
ჯანმრთელობის ხელშეწყობის სამმართველო
ᲡᲐᲘᲜᲤᲝᲠᲛᲐᲪᲘᲝ ᲤᲣᲠᲪᲔᲚᲘ ᲯᲐᲜᲓᲐᲪᲕᲘᲡ ᲛᲣᲨᲐᲙᲔᲑᲘᲡᲐᲗᲕᲘᲡ
ᲡᲐᲘᲜᲤᲝᲠᲛᲐᲪᲘᲝ ᲤᲣᲠᲪᲔᲚᲘ ᲯᲐᲜᲓᲐᲪᲕᲘᲡ ᲛᲣᲨᲐᲙᲔᲑᲘᲡᲐᲗᲕᲘᲡ
დიფთერიის, ყივანახველას (არაუჯრედული), ტეტანუსის, ინაქტივირებული პოლიომიელიტის საწინააღმდეგო კომბინირებული ვაქცინა თხევადია.
ვაქცინის ერთი საინექციო დოზა შეიცავს ≥ 30 ს.ე დიფთერიის ტოქსოიდს, ≥40 ს.ე ტეტანუსის ტოქსოიდს, 25 მკგ. ყივანახველას ტოქსოიდს, პოლიომიელიტის სამი ტიპის ინაქტივირებულ ვირუსს ( ტიპი 1 (Mahoney) – 40D ანტიგენ-ერთეული, ტიპი 2 (MEF-1) – 8D ანტიგენ-ერთეული, ტიპი 3 (Saukett) ) – 32D ანტიგენ-ერთეული).
