მიზანი
2025 წლისთვის 40% -ით უნდა შემცირდეს 5 წლამდე ასაკის ბავშვების რაოდენობა, რომლებიც ზრდაში ჩამორჩებიან.
რა მნიშვნელობა აქვს
ბავშვის ცხოვრების პირველი 1000 დღის განმავლობაში ზრდაში ჩამორჩენა არის არასრულფასოვანი კვების და განმეორებითი ინფექციების შეუქცევადი პროცესი
დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის ეროვნული ლაბორატორიული ქსელის ძირითად კომპონენტებს წარმოადგენს ორი ზონალური დიაგნოსტიკური ლაბორატორია, რომლებიც მდებარეობს დასავლეთ საქართველოში, იმერეთსა და აჭარაში. ქვემოთ წარმოდგენილი აღწერის შესაბამისად, აღნიშნული ლაბორატორიები წარმოადგენენ დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის ადმინისტრაციულ ერთეულებს.
იმერეთის სამმართველო
იმერეთის სამმართველო წარმოადგენს როგორც განსაკუთრებით საშიშ ინფექციებზე, ასევე სხვა გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებაზე ზედამხედველობის და მართვის ძირთად საყრდენ ბაზას დასავლეთ საქართველოში. იმერეთის სამმართველოს შემადგენლობაში შედის BSL-2 დონის ზონალური დიაგნოსტიკური ლაბორატორია, რომელიც საქმიანობს დამტკიცებული ქართული და საერთაშორისო პროტოკოლების და ნორმატიული აქტების შესაბამისად,
იმერეთის სამმართველოს ამოცანას წარმოადგენს „დასავლეთ საქართველოში გადამდები და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის არაგადამდები დაავადებებისა და რისკ- ფაქტორების კვლევა, ლაბორატორიულ კვლევებზე დაფუძნებული ეპიდზედამხედველობა, მოსახლეობისთვის და სამედიცინო პროვაიდერებისათვის მაღალხარისხიანი ლაბორატორიული სერვისების მიწოდება, მდგრადი სისტემების შექმნა, აპრობაცია, იმპორტი და მიღებული გამოცდილების გაზიარება“. აღნიშნული მისია ხორციელდება რიგი სახელმწიფო პროგრამების ჩატარებით, როგორიცაა:
იმერეთის სამმართველო ასევე მონაწილეობს რამოდენიმე საერთაშორისო პროექტში, რომლებშიც მრავლად არიან ჩართულები უცხოელი კოლაბორატორები:
გთხოვთ დაგვიკავშირდეთ ზემოთჩამოთვლილი მნიშვნელოვანი კოლაბორაციის შესახებ დეტაულური ინფრომაციის მისაღებად.
იმერეთის სამმართველოს ზონალურ სადიაგნოსტიკო ლაბორატორიაში ტარდება 200-მდე სხვადასხვა მაღლტექნოლოგიური ლაბორატორიული კვლევები მიკრობიოლოგიური, მოლეკულურ ბიოლოგიური, ვირუსოლოგიური და კლინიკური მიმართულებებით. სახელშეკრულებო პირობებით პარტნიორული ურთიერთობა აქვს დასავლეთ საქართველოს 70-მდე სამედიცინო დაწესებულებასთან. აღნიშნული დაწესებულება წარმოადგენს ყველაზე მძლავრ სამედიცინო ლაბორატორიას რეგიონში.
აჭარის სამმართველო
აჭარის სამმართველოს ზონალური დიაგნოსტიკური ლაბორატორია ასევე არის BSL-2 დონის დაწესებულება, რომელის შემადგენლობაშიც შედის ტუბერკულოზის ბაქტერიოსკოპული ლაბორატორია და ასევე ეპიდემიოლოგიური და ზოოენტომოლოგიური ჯგუფები.
აჭარის სამმართველოს ამოცანას წარმოადგენს აჭარის რეგიონში განსაკუთრებით საშიში და სხვა გადამდები დაავადებების კონტროლი, დაავადების შემთხვევების, ეპიდაფეთქებებისა და სხვა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისათვის არაკეთილსაიმედო სიტუაციების კვლევისას ლაბორატორიული სერვისის უზრუნველყოფა; გადამდებ დაავადებებზე ლაბორატორიული ზედამხედველობის ხარისხიანი სისტემის უზრუნველყოფა; საერთაშორისო დონის ლაბორატორიული სისტემის შექმნა.
აღნიშნული პოლიტიკა ხორციელდება ისეთი ღონისძიებების ჩატარებით, როგორიცაა:
დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის ლაბორატორიული ქსელის ორივე რეგიონალური ზონალური დიაგნოსტოიკურ ლაბორატორიაში შესაძლოა განხორციელდეს საერთაშორისო კვლევები და სხვა კოლაბორაციული სამუშაოები, რომლისთვისაც აუცილებელია დაავადებულ პოპულაციებთან წვდომა, ადგილობრივი ლაბორატორიული მომსახურებები და რეგიონის შესახებ ინფორმაციის ქონა.
Увлечение биологически активными добавками (БАДами), витаминами и натуральными продуктами, такими как алоэ вера, чеснок и имбирь, достигло огромных масштабов, причем ежегодные расходы на эти продукты исчисляются миллиардами. В 2021 году глобальный рынок диетических добавок превысил $50 миллиардов, и в последующие годы эта сумма только увеличивалась. В Грузии популярность этих продуктов растет благодаря агрессивному маркетингу, социальным сетям и убеждению, что БАДы могут восполнить дефицит питательных веществ или заменить здоровые привычки.
Однако многолетние исследования и недавние данные показывают другую реальность: в большинстве случаев добавки не нужны, неэффективны и иногда даже вредны. Как председатель Института общественного здравоохранения Грузии (PHIG), я стремлюсь предоставить гражданам Грузии знания, которые помогут принимать взвешенные решения, избежать бесполезных расходов и сосредоточиться на доказанных стратегиях поддержания здоровья.
Мифы и реальность о добавках
Ловушка маркетинга
БАДы рекламируются как незаменимые для поддержания здоровья, восполнения дефицита питательных веществ или профилактики заболеваний. Этикетки часто содержат фразы вроде «укрепляет иммунитет» или «поддерживает здоровье сердца», но эти утверждения зачастую вводят в заблуждение. В отличие от лекарств, БАДы не обязаны проходить строгие клинические испытания для подтверждения своей эффективности.
В Грузии, как и во многих других странах, БАДы практически не регулируются. Это означает, что потребители могут тратить деньги на продукты, которые практически не приносят пользы.
Действуют ли добавки?
Научные данные показывают, что для большинства здоровых людей добавки не оказывают значительного положительного эффекта. Систематический обзор, проведенный Рабочей группой по профилактическим услугам США (USPSTF), показал, что мультивитамины и другие добавки не предотвращают хронические заболевания, такие как сердечно-сосудистые болезни или рак.
«Здоровье нельзя найти в бутылочке», — говорит профессор Гиорги Пхакадзе. «Добавки — это не короткий путь; они не могут заменить здоровые привычки, такие как сбалансированное питание и физическая активность».
Популярные добавки: Детальный анализ
Мультивитамины
Мультивитамины — самые популярные добавки в мире. Несмотря на их широкое распространение, исследования показывают, что они не приносят значительной пользы для здоровых взрослых. Они не могут заменить питательную диету и должны использоваться только при выявлении конкретного дефицита.
Витамины C и D
Витамин C часто рекламируется как усилитель иммунитета, но его избыточное потребление не дает дополнительной пользы. Витамин D важен для здоровья костей, но его прием без подтвержденного дефицита не имеет значимого эффекта.
Профессор Пхакадзе отмечает: «Увлечение витаминами, такими как C и D, больше связано с маркетингом, чем с наукой. Большинство людей могут получить их из солнечного света и пищи».
Биотин и коллаген
Часто рекламируются как средства для улучшения состояния волос, кожи и ногтей, но биотин и коллаген в большинстве случаев не нужны. Эти вещества можно получить из натуральных источников, таких как бобы, яичные желтки и молочные продукты.
Кальций
Добавки с кальцием часто рекомендуются для здоровья костей, но их чрезмерное употребление может привести к камням в почках и даже повысить риск рака простаты. Более безопасным вариантом являются такие продукты, как молочные продукты и зеленые листовые овощи.
Натуральные продукты: алоэ вера, чеснок, имбирь и куркума
• Алоэ вера: Полезен для наружного применения, но употребление внутрь может вызвать проблемы с пищеварением и повредить почки.
• Чеснок: Добавление свежего чеснока в блюда приносит пользу, но добавки с чесноком не дают дополнительных преимуществ и могут вызывать побочные эффекты.
• Имбирь: Эффективен при тошноте и воспалении, но безопаснее использовать его в свежем виде, в чае или в блюдах, чем принимать в форме добавок.
• Куркума: Содержит куркумин, известный своими противовоспалительными свойствами, но употребление куркумы в пище более эффективно, чем использование добавок.
Почему цельные продукты лучше?
Исследования неизменно показывают, что цельные продукты обеспечивают синергетическое действие питательных веществ, чего нельзя достичь с помощью добавок. В продуктах питания содержатся не только витамины и минералы, но и клетчатка, фитохимические вещества и антиоксиданты, которые совместно способствуют укреплению здоровья.
Профессор Пхакадзе подчеркивает, что добавки изолируют питательные вещества, которые в организме действуют иначе, чем в составе цельных продуктов. Например, апельсин содержит не только витамин C, но и клетчатку, воду и другие соединения, которые усиливают его полезные свойства.
Финансовые и медицинские затраты на добавки
Потеря денег
В Грузии семьи часто тратят значительные суммы на добавки, которые не приносят реальной пользы. «Тратить деньги на ненужные добавки — это отвлечение ресурсов от реальных решений в области здравоохранения, таких как свежие продукты и профилактическая медицина», — говорит профессор Пхакадзе.
Риски для здоровья
Прием ненужных добавок может быть вредным. Например:
• Чрезмерное употребление витамина A может привести к интоксикации, тошноте и головной боли.
• Высокие дозы кальция могут вызвать камни в почках.
• Добавки с бета-каротином увеличивают риск рака легких у курильщиков.
Когда добавки необходимы?
Хотя большинству людей добавки не нужны, некоторые группы могут извлечь из них пользу:
1. Беременные женщины: Пренатальные витамины, особенно фолиевая кислота, важны для развития плода.
2. Пожилые люди: Кальций и витамин D могут снизить риск переломов.
3. Веганы и вегетарианцы: Часто нуждаются в добавках с витамином B12.
4. Люди с медицинскими состояниями: Пациенты с заболеваниями пищеварительной системы или перенесшие операции на желудке могут нуждаться в специализированных добавках.
Добавки всегда должны приниматься под медицинским наблюдением и в соответствии с индивидуальными потребностями.
Краткая информация о профессоре Гиорги Пхакадзе
Профессор Гиорги Пхакадзе — признанный эксперт в области общественного здравоохранения с более чем 25-летним международным опытом. Он был членом Независимой группы по подотчетности Генерального секретаря ООН (IAP), техническим экспертом GAVI Vaccine Alliance и Глобального фонда по борьбе со СПИДом, туберкулезом и малярией (GFATM). Профессор Пхакадзе является автором многочисленных публикаций и активно участвует в разработке общественно значимых политик в сфере здравоохранения.
Supplements, Vitamins, and Natural Products: A Comprehensive Warning to the Georgian Public
By Professor Giorgi Pkhakadze, Chair of the Public Health Institute of Georgia (PHIG)
The global obsession with supplements, vitamins, and natural products like aloe vera, garlic, and ginger has grown to a staggering scale, with billions spent annually on these products. In 2021 alone, the global dietary supplement market surpassed $50 billion, and spending only increased in subsequent years. In Georgia, the popularity of these products is fueled by persuasive marketing, social media trends, and the belief that supplements can fill nutritional gaps or act as a substitute for healthy habits.
However, decades of research and recent studies show a much different reality: most supplements are unnecessary, ineffective, and, in some cases, even harmful. As Chair of the Public Health Institute of Georgia (PHIG), I aim to provide Georgians with the knowledge to make informed decisions, avoid wasting money, and focus on proven strategies for maintaining health.
The Myths and Realities of Supplements
The Marketing Trap
Supplements are marketed as essential for maintaining health, filling nutritional gaps, or preventing diseases. Labels frequently use terms like “boosts immunity” or “supports heart health,” but these claims are often misleading. Unlike medicines, supplements are not required to undergo rigorous clinical testing to prove their efficacy.
In Georgia, like many other countries, supplements are poorly regulated. This lack of oversight means consumers may spend money on products that provide little to no benefit.
Do Supplements Work?
Scientific evidence consistently shows that for most healthy individuals, supplements offer no measurable health benefits. A systematic review by the U.S. Preventive Services Task Force found no evidence that multivitamins or other supplements prevent chronic diseases like cardiovascular disease or cancer. Similarly, research underscores that whole foods, not supplements, are the best source of nutrients.
“Health is not found in a pill,” says Dr. Giorgi Pkhakadze. “Supplements are not shortcuts; they cannot replace healthy habits like balanced nutrition and exercise.”
Popular Supplements: A Closer Look
Multivitamins
Multivitamins are the most widely used supplements worldwide. Despite their popularity, studies show they provide no significant benefit for healthy adults. They are not a substitute for a nutrient-rich diet and should only be used when specific deficiencies are identified.
Vitamin C and D
Vitamin C is heavily marketed as an immune booster, yet excess consumption provides no added benefit. Similarly, vitamin D is essential for bone health, but taking it without a deficiency offers little value.
Dr. Pkhakadze emphasizes: “The obsession with vitamins like C and D comes more from marketing than science. Most people can meet their needs through sunlight and diet.”
Biotin and Collagen
Often marketed for improving hair, skin, and nails, biotin and collagen supplements are unnecessary for most individuals. Natural sources like beans, egg yolks, and dairy provide these nutrients in sufficient quantities.
Calcium
While calcium supplements are often recommended for bone health, excessive intake can lead to kidney stones and even increase the risk of prostate cancer. Food sources like dairy, leafy greens, and fortified products are safer options.
Natural Products: Aloe Vera, Garlic, Ginger, and Turmeric
• Aloe Vera: While beneficial when applied topically, oral consumption can cause digestive issues and kidney problems.
• Garlic: Adding fresh garlic to meals is beneficial, but garlic supplements offer no superior advantage and may cause side effects.
• Ginger: Effective for nausea and inflammation, but fresh ginger in meals or teas is a better choice than supplements.
• Turmeric: Turmeric contains curcumin, known for anti-inflammatory properties, but supplements often have low curcumin levels. Cooking with turmeric is more effective.
Why Whole Foods Are Superior
Research consistently shows that whole foods provide a synergy of nutrients that supplements cannot replicate. Foods contain not only vitamins and minerals but also fiber, phytochemicals, and antioxidants that work together to support health.
Dr. Pkhakadze emphasizes that supplements isolate nutrients, which may behave differently in the body compared to when consumed as part of a whole food. For example, an orange provides not just vitamin C but also fiber, water, and other compounds that enhance its health benefits.
The Financial and Health Costs of Supplements
Wasted Money
In Georgia, families often spend significant portions of their income on supplements that provide no real health benefits. “Spending money on unnecessary supplements diverts resources from real health solutions like fresh food and preventive care,” says Dr. Pkhakadze.
Health Risks
Taking unnecessary supplements can cause harm. For example:
• Excessive vitamin A can lead to toxicity, causing nausea, headaches, or even organ damage.
• High doses of calcium can result in kidney stones.
• Beta-carotene supplements may increase the risk of lung cancer in smokers.
When Are Supplements Necessary?
While most people do not need supplements, certain groups can benefit:
1. Pregnant Women: Prenatal vitamins, especially folic acid, are essential for fetal development.
2. Older Adults: Calcium and vitamin D can reduce the risk of fractures.
3. Vegans and Vegetarians: Vitamin B12 supplementation is often necessary.
4. People with Medical Conditions: Those with digestive disorders or who have undergone surgeries like gastric bypass may require supplements.
However, supplements should always be taken under medical supervision and tailored to individual needs.
Practical Advice for the Georgian Public
1. Focus on Whole Foods: Build your diet around nutrient-dense foods like fruits, vegetables, whole grains, and lean proteins.
2. Exercise Regularly: Physical activity reduces the risk of chronic diseases far more effectively than supplements.
3. Consult Your Doctor: Only take supplements when prescribed for a specific deficiency or medical condition.
4. Be Skeptical of Marketing Claims: Avoid products with vague promises like “boosts immunity” or “promotes heart health.”
A Call for Regulation and Public Education
The Georgian government must implement stricter regulations to ensure that supplements are safe, effective, and accurately labeled. Consumers should be protected from misleading claims and unproven products.
Public health campaigns should focus on educating the population about the limitations of supplements and the importance of healthy habits.
“We must address the root causes of poor health—such as lack of access to nutritious food and safe exercise spaces—rather than relying on supplements to fix systemic issues,” says Dr. Pkhakadze.
Closing Thoughts
Supplements, vitamins, and natural products are not magic solutions for health. For most people, they are unnecessary and often a waste of money. True health is built through evidence-based practices: balanced nutrition, regular physical activity, and preventive care.
“Health is not found in a bottle,” Dr. Pkhakadze concludes. “It is built daily, through informed choices and community support. Let’s focus on what truly matters for the well-being of Georgians.”
About Professor Giorgi Pkhakadze
Professor Giorgi Pkhakadze is an esteemed public health expert with over 25 years of international experience. A professor of public health, he has served as a member of the UN Secretary-General’s Independent Accountability Panel (IAP) for Every Woman Every Child, a technical expert for GAVI Vaccine Alliance, and the Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis, and Malaria (GFATM). Professor Pkhakadze is also a globally published author in international health, dedicating his career to advancing public health policies and practices worldwide.
დამატებების, ვიტამინებისა და ბუნებრივი პროდუქტების შესახებ საქართველოს საზოგადოებას “საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის” თავმჯდომარე (PHIG), პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აფრთხილებს:
დამატებების, ვიტამინებისა და ბუნებრივი პროდუქტების, როგორიცაა ალოე ვერა, ნიორი და კოჭა, გამოყენების გლობალური ტენდენცია გასაოცარ მასშტაბამდე გაიზარდა. 2021 წელს დიეტური დანამატების გლობალურმა ბაზარმა $50 მილიარდს გადააჭარბა, ხოლო შემდეგ წლებში ეს თანხა კიდევ უფრო გაიზარდა.
საქართველოში ამ პროდუქტების პოპულარობა მარკეტინგული აქტივობებით, სოციალური მედიის ტენდენციებითა და იმ რწმენით იზრდება, რომ დამატებები ხელს უწყობს ნუტრიციულ დეფიციტების შევსებას ან შეიძლება ჯანსაღი ჩვევების შემცვლელი იყოს.
თუმცა, მრავალწლიანი კვლევები და უახლესი მონაცემები აჩვენებს განსხვავებულ რეალობას:
უმეტეს შემთხვევაში, დამატებები საჭირო არ არის, არაეფექტურია და ზოგიერთ შემთხვევაში შეიძლება მავნეც კი იყოს. როგორც “საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის” თავმჯდომარის – ჩემი მიზანია, ქართველებს მივაწოდო ცოდნა, რომელიც დაეხმარება გააზრებული გადაწყვეტილებების მიღებაში, ფულის არასწორი ხარჯვის პრევენციასა და ჯანმრთელობის შენარჩუნებისთვის დამტკიცებულ სტრატეგიებზე ფოკუსირებაში.”
/მარკეტინგული მახე/
დამატებები მარკეტინგში განიხილება, როგორც ჯანმრთელობის შენარჩუნების, ნუტრიციული დეფიციტების შევსებისა და დაავადებების თავიდან აცილების აუცილებელი საშუალება. ეტიკეტებზე ხშირად შეხვდებით ფრაზებს, როგორიცაა – „აუმჯობესებს იმუნიტეტს“ ან „უწყობს ხელს გულის ჯანმრთელობას,“ მაგრამ ეს განცხადებები ხშირად შეცდომაში შემყვანია. წამლებისგან განსხვავებით, დამატებებისგან არ მოითხოვება მკაცრი კლინიკური კვლევები მათი ეფექტიანობის დასამტკიცებლად.
საქართველოშიც, ისევე როგორც სხვა ქვეყნებში, დამატებები სუსტად რეგულირდება. ზედამხედველობის ეს ნაკლებობა ნიშნავს, რომ მომხმარებლებმა შეიძლება დახარჯონ ფული ისეთ პროდუქტებზე, რომლებიც შედეგს ვერ იძლევა.
მეცნიერული მონაცემები აჩვენებს, რომ უმეტეს ჯანმრთელ ადამიანებში დამატებები ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას ვერ უზრუნველყოფს. აშშ-ის პრევენციული მომსახურების ამოცანების ჯგუფის (USPSTF) სისტემური მიმოხილვა აჩვენებს, რომ არც მულტივიტამინები და არც სხვა დამატებები არ იცავს ქრონიკული დაავადებებისგან, როგორიცაა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები ან კიბო.
„ჯანმრთელობა ბოთლში არ მოიძებნება”- ამბობს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე:
„დამატებები არ არის მოკლე გზა; ისინი ვერ შეცვლის ჯანსაღ ჩვევებს, როგორიცაა დაბალანსებული კვება და ფიზიკური აქტივობა.“
/მულტივიტამინები/
მულტივიტამინები ყველაზე ხშირად გამოყენებული დამატებებია მსოფლიოში. მიუხედავად მათი პოპულარობისა, კვლევები აჩვენებს, რომ ისინი ჯანმრთელი ადამიანებისთვის მნიშვნელოვან სარგებელს არ იძლევა. ისინი ვერ ცვლიან ნუტრიციულად მდიდარ დიეტას და მხოლოდ კონკრეტული დეფიციტების არსებობის შემთხვევაშია რეკომენდებული.
ვიტამინები C და D
ვიტამინი C ხშირად მოიხსენიება, როგორც იმუნიტეტის გამაძლიერებელი, ხოლო ვიტამინი D – ძვლების ჯანმრთელობისთვის. თუმცა, ამ ვიტამინების დეფიციტის გარეშე მიღება მცირე ან საერთოდ არავითარ სარგებელს არ იძლევა.
პროფესორი ფხაკაძე აღნიშნავს:
„ვიტამინების, როგორიცაა C და D, მიმართ აღტაცება უფრო მარკეტინგის შედეგია, ვიდრე მეცნიერების. ადამიანების უმეტესობას ეს ვიტამინები შეუძლია საკვებიდან და მზის სინათლისგან მიიღოს.“
ბიოტინი და კოლაგენი
ხშირად რეკლამირდება, როგორც თმის, კანისა და ფრჩხილების გასაუმჯობესებელი საშუალება, მაგრამ ბიოტინი და კოლაგენი უმეტეს შემთხვევაში საჭირო არ არის. მათ ბუნებრივად შეიცავს ისეთი პროდუქტები, როგორიცაა ლობიო, კვერცხის გული და რძის პროდუქტები.
კალციუმი
კალციუმის დამატებები ხშირად რეკომენდირებულია ძვლების ჯანმრთელობისთვის, მაგრამ მათი ჭარბი მოხმარება შეიძლება გამოიწვიოს თირკმლის კენჭები ან გაზარდოს პროსტატის კიბოს რისკი. საკვები წყაროები, როგორიცაა რძის პროდუქტები და მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული, უფრო უსაფრთხო ვარიანტია.
ბუნებრივი პროდუქტები: ალოე ვერა, ნიორი, კოჭა და კურკუმა
• ალოე ვერა: გარეგნულად სასარგებლო, მაგრამ შიდა მოხმარებამ შეიძლება გამოიწვიოს საჭმლის მონელების პრობლემები და თირკმლის დაზიანება.
• ნიორი: ნიორის დამატებების ნაცვლად, უმჯობესია ნიორი საკვებში დაამატოთ.
• კოჭა: ნაყენებისა და კერძების სახით მიღება უფრო უსაფრთხოა, ვიდრე დამატებების სახით.
• კურკუმა: კურკუმაში არსებული კურკუმინი ცნობილია ანთების საწინააღმდეგო თვისებებით, მაგრამ საკვებში მისი გამოყენება უფრო ეფექტურია.
რატომ ენიჭება უპირატესობა მთელ საკვებს?
კვლევები აჩვენებს, რომ მთლიანი საკვები შეიცავს ვიტამინებს, მინერალებს, ბოჭკოს და ფიტოქიმიკატებს, რომლებიც ერთად მუშაობენ და უზრუნველყოფენ ჯანმრთელობას.
პროფესორი ფხაკაძე ხაზს უსვამს, რომ დამატებები იზოლირებული საკვები ნივთიერებებია, რომლებიც ორგანიზმში ბუნებრივად განსხვავებულად მოქმედებს. მაგალითად, ფორთოხალი შეიცავს არა მხოლოდ ვიტამინ C-ს, არამედ ბოჭკოს, წყალსა და სხვა ნაერთებს, რომლებიც მის ჯანმრთელობის სარგებელს ზრდიან.
ფულის ხარჯვა
საქართველოში ოჯახები ხშირად ხარჯავენ მნიშვნელოვან თანხებს იმ დამატებებზე, რომლებიც რეალურ სარგებელს არ იძლევა.
„დამატებებზე ფულის დახარჯვა რესურსების გადატანაა რეალური ჯანდაცვის გადაწყვეტილებებისგან, როგორიცაა ჯანსაღი საკვები და პრევენციული მოვლა,“- ამბობს პროფესორი ფხაკაძე.
ზედმეტი დამატებების მიღებამ შეიძლება ჯანმრთელობას ზიანი მიაყენოს. მაგალითად:
• ვიტამინ A-ს ჭარბმა დოზამ შეიძლება გამოიწვიოს ინტოქსიკაცია, გულისრევა და თავის ტკივილი.
• კალციუმის მაღალი დოზები თირკმლის კენჭებს იწვევს.
• ბეტა-კაროტინის დამატებები ზრდის ფილტვის კიბოს რისკს მწეველებში.
ინფექციურმა საავადმყოფომ, სამედიცინო პროცესების და პაციენტების უსაფრთხოების გერმანულ სტანდარტებთან შესაბამისობისთვის, KTQ საერთაშორისო აკრედიტაცია და ხარისხის მართვის სერტიფიკატი მიიღო.
გერმანულმა აუდიტორებმა, ცენტრში ჩატარებული აუდიტის შედეგად, მაღალი შეფასება მისცეს მაღალტექნოლოგიური აპარატურის და აღჭურვილობის მქონე თანამედროვე ინფრასტრუქტურას, ჰოსპიტლის მენეჯმენტს, პაციენტების და თანამშრომლების უსაფრთხოებას, კლინიკური რისკების და ხარისხის კონტროლის მართვას, ინფორმირებულობას და კომუნიკაციას, აგრეთვე – ავტორიტეტულ საერთაშორისო ორგანიზაციებთან (ჯანმო, NIH, აშშ CDC და სხვ.) მრავალწლიან წარმატებულ თანამშრომლობას, ერთობლივი ინოვაციური კვლევითი პროექტების განხორციელებას, ქვეყნისთვის უმნიშვნელოვანეს ჯანდაცვით პროგრამებში აქტიურ მონაწილეობას და სხვა.
ძილის აპნოე წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ და სახიფათო ჯანმრთელობის პრობლემას, რომელიც ყოველწლიურად მილიონობით ადამიანს აწუხებს. აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ (FDA) დაამტკიცა ახალი პრეპარატი, რომელიც არის ობსტრუქციული ძილის აპნოეს (OSA) სამკურნალო საშუალება და ხელს უწყობს პაციენტების წონაში კლებას. ეს ნაბიჯი წარმოადგენს უდიდეს მიღწევას ძილის აპნოეს მქონე ადამიანებისთვის, რომელთა პრობლემაც დაკავშირებულია სუნთქვის გაჩერებასთან ძილის დროს.
„უდიდესი წინგადადგმული ნაბიჯია ობსტრუქციული ძილის აპნოეს მქონე პაციენტებისთვის“, — წერს აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაცია (FDA) განცხადებაში.
პრეპარატი, რომელიც Eli Lilly-ის მიერ არის წარმოებული, პირველად დაამტკიცეს როგორც წონაში კლებისთვის, განსაკუთრებით ჭარბწონიანი ადამიანებისთვის, რომლებსაც აქვთ ობსტრუქციული ძილის აპნოე. FDA-ს განცხადებით, ეს მედიკამენტი აქტიურად მოქმედებს ნაწლავებზე, რაც ხელს უწყობს მადას, ამცირებს საკვების მიღებას და, შედეგად, პაციენტებს ეხმარება წონის დაკლებაში. წონის კლება, თავის მხრივ, დადებითად მოქმედებს ობსტრუქციული ძილის აპნოეს სიმპტომების შემცირებაზე.
ძილის აპნოე (OSA) ძილის სერიოზული დარღვევაა, რომელიც ძილის დროს სუნთქვის შეჩერებას და ჯანმრთელობის სხვა პრობლემებს იწვევს. აპნოეს შედეგად, თქვენ შეიძლება დღის განმავლობაში არასრულყოფილად ისვენებთ, რაც დაღლილობას, სუნთქვის პრობლემებსა და ხვრინვას იწვევს. თუ ამ მდგომარეობას არ მართავთ სწორად, შესაძლოა ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემები შეგიქმნათ, ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ პაციენტები იცნობდნენ ამ დაავადების სიმპტომებს, დიაგნოსტიკასა და მკურნალობის შესაძლებლობებს. ეს დაავადება დაკავშირებულია არაერთ დაავადებასთან, მათ შორის, სისხლის მაღალი წნევა, ინსულტი, დეპრესია და სხვა.
FDA-მ დააკმაყოფილა პრეპარატი ობსტრუქციული ძილის აპნოეს მქონე პაციენტებისთვის, რომელთაც ასევე აწუხებთ სიმსუქნე და მასთან დაკავშირებული მდგომარეობები, მაგალითად, მე-2 ტიპის დიაბეტი, მაღალი ქოლესტერინი და მაღალი წნევა. კვლევებმა აჩვენა, რომ პრეპარატი ამცირებს ძილის აპნოეს ეპიზოდების სიხშირეს, ხოლო პაციენტებს, რომლებსაც წონა დაეკარგათ, თითქმის ნახევარს სრულიად გაუმჯობესდა სიმპტომები.
პრეპარატი ინექციის ფორმით კვირაში ერთხელ გამოიყენება. FDA-ის ინფორმაციით, ეს მედიკამენტი უნდა იყოს კომბინირებული ვარჯიშთან და დაბალკალორიულ კვების რაციონთან, რათა მაქსიმალური ეფექტი დადგეს. ეს მედიკამენტი მიეკუთვნება ახალ თაობის პრეპარატებს, რომლებიც ებრძვიან სიმსუქნეს და მასთან დაკავშირებულ დაავადებებს.
მიუხედავად იმისა, რომ ახალმა პრეპარატმა დიდი წარმატება მოიპოვა, მასზე ორიენტირებული მკურნალობა მოიცავს სხვა მეთოდებსაც, მათ შორის CPAP აპარატებს, რომლებიც ნიღბის საშუალებით აწვდიან აირს, რათა სასუნთქი გზები გახსნილი დარჩეს. ასევე, შესაძლებელია ქირურგიული ჩარევა, რომელიც ზღუდავს აპნოეს განვითარებას.
ორივე კლინიკური ცდამ აჩვენა, რომ პრეპარატი მნიშვნელოვნად ამცირებს ძილის აპნოეს ეპიზოდების სიხშირეს. FDA-ს განცხადებით, პაციენტების დიდი ნაწილი, რომლებმაც გამოიყენეს ეს პრეპარატი, გააუმჯობესეს ძილის ხარისხი და იმყოფებიან უკეთეს მდგომარეობაში.
(პროგრამული კოდი 27 03 02 02)
მუხლი 1. პროგრამის მიზანი
პროგრამის მიზანია ქვეყნის მოსახლეობის დაცვა ვაქცინაციით მართვადი ინფექციებისაგან, პოსტექსპოზიციური ანტირაბიული პროფილაქტიკისათვის მოსახლეობის უზრუნველყოფა ანტირაბიული ვაქცინითა და იმუნოგლობულინით, ასევე, სპეციფიკური შრატების/იმუნოგლობულინებისა და ვაქცინების სტრატეგიული მარაგის შექმნა.
მუხლი 2. პროგრამის მოსარგებლეები
მუხლი 3. მომსახურების მოცულობა
პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურება მოიცავს:
ა) იმუნიზაციის წარმოებისათვის (მათ შორის, B ჰეპატიტით ინფიცირების მაღალი რისკის ჯგუფს (დიალიზზე მყოფი პირები, ჰემოფილიით დაავადებული პირები, ინექციური ნარკოტიკების მომხმარებელი პირები, მსმ პირები, აივ-ინფექციით/შიდსითა და C ჰეპატიტით დაავადებული პირები, სამედიცინო პერსონალი, სამედიცინო პროფილის სასწავლებლების სტუდენტები) მიკუთვნებული პირების B ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ვაქცინაციისთვის, აგრეთვე ასაკობრივად რევაქცინაციას დაქვემდებარებული პირების (მ.შ., სავალდებულო პროფილაქტიკურ იმუნიზაციას დაქვემდებარებული პირების ნუსხის მიხედვით) ტეტანუსის/დიფტერიის საწინააღმდეგო ვაქცინაციისა და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ორგანიზებული კონტინგენტის ვაქცინაციისთვის) საჭირო ვაქცინებისა და ასაცრელი მასალების (შპრიცებისა და უსაფრთხო ყუთების) შესყიდვას;
ბ) სპეციფიკური (ბოტულიზმის, დიფთერიის, ტეტანუსის, გველის შხამის საწინააღმდეგო) შრატების/იმუნოგლობულინების და ყვითელი ცხელების საწინააღმდეგო ვაქცინების სტრატეგიული მარაგის შესყიდვას;
გ) ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებებით უზრუნველყოფას;
დ) გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინის შესყიდვას;
ე) ვაქცინების, ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებების, სპეციფიკური შრატებისა და ასაცრელი მასალების (შპრიცებისა და უსაფრთხო ყუთების) მიღებას, შენახვასა და გაცემა-განაწილებას „ცივი ჯაჭვის” პრინციპების დაცვით ცენტრალური დონიდან რეგიონულ/რაიონულ ადმინისტრაციულ ერთეულებამდე;
ვ) ვაქცინაციას დაქვემდებარებული სხვადასხვა სამიზნე, რისკის და პრიორიტეტული, მათ შორის, ეპიდემიოლოგიური მდგომარეობის გათვალისწინებით, სხვა მიზნობრივი ჯგუფების განსაზღვრა სამინისტროსთან შეთანხმებით; ასევე, ამ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პირების აცრა ან/და აცრის პროცესის კოორდინირება და სხვა შესაბამისი ღონისძიების განხორციელება;
ზ) „ცივი ჯაჭვი“-ს (მ.შ. სიგნალიზაციის სისტემები) მოწყობილობების/ინვენტარის შესყიდვასა და მონტაჟს.
თ) საინფორმაციო-საგანმანათლებლო ღონისძიებების განხორციელებას, მ.შ. იმუნიზაციისა და მარაგების მართვის ერთიანი ელექტრონული სისტემის მართვას და ადმინისტრირებას.
მუხლი 4. დაფინანსების მეთოდოლოგია და ანაზღაურების წესი
მუხლი 5. პროგრამის განხორციელების მექანიზმები
მუხლი 6. მომსახურების მიმწოდებელი
მე-3 მუხლით გათვალისწინებული საქონლისა და მომსახურების მიმწოდებლები განისაზღვრება მე-5 მუხლის შესაბამისად.
მუხლი 7. პროგრამის განმახორციელებელი
პროგრამის განმახორციელებელია ცენტრი.
მუხლი 8. პროგრამის ბიუჯეტი (4.05.2020 N290)
პროგრამის ბიუჯეტი განისაზღვრება 23,000.0 ათასი ლარით, შემდეგი ცხრილის შესაბამისად
| № | კომპონენტის დასახელება | ბიუჯეტი
(ათასი ლარი) |
| ვაქცინებისა და ასაცრელი მასალების შესყიდვა | 16,248.0 | |
| სპეციფიკური შრატებისა და ვაქცინების შესყიდვა | 200.0 | |
| პოსტექსპოზიციური ანტირაბიული პროფილაქტიკისათვის ანტირაბიული სამკურნალო საშუალებებით უზრუნველყოფა | 2,600.0 | |
| გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინის შესყიდვა | 3,500.0 | |
| საინფორმაციო-საგანმანათლებლო ღონისძიებები (მ. შ. იმუნიზაციისა და მარაგების მართვის ერთიანი ელექტრონული სისტემების მართვა და ადმინისტრირება) | 252.0 | |
| აცრა-ვიზიტისა და ექიმის კონსულტაციის მომსახურება | 100.0 | |
| „ცივი ჯაჭვის“ მოწყობილობების/ინვენტარის შესყიდვა და მონტაჟი | 100.0 | |
| სულ: | 23,000.0 |
მუხლი 9. დამატებითი პირობები
ა) ჯანდაცვის ერთიანი ელექტრონული სისტემის იმუნიზაციის ელექტრონულ მოდულში ბენეფიციარებისა და მათთვის ჩატარებული (მ.შ. წინა პერიოდში) გეგმური და ეპიდჩვენებით აცრების თაობაზე ინფორმაციის სრულად აღრიცხვა;
ბ) ბენეფიციარის მშობლის და/ან კანონიერი წარმომადგენლის მოთხოვნის საფუძველზე, ჩატარებული აცრების თაობაზე ცნობის/ამონაწერის პროფილაქტიკური აცრების რუკიდან (ფორმა 063) მათთვის (მიმდინარე და/ან წინა პერიოდში) გაცემა უსასყიდლოდ, მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 3 სამუშაო დღისა.
ტუბერკულოზის მართვა
( პროგრამული კოდი 27 03 02 06)
პროგრამის მიზანია:
პროგრამის მიზანია ტუბერკულოზის ავადობის, სიკვდილიანობის და საზოგადოებაში ინფექციის გავრცელების შემცირება, ტუბსაწინააღმდეგო მედიკამენტების მიმართ რეზისტენტობის განვითარების პრევენცია.
პროგრამა/კომპონენტი ითვალისწინებს შემდეგი ღონისძიებების განხორციელებას:
ეპიდზედამხედველობა, რომელიც მოიცავს:
ფილტვის ტუბერკულოზით დაავადებულთა კონტაქტების კვლევას:
ფილტვის ტუბერკულოზის ახლადგამოვლენილ შემთხვევათა კონტაქტების ეპიდკვლევ ისას ეპიდემიოლოგი უზრუნველყოფს კონტაქტების ინფორმირებულობას და მიმართვას ტუბერკულოზის სერვისის მიმწოდებელ სამედიცინო დაწესებულებაში;
მეთვალყურეობიდან დაკარგულ პაციენტებთან და პენიტენციური დაწესებულებებიდან გათავისუფლებულ პირებთან (რომლებიც იმყოფებოდნენ ტუბსაწინააღმდეგო მკურნალობაზე) მუშაობას:
მეთვალყურეობიდან დაკარგული პაციენტების მოძიებას;
ლაბორატორიული კონტროლი და ნახველის ლოჯისტიკა, რომელიც გულისხმობს ტუბერკულოზზე სავარაუდო შემთხვევების ლაბორატორიულ დადასტურებასა და მკურნალობის პროცესში ჩართული პაციენტების ტუბერკულოზის დიაგნოსტიკისთვის სპეციფიკურ კვლევებს და მოიცავს:
ნახველის და სხვა / საკვლევი მასალის (მ.შ. ტუბერკულოზის დიაგნოზის მქონე პაციენტების აივ-ინფექცია/შიდსზე სწრაფი მარტივი ტესტირებით მიღებული საეჭვო დადებითი სისხლის ნიმუშების) ტრანსპორტირებას;
სამედიცინო სერვისების მიწოდებაში ჩართული სამედიცინო პერსონალისათვის რესპირატორების შესყიდვა, ასევე, სამედიცინო დაწესებულებებისათვის ნახველის შესაგროვებელი კონტეინერების შესყიდვა.
ტუბერკულოზის პროგრამის რეგიონული მართვა და მონიტორინგი (გლობალური ფონდის თანადაფინანსებით), რაც თავის მხრივ მოიცავს:
ამბულატორიული სექტორის ტუბსაწინააღმდეგო ერთეულებისა და პირველადი ჯანდაცვის ქსელში ტუბსაწინააღმდეგო აქტივობების ზედამხედველობასა და მონიტორინგს, მათ შორის უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ მკურნალობის განხორციელების მონიტორინგს და შეფასებას;
ტუბერკულოზის სამკურნალო პირველი რიგის მედიკამენტების (სრულად) და მეორე რიგის მედიკამენტების (სრული ღირებულების არაუმეტეს 80 %- ის) შესყიდვა, მიღება და ტრანსპორტირება (სამკურნალო საშუალებების საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე გაფორმების და პროგრამის სერვისების მიმწოდებელთან ტრანსპორტირების ხარჯები);
სენსიტიური და რეზისტენტული ფორმის ტუბერკულოზით დაავადებულ პაციენტთა მკურნალობაზე დამყოლობის გაუმჯობესების მიზნით, რეზისტენტული ფორმის ტუბერკულოზით დაავადებულთა ფულადი წახალისების დაფინანსება; ხოლო სენსიტიური ფორმის ტუბერკულოზით დაავადებულ პაციენტთა ფულადი წახალისების დაფინანსებას უზრუნველყოფს დონორი ორგანიზაცია ;
პაციენტებისთვის ტუბერკულოზის მკურნალობისთვის საჭირო მედიკამენტებისა და ტუბერკულოზის სადიაგნოსტიკო/სახარჯი მასალების ნაწილის უზრუნველყოფას, ასევე სხვა ინფექციების სადიაგნოსტიკო ტესტსისტემებით, სახარჯი მასალებითა და პირადი დაცვის საშუალებებით სახელმწიფო პროგრამებისა და გლობალური ფონდის პროექტით დაფინანსებული პროგრამების ბენეფიციარებისათვის უზრუნველყოფას ახორციელებენ დონორი ორგანიზაციები; (3.07.2020 N406)
ტუბერკულოზის სამკურნალო მედიკამენტების ხარისხის კონტროლი, რაც მოიცავს სახელმწიფო და დონორული დაფინანსების წყაროთი შესყიდული პირველი და მეორე რიგის მედიკამენტების ლაბორატორიულ დიაგნოსტიკას შემთხვევითი შერჩევის პრინციპით , გლობალური ფონდის პროექტის დაფინანსებით ;
პილოტური პროექტი „ დაფუძნებული დაფინანსება და ინტეგრირებული მკურნალობის მოდელი ტუბერკულოზის მართვის ამბულატორიულ დონეზე“ (დანართი 6.3).
(პროგრამული კოდი 27 03 02 04)
პროგრამის მიზანია ტრანსფუზიით გადამდები ინფექციების პრევენცია და საქართველოს მასშტაბით სისხლის კომპონენტების თანაბარი სტანდარტის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, ფასიანი დონორობის ინსტიტუტის ეტაპობრივი ჩანაცვლება უანგარო, რეგულარული დონორობის სისტემით.
პროგრამა ითვალისწინებს შემდეგ ღონისძიებებს:
© SheniEkimi.ge
