ორშაბათი, ივნისი 15, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 461

ზოგადი ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორია ახორციელებს სადიაგნოსტიკო და კვლევით საქმიანობას პარაზიტულ, სოკოვან  და სხვადასხვა გრამ დადებით და გრამ უარყოფითი აერობულ თუ ანაერობულ პათოგენებზე,

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ლუგარის სჯ ცენტრის ბიოუსაფრთხოების და განსაკუთრებით საშიში პათოგენების დეპარტამენტის ზოგადი ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორია
#post_seo_title

ლუგარის სჯ ცენტრის ბიოუსაფრთხოების და განსაკუთრებით საშიში პათოგენების დეპარტამენტის ზოგადი ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორია

ზოგადი ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორია ახორციელებს სადიაგნოსტიკო და კვლევით საქმიანობას პარაზიტულ, სოკოვან  და სხვადასხვა გრამ დადებით და გრამ უარყოფითი აერობულ თუ ანაერობულ პათოგენებზე, როგორიცაა Enterobacteriaceae, non-Enterobacteriaceae, Salmonella spp, Shigella spp, Clostridium spp, Campilobacter spp, Acinetobacter spp, Staphylococcus spp, Strepococcus spp, Nieseria spp, Bartonella spp, Klebsiella spp და ა.შ.

ლაბორატორიის ძირითადი ფუნქციებია: დაავადების გამომწვევი მიკროორგანიზმების (ბაქტერიები, სოკოები, უმარტივესები) დიაგნოსტიკა, მორფოლოგიის, კულტურალური თვისებების, ბიოქიმიის  შესწავლა; მიკროორგანიზმების მგრძნობელობის შესწავლა ანტიბიოტიკების და სადეზინფექციო პრეპარატების მიმართ;

ლაბორატორია წარმოადგენს ეპიდზედამხედველობის პროგრამის მნიშვნელოვან ნაწილს; მონაწილეობს ნოზოკომიური და დიარეული ინფექციების კვლევის  და მალარიის ეპიდზედამხედველობის პროგრამებში, ასევე ხარისხის კონტროლი.

ლაბორატორიაში კლინიკურ და გარემო ნიმუშების კვლევაზე გამოყენებულია კვლევის შემდეგ მეთოდები:

– ბაქტერიოსკოპია;

– ბაქტერიოლოგია, მიკრობის ინდიკაცია/იდენტიფიკაცია;

– სეროტიპირება;

– ანტიბიოტიკომგრძნობელობის განსაზღვრა -აგარში დიფუზიის 2 მეთოდით (კირბი ბაუერის დისკო დიფუზია); MIC-მონიმალური მაინჰიბირებელი კონცენტრაციის განსაზღვრა E-ტესტით;  ანტიბიოტიკომგრძნობელობის განსაზღვრა ხდება CLSI და EUCAST სტანდარტებით;

– მიკროსკოპია პარაზიტულ გამომწვევებზე.

ლაბორატორია ჯანმოს მხარდაჭერით ახორციელებს  რეფერენს ლაბორატორიის ფუნქციას ანტიმიკრობული რეზისტენტობის სფეროში ქვეყნის მასშტაბით (ამ ეტაპზე ჩართულია 11 წამყვანი კლინიკა).

ლაბორატორიას ჯანმოსგან მინიჭებული აქვს აკრედიტაცია დიფთერიაზე. ასევე, ყოველწლიურად მონაწილეობს ჯანმოს გარე ხარისხის კონტროლის პროგრამაში – Salmonella/Shigella , Haemophilus influenzae, Neisseria meningitidis , Streptococcus pneumoniae, მალარია და AMR.

ლაბორატორია მონაწილეა რამდენიმე სამეცნიერო კვლევითი პროექტის:

ISTC/BTEP #G-1759p  ”Epidemiology of Clostridium difficile–associated disease in Georgia”

ISTC/BTEP #G-1683p “Distribution and diversity of Bartonella pathogens among people and animals in Georgia and evaluation of factors associated with the emergence of bartonellosis”

ISTC/BTEP #G-2099p “Molecular Epidemiology of Toxigenic Escherichia coli in country of Georgia”

ISTC/BTEP #G-1462p “Establishment of national sentinel-site, laboratory-based Salmonella surveillance system and outbreak response capacity for enhanced control of food borne disease in the Republic of Georgia”

ISTC/BTEP #G-2175p “Genotype-phenotype characterization and toxin study of archival and newly isolated Georgian Clostridium botulinum strains “

Proof-of-Principale Study (WHO surveillance project on AMR)

CBR  GG21 –  “Human  Disease  Epidemiology  and Surveillance of Especially   Dangerous   Pathogens   in   Georgia”,   2014-2017. USAMRIID,   Walter   Reed Army Institute of Research (WRAIR)

პერსონალი

ლაბორატორიაში მუშაობს 12 გამოცდილი/კვალიფიციური კადრი, მათ შორის სამს მინიჭებული აქვს სამეცნიერო ხარისხი მედიცინაში.

ლაბორატორიის ბაზაზე მუშავდება ორი სადოქტორო ნაშრომი შიგა-ტოქსისინის მაპროცედურებელ E.coli-ზე (STEC).

პუბლიკაციები/აბსტრაქტები

ლაბორატორიის ბაზაზე სხვადასხვა პერიოდში გამოქვეყნებულია 37 სამეცნიერო პუბლიკაცია და 14 აბსტრაქტი.

ლუგარის სახელობის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კვლევითი ცენტრი დაავადებათა ქვეყნის ლაბორატორიული ქსელის უმაღლესი დონის დაწესებულებაა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ლუგარის სახელობის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კვლევითი ცენტრი დაავადებათა ქვეყნის ლაბორატორიული ქსელის უმაღლესი დონის დაწესებულებაა
#post_seo_title

რიჩარდ ლუგარის სახელობის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კვლევითი ცენტრი

რიჩარდ ლუგარის სახელობის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრი დაავადებათა კონტროლის და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის უახლეს შენობაა, რომელიც სრულ ექსპლუატაციაში 2013 წლის აგვისტოში შევიდა. ლუგარის ცენტრი დაავადებათა ქვეყნის ლაბორატორიული ქსელის უმაღლესი დონის დაწესებულებაა, რომელიც წარმოადგენს საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემის რეფერალურ ლაბორატორიას.
ცენტრის მშენებლობა დაიწყო 2004 წელს, აშშ – საქართველოს მთავრობებს შორის 1997 წელს ხელმოწერილი ჩარჩო ხელშეკრულების  და 2002 წელს  აშშ თავდაცვის დეპარტამენტსა და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შორის გაფორმებული შეთანხმების „ბიოლოგიური იარაღის განვითარებასთან დაკავშირებული ექნოლოგიების, პათოგენების და გამოცდილების გავრცელების თავიდან აცილების სფეროში თანამშრომლობის შესახებ“, საფუძველზე.
ამ შეთანხმების ფარგლებში, ბოლო 13 წლის განმავლობაში, ადამიანისა და ცხოველთა ჯანმრთელობისა და ბიოუსაფრთხოების სფეროში ხორცილდება უპრეცენდენტო ფინანსური და ტექნიკური დახმარების პროგრამა, რომლის საერთო მოცულობა დღემდე შეადგენს დაახლოებით 350 მილიონ აშშ დოლარამდე ინვესტიციას. ამ პროგრამის (Cooperative Biological Engagement Program-CBEP, რომელსაც ძირითადად ახორციელებს DTRA – Defense Threat Reduction Agency) ფარგლებში, ქვეყანაში მოეწყო თანამედროვე დონეზე აღჭურვილი ბიოუსაფრთხოების ლაბორატორიული ქსელი ადამიანისა და ცხოველთა საშიშ დაავადებათა გამომწვევი პათოგენების დიაგნოსტირებისთვის. სერიოზული ინვესტიცია განხორციელდა ადამიანური რესურსების მზადებაში.
ლუგარის ცენტრი, მთელი აღჭურვილობით, სრულად გადმოცემულია საქართველოს მთავრობის საკუთრებაში, ხოლო 2018 წლიდან ლუგარის ცენტრის და ლაბორატორიული ქსელის სრულ დაფინანსებას უზრუნველყოფს საქართველოს მთავრობა.
ლუგარის ცენტრი აერთიანებს თანამედროვე დონეზე აღჭურვილ ბიოუსაფრთხოების მე–2 და მე–3 დონის ლაბორატორიებს,  რომელთა მიზანია ადამიანისა და ცხოველთა საშიშ დაავადებათა გამომწვევი პათოგენების დროული აღმოჩენა და იდენტიფიკაცია „ერთიანი ჯანმრთელობის“ პრინციპით.
ბიოუსაფრთხოების მე-3 დონის (BSL-3) ზონაში განთავსებულია ბაქტერიოლოგიისა და ვირუსოლოგიის ლაბორატორიები და ასევე პათოგენების ეროვნული საცავი, სადაც უსაფრთხოდაა დაცული ადამიანისა და ცხოველის დაავადებების გამომწვევი განსაკუთრებით საშიში პათოგენები (გსპ). ლუგარის ცენტრი ერთადერთი BSL-3 ლაბორატორიაა არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ მთელს კავკასიის და ცენტრალური აზიის რეგიონში.
ყველა კლინიკურ-ლაბორატორიული დიაგნოსტიკური და სამეცნიერო კვლევა, რომელიც საჭიროებს BSL-3 ლაბორატორიის გამოყენებას, ხორციელდება ლუგარის ცნეტრში. ლუგარის ცენტრი აღჭურვილია „შემდგომი თაობის სეკვენსის“ აღჭურვილობით, რაც გენომის კვლევის უნიკალურ შესაძლებლობას იძლევა ჩვენ რეგიონში.
ბიოუსაფრთხოების მე-2 დონის (BSL-2) ზონა მოიცავს შემდეგ ლაბორატორიებს: ზოგადი ბაქტერიოლოგიის, ვირუსოლოგიის, სეროლოგიის, მოლეკულური ეპიდემიოლოგიის/გენომის, უჯრედული კულტურების, პარაზიტოლოგიის და ენტემოლოგიის ლაბორატორიებს.
ცენტრში ფუნქციონირებს ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (ჯანმო) მიერ აკრედიტირებული 3 ვირუსოლოგიური ლაბორატორია (პოლიომიელიტის, გრიპის, წითელა–წითურას), გარდა ამისა ფუნქციონირებს გარე, საერთაშორისო ხარისხის კონტროლით ლაბორატორიები: როტა ვირუსების, ინვაზიური მენინგიტების, მალარიის, ანტიბიოტიკორეზისტენტობის, დიფთერიის და სალმონელოზების დიაგნოსტიკაში, რაც საშუალებას იძლევა ცენტრმა წარადგინოს განაცხადი ჯანმოს მოთანამშრომლე ცენტრის სტატუსის მოსაპოვებლად.
ლუგარის ცენტრის ლაბორატორიული შესაძლებლობებით ასევე სარგებლობენ სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ლაბორატორია (LMA), ელიავას სახელობის ბაქტერიოფაგიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტი – BSL-3 სივრცეში და აშშ უოლტერ რიდის სახელობის სახმელეთო ძალების კვლევითი ცენტრი (WRAIR) – BSL-2 სივრცეში.
ცენტრის შესაძლებლობებს ფართოდ იყენებენ მაგისტრანტების და დოქტორანტების მოსამზადებლად და სამეცნიერო კვლევებისათვის სხვადასხვა უნივერსიტეტები, მათ შორის მეზობელი ქვეყნებიდან.

 

კვლევის შედეგები – სიმსივნის მქონე კაცებში სიკვდილიანობა, შესაძლოა, 93%-ით გაიზარდოს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
კვლევის შედეგები - სიმსივნის მქონე კაცებში სიკვდილიანობა, შესაძლოა, 93%-ით გაიზარდოს
#post_seo_title

2030-2050 წლებისთვის კიბოს შემთხვევების და სიკვდილიანობის ზრდა: ამერიკული კვლევის შედეგები

ამერიკული ონკოლოგიური საზოგადოების ახალი კვლევა პროგნოზირებს, რომ კაცებში სიმსივნის შემთხვევები და სიკვდილიანობა საგრძნობლად გაიზრდება 2050 წლისთვის. კვლევის მიხედვით, სიმსივნის შემთხვევები კაცებში 84%-ით გაიზრდება, ხოლო კიბოთი გამოწვეული სიკვდილიანობა 93%-ით მოიმატებს.

ეს კვლევა გლობალური ხასიათისაა და ის მსოფლიოს სხვადასხვა წამყვან უნივერსიტეტებთან თანამშრომლობით განხორციელდა. კვლევის ფარგლებში 185 ქვეყანაში/ტერიტორიაში კიბოს 30 ტიპი გაანალიზდა, რის შედეგადაც დასკვნა გაკეთდა, რომ კაცებში სიმსივნის შემთხვევები იზრდება უფრო სწრაფად, ვიდრე ქალებში. ამის მიზეზი შეიძლება იყოს ბიოლოგიური განსხვავებები, მავნე ჩვევები და იშვიათი სამედიცინო შემოწმებები.

მეცნიერების დასკვნის მიხედვით, ყველაზე მაღალი რისკის ქვეშ არიან ასაკოვანი კაცები (65 წლის და უფროსი) და დაბალი განვითარების ინდექსის მქონე ქვეყნებში მცხოვრები ადამიანები. მაგალითად, ყველაზე დაბალი განვითარების ინდექსი სამხრეთ სუდანს აქვს, ხოლო შვეიცარიას — ყველაზე მაღალი.

კვლევის პროგნოზი აჩვენებს, რომ 2050 წლისთვის მსოფლიოში სიმსივნის შემთხვევების რაოდენობა 10.3 მილიონიდან 19 მილიონამდე გაიზრდება, ხოლო სიკვდილიანობა 5.4 მილიონიდან 10.5 მილიონამდე მოიმატებს.

როგორ შეიძლება შემცირდეს სიმსივნის რისკი?

მეცნიერების აზრით, ცხოვრების სტილის შეცვლა, ჯანმრთელი კვება და რეგულარული სამედიცინო შემოწმებები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს სიმსივნის რისკის შემცირებაში.

დაბალი განვითარების ქვეყნები და რისკი:

ყველაზე მეტად რისკის ქვეშ არიან ადამიანები დაბალი განვითარების ინდექსის მქონე ქვეყნებში, სადაც ჯანდაცვა და განათლება ნაკლებადაა განვითარებული.

რა შეიძლება შეიცვალოს 2050 წლისთვის?

აღნიშნული კვლევის შედეგები ხაზს უსვამს, რომ მნიშვნელოვანია ზრუნვა საყოველთაო ჯანდაცვის გაუმჯობესებაზე და განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდაზე, რათა რისკი შემცირდეს.

დასკვნა:

მიუხედავად იმისა, რომ კიბოს შემთხვევების ზრდა ნაჩვენებია როგორც ქალებში, ის განსაკუთრებით საგანგაშოა კაცებში, სადაც სიმსივნის შემთხვევები და სიკვდილიანობა 2050 წლისთვის მნიშვნელოვნად გაიზრდება. ჯანდაცვის გაუმჯობესება და პრევენცია არის პრიორიტეტი, რათა ამ ტენდენციას დავუპირისპირდეთ.

ახალი ნაშრომი გამოცემაში CANCER გამოქვეყნდა.

ახალმა აღმოჩენამ, შესაძლოა, „გახსნას“ ინფექციური დაავადებების და კიბოს მკურნალობის მომავალი

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ახალმა აღმოჩენამ, შესაძლოა, „გახსნას“ ინფექციური დაავადებების და კიბოს მკურნალობის მომავალი
#post_seo_title

ახალმა აღმოჩენამ, შესაძლოა, „გახსნას“ ინფექციური დაავადებების და კიბოს მკურნალობის მომავალი

მკვლევრებმა დაადგინეს პროტეინის „დამცავი მექანიზმი“, რომელიც თავს ესხმის ინფიცირებულ უჯრედებში არსებულ მიკრობებს, რაც ხსნის ტოქსოპლაზმის, ქლამიდიის, ტუბერკულოზისა და კიბოს ახალი მკურნალობის შესაძლებლობას.

ბირმინგემის უნივერსიტეტის მიერ ჩატარებულმა კვლევამ აღმოაჩინა საკეტი და გასაღები მექანიზმი, რომელიც აკონტროლებს შეტევის პროტეინს – GBP1.

GBP1 აქტიურდება ანთების დროს და აქვს პოტენციალი, შეუტიოს უჯრედების მემბრანებს და გაანადგუროს ისინი.

ახლად აღმოჩენილი მექანიზმი ქმნის დამცავ მექანიზმს, რომელიც მგრძნობიარეა უჯრედების შიგნით პათოგენების მოქმედების დარღვევის მიმართ. ახალი აღმოჩენა გააკეთა დანიელ ფიშმა, ყოფილმა დოქტორანტმა ფრიკელის ლაბორატორიაში.

დოქტორმა დანიელ ფიშმა თქვა: „ეს იყო ფანტასტიკური პროექტი, რომელზეც ექვსი წლის განმავლობაში ვმუშაობდით. მასში ჩართული იყო მრავალი კვლევითი ჯგუფი მთელი მსოფლიოდან“.

ბირმინგემის უნივერსიტეტის უფროსმა, რომელიც ხელმძღვანელობდა კვლევას, განმარტა: ”ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანია რამდენიმე მიზეზის გამო. პირველ რიგში, მცველების მექანიზმები, როგორიცაა ის, რომელიც აკონტროლებს GBP1-ს, ცნობილია მცენარეთა ბიოლოგიაში. წარმოიდგინეთ როგორც საკეტისა და გასაღების სისტემა. GBP1-ს სურს გასვლა და შეტევა ფიჭურ მემბრანებზე, მაგრამ PIM1 არის გასაღები, რაც იმას ნიშნავს, რომ GBP1 უსაფრთხოდ არის ჩაკეტილი.”

დოქტორმა ფრიკელმა და მისმა გუნდმა ჩაატარეს ეს საწყისი კვლევა ტოქსოპლაზმაზე , ერთუჯრედიან პარაზიტზე, რომელიც გავრცელებულია კატებში. მიუხედავად იმისა, რომ ევროპასა და დასავლეთის ქვეყნებში ტოქსოპლაზმის ინფექციები ნაკლებად იწვევს სერიოზულ დაავადებას, სამხრეთ ამერიკაში მას შეუძლია გამოიწვიოს თვალის ინფექცია, სიბრმავე. ის განსაკუთრებით საშიშია ორსული ქალებისთვის.

დოქტორმა ფრიკელმა ასევე განმარტა: ”ამ მექანიზმს შეუძლია ასევე იმუშაოს სხვა პათოგენებზე, როგორიცაა ქლამიდია, მიკობაქტერია ტუბერკულოზი და სტაფილოკოკი, ყველა ძირითადი დაავადების გამომწვევი პათოგენი, რომელიც სულ უფრო და უფრო მდგრადი ხდება ანტიბიოტიკების მიმართ. დამცავი მექანიზმის კონტროლით, ჩვენ შეგვიძლია გამოვიყენოთ შეტევის პროტეინი ორგანიზმში პათოგენების აღმოსაფხვრელად. ჩვენ უკვე დავიწყეთ ამ შესაძლებლობაზე დაკვირვება, რათა გვენახა, შეგვიძლია თუ არა იმის გამეორება, რაც ვნახეთ ტოქსოპლაზმის ექსპერიმენტებში. ჩვენ ასევე წარმოუდგენლად აღფრთოვანებული ვართ იმის გამო, თუ როგორ შეიძლება მისი გამოყენება კიბოს უჯრედების მოსაკლავად“.

PIM1 არის ძირითადი მოლეკულა კიბოს უჯრედების გადარჩენისთვის, ხოლო GBP1 აქტიურდება კიბოს ანთებითი ეფექტით. მკვლევრები ფიქრობენ, რომ PIM1-სა და GBP1-ს შორის ურთიერთქმედების დაბლოკვით მათ შეუძლიათ კონკრეტულად აღმოფხვრან კიბოს უჯრედები.

ბირმინგემის უნივერსიტეტის მიერ ჩატარებულმა კვლევამ გამოავლინა საკეტი და გასაღები მექანიზმი, რომელიც აკონტროლებს GBP1-ს – შეტევის პროტეინს, რომელიც აქტიურდება ანთების დროს. GBP1-ს აქვს უნარი შეწყვიტოს უჯრედების მემბრანებზე შეტევა და გაანადგუროს ისინი. ახალი აღმოჩენა წარმოადგენს დამცავ მექანიზმს, რომელიც რეაგირებს უჯრედებში პათოგენების მოქმედებაზე.

„ეს იყო ფანტასტიკური პროექტი, რომელზეც ექვსი წლის განმავლობაში ვმუშაობდით,“ – აცხადებს დანიელ ფიშმა, ყოფილმა დოქტორანტმა ფრიკელის ლაბორატორიაში. „მრავალი კვლევითი ჯგუფი მთელი მსოფლიოდან იყო ჩართული.“

ბირმინგემის უნივერსიტეტის უფროსი მკვლევარი განმარტავს, რომ GBP1-ის კონტროლი საკეტისა და გასაღების სისტემას ჰგავს. GBP1-ი ცდილობს შეტევას ფიჭურ მემბრანებზე, მაგრამ PIM1 არის გასაღები, რომელიც ამცირებს GBP1-ის აქტივობას, შენარჩუნებს მას უსაფრთხოდ ჩაკეტილი.

დოქტორმა ფრიკელმა ხაზი გაუსვა, რომ ამ მექანიზმს შეუძლია იმუშაოს არა მხოლოდ ტოქსოპლაზმაზე, არამედ სხვა პათოგენებზე, როგორიცაა ქლამიდია, ტუბერკულოზი და სტაფილოკოკი, რომლებიც ანტიბიოტიკების მიმართ მდგრადია. „ჩვენ ვაპირებთ შევისწავლოთ, შეგვიძლია თუ არა მექანიზმის გამოყენება პათოგენების აღმოსაფხვრელად,“ – აცხადებს ფრიკელი.

PIM1 მნიშვნელოვან როლს თამაშობს კიბოს უჯრედების გადარჩენაში, ხოლო GBP1 აქტიურდება კიბოს ანთებითი ეფექტით. მკვლევარების აზრით, PIM1-სა და GBP1-ს შორის ურთიერთქმედების დაბლოკვა შესაძლოა ეფექტური იყოს კიბოს უჯრედების განსაკუთრებულად გაწმენდაში.

„კიბოს მკურნალობაზე გავლენა უზარმაზარია,“ – აღნიშნავს დოქტორმა ფრიკელმა. „ჩვენ ვაპირებთ გამოვიკვლიოთ, შეგვიძლია თუ არა PIM1-ის დაცვა და კიბოს უჯრედების შერჩევითი გაწმინვა.“

GBP1-ის ახალი აღმოჩენა და მისი აქტივაციის მექანიზმი წარმოადგენს მნიშვნელოვანი ნაბიჯი ტოქსოპლაზმის, ქლამიდიის, ტუბერკულოზისა და კიბოს მკურნალობის ახალი გზების ძიებაში. PIM1-ის კონტროლი და GBP1-ის აქტივობის გადაყვანა შესაძლოა რევოლუციური აღმოჩნდეს ჯანმრთელობის სფეროში.

დოქტორმა ფრიკელმა თქვა: ”კიბოს მკურნალობაზე გავლენა უზარმაზარია. ჩვენ ვფიქრობთ, რომ ეს დამცავი მექანიზმი აქტიურია კიბოს უჯრედებში, ასე რომ, შემდეგი ნაბიჯი არის ამის შესწავლა და იმის დანახვა, შეგვიძლია თუ არა მცველის დაბლოკვა და კიბოს უჯრედების შერჩევით აღმოფხვრა. ჯერ კიდევ ძალიან დიდი გზაა გასავლელი, მაგრამ PIM1 მცველის აღმოჩენა მექანიზმი შეიძლება იყოს მასიური პირველი ნაბიჯი კიბოსა და ანტიბიოტიკებისადმი მდგრადი პათოგენების მკურნალობის ახალი გზების მოსაძებნად“.

ფალსიფიცირებული ალკოჰოლით 33 ადამიანი დაიღუპა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ფალსიფიცირებული ალკოჰოლით 33 ადამიანი დაიღუპა
#post_seo_title

სტამბოლში, ფალსიფიცირებული ალკოჰოლური სასმლის შედეგად 33 ადამიანი დაიღუპა. ინფორმაციას თურქული მედია ავრცელებს.

სტამბოლში ბოლო 96 საათის განმავლობაში სამედიცინო დაწესებულებებში 88 ადამიანი მოხვდა. ექიმებმა 33 ადამიანის გადარჩენა ვერ შეძლეს. 29 ადამიანი რეანიმაციულ განყოფილებაშია მოთავსებული.

ფალსიფიცირებული სასმელი ხშირად ტოქსიკურ მეთანოლს ან ეთანოლს შეიცავს. ყველაზე ხშირი მოწამვლის შემთხვევები სტამბოლის ოთხ რაიონში დაფიქსირდა: გიუნგიორენში, ბეიოღლუში, ბაქირქოიში და ბაშაქშეჰირში.

ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლების განცხადებით, 15 ადამიანი, რომელიც ფალსიფიცირებული ალკოჰოლური სასმლის დიდი რაოდენობით გაყიდვაშია ბრალდებული სამართალდამცავებმა უკვე დააკავეს.

ისაუბრეს, ადგილზე, სამედიცინო სერვისების ხელმისაწვდომობის კიდევ უფრო გაუმჯობესებასა და სამომავლო გეგმებზე

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ისაუბრეს, ადგილზე, სამედიცინო სერვისების ხელმისაწვდომობის კიდევ უფრო გაუმჯობესებასა და სამომავლო გეგმებზე
#post_seo_title

ჯანდაცვის მინისტრი, მიხეილ სარჯველაძე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარეს, ლევან მგალობლიშვილსა და აფხაზეთის ჯანდაცვის მინისტრს, ლაშა ქარდავას შეხვდა.

მხარეებმა, აფხაზეთიდან დევნილი და ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მცხოვრები პირების საჭიროებები განიხილეს. ისაუბრეს, ადგილზე, სამედიცინო სერვისების ხელმისაწვდომობის კიდევ უფრო გაუმჯობესებასა და სამომავლო გეგმებზე.
მიხეილ სარჯველაძის განმარტებით, უწყება, დევნილთა საჭიროებების უზრუნველყოფისთვის აქტიურად აგრძელებს მუშაობს.
შეხვედრაზე, ასევე, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო სამომავლო გეგმებსა და ურთიერთთანამშრომლობის საკითხებს.

სხვადასხვა სახის სამედიცინო მომსახურების დაფინანსება და ფულადი დახმარებების გაცემა 2025 წელსაც გაგრძელდება

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
სხვადასხვა სახის სამედიცინო მომსახურების დაფინანსება და ფულადი დახმარებების გაცემა 2025 წელსაც გაგრძელდება
#post_seo_title ფოტო: გორის მუნიციპალიტეტის მერია

გორის მერია სხვადასხვა სახის სამედიცინო მომსახურების დაფინანსებასა და ფულადი დახმარებების გაცემას 2025 წელსაც აგრძელებს. ინფორმაციას გორის მერია ავრცელებს.

„დახმარებები განკუთვნილია იმ კატეგორიის ბენეფიციარებისთვის, რომელთაც სხვადასხვა სახის სამედიცინო მომსახურებების ხარჯებსა და სოციალურ დახმარებებს სახელმწიფო პროგრამები ნაწილობრივ, ან საერთოდ ვერ ფარავს.

ზოგიერთი კატეგორიის ბენეფიციარების დახმარება დიფერენცირებულია სოციალური ქულების მიხედვით.

დახმარებებით სარგებლობა შეუძლიათ მხოლოდ გორის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე რეგისტრირებულ მოქალაქეებს და იმ იძულებით გადაადგილებულ პირებს, რომლებიც დროებით ცხოვრობენ გორის მუნიციპალიტეტში.

დახმარებების მიღების მიზნით, მერიაში წარმოსადგენი დოკუმენტების შესახებ ინფორმაცია წარმოდგენილია გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს შესაბამის დადგენილებაში“, – აღნიშნულია ინფორმაციაში.

ბავშვების ხილფაფებში ტყვია აღმოაჩინეს – FDA-მ მწარმოებლებს კონკრეტული მოთხოვნა წაუყენა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ბავშვების ხილფაფებში ტყვია აღმოაჩინეს
#post_seo_title

ბავშვების ხილფაფებში ტყვია აღმოაჩინეს – FDA-მ მწარმოებლებს კონკრეტული მოთხოვნა წაუყენა.

აშშ-ს სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციამ დააწესა კონკრეტული ზღვარი, რომელიც ბავშვთა საკვებში ტყვიის შემცველობის გამოყენებისას მწარმოებლებმა უნდა დაიცვან.

აღსანიშნავია, რომ ამ დადგენილების მიღება პირველად გასული წელს მოითხოვეს, როდესაც აშშ-ში, 2024 წლის ოქტომბრიდან აპრილამდე – ვაშლისა და დარიჩინის პიურის მირთმევის შემდეგ 560-ზე მეტი ბავშვი დაავადდა. პაციენტებს ხილის ფაფის მირთმევის შემდეგ სისხლში, ტყვიის შემცველობა 8-ჯერ ჰქონდათ მომატებული.

ჩატარებულმა ტესტმა აჩვენა, რომ ე.წ.ვაშლის დარიჩინის პიურე კანონით განსაზღვრულზე, 200-ჯერ მეტ ტყვიას შეიცავდა. FDA-ის მიერ დაწესებული შეზღუდვა ასე გამოიყურება – ათას კილოგრამ ბავშვის საკვებში ტყვიის შემცველობა 10 მილიგრამს არ უნდა აღემატებოდეს. ანუ ბავშვის თხევად ხილში, ბოსტნეულში, მარცვლეულსა თუ პუდინგების 1 ცალ შეკვრაში ტყვიის შემცველობა უნდა იყოს 0.000001 მილიგრამი. მწარმოებლები ვალდებულები არიან დაიცვან FDA-ის მიერ გაცემული ეს წესი, წინააღმდეგ შემთხვევაში – ისინი დაჯარიმდებიან.

 

ლეპტოსპიროზი – ახასიათებს ორგანიზმის საერთო ინტოქსიკაცია, ცხელება, კუნთების ტკივილი, პარენქიმული ორგანოების, ნერვული და სისხლძარღვოვანი სისტემის დაზიანება

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ლეპტოსპიროზი - ახასიათებს ორგანიზმის საერთო ინტოქსიკაცია, ცხელება, კუნთების ტკივილი, პარენქიმული ორგანოების, ნერვული და სისხლძარღვოვანი სისტემის დაზიანება
#post_seo_title

ლეპტოსპიროზი

1.ზოგადიმიმოხილვა – ლეპტოსპიროზის ორი კლინიკური ფორმა არსებობს: სიყვითლით მიმდინარე და უსიყვითლო. ახასიათებს ორგანიზმის საერთო ინტოქსიკაცია, ცხელება, კუნთების ტკივილი, პარენქიმული ორგანოების, ნერვული და სისხლძარღვოვანი სისტემის დაზიანება. სიმპტომები შიძლება ორ ეტაპად გამოვლინდეს. თითქმის ყველა მძიმე შემთხვევაში აღინიშნება თირკმლის ფუნქციის მოშლა – ნეფრიტი ანურიით და ურემიული მოვლენებით, ღვიძლის მწვავე უკმარისობა, თრომბო-ჰემორაგიული სინდრომი,  რეციდივები 3-4 ტემპერატურული ტალღით, ხშირად ახლავს მენინგეალური მოვლენები (ლეპტოსპიროზული მენინგიტი), პნევმონია, ფილტვის ჰემორაგია, მიოკარდიტი, ბრადიკარდია, სისხლის წნევის დაქვეითება,  მესამე დღიდან სხვადასხვა ტიპის გამონაყარი მთელ ტანზე და სისხლჩაქცევები.

ლეპტოსპიროზის ბუნებრივი კერები რეგისტრირებულია მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში,  შემთხვევვები აღრიცხულია საქართველოშიც. ლეპტოსპიროზი საქართველოს თითქმის ყველა რეგიონში, თუმცა არათანაბრადაა გავრცელებული. ავადობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია აჭარაში. ლეპტოსპიროზისათვის დამახასიათებელია კარგად გამოხატული სეზონურობა. დაავადება გავრცელებულია თანაბარი ინტენსივობით, როგორც ქალაქად, ისე სოფლად.

2. გამომწვევიაგენტი–ლეპტოსპიროზის გამომწვევი ბაქტერია მიეკუთვნება Leptospira interrogans  – ის გვარს და სპიროქეტების ოჯახს.

3. მიზეზები/ძირითადირისკისფაქტორები – დაავადება არის პროფესიული, რისკის ჯგუფები არიან:ვეტერინარები, სამხედროები, მინდორში მომუშავეები, ცხოველთა ფერმის მუშაკები,  მეთევზეები, კანალიზაციის მუშები. შემთხვევები ხშირდება ზაფხულში, ბანაობის სეზონზე, თუმცა მისი ერთეული შემთხვევები მთელი წლის განმავლობაში გვხვდება. მონაცემები გვიჩვენებს, რომ საქართველოში ადამიანთა დაინფიცირება ძირითადად ხდება სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოს შესრულებისას, ღია წყალსატევების წყლის გამოყენებისას, შინაური ცხოველების მოვლისას, მღრღნელებთან კონტაქტისას.

4. რეზერვუარი-ლეპტოსპირა ბინადრობს გარეული და შინაური ცხოველების თირკმლის გორგლებში და გარემოში გამოიყოფა შარდთან ერთად. ინფექციის წყაროს წარმოადგენენ დაავადებული, ან დაავადებაგადატანილი გარეული და შინაური ცხოველები: ვირთაგვა, ტყის მემინდვრია, სახლის თაგვი, ძაღლი, ძროხა, ღორი და სხვა, რომლებიც შარდით აბინძურებენ წყალს, ნიადაგს, საკვებ პროდუქტებს, გარშემო საგნებს.

5. გადაცემისგზები–ადამიანი ინფიცირდება ცხოველების შარდით დაბინძურებულ წყალსა და ნიადაგთან კონტაქტის შედეგად,. Leptospira  ადამიანის ორგანიზმში ლორწოვანი გარსის, დაზიანებული კანის, აგრეთვე  დაბინძურებული საკვები პროდუქტების საშუალებით იჭრება (ალიმენტური), ასევე კონტაქტური გზით (დაავადებული ცხოველის სისხლთან  და ქსოვილებთან კონტაქტით). დაავადების ეპიდაფეთქება უმეტესად დაკავშირებულია ბუნებრივ და ხელოვნურ წყალსატევებში ბანაობასთან.

 6. ინკუბაციურიპერიოდი–ძირითადად 10 დღეა, მერყეობს 2-დან 30 დღემდე.

7.  გადამდებლობისპერიოდი– ლეპტოსპიროზი ადამიანიდან ადამიანს არ გადაეცემა. ძალიან იშვიათად სქესობრივი გზით, ტრანსპლაცენტარულად და დედის რძით. ლეპტოსპირები შარდში გვხვდება დაავადების გადატანიდან 1 თვის განმავლობაში.

8. მიმღებლობა – ლეპტოსპიროზით ყველა ადამიანი ხდება ავად, ვისაც აქვს რისკის ფაქტორებთან შეხება. დაავადებისადმი მგრძნობიარეა ყველა ასაკი. დაავადების გადატანის შემდეგ იმუნიტეტი სეროვარსპეციფიურია. ვაქცინაცია ვერ იცავს ადამიანს ლეპტოსპირას სხვა სეროვარებით გამოწვეული დაავადებისაგან.

9.       კონტროლისღონისძიებები:

ა) პრევენციული ღონისძიებები

ü  არ იცურაოთ და არ გამოიყენოთ წყალი, რომელიც შესაძლოა დაბინძურებული იყოს დაავადებული ცხოველების შარდით;

ü  პირადი პროფილაქტიკის დაცვა (სპეცტანსაცმელი, რეზინის ფეხსაცმელი, ხელთათმნები) დაბინძურებულ ნიადაგთან, წყალთან, ცხოველთა ქსოვილებთან  ან შარდთან კონტაქტისას;

ü  ანტიბიოტიკებით პროფილაქტიკა  ექიმის დანიშნულებით (200 მგ დოქსიციკლინი კვირაში, არ არის რეკომენდირებული ორსულებისა და ბავშვებისათვის).

ü  ყოველთვის დაიბანეთ ხელები ცხოველებთან ურთიერთობის შემდეგ;

ü  დაბინძურებული ზედაპირების დასამუშავებლად ანტიბაქტერიული სითხის გამოყენება;

ü  დერატიზაცია

ბ) პაციენტის და კონტაქტების კონტროლი – პაციენტმა კლინიკური ნიშნების გამოვლენისთანავე უნდა მიმართოს სამედიცინო დაწესებულებას, რათა ექიმის მიერ მოხდეს დროული და ზუსტი კლინიკური დიაგნოსტირება და შესაბამისი მკურნალობა, როგორც ამბულატორიულ, ასევე ჰოსპიტალიზებულ შემთხვევაში. ასევე გასათვალისწინებელია, რომ ცხელებით მიმდინარე სხვადასხვა დაავადებების ზუსტი დიაგნოსტირებისათვის აუცილებელია კლინიკური დიაგნოზი დადასტურებული იყოს ლაბორატორიული კვლევის საფუძველზე.

სავალდებულო/სასწრაფო შეტყობინებას დაქვემდებარებული დაავადებაა.

ერთეული (სპორადული) შემთხვევების გარდა, შესაძლებელია დაფიქსირდეს დაავადების ჯგუფური შემთხვევები და ეპიდაფეთქებები. ყველა საეჭვო შემთხვევა/შემთხვევები ექვემდებარება რეგისტრაციას გადამდებ დაავადებათა რეგისტრაციის ჟურნალ 60/A-ში და სასწრაფო შეტყობინებას (გამოვლენიდან 24 საათის განმავლობაში)  შესაბამის  ეპიდემიოლოგიურ სამსახურში ნებისმიერი ხელთარსებული საშუალებით („სასწრაფო შეტყობინების ბარათი“ – ფორმა N58/1, ტელეფონი, ფაქსი, თუ ელ-ფოსტა). შეტყობინების მიღებისთანავე ეპიდემიოლოგი იწყებს შემთხვევის/შემთხვევების კვლევას სტანდარტული ეპიდკვლევის ბარათის შესაბამისად. საჭიროა შემთხვევის სასწრაფოდ შეტყობინება ლოკალურ და ცენტრალურ დონეზე.

გ) ეპიდსაწინაამღდეგო ღონისძიებები – ინფექციის წყაროს და გადაცემის გზების დადგენა. სავარაუდო წყაროსთან ექსპოზირებულებზე მეთვალყურეობა.

დ) ბუნებრივი მოვლენების ზეგავლენა –  ლეპტოსპიროზის კიდევ უფრო ფართოდ გავრცელებას ხელს უწყობს კლიმატის გლობალური ცვლილება. წყალდიდობები და ჰაერის მაღალი ტემპერატურა.

ე) საერთაშორისო ღონისძიებები – არ შეესაბამება.

ლეიშმანიოზები გავრცელებულია მსოფლიოს 98 ქვეყანაში, მათ შორის საქართველოშიც. მსოფლიოში დაახლოებით 310 მილიონი ადამიანი იმყოფება დაავადების რისკის ქვეშ

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ლეიშმანიოზები გავრცელებულია მსოფლიოს 98 ქვეყანაში, მათ შორის საქართველოშიც. მსოფლიოში დაახლოებით 310 მილიონი ადამიანი იმყოფება დაავადების რისკის ქვეშ
#post_seo_title

ლეიშმანიოზი

ზოგადი მიმოხილვა – „ლეიშმანიოზების” სახელწოდების ქვეშ გაერთიანებულია ანთროპონოზული და ზოონოზური დაავადებები. ლეიშმანიოზები პარაზიტულ დაავადებათა ჯგუფია, რომლებიც ყველაზე მეტადაა გავრცელებული მსოფლიოში და დიდ ზიანს აყენებს მოსახლეობის მნიშვლელოვან ნაწილის ჯანმრთელობას, ძირითადად კი განვითარებად ქვეყნებს. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მონაცემებით, ლეიშმანიოზები გავრცელებულია მსოფლიოს 98 ქვეყანაში, მათ შორის საქართველოშიც. მსოფლიოში დაახლოებით 310 მილიონი ადამიანი იმყოფება დაავადების რისკის ქვეშ. ყოველწლიურად რეგისტრირდება ლეიშმანიოზის დაახლოებით 3 მილიონი ახალი შემთხვევა, რომელთაგან დაახლოებით 20 000 სიკვდილით მთავრდება.

ცნობილია დაავადების 3 ფორმა:

  1. კანის ლეიშმანიოზი – დამახასიათებელია ხანგრძლივად მიმდინარე და  შეუხორცებადი წყლულების განვითარება.
  2. კან-ლორწოვანის ლეიშმანიოზი – რომლის დროსაც აღინიშნება, როგორც ლორწოვანი გარსების, ასევე კანის ლოკალური პათოლოგიური გადაგვარება.
  3. ვისცერული ლეიშმანიოზი – რომელიც ხასიათდება უპირატესად შინაგანი ორგანოების დაზიანებით, ხანგრძლივი ცხელებით, ღვიძლისა და ელენთის გადიდებით, მკვეთრი ლეიკოპენიით, ანემიით და დაავადების პროგრესირებადი მიმდინარეობით.

ვისცერული ლეიშმანიოზი (კალა–აზარი) ენდემურია ინდოეთის სუბკონტინენტზე და  აღმოსავლეთ აფრიკის ქვეყნებისთვის. არანამკურნალევი შემთხვევები, როგორც წესი მთავრდება სიკვდილით. ახასიათებს ტემპერატურის არარეგულარული ცვლილება, წონაში კლება, ღვიძლის გადიდება და ანემია. სპეციალისტთა შეფასებით ყოველწლიურად კალა-აზარის 200 000-დან 400 000-მდე ახალი შემთხვევა ფიქსირდება, რომელთა 90% მოდის 6 ქვეყანაზე (ბანგლადეში, ბრაზილია, ეთიოპია, ინდოეთი, სამხრეთ სუდანი და სუდანი).

კანის ლეიშმანიოზის ახალი შემთხვევების ორი მესამედი (1.3 მილიონამდე) ავღანეთში, ალჟირში, ბრაზილიაში, კოლუმბიაში, ირანის ისლამური რესპუბლიკაში და სირიის არაბთა რესპუბლიკაში აღირიცხება. დაავადება ხასიათდება კანზე, ძირითადად სხეულის დაუცველ ადგილას ძნელად შეხორცებადი წყლულების განვითარებით და შემდეგ სიცოცხლის განმავლობაში ადამიანს შესაძლოა აღენიშნებოდეს ნაწიბურები. მძიმე შემთხვევებში შესაძლოა განვითარდეს ინვალიდობაც. კან-ლორწოვანი ლეიშმანიოზი იწვევს ცხვირის, პირის და ყელის ლორწოვანის ნაწილობრივ ან სრულ განადგურებას. ლორწოვანი გარსის ლეიშმანიოზის შემთხვევების 90% გვხვდება ბოლივიაში, ბრაზილიასა და პერუში.

საქართველოში ლეიშმანიოზი ერთ-ერთ სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს. ქვეყანაში აღირიცხება, სხვა ლეიშმანიოზებისგან განსხვავებით პროგნოზის თვალსაზრისით შედარებით უფრო კეთისაიმედოდ მიმდინარე, ვისცერული ლეიშმანიოზი, ხოლო კანის ლეიშმანიოზი ერთეული შემთხვევების სახით გვხვდება. საქართველოში ვისცერული ლეიშმანიოზის პირველი 4 შემთხვევა აღწერილია 1913 წელს (სავარაუდოდ ეს იყო პირველი ცნობები მთელს კავკასიის რეგიონში ამ დაავადებაზე). 1954 წლისთვის აღმოსავლეთ საქართველოში ჯამურად აღირიცხა ვისცერული ლეიშმანიოზის 540 შემთხვევა. 1995-2013 წლების პერიოდში რეგისტრირებილია ვისცერული ლეიშმანიოზის 2375 შემთხვევა, 2011-2016 წლებში – 513, რომელთაგან 6 დასრულდა ლეტალური გამოსავლით.

გამომწვევიაგენტი: ლეიშმანიოზის გამომწვევი პარაზიტები მიეკუთვნებიან Protozoa-ს ტიპს, ფეხსახსრიანთა კლასს, Trypanosomidae-ს ოჯახს და Leishmania-ს გვარს. გამოჰყოფენ ვისცერული ლეიშმანიოზის გამომწვევის რამოდენიმე ვარიანტს: ანთროპონოზული ინდური ვისცერული ლეიშმანიოზი (კალა-აზარი) გამომწვევია L. donovani donovani, ზოონოზური ხმელთაშუა ზღვის და შუააზიური ვარიანტი, გამომწვევი L.donovani infantum, სამხრეთ-ამერიკული  L.d. archibaldi, ანთროპონოზული აღმოსავლეთ აფრიკული ვარიანტი  L.d. chagasi. ეს სახეობები განსხვავდებიან ანტიგენური და ბიოქიმიური თავისებურებებით.

კანის ლეიშმანიოზები აერთიანებს ანთროპონოზულ გვიან დაწყლულებად (მშრალი ტიპის) და ზოონოზურ მწვავე მანეკროზებელ (სველი ტიპის) ფორმებს. გეოგრაფიული გავრცელების მიხედვით გამოჰყოფენ ძველი და ახალი სამყაროს (ამერიკის კონტინენტი) ფორმებს. ძველი მსოფლიოს კანის ლეიშმანიოზის გამომწვევებია: L. tropika minor, L tropika major, L aethiopica. ახალი სამყაროს კანის ლეიშმანიოზის კი – L.mexicana complex და L. braziliensis complex, იგი ენდემურია სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში.

საქართველოში გავრცელებულია ზოონოზური ვისცერული (რომლის გამომწვევია L. donovani infantum) და კანის ლეიშმანიოზი,.

ლეიშმანიების განვითარების ციკლი მიმდინარეობს პატრონის შეცვლით და ორი სტადიისაგან შედგება: 1) პრომასტიგოტური (შოლტიანი), რომლებიც გვხვდება გადამტანი მოსკიტის ორგანიზმში და 2) ამასტიგოტური (უშოლტო) – უმოძრაო, ოვალური ფორმის, ობლიგატური, უჯრედშიგა პარაზიტებია, რომლებიც პარაზიტობენ ადამიანისა და ხერხემლიანი ცხოველების მონონუკლეარულ უჯრედებში.

ძირითადი რისკ ფაქტორები

ა) სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა: ცუდი საცხოვრებელი პირობები და სანიტარული მდგომარეობა (როგორიცაა ნაგავსაყრელების და კანალიზაციების მოუწესრიგებლობა) ზრდის მოსკიტების გამრავლების შანსს. ადამიანების ჩვევები, როგორიცაა გარეთ ძილი, მიწაზე წამოწოლა,  ასევე ზრდის  დაავადების განვითარების რისკს.

ბ) კვების ნაკლებობა: დიეტები, პროტეინების, რკინის, ვიტამინი A-ს და თუთიის ნაკლებობა ზრდის კალა–აზარის განვითარების შანსს.

გ) მოსახლეობის მიგრაცია: ორივე ფორმის ლეიშმანიოზის ეპიდაფეთქებები და ეპიდემიები ასოცირდება მოსახლეობის მიგრაციასთან და არაიმუნური ადამიანების გადაადგილებასთან ისეთ ტერიტორიაზე, სადაც მიმდინარეობს გადაცემის აქტიური ციკლი.

დ) პროფესიული ფაქტორები: როგორიცაა ხეების გაჩეხვა, რაც ხელს უწყობს დაავადების განვითარებას, რადგან შესაძლოა გაჩეხილი ტყეების ადგილებზე გაჩნდეს გადამტანთა ბუდეები, რაც ახლომდებარე მოსახლეობაში გამოიწვევს დაავადების მატებას.

დ) კლიმატის ცვლილება:  ლეიშმანიოზი  კლიმატის მიმართ მგრძნობიარეა, განსაკუთრებით ნალექების, ტემპერატურის და ტენიანობის ცვლილების მიმართ. ერთდროულად გლობალური დათბობა და ნიადაგის გამოფიტვა გავლენას ახდენს  ლეიშმანიოზის ეპიდსიტუაციაზე.

რეზერვუარი:  დაავადების ძირითად რეზერვუარი ძაღლისებრთა ოჯახის (ძაღლი, ტურა, მელა, მგელი) სახეობებია. საქართველოში კანის ლეიშმანიოზის ერთ-ერთ რეზერვუარად მიჩნეულია მაჩვები. საქართველოში, განსაკუთრებით კი თბილისში დაავადების გავრცელებაში წამყვანი ფაქტორია ძაღლები (როგორც მაწანწალა ისე პატრონიანი).   ვისცერული ლეიშმანიოზით დაავადებულ ძაღლს უვითარდება წყლულები თავსა და სხეულზე, ექერცლება კანი (განსაკუთრებით თვალების გარშემო), უვითარდება კერატიტი და კონიუნქტივიტი. ადრეულ სტადიაზე ძაღლის ცხვირზე და ტუჩებზე შეიძლება გაჩნდეს დეპიგმენტაციის უბნები და პაპულები. ახალგაზრდა ცხოველში დაავადება სწრაფად მიმდინარეობს და ხშირად სიკვდილით მთავრდება, ზრდასრულ ძაღლში კი დავადების კლინიკა წაშლილია. აღწერილია უსიმპტომო მტარებლობაც. ვისცერული ლეიშმანიოზით დაავადებული ძაღლების მკურნალობის ეფექტური საშუალება ჯერჯერობით არ არის, ამიტომ ეპიდემიოლოგიური საშიშროების გამო სასურველია დაავადებული ძაღლის ევთანაზია.

გადაცემისგზები: ადამიანზე ლეიშმანიოზის გადაცემა ხდება მდედრი ინფიცირებული ფლებოტომუსის გვარის მოსკიტის კბენის შედეგად. ფლებოტომუსი მცირე ზომის სისხლმწოვი მწერია, რომელიც „ბუდიდან“ შორს არ დაფრინავს (რამდენიმე ათეულ მეტრამდე). გამრავლებისათვის საჭირო პირობებს მოსკიტები პოულობენ ცხოველთა ბუნაგებში, გამოქვაბულებში, მღრნელების სოროებში, კლდის ნაპრალებში, ხის ფუღუროებში, შენობების ბზარებში, დაჩრდილულ ნაგვის გროვებში, ნიადაგში. ინფიცირდებიან დაავადებული ცხოველის სისხლწოვის დროს. ასეთი მწერის კბენისას პარაზიტი გადადის ჯანმრთელი ადამიანის სისხლში ან ცხოველის ორგანიზმში და ასნებოვნებს მას. საკვების, ანუ სისხლის მოსაპოვებლად ფლებოტომუსი საღამოს ან ღამის საათებში  დაფრინავს. ზოგ სახეობას იზიდავს შუქი სახლებში. დედალი მოსკიტი დიდი აგრესიულობით ხასიათდება.

ინკუბაციურიპერიოდი: ვისცერული ლეიშმანიოზის ინკუბაციური პერიოდი 20 დღიდან 1 წლამდეა, საშუალოდ 3-5 თვე. მწვავე ფორმას ახასიათებს მაღალი ტემპერატურა (39-400C), მძიმე ინტოქსიკაცია, ორგანიზმის საერთო მდგომარეობის სწრაფად პროგრესირებადი გაუარესება და სისხლში ცვლილებები. ავადმყოფობის ხანგძლივობა 3-6 თვეა. ქრონიკული ფორმის დროს სხეულის ტემპერატურა იმატებს 37,5-380C, იშვიათად 39,50C – მდე. ორგანიზმის საერთო მდგომარეობა და სისხლის მაჩვენებლები ნელ-ნელა იცვლება. პერიოდულად აღინიშნება ცხელება, რომლის ხანგძლივობა რამდენიმე კვირიდან რამდენიმე თვემდეა. სათანადო მკურნალობის გარეშე დაავადება შეიძლება გაგრძელდეს 1,5-3 წელი. მწვავე ფორმა, როგორც წესი, ადრეული ასაკის ბავშვებში გვხვდება, ქრონიკული კი მოზრდილ ასაკში. დაავადებისათვის ზოგადად დამახასიათებელია მაღალი ტემპერატურა, მოთენთილობა, ადინამია, ფერმკრთალობა, უმადობა. ელენთა და ღვიძლი გადიდებულია. ვითარდება ანემია. სპეციფიური მკურნალობის გარეშე ავადმყოფი შეიძლება დაიღუპოს. ვისცერული ლეიშმანიოზის დიაგნოზი ეფუძნება კლინიკურ სურათს და ეპიდანამნეზურ მონაცემებს (ავადმყოფის დაავადების კერაში ყოფნა). დიაგნოზში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება ლეიშმანიების აღმოჩენას ძვლის ტვინში, ელენთაში, ღვიძლში, ლიმფურ კვანძებში.

კანის ლეიშმანიოზი: შეჭრის ადგილას პარაზიტი ხვდება ადგილობრივი შემაერთებელი ქსოვილის უჯრედებში, სადაც შეუძლია იპარაზიტოს 1 წლამდე.  კანის ლეიშმანიოზის ინკუბაციური პერიოდი რამდენიმე დღიდან 4 კვირამდეა. ორგანიზმში შეჭრის ადგილას ვითარდება 1 სმ დიამეტრის ღია წითელი ფერის კვანძი, მის პერიფერიაზე აღენიშნება კანის შეშუპება. 10-20 დღის შემდეგ კვანძის  ცენტრალური ნაწილი ნეკროზდება, წარმოიქმნება მოყავისფრო ფუფხი, რომლის ქვეშ განლაგებულია წყლული. გარშემო ვითარდება უფრო პატარა ზომის კვანძები, რომლებიც შემდგომ ასევე განიცდიან დაწყლულებას. წელიწადის ბოლოს წყლული განიცდის ეპითელიზაციას და მის ადგილას რჩება მკვრივი ნაწიბური.

დაავადების ამოცნობა ხდება ეპიდემიური მონაცემების, ანამნეზის, კლინიკური სურათის საფუძველზე და გრანულაციის უბნიდან აღებული ანაფხეკის მიკროსკოპირებით. კანის ლეიშმანიოზის დროული მკურნალობა იძლევა შესაძლებლობას არ დარჩეს ნაწიბური.

გადამდებლობისპერიოდი: საქართველოში მოსკიტების აქტიურობის სეზონი იწყება ივნისის ბოლო კვირას ან ადრე ივლისის თვეში და მთავრდება სექტემბრის შუა რიცხვებში. მოსკიტების პოპულაციური რიცხოვნობის მაღალი პიკი ფიქსირდება ივლისის შუა რიცხვებში, რომელიც კლებას იწყებს აგვისტოს თვის მეორე ნახევარში. აღსანიშნავია, რომ მოსკიტების რიცხოვნობა დამოკიდებულია კლიმატურ და გარემო პირობებზე.  რაც შეეხება ტროპიკულ ქვეყნებს გადამდებლობის პერიოდი გრძელდება წლის განმავლობაში.

მიმღებლობა: ლეიშმანიოზი შეიძლება ნებისმიერ ასაკობრივ ჯგუფში შეგვხვდეს, თუმცა ყველაზე ხშირია 5 წლამდე ასაკის ბავშვებში. საქართველოში დაავადებულთა თითქმის 90% ბავშვია, დღეისთვის ეს მაჩვენებელი შეიცვალა – მოიმატა ზრდასრული კონტინგენტის წილმა. მატება უმთავრესად აივ-ინფიცირებულთა ხარჯზე მოხდა, რადგან ლეიშმანია ადვილად მრავლდება იმუნოკომპრომეტირებულ პირებში.

ლეიშმანიოზის და აივ-ის კოინფექცია: ადამიანებს, რომლებსაც აქვთ ლეიშმანიოზის და აივ-ის კოინფექცია იმყოფებიან დაავადების მძიმე ფორმების განვითარებისა და ლეტალობის მაღალი რისკის ქვეშ. ანტირეტროვირუსული მკურნალობა ამცირებს დაავადების განვითარების შესაძლებლობას და ზრდის გადარჩენის შანსებს კოინფექციის მქონე პაციენტებში.

კონტროლისღონისძიებები:ლეიშმანიოზის პრევენცია და კონტროლი საჭიროებს კომბინირებულ ინტერვენციას, რადგან გადაცემის გზა კომპლექსური სისტემაა: მასპინძელი (ადამიანი), პარაზიტი, მოსკიტი (ვექტორი) და რეზერვუარი ცხოველი. შესაბამისად სტრატეგიაც კომპლექსურია, მოიცავს: ადრეული დიაგნოსტიკას, შემთხვევათა ეფექტურ მართვას, ვექტორის, რეზერვუარის და მასპინძლის კონტროლსდაუნდა იყოს ადგილობრივ სიტუაციას, ეკონომიკურ და კლიმატურ ფაქტორებზე მორგებული.

a. პრევენციული ღონისძიებები: მაქსიმალურად დაიცავით თავი მოსკიტის კბენისაგან იმ გეოგრაფიულ არეალში, სადაც ფლებოტომუსი არის ან შეიძლება იყოს გავრცელებული, წლის თბილ პერიოდში მოსაღამოებისთანავე ჩაიცვით გრძელსახელოებიანი და სხეულის კოჭებამდე დამფარავი ტანსაცმელი (გრძელი კაბები ან შარვლები). გამოიყენეთ კანზე წასასმელი დამაფრთხობელი საშუალებები – რეპელენტები.

შენობაში ფლებოტომუსების და საერთოდ მწერების შემოფრენის აღსაკვეთად კარებებსა და ფანჯრებზე უნდა გაიკრას დამცავი ბადეები (ან მარლა), ხოლო ოთახებში შემოფრენილი მწერების განადგურება შეიძლება ელექტროფუმიგატორებით ან ინსექტიციდური აეროზოლებით.

b.  პაციენტის და კონტაქტების კონტროლი: სამედიცინო დაწესებულება, რომელიც ეჭვს მიიტანს ლეიშმანიოზზე, ვალდებულია აცნობოს შესაბამის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სამსახურს. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სამსახური თავის მხრივ აწარმოებს დეტალურ ეპიდკვლევას ინფიცირების კერის გამოვლენის მიზნით.

c. ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებები: დაავადების ნაადრევი გამოვლენა და შემთხვევის ეფექტური მართვა ამცირებს დაავადების გავრცელების რისკს და ხელს უშლის დაავადებისშემდგომი უნარშეზღუდულობასა და სიკვდილს. ამჟამად არსებობს მაღალი ეფექტურობისა და უსაფრთხო ანტი-ლეიშმანიის (anti-leishmanial) მედიკამენტები, კერძოდ, ვისცერული ლეიშმანიოზისათვის. ვექტორის კონტროლი ხელს უწყობს შეამციროს დაავადების გადაცემა მოსკიტის რაოდენობრივი კონტროლის საშუალებით, განსაკუთრებით საყოფაცხოვრებო პირობებში. კონტროლის მეთოდები მოიცავს ინსექტიციდების შესხურებას, ინსექტიციდებით დამუშავებული ბადეების გამოყენებას, გარემოს და პირად დაცვას. დაავადების ეფექტური ზედამხედველობა ძალიან მნივშვნელოვანია, ეპიდემიისას ანგარიშგების სწრაფი მონაცემები მონიტორინგისა და გარკვეული ზომების მიიღების საშუალებას იძლევა. რეზერვუარების (ცხოველთა)  კონტროლი კომპლექსურია, რაც უნდა იყოს ადგილობრივ სიტუაციაზე მორგებული, ასევე მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლება და ქცევითი ფაქტორების ცვლილებისათვის ეფექტური ინტერვენციაა საჭირო.

d. ბუნებრივი მოვლენების ზეგავლენა

ლეიშმანიოზი კლიმატის მიმართ მგრძნობიარეა, განსაკუთრებით ნალექების, ტემპერატურის და ტენიანობის ცვლილების მიმართ. ერთდროულად გლობალური დათბობა და ნიადაგის გამოფიტვა გავლენას ახდენს  ლეიშმანიოზის ეპიდსიტუაციაზე. გარემოს ცვლილებები როგორიცაა ტყის გაჩეხვა, კაშხლებისა და საირიგაციო სისტემების მშენებლობა,  ურბანიზაცია და სხვ., რაც მცირე ცვლილებებს იწვევს მიკროკლიმატში (ტემპერატურის მცირე ცვლილება), შესაძლოა ღრმა ეფექტი იქონიოს ლეიშმანიოზის პრომასტიგოტების (შოლტიანი) მოსკიტებში განვითარების ციკლზე, რომელიც პარაზიტის გადაცემის საშუალებას იძლევა არა ენდემურ ტერიტორიაზე.

e.       საერთაშორისო ღონისძიებები

საერთაშორისოღონისძიებები

საერთაშორისო ღონისძიებები ლეიშმანიოზის კონტროლისთვის მოიცავს:

  • ლეიშმანიოზის კონტროლის ეროვნული პროგრამების მხარდაჭერას;
  • ლეიშმანიოზზე ცნობიერების ამაღლებასა და ადვოკატირებას.
  • მონაცემებზე დაფუძნებულ გაიდლაინების, სტრატეგიების და ნორმების განვითარებას;
  • პარტინორი ქვეყნებისათვის ტექნიკურ მხარდაჭერას;
  • მონიტორინგს ლეიშმანიოზის გლობალურ სიტუაციაზე, ტენდენციებზე, პროგრესზე, ასევე დაფინანსებაზე;
  • კვლევებს, რომელთაც ახორციელებს  უსაფრთხო ტერიტორიებზე ლეიშმანიოზის კონტროლისთვის, ეფექტური და ხელმისაწვდომი მედიკამენტების, ასევე სადიაგნოსტიკო საშუალებების ხელმისაწვდომობას. ასევე კვლევების შედეგად მიღებული ინფორმაციის გავრცელებას.
1...460461462...1,086გვერდი 461 of 1,086

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights