ორშაბათი, ივნისი 15, 2026

საოცარი ფაქტი: თქვენი ფილტვები სისხლსაც წარმოქმნის

საოცარი ფაქტი: თქვენი ფილტვები სისხლსაც წარმოქმნის
#post_seo_title

საოცარი ფაქტი: თქვენი ფილტვები სისხლსაც წარმოქმნის

ჩვენი ფილტვები მხოლოდ სუნთქვისთვის არ არის განკუთვნილი. უკანასკნელი კვლევები აჩვენებს, რომ ისინი მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ სისხლის წარმოქმნაშიც.
კვლევების მიხედვით, ფილტვები ყოველ საათში 10 მილიონზე მეტ თრომბოციტს (სისხლის უჯრედი) წარმოქმნიან. ეს რაოდენობა სისხლში არსებული თრომბოციტების უმეტეს ნაწილს შეადგენს, რაც ეჭვქვეშ აყენებს იმ დიდხანს დამკვიდრებულ შეხედულებას, რომ ყველა სისხლის კომპონენტი მხოლოდ ძვლის ტვინში წარმოიქმნება.
ფილტვები სისხლის წარმოქმნის ახალი წყაროა
კალიფორნიის უნივერსიტეტის (სან-ფრანცისკო) მეცნიერებმა მღრღნელებზე ჩატარებული კვლევით აღმოაჩინეს, რომ ფილტვებში არსებობს სისხლის ღეროვანი უჯრედების აქამდე უცნობი მარაგი. ეს უჯრედები, რომლებიც ადრე ძვლის ტვინში არსებობისთვის მიიჩნეოდა, რეალურად მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ სისხლის წარმოქმნაში.
როგორც კვლევის ერთ-ერთი ავტორი, მარკ რ. ლუნი აღნიშნავს:
“ამ აღმოჩენამ მთლიანად შეცვალა ჩვენი წარმოდგენა ფილტვების ფუნქციებზე. ისინი არა მხოლოდ სუნთქვისთვისაა მნიშვნელოვანი, არამედ სისხლის წარმოქმნის პროცესშიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ.”
ეს აღმოჩენა სპეციალური, მოწინავე ორფოტონური გამოსახულების გამოყენებით განხორციელდა, რაც მკვლევრებს აძლევდა საშუალებას, თრომბოციტების მოძრაობა ფილტვებში დაეფიქსირებინათ.
რას ნიშნავს ეს ადამიანის ჯანმრთელობისთვის?
ამ აღმოჩენამ ახალი კარიბჭე გაუხსნა სისხლის წარმოქმნის პროცესის გააზრებას და მისი კლინიკური გამოყენების შესაძლებლობებს. თუკი ფილტვებიც ამ როლს ასრულებენ, შესაძლოა უფრო ეფექტური მკურნალობა შევიმუშავოთ, მაგალითად, სისხლის წარმოქმნის დარღვევების დროს ან ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის პროცესში.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის აზრით:
“ამ კვლევამ მიგვანიშნა, რომ ჯანდაცვის სფეროში უფრო ფართო პერსპექტივიდან უნდა შევხედოთ ორგანოებს და მათ ფუნქციებს. ეს მხოლოდ თეორიული აღმოჩენა არ არის. ის შეიძლება დაეხმაროს ექიმებს, შექმნან ახალი სამკურნალო სტრატეგიები და უკეთ უპასუხონ პაციენტების საჭიროებებს.”
ფილტვების ამ ახალ ფუნქციას შეიძლება გავლენა ჰქონდეს ისეთ შემთხვევებზეც, როგორიცაა თრომბოციტოპენია (სისხლში თრომბოციტების სიმცირე) ან იმ პაციენტებზე, რომლებიც საჭიროებენ სისხლის ტრანსფუზიას.
რას უნდა ველოდოთ მომავალში?
გარდა ამისა, პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
“მნიშვნელოვანია, საქართველოშიც ჩავატაროთ კვლევები, რათა უკეთ გავიგოთ ფილტვების ეს ფუნქცია და მისი გავლენა ჩვენი მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე. საერთაშორისო გამოცდილების გაზიარებით, ჩვენ შეგვიძლია უკეთესი სამედიცინო შედეგები მივიღოთ.”
მთავარი დასკვნა
ეს აღმოჩენა კიდევ ერთხელ გვახსენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია ჩვენი სხეულის ყოველი ორგანო. ფილტვების ახალი როლის შესწავლა არა მხოლოდ სუნთქვისთვის, არამედ სისხლის წარმოქმნისთვისაც, ხელს შეუწყობს მეცნიერებას და მედიცინას უკეთესი გადაწყვეტილებების მიღებაში.
რესურსები:
1. Looney MR, et al. “Platelets generated in the lungs of mice.” UCSF News. https://www.ucsf.edu/…/surprising-new-role-lungs-making…. Published: March 22, 2017. Accessed: January 19, 2025.
2. World Health Organization (WHO). “Blood safety and availability.” https://www.who.int/…/detail/blood-safety-and-availability. Updated: June 10, 2023. Accessed: January 19, 2025.
3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). “Blood disorders and blood safety.” https://www.cdc.gov/ncbddd/blooddisorders/. Updated: May 5, 2023. Accessed: January 19, 2025.
4. Hoffbrand AV, et al. “Essential Haematology.” Wiley-Blackwell. Published: 2020.
5. National Institutes of Health (NIH). “Lung Function and Blood Production.” https://www.nih.gov/…/lungs-play-surprising-role-blood…. Published: April 2021. Accessed: January 19, 2025.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.

სტელა – ახალი იმედი კიბოს მკურნალობაში

სტელა – ახალი იმედი კიბოს მკურნალობაში
#post_seo_title

სტელა – ახალი იმედი კიბოს მკურნალობაში

კიბოს გლობალური და ეროვნული პრობლემატიკა
კიბოს, როგორც დაავადების, გავლენა გლობალურ საზოგადოებაზე განსაკუთრებით მძიმეა. ყოველწლიურად მსოფლიოში 19.3 მილიონზე მეტი ახალი კიბოს შემთხვევა ფიქსირდება და 10 მილიონი ადამიანი სიცოცხლეს კარგავს (1). ამ პრობლემის ნაწილი კოლორექტალურ კიბოზე მოდის, რომელიც მსოფლიოში მესამე ადგილზეა გავრცელების მიხედვით და მეორე – სიკვდილიანობით (2). საქართველოში კოლორექტალური კიბოს დიაგნოსტიკის მონაცემები ასევე საგანგაშოა: ჯანდაცვის სამინისტროს 2023 წლის მონაცემებით, მხოლოდ 2022 წელს 900-ზე მეტი ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა, ხოლო სიკვდილიანობის მაჩვენებელმა 12%-ს მიაღწია ყველა ონკოლოგიურ დაავადებებს შორის (3).
სტელა: კვლევის შინაარსი და მისი მნიშვნელობა
სწორედ ამ კონტექსტში იპყრობს ყურადღებას ახალი კვლევა სტელას შესახებ, რომელიც ცილის ფუნქციას ეხება. სტელა ხელს უშლის გენებზე ქიმიურ ცვლილებებს, რომლებიც კიბოს ზრდას უწყობს ხელს. კვლევა, რომელიც ჯონს ჰოპკინსის კიმელის კიბოს ცენტრმა და ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიამ ჩაატარეს, უჩვენებს, რომ სტელას აქტიურობა განსაკუთრებით ეფექტურია კოლორექტალური კიბოს წინააღმდეგ. სტელა იცავს გენეტიკურ სტრუქტურას, რაც ხელს უშლის კიბოს უჯრედების ზრდას და გავრცელებას (4).
ეს აღმოჩენა იმედს აჩენს, რომ მომავლის მკურნალობის სტრატეგიებში სტელა მყარი სიმსივნეების მართვის მთავარი ინსტრუმენტი გახდება, მათ შორის ისეთი სიმსივნეებისაც, რომლებიც დღეს სირთულეებს უქმნის თანამედროვე მედიცინას.
რატომ არის ეს აქტუალური საქართველოშიც?
საქართველოში კოლორექტალური კიბოს პრევენცია და ადრეული დიაგნოსტიკა სერიოზული გამოწვევაა. რეგულარული სკრინინგის პროგრამები ჯერ კიდევ ნაკლებად გავრცელებულია, ხოლო მოსახლეობის ინფორმირებულობის დონე დაავადების შესახებ დაბალია. კვლევები აჩვენებს, რომ საქართველო ერთ-ერთ მოწინავე პოზიციაზეა თამბაქოს მოხმარებაში, რაც კიბოს განვითარების ძირითადი რისკ-ფაქტორია. 2023 წელს ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მონაცემებით, საქართველოს მოსახლეობის 30%-ზე მეტი ყოველდღიურად მოიხმარს თამბაქოს, რაც პირდაპირ კავშირშია კიბოს შემთხვევების ზრდასთან (1).
ექსპერტის მოსაზრება
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, აღნიშნავს:
„ახალი ცილების, როგორებიცაა სტელა, აღმოჩენა არა მხოლოდ სამეცნიერო წინსვლაა, არამედ იმედი, რომ მომავალში ჩვენ შეგვეძლება მეტი ადამიანის სიცოცხლის გადარჩენა. საქართველოში საჭიროა მეტი განათლება და ადრეული დიაგნოსტიკის შესაძლებლობების გაძლიერება, რათა მოსახლეობამ უკეთ გაიაზროს პროფილაქტიკის მნიშვნელობა.“
გარდა ამისა, პროფესორი ფხაკაძე ხაზს უსვამს:
„საქართველოში აუცილებელია ძლიერი თანამშრომლობა საერთაშორისო სამეცნიერო ინსტიტუტებთან, რათა ქვეყანაში დაინერგოს ახალი ტექნოლოგიები, მათ შორის სტელას მსგავსი ინოვაციები. კოლორექტალური კიბოს პრევენცია არამხოლოდ დაავადების დაძლევის, არამედ ქვეყნის ჯანმრთელობის სტრატეგიის მნიშვნელოვანი ნაწილია.“
რეკომენდაციები საქართველოსთვის
1. პროფილაქტიკა და სკრინინგი: კოლორექტალური კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკის პროგრამების დანერგვა, რათა მოსახლეობამ შეძლოს დაავადების დროული აღმოჩენა და მკურნალობა.
2. ინფორმაციის გავრცელება: ჯანსაღი ცხოვრების წესის, ჯანსაღი კვების, თამბაქოსა და ალკოჰოლის შემცირების შესახებ საინფორმაციო კამპანიების ორგანიზება.
3. მკურნალობის ხელმისაწვდომობა: მთავრობის მხარდაჭერა ახალი ტექნოლოგიებისა და ინოვაციური მედიკამენტების ხელმისაწვდომობის გაზრდისთვის.
4. კიბოს ეროვნული მონაცემთა ბაზა: დაავადების გავრცელებისა და სიკვდილიანობის მაჩვენებლების მონიტორინგი, რაც კვლევებსა და პრევენციაზე უკეთესად დაგეგმვას შეუწყობს ხელს.
დასკვნა
სტელას აღმოჩენა ახალი იმედია არა მხოლოდ გლობალური, არამედ საქართველოსთვისაც. პროფესორი გიორგი ფხაკაძის თქმით:
„სტელას მსგავსმა ინოვაციებმა შეიძლება კიბოს მკურნალობაში რევოლუცია მოახდინოს. თუმცა, მნიშვნელოვანია, რომ ჩვენ, როგორც საზოგადოება, ვიმუშაოთ რეგულარული პროფილაქტიკისა და ადრეული დიაგნოსტიკის მიმართულებით, რათა სიცოცხლე გადაარჩინოთ და ჯანმრთელობა გააუმჯობესოთ.“
წყაროები
1. International Agency for Research on Cancer (IARC). Latest global cancer statistics: 19.3 million new cases and 10.0 million cancer deaths in 2020.
2. World Health Organization (WHO). Colorectal cancer fact sheet. 2025.
3. საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრო. ონკოლოგიური დაავადებების სტატისტიკა 2022.
https://www.moh.gov.ge/statistika-onkologii (Accessed: January 19, 2025)
4. Wang H, et al. A novel role for STELLA protein in colorectal cancer prevention. Journal of Cancer Research. 2025.
5. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Colorectal cancer: Statistics and prevention.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.
შეიძლება იყოს text გამოსახულება

ნემსების დრო შეიძლება მალე დასრულდეს: ახალი ნემსის გარეშე ვაქცინა

ნემსების დრო შეიძლება მალე დასრულდეს: ახალი ნემსის გარეშე ვაქცინა
#post_seo_title

ნემსების დრო შეიძლება მალე დასრულდეს: ახალი ნემსის გარეშე ვაქცინა

ინოვაცია, რომელიც ჯანმრთელობის სექტორს შეცვლის
ვაქცინაცია ხშირად დაკავშირებულია მტკივნეულ გამოცდილებასთან, რაც განსაკუთრებით რთულ პროცესს ქმნის ბავშვებისთვის და ისედაც ნემსების მიმართ მგრძნობიარე ადამიანებისთვის. თუმცა, ახალი კვლევის თანახმად, ნემსის გარეშე ვაქცინები მალე რეალობად შეიძლება იქცეს. სტენფორდის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა შეიმუშავეს ვაქცინის ფორმა კრემის სახით, რომელიც კანზე დატანის შემდეგ ორგანიზმში იმუნურ პასუხს ისეთივე ეფექტურობით იწვევს, როგორც ჩვეულებრივი ნემსის ვაქცინა.
როგორ მუშაობს ეს მეთოდი?
კვლევა, რომელიც ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნდა, იყენებს კანზე ბუნებრივად არსებულ ბაქტერიას Staphylococcus epidermidis. მეცნიერებმა ბიოინჟინერიით შეცვალეს ეს ბაქტერია და ის ლაბორატორიულ თაგვებზე გამოსცადეს. კრემის დატანის შემდეგ თაგვებს ორგანიზმში ანტისხეულები გამოუმუშავდათ და ისინი დაცულნი იყვნენ, მაშინაც კი, როდესაც მათ სასიკვდილო დოზით ტეტანუსის ტოქსინს აძლევდნენ (1).
მეთოდის ძირითადი მექანიზმი დაფუძნებულია ბაქტერიულ პროტეინზე, სახელად Aap, რომელიც კანში არსებულ სენტინელ უჯრედებს (იმუნური სისტემის “პატრულს”) აქტიურ მდგომარეობაში გადაჰყავს. რაც ყველაზე საინტერესოა, ადამიანებს უკვე ბუნებრივად აქვთ S. epidermidis-ის ბაქტერია კანზე, რაც ნიშნავს, რომ მომავალში ვაქცინები ნემსების გარეშე, მხოლოდ კრემის გამოყენებით, პოტენციურად სრულიად უსაფრთხოდ გახდება.
რა სარგებელი ექნება ამ ინოვაციას?
1. ნემსებისგან გათავისუფლება: ვაქცინაციის პროცესი განსაკუთრებით მარტივი და უმტკივნეულო იქნება, რაც ბავშვებისთვის და ნემსის მიმართ მგრძნობიარე ადამიანებისთვის სტრესის დონეს შეამცირებს.
2. პოტენციური გვერდითი ეფექტების შემცირება: ნემსის ვაქცინებისგან განსხვავებით, ეს მეთოდი ნაკლებად იწვევს ანთებით რეაქციას და სხვა გვერდით ეფექტებს.
3. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის გაუმჯობესება: ვაქცინაციის მიმართ შიშისა და მტკივნეულობის დაძლევა ვაქცინაციის ტემპებს გაზრდის, რაც ეპიდემიებისა და პანდემიების კონტროლისთვის აუცილებელია.
4. მრავალფეროვანი გამოყენება: კრემი შესაძლოა დაინერგოს არა მხოლოდ ვირუსული ინფექციების, არამედ ბაქტერიული და პარაზიტული დაავადებების პრევენციისთვისაც.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე, აღნიშნავს:
„ვაქცინაცია ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვისთვის. ნემსის გარეშე ვაქცინები გახდება არა მხოლოდ ტექნოლოგიური წინსვლა, არამედ სოციალური ცვლილების საფუძველი, რადგან ის გაამარტივებს პროცესს და ხელს შეუწყობს ვაქცინაციის ფართოდ გავრცელებას.“
ფხაკაძემ ასევე დასძინა:
„საქართველოშიც ვაქცინაციის პრობლემად რჩება არასაკმარისი ინფორმირებულობა და ზოგჯერ ვაქცინაციის შიშიც. ასეთი ინოვაციები აუცილებელია, რათა ვაქცინაციის პროცესი მარტივი და მისაღები გახდეს ყველასთვის, განსაკუთრებით კი ბავშვებისთვის.“
რა ეტაპზეა კვლევა?
კვლევის შემდეგი ნაბიჯია მისი გამოცდა პრიმატებზე და, წარმატების შემთხვევაში, კლინიკური კვლევების დაწყება ადამიანებზე. მეცნიერები იმედოვნებენ, რომ ეს ინოვაცია მომავალში ვაქცინაციის პროცესს არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ მთელ მსოფლიოში შეცვლის.
საფრთხეები და გამოწვევები
ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა ყოველთვის სირთულეებთან არის დაკავშირებული. აუცილებელია მეტი კვლევა იმის დასადგენად, თუ რამდენად ეფექტური და უსაფრთხო იქნება ეს მეთოდი ფართო მასშტაბით. ასევე, კრემის წარმოების ხარჯების ოპტიმიზაცია მნიშვნელოვანია, რათა ის ხელმისაწვდომი გახდეს დაბალშემოსავლიანი ქვეყნებისთვისაც.
დასკვნა
ვაქცინაცია კრემის საშუალებით ნამდვილი რევოლუცია იქნება ჯანდაცვის სექტორში. ნემსების შეზღუდვა, პოტენციური გვერდითი ეფექტების შემცირება და ვაქცინაციის პროცესის გამარტივება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პანდემიების ეპოქაში.
როგორც პროფესორმა გიორგი ფხაკაძემ აღნიშნა:
„საზოგადოების ჯანმრთელობა დამოკიდებულია ინოვაციებზე, რომლებიც თითოეულ ადამიანს ჯანდაცვის თანაბარ და ხელმისაწვდომ შესაძლებლობებს აძლევს. ჩვენ მზად უნდა ვიყოთ, რომ ასეთი ახალი მეთოდები საქართველოშიც რაც შეიძლება მალე დაინერგოს.“
წყაროები
1. Fischbach M, et al. Skin bacteria engineered to deliver vaccines without needles. Nature. 2024.
2. Stanford Medicine News. Skin bacteria deliver vaccine in lieu of needles. 2024.
3. World Health Organization (WHO). Immunization and vaccine innovations. 2025.
4. საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრო. ვაქცინაციის მონაცემები.
5. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Vaccine development innovations.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.

აზერბაიჯანში „მაიმუნის ყვავილით” ინფიცირების პირველი შემთხვევა დაფიქსირდა

აზერბაიჯანში „მაიმუნის ყვავილით
#post_seo_title

აზერბაიჯანში მაიმუნის ყვავილით ინფიცირების პირველი შემთხვევა დაფიქსირდა, პაციენტი ჰოსპიტალიზებულია. ამის შესახებ “ეხო კავკაზა” წერს.

აზერბაიჯანის ჯანდაცვის სამინისტროს ცნობით, აზერბაიჯანის 22 წლის მოქალაქე მიმდინარე წლის 2-დან 11 იანვრამდე საზღვარგარეთ ტურისტულ მოგზაურობაში იმყოფებოდა. დაბრუნებიდან რამდენიმე დღეში ის ბაქოს კლინიკაში სისუსტის, სიცხის, სასქესო ორგანოს ბუშტუკოვანი გამონაყარის, გადიდებული ლიმფური კვანძების და კუნთების ტკივილის ჩივილით მივიდა.

„ინფექციონისტმა, რომელიც ეჭვობდა, რომ პაციენტი დაინფიცირდა მაიმუნის ვირუსით, ანამნეზის დროს აღმოაჩინა, რომ მოგზაურობის დროს პაციენტს ჰქონდა შეხება ადამიანთან, რომელსაც გამონაყარი ჰქონდა. სიმპტომების არსებობა ლაბორატორიული ანალიზის ჩატარების საფუძველი გახდა. PCR ტესტის შედეგებმა მაიმუნის ვირუსის არსებობა დაადასტურა”, – წერს SOVA.

„ეხო კავკაზას” ცნობით, პაციენტი ჰოსპიტალიზებულია და სტაციონარულ მკურნალობას გადის. ოჯახის წევრებს, რომლებსაც კონტაქტი ჰქონდათ პაციენტთან, არ აღენიშნებათ დაავადების ნიშნები. ისინი ტერიტორიული ამბულატორიული სამედიცინო სამსახურისა და სანიტარიულ-ეპიდემიოლოგიური სამსახურის ორგანიზებით შინ დაკვირვების ქვეშ იმყოფებიან.

„მათ ჩაუტარდათ პროფილაქტიკური მკურნალობა და გადაეცათ საჭირო მედიკამენტები. პაციენტისა და მასთან კონტაქტში მყოფთა სამკურნალო და პროფილაქტიკური ღონისძიებები გაგრძელდება ინკუბაციური პერიოდის დასრულებამდე”, – ნათქვამია გავრცელებულ განცხადებაში.

“ახალი სიტყვა შიზოფრენიის მკურნალობაში: ათწლეულების შემდეგ ინოვაციური პრეპარატი”

“ახალი სიტყვა შიზოფრენიის მკურნალობაში: ათწლეულების შემდეგ ინოვაციური პრეპარატი”
#post_seo_title

“ახალი სიტყვა შიზოფრენიის მკურნალობაში: ათწლეულების შემდეგ ინოვაციური პრეპარატი”

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის თავმჯდომარის ავტორობით
შიზოფრენიის მკურნალობა ათწლეულების განმავლობაში ეფუძნებოდა ერთი და იგივე პრინციპებს, თუმცა ამ მიდგომებმა ბევრი პაციენტისთვის საკმარისი შედეგი ვერ გამოიღო. 2025 წელს ახალი ინოვაციური პრეპარატის გამოჩენამ, რომელიც სრულიად განსხვავებული მექანიზმით მუშაობს, შიზოფრენიის მქონე ადამიანებისთვის ახალი იმედი გააჩინა.
რა არის შიზოფრენია და რატომაა მისი მკურნალობა რთული?
შიზოფრენია სერიოზული ფსიქიკური ჯანმრთელობის დარღვევაა, რომელიც გავლენას ახდენს ადამიანის აზროვნებაზე, ქცევასა და რეალობის აღქმაზე. მისი სიმპტომებია ჰალუცინაციები, პარანოია, ემოციური დაქვეითება და მოტივაციის ნაკლებობა. მსოფლიოში შიზოფრენიით დაახლოებით 24 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს (1).
ბოლო 50 წლის განმავლობაში მკურნალობის ძირითადი საშუალებები იყვნენ ანტიფსიქოზური მედიკამენტები, რომლებიც ბლოკავენ ტვინში დოფამინის რეცეპტორებს. თუმცა ამ მიდგომამ ვერ უზრუნველყო ყველა სიმპტომის მართვა და ხშირად იწვევდა მძიმე გვერდით ეფექტებს.
რა არის ახალი პრეპარატის უპირატესობა?
ახალი პრეპარატი, სახელად Xanomeline-Trospium, სრულიად განსხვავებული მექანიზმით მოქმედებს. მისი ინოვაციური მიდგომა მიმართულია ტვინის მუსკარინული რეცეპტორების სტიმულაციაზე, რაც ხელს უწყობს ნეირონების ფუნქციის გაუმჯობესებას და ფსიქოზური სიმპტომების შემცირებას.
კვლევებმა აჩვენა:
1. სასურველი ეფექტურობა: პრეპარატი ამცირებს როგორც ფსიქოზურ, ასევე ემოციურ და კოგნიტიურ სიმპტომებს.
2. ნაკლები გვერდითი ეფექტი: არ არის დაკავშირებული დოფამინთან, რაც ამცირებს ტრადიციული ანტიფსიქოზური პრეპარატების საერთო გვერდით მოვლენებს, როგორიცაა მოტორული დარღვევები და წონის მატება.
3. გრძელვადიანი გამოყენების პოტენციალი: პირველი ფაზის კლინიკური კვლევების შედეგები მიუთითებს, რომ პრეპარატი კარგად გადაიტანება პაციენტების მიერ.
გლობალური გავლენა და საქართველოს მდგომარეობა
გლობალური მონაცემებით, შიზოფრენიით დაავადებული პაციენტების მხოლოდ 30%-ს აქვს შესაძლებლობა, მიიღოს სრულყოფილი მკურნალობა (2). საქართველოში ეს მაჩვენებელი შესაძლოა კიდევ უფრო დაბალი იყოს, რაც გამოწვეულია როგორც რესურსების, ისე სპეციალიზირებული მედიკამენტების ნაკლებობით.
„ახალი პრეპარატის შექმნა შიზოფრენიით მცხოვრები ადამიანებისთვის გარდამტეხი ნაბიჯია. საქართველოს ჯანდაცვის სისტემას უნდა ჰქონდეს მზადყოფნა, რომ გაამარტივოს ამ ინოვაციური მკურნალობის ხელმისაწვდომობა,“ აღნიშნავს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
რისი მოლოდინი გვაქვს მომავალში?
ახალი პრეპარატის დამტკიცება რეგულატორების მიერ ჯერ კიდევ პროცესშია. თუ იგი წარმატებით გაივლის კლინიკურ გამოცდებს, შესაძლოა გახდეს შიზოფრენიის მკურნალობის ახალი ოქროს სტანდარტი.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე ასევე აღნიშნავს: „ეს მედიკამენტი არა მხოლოდ შიზოფრენიით დაავადებულ პაციენტებს დაეხმარება, არამედ ახალი სტიმული იქნება ფსიქიკური ჯანმრთელობის სფეროსთვის საქართველოში, სადაც ჯერ კიდევ საჭიროა ფსიქიატრიული სერვისების გაუმჯობესება.“
დასკვნა
შიზოფრენიის მკურნალობაში ახალი პრეპარატის გამოჩენა უდიდეს პროგრესს წარმოადგენს და შესაძლებლობას იძლევა, რომ მილიონობით პაციენტს გაუმჯობესებული ცხოვრების ხარისხი მიეცეს. საქართველო, როგორც განვითარებადი ქვეყანა, უნდა გახდეს გლობალური ინოვაციების ადვოკატი, რათა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობა მოიზიდოს თანამედროვე სამკურნალო მეთოდებით.
ლიტერატურა
1. World Health Organization. Schizophrenia. Available from: https://www.who.int/news…/fact-sheets/detail/schizophrenia.
2. National Institute of Mental Health. Schizophrenia Research and Treatment. Available from: https://www.nimh.nih.gov/health/topics/schizophrenia.
3. Karuna C, et al. Novel Approaches in Schizophrenia Treatment. Journal of Psychiatry. 2025.
4. Duke Clinical Research Institute. New Drug for Schizophrenia. Available from: https://dcri.org/.
5. Georgia Public Health Institute. Mental Health Report 2024.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძეზე:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის წამყვანი სპეციალისტია, რომელიც აქტიურად მუშაობს ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისების გაუმჯობესებაზე საქართველოში. მისი ხელმძღვანელობით, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტი მხარს უჭერს ინოვაციურ მიდგომებს, რაც ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერებას ემსახურება.

მარბურგის ვირუსის დაავადების (MVD) აფეთქების შესახებ ინფორმაცია გლობალურ შეშფოთებას იწვევს

მარბურგის ვირუსის დაავადების (MVD) აფეთქების შესახებ ინფორმაცია გლობალურ შეშფოთებას იწვევს
#post_seo_title

მარბურგის ვირუსი: გლობალური ჯანდაცვის სისტემა განგაშში ტანზანიაში ეჭვმიტანილი შემთხვევების შემდეგ

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარის მიერ,
ტანზანიის კაგერას რეგიონში ეჭვმიტანილი მარბურგის ვირუსის დაავადების (MVD) აფეთქების შესახებ ინფორმაცია გლობალურ შეშფოთებას იწვევს. გავრცელებული ცნობებით, რვა ადამიანი გარდაიცვალა, ხოლო სიმპტომები მოიცავდა მაღალ სიცხეს, ღებინებას, დიარეას და თვალებიდან სისხლდენას, რაც მარბურგის ვირუსის გამორჩეული ნიშანია (1).
რა არის მარბურგის ვირუსი?
მარბურგის ვირუსი არის იშვიათი, მაგრამ საშიში ჰემორაგიული ცხელება, რომელიც დაკავშირებულია ებოლას ვირუსთან. იგი სწრაფად ვრცელდება და სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 24%-დან 88%-მდე მერყეობს, რაც დამოკიდებულია სამედიცინო მომსახურების ხარისხზე (2).
სიმპტომები:
• მაღალი სიცხე და ძლიერი თავის ტკივილი
• ღებინება და დიარეა
• სისუსტე და კუნთების ტკივილი
• სისხლდენა თვალებიდან, ღრძილებიდან და სხეულის სხვა ნაწილებიდან
გადაცემის გზა:
ვირუსი ვრცელდება ინფიცირებული პირების სხეულის სითხეებთან პირდაპირი კონტაქტით, დაბინძურებულ ზედაპირებზე შეხებით ან ინფიცირებული ცხოველების (მაგალითად, ხილის ღამურების) მეშვეობით (3).
ტანზანიის სიტუაციის მიმოხილვა
კაგერას რეგიონში რვა ადამიანის გარდაცვალების შემდეგ, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WHO) განგაში გამოაცხადა (4). თუმცა, ტანზანიის ჯანდაცვის უწყებამ აღნიშნა, რომ მარბურგის ვირუსზე ჩატარებული ყველა ტესტი უარყოფითი აღმოჩნდა. მიუხედავად ამისა, აღნიშნული შემთხვევა კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს დაავადებების ადრეული გამოვლენისა და რეაგირების საჭიროებას.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის შეფასება:
„მსგავსი შემთხვევები გვახსენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია ძლიერი და მაღალი ხარისხის ჯანდაცვის სისტემების არსებობა. მარბურგის ვირუსი არის საშიში ინფექცია, რომელიც სწრაფ მოქმედებას და გლობალურ თანამშრომლობას მოითხოვს.“
საერთაშორისო აკრედიტაციის როლი
მარბურგის ვირუსის მსგავსი შემთხვევები გვიჩვენებს, რომ ჯანდაცვის სისტემის მზადყოფნა გადამწყვეტია პაციენტების უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად. Accreditation Canada-ის მსგავსი საერთაშორისო აკრედიტაციები ხელს უწყობს ჯანდაცვის დაწესებულებების მომზადებას კრიზისულ სიტუაციებში.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„საერთაშორისო სტანდარტებით სერტიფიცირება არ არის მხოლოდ ფორმალური პროცესი. ეს არის პაციენტებისა და ექიმებისთვის უსაფრთხოების გარანტია, რომელიც უზრუნველყოფს სწორ რეაგირებას კრიზისულ სიტუაციებზე.“
გლობალური გაკვეთილები საქართველოსთვის
ტანზანიის მსგავსი სიტუაციები საქართველომ უნდა გამოიყენოს როგორც გაკვეთილი. ჯანდაცვის ინსტიტუტმა უნდა გააძლიეროს დაავადებების მონიტორინგი, ასევე კლინიკების საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობა. მარბურგის ვირუსის მსგავს დაავადებებზე სწრაფი რეაგირება შეიძლება მნიშნელოვანი აღმოჩნდეს ქვეყნის ჯანდაცვის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად.
დასკვნა
მარბურგის ვირუსის ეჭვმიტანილი შემთხვევები მიგვითითებს, რამდენად მნიშვნელოვანია გლობალური თანამშრომლობა და ძლიერი ჯანდაცვის სისტემები. პროფესორი გიორგი ფხაკაძე ხაზს უსვამს ჯანდაცვის ხარისხის გაუმჯობესების აუცილებლობას, რაც პაციენტების უსაფრთხოებასა და საზოგადოების ჯანმრთელობას უზრუნველყოფს.
ლიტერატურა
1. Daily Mail. Warning over ‘eye-bleeding disease’ that killed eight in Tanzania. Available from: https://www.dailymail.co.uk/health/article-14291237
2. Centers for Disease Control and Prevention. Marburg Virus Disease. Available from: https://www.cdc.gov/vhf/marburg/index.html
3. World Health Organization. Marburg virus disease fact sheet. Available from: https://www.who.int/…/fact…/detail/marburg-virus-disease
4. Reuters. Tanzania says no sign of Marburg outbreak in the country. Available from: https://www.reuters.com/…/tanzania-says-no-sign-marburg…
5. Accreditation Canada. Why accreditation matters. Available from: https://accreditation.ca

ახალი იმედი HIV-ის წინააღმდეგ: ვაქცინაციის გარღვევა

ახალი იმედი HIV-ის წინააღმდეგ: ვაქცინაციის გარღვევა
#post_seo_title

ახალი იმედი HIV-ის წინააღმდეგ: ვაქცინაციის გარღვევა

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის თავმჯდომარის ავტორობით,
HIV-ით გამოწვეული გლობალური პანდემია ერთ-ერთი უმთავრესი გამოწვევაა საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ თანამედროვე მედიცინამ მიაღწია პროგრესს დაავადების მართვაში, ინფექციის პრევენციისთვის ეფექტური ვაქცინის შექმნა ჯერ კიდევ ოცნებად რჩება. თუმცა, ამერიკის Duke-ის უნივერსიტეტის მკვლევართა გუნდმა შესაძლოა გარღვევა მოახდინოს და ახლო მომავალში ჩვენ ვაქცინაციის ახალ ეპოქაში შეგვიყვანოს.
რატომ არის HIV-ის ვაქცინა აუცილებელი?
დღეისათვის მსოფლიოს მასშტაბით 38 მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს HIV-ით (1). მიუხედავად იმისა, რომ ანტირეტროვირუსული თერაპია (ART) ეფექტურად ამცირებს ვირუსის გავრცელებას, ის ვერ უზრუნველყოფს ინფექციის სრულ განკურნებას და საჭიროებს მუდმივ, სიცოცხლის ბოლომდე მკურნალობას.
სწორედ აქ იკვეთება ვაქცინის საჭიროება. ეფექტური ვაქცინა შესაძლებლობას მოგვცემს:
• პირადი დაცვის გაუმჯობესება: ვაქცინა უზრუნველყოფს ვირუსის პრევენციას და გვიცავს ინფექციისგან.
• ჯანდაცვის სისტემების განმტკიცება: ვაქცინა ხელს შეუწყობს რესურსების დაზოგვას და სერვისების უფრო თანაბარ განაწილებას.
• გლობალური ეპიდემიის შეჩერება: ვაქცინა ეფექტურად გააჩერებს ახალი შემთხვევების გავრცელებას და ხელს შეუწყობს ვირუსის საბოლოოდ აღმოფხვრას.
მეცნიერული გარღვევა: როგორ მუშაობს ახალი ვაქცინა?
Duke-ის უნივერსიტეტის მკვლევარებმა შექმნეს ვაქცინის პროტოტიპი, რომელიც აუმჯობესებს იმუნურ სისტემას ისე, რომ იგი გამოიმუშავებს ე.წ. „გლობალურად ნეიტრალიზებელ ანტისხეულებს“. ეს ანტისხეულები უნიკალურია, რადგან შეუძლიათ HIV-ის სხვადასხვა შტამის განეიტრალება და ვირუსის გაუვნებელყოფა (2).
ლაბორატორიული კვლევები ჩატარდა თაგვებზე, სადაც ვაქცინამ აჩვენა შემდეგი შედეგები:
1. იმუნური უჯრედების აქტივაცია: ვაქცინა ეფექტურად ააქტიურებს იმ პრეკურსორ უჯრედებს, რომლებიც ქმნიან ნეიტრალიზებელ ანტისხეულებს.
2. ანტისხეულების მწარმოებელი პროცესის დაწყება: ეს მნიშვნელოვანი ნაბიჯია იმუნური სისტემის სრულყოფილი პასუხის ჩამოსაყალიბებლად.
3. იმუნური აქტივაციის მნიშვნელოვანი დონე: მიღწეული შედეგები ვაქცინის ეფექტურობის საფუძვლიან პრინციპებზე მიუთითებს.
გლობალური პერსპექტივა და საქართველოს მდგომარეობა
გლობალური მონაცემებით, ყოველწლიურად 1.5 მილიონი ახალი შემთხვევა რეგისტრირდება HIV-ის ინფექციის (1). საქართველოში 2024 წლის მონაცემებით, რეგისტრირებული შემთხვევების რიცხვი 11,000-ს უახლოვდება, რაც აჩვენებს, რომ პრობლემას ეროვნულ დონეზეც სჭირდება განსაკუთრებული ყურადღება (3).
„HIV-ის ვაქცინა, თუ წარმატებით გაივლის კლინიკურ გამოცდებს, შესაძლებელს გახდის დაავადების ეპიდემიის შეჩერებას, განსაკუთრებით ისეთ ქვეყნებში, სადაც რესურსები შეზღუდულია,“ – აღნიშნავს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.
რატომ არის ეს გარღვევა მნიშვნელოვანი საქართველოსთვის?
საქართველო, როგორც რეგიონში ერთ-ერთი ლიდერი ჯანდაცვის რეფორმებში, უნდა მოემზადოს ახალი ვაქცინის დანერგვისთვის. პროფესორ გიორგი ფხაკაძის თქმით: „საქართველოს შეუძლია გახდეს რეგიონში პირველი ქვეყანა, რომელიც წარმატებით დანერგავს HIV-ის პრევენციის თანამედროვე მიდგომებს და ამით მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს საზოგადოებრივ ჯანმრთელობას.“
რას ველით მომავალში?
მიუხედავად იმედისმომცემი შედეგებისა, წინ გრძელვადიანი კვლევები და კლინიკური ცდებია, რომლებიც დაადასტურებს ვაქცინის უსაფრთხოებას და ეფექტურობას ადამიანებში.
დასკვნა
HIV-ის პრევენციის მიმართულებით პროგრესი გვიჩვენებს, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია მეცნიერებაში ინვესტირება. საქართველო, როგორც მუდმივად განვითარებადი ქვეყანა ჯანდაცვის სფეროში, უნდა მოემზადოს ამ ინოვაციური მიდგომების მისაღებად. პროფესორი გიორგი ფხაკაძე და საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტი მზად არიან მხარი დაუჭირონ ამ პროცესს.
ლიტერატურა
1. UNAIDS. Global HIV Statistics – Fact Sheet. Available from: https://www.unaids.org/en/resources/fact-sheet.
2. Saunders KO, Wiehe K, Tian M, et al. Progress in eliciting broadly neutralizing antibodies to HIV-1. Current Opinion in HIV and AIDS. 2021;16(4):211-221.
3. საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი. მონაცემები 2024 წლისთვის.
4. Duke University Human Vaccine Institute. [Press Release]. 2025.
5. World Health Organization. HIV/AIDS. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hiv-aids.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძეზე:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის გამორჩეული ლიდერია, რომლის საქმიანობა მოიცავს ხარისხიანი ჯანდაცვის ადვოკატირებას და მოსახლეობის ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას. მისი ხელმძღვანელობით, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტმა მრავალი ინოვაციური პროექტი განახორციელა, რაც ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერებას ემსახურება.
@[61552603185704:2048:SheniEkimi.gehttp://xn--podalbard8ewa.ge/]
@[61554408115760:2048:SheniAmbebi.gehttp://xn--lodcajcveug2j.ge/]

 მარბურგის ცხელება მწვავე ვირუსული ჰემორაგიული ინფექციაა, რომელიც მკურნალობის გარეშე, როგორც წესი,  ფატალურად მთავრდება

 მარბურგის ცხელება მწვავე ვირუსული ჰემორაგიული ინფექციაა, რომელიც მკურნალობის გარეშე, როგორც წესი,  ფატალურად მთავრდება
#post_seo_title

მარბურგის ცხელება

1.ზოგადი მიმოხილვა მარბურგის ცხელება მწვავე ვირუსული ჰემორაგიული ინფექციაა, რომელიც მკურნალობის გარეშე, როგორც წესი,  ფატალურად მთავრდება. ამ დაავადების დიდი აფეთქებები დიწყო ერთდროულად მარბურგში, ფრანკფურტში (გერმანია) და ბელგრადში (სერბია) 1967 წელს. ეს აფეთქებები უკავშირდებოდა ლაბორატორიულ საქმიანობას, რომელშიც იყენებდნენ უგანდიდან შეყვანილ მწვანე მაიმუნებს (Cercopithecus aethiops). შემდგომში დაფიქსირდა აფეთქებები და სპორადული შემთხვევები ანგოლაში, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, სამხრეთ აფრიკაში (პაციენტი ავად გახდა ზიმბაბვეში მოგზაურობის შემდეგ) და უგანდაში. სიკვდილიანობა ამ აფეთქებების დროს მერყეობდა  24%-დან 88%-მდე.

მარბურგის ცხელების გამომწვევი ენათესავება ებოლას ვირუსს. ეს ორი დაავადება კლინიკურად მსგავსია, ორივე იშვიათია, აქვთ უნარი გამოიწვიონ დიდი აფეთქება, ახასიათებთ მაღალი ლეტალობა.

საქართველოში მარბურგის ცხელების არც ერთი შემთხვევა არ დაფიქსირებულა. დაავადების გავრცელების რისკი უპირატესად დაკავშირებულია ადამიანთა დაავადების საერთაშორისო გავრცელებასთან და არ უკავშირდება ვირუსის ცირკულაციას ველურ გარემოში.

 2. გამომწვევი აგენტი – მარბურგის ვირუსი ფილოვირუსების (Filoviridae)  ოჯახის წევრია.

 3. მიზეზები/ძირითადი რისკის ფაქტორები – სამედიცნო პერსონალი და ის პირები, რომლებიც უვლიან მარბურგის ცხელების მქონე პირებს, არიან ინფიცირების მაღალი რისკის ქვეშ, რადგანაც არსებობს ალბათობა იმისა, რომ ისინი კონტაქტში შევლენ დაავადებული პირის სისხლთან და/ან სხვა ბიოლოგიურ სითხეებთან; ადამიანებში დაავადების გარცელება შესაძლებელია დაავადებულ გარეულ ცხოველებთან (ღამურები და პრიმატები)  კონტაქტის შედეგადაც.

 4. რეზერვუარი – დაავადების ბუნებრივი რეზერვუარი უცნობია, თუმცა სამეცნიერო მონაცემებზე და სხვა მსგავსი მიმდინარეობის მქონე დაავადებების გავრცელების და გადაცემის გზების შესწავლის შედეგად მკვლევარები მივიდნენ დასკვნამდე, რომ ადამიანები ინფიცირდებიან დაავადებულ ცხოველებთან კონტაქტის შედეგად. მარბურგის ცხელების გადამტანებად მიიჩნევიან ღამურები (სახეობა Rousettus aegyptiacusოჯახი Pteropodidae). ასევე არის მოსაზრება, რომ ამ სახეობისა და მარბურგის ვირუსის გავრცელების არეალი ემთხვევა.

ეს ვირუსი ასევე აღმოჩენილია მწვანე მაიმუნებში (Cercopithecus aethiops) და ღორებში. აფეთქების დროს ღორის ფერმები მოითხოვს განსაკუთრებულ ყურადღებას, რადგან ისინი შეიძლება გახდნენ ინფექციის დამატებითი წყაროები.

 5. გადაცემის გზები – ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემა ხდება პირდაპირი ან დაუცველი კონტაქტით დაავადებული ადამიანის სისხლის და/ან სხვა ბიოლოგიური სითხეების დაზიანებულ კანთან ან ლორწოვანთან პირდაპირი კონტაქტის შედეგად; კონტამინირებულ საგნებთან (მაგ. ნემსები) კონტაქტის შედეგად; ინფიცირებულ ღამურებთან (Rousettus aegyptiacus), პრიმატებთან კონტაქტისას; მარბურგის ცხელებისაგან გამოჯანმრთელებულ მამაკაცთან სქესობრივი კონტაქტისას.

 6. ინკუბაციური პერიოდი – 2-21 დღე.

 7.გადამდებლობის პერიოდი – ზოგიერთ ვირუსს ახასიათებს გამოჯანმრთელების შემდგომ  ადამიანის ორგანიზმის სხვადასხვა ნაწილში დაგროვება/აკუმულირება (სათესლეები, თვალები, თავზურგტვინის სითხე), ასეთი ვირუსების რიცხვს მიეკუთვნება მარბურგის ვირუსიც. ამ დროისთვის არაა დადგენილი თუ რამდენხანს ცოცხლობს ვირუსი გამოჯანმრთელებული ადამიანის ორგანიზმში.

 8.მიმღებლობა – ზუსტი მონაცემები არ არსებობს.

 9.კონტროლის ღონისძიებები:

ა) პრევენციული ღონისძიებები :

ü  აუცილებელია პირადი ჰიგიენის დაცვა;

ü  სისხლთან და სხვა ბიოლოგიურ სითხეებთან კონტაქტისგან თავის არიდება;

იმ რიტუალებისგან თავის არიდება, რომლებიც ითვალისწინებენ გვამთან შეხებას;

ü  ცხოველებთან ან უმ ხორცთან კონტაქტისგან თავის არიდება;

ü  იმ სამედიცინო დაწესებულებებისგან თავის არიდება, სადაც მარბურგის ცხელების  მქონე პირებს მკურნალობენ;

ü  იმ შემთხვევაში, თუ პირს აღენიშნება ცხელება, ძლიერი ტკივილი კუნთებში, ზოგადი სისუსტე, ინტენსიური თავისა და ყელის ტკივილი, პირღებინება, დიარეა, გამონაყარი მთელ სხეულზე, სასურველია დაუყოვნებლივ მიმართოს ექიმს. ექიმთან მიმართვამდე მინიმუმამდე უნდა შემცირდეს სხვა ადამიანებთან კონტაქტი;

ü  ეპიდაფეთქების ზონიდან დაბრუნების შემდეგ, 21 დღის განმავლობაში, განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ჯანმრთელობის მდგომარეობას. განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ პირს შესაძლო კონტაქტი ჰქონდა სისხლთან ან სხვა ბიოლოგიურ სითხეებთან.

 

ბ) პაციენტის და კონტაქტების კონტროლი – შესაძლო შემთხვევის გამოვლენისას, ჯანდაცვის მუშაკი უნდა მოქმედებდეს ისე, როგორც უკვე  მარბურგის ცხელების დადასტურებულ შემთხვევასთან, რომელიც მოიცავს:

ü  შესაძლო შემთხვევის მოთავსება უნდა მოხდეს ცალკე ოთახში ან იმ ტერიტორიაზე, სადაც მოთავსებულები არიან სხვა შესაძლო შემთხვევები. ეს უნდა მოხდეს იზოლირებულად იმ პაციენტებისგან, რომელთაც უკვე დადასტურებული აქვთ მარბურგის ცხელება.

ü  დაუყოვნებლივ უნდა მოხდეს შეტყობინება  დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრში;

ü  უნდა მოხდეს ყველა პირის მოკვლევა, რომელსაც შესაძლოა კონტაქტი ჰქონოდა საეჭვო პაციენტთან ან მის გამონაყოფებთან და უნდა განხორციელდეს მონიტორინგი იდენტიფიცირებულ კონტაქტებთან (ცხელება და ადრეული სომპტომები); უნდა მოხდეს ნარჩენების დატოვება იზოლირებულ ტერიტორიაზე, სანამ არ მოხდება მათი დეკონტამინაცია შესაბამისი წესების დაცვით, მათ შორის სასაზღვრო პუნქტზე.

ü  პაციენტის ნიმუშის მიწოდება და ტრანსპორტირება უნდა მოხდეს საშიში ტვირთის ტრანსპორტირების საერთაშორისო პროცედურების დაცვით.

 

გ) ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებები

პაციენტის განთავსება

  • პაციენტი უნდა განთავსდეს იზოლირებულად ცალკე დახურულ პალატაში, რომელსაც ექნება ცალკე სველი წერტილი;
  • უნდა იწარმოოს პაციენტთან შემსვლელთა სია.

სამედიცინო მუშაკებისთვის უსაფრთხოების ზომების დაცვა:

  • პაციენტთან შემსვლელ სამედიცინო მუშაკს სულ მცირე აუცილებლად უნდა ეკეთოს: ხელთათმანი, უნდა ეცვას უნიფორმა (სითხის გაჟონვისგან დაცული და ჰერმეტული), თვალის დამცავი საშუალება და პირზე ასაფარებელი ნიღაბი;
  • პირადი დაცვის აღჭურვილობა (PPE) უნდა შეიცავდეს (სისხლის, ლორწოს, ნარწყევის ან ფეკალური ნაწილაკებთან კონტაქტის შემთხვევაში) ორმაგ ხელთათმანებს, ერთჯერად ბახილებს და რეზინის შესაბამის ფეხსაცმელს;
  • სამედიცინო მუშაკებმა ხშირად უნდა ჩაიტარონ ხელის ჰიგიენა პირადი დაცვის აღჭურვილობის გამოყენებამდე და გამოყენების შემდგომ, მ.შ. ხელთათმანების.

პაციენტის მოვლის აღჭურვილობა:

  • პაციენტისათვის პერსონალურად გამოყენებადი ერთჯერადი სამედიცინო მოწყობილობები;
  • მრავალჯერადი მოწყობილობები, რომლებიც დეზინფიცირდება;
  • ნემსის და წვეტიანი იარაღების ლიმიტირებული გამოყენება;
  • ყველა გამოყენებული ნემსი თუ წვეტიანი იარაღი უნდა იყოს განსაკუთრებულად უსაფრთხოდ უტილიზებული (ერთჯერად – დახურულ კონტეინერებში);
  • არ უნდა იქნას გამოყენებული აეროზოლების წარმომქმნელი პროცედურები.

ტრანსპორტირება

  • მარბურგის ცხელებით დაავადებული ადამიანის გადაყვანის შემთხვევაში, ტრანსპორტირება უნდა მოხდეს სპეციალური სატრანსპორტო საშუალებით, როგორიცაა სათანადოდ აღჭურვილი თვითმფრინავი (საჰაერო სასწრაფო დახმარების თვითმფრინავები), სათანადოდ აღჭურვილი სასწრაფო დახმარების მანქანა.

დ) ბუნებრივი მოვლენების ზეგავლენა – არ შეესაბამება

 

ე) საერთაშორისო ღონისძიებები – მარბურგის ცხელება ექვემდებარება ჯანმრთელობის საერთაშორისო წესებით (IHR 2005) სასწრაფო შეტყობინებას. ნებისმიერი უწყება ვალდებულია ამ დაავადებაზე ეჭვის მიტანის შემთხვევაში შეატყობინოს ქვეყნის ჯსწ-ის ეროვნულ კოორდინატორს (დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი), რომელიც თავის მხრივ, უზრუნველყოფს სასწრაფო შეტყობინების გაგზავნას ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის საკონტაქტო პუნქტთან.

მალარია მსოფლიოში საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ერთ-ერთ ძირითად პრობლემას წარმოადგენს

მალარია მსოფლიოში საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ერთ-ერთ ძირითად პრობლემას წარმოადგენს
#post_seo_title

მალარია

ზოგადი მიმოხილვა: მალარია მსოფლიოში საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ერთ-ერთ ძირითად პრობლემას წარმოადგენს და გლობალური კლიმატური ცვლილებების, მოსახლეობის მზარდი მიგრაციისა და ტვირთბრუნვის მატების ფონზე სულ უფრო მეტი ქვეყნისათვის ხდება პრობლემა. ამჟამად მალარიაზე ენდემურია ასზე მეტი ქვეყანა.
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, ყოველწლიურად მალარიით ავადდება 200 მილიონამდე ადამიანი და მათ შორის 660000 (უმეტესად აფრიკის კონტინენტზე საჰარის უდაბნოს სამხრეთით მდებარე ქვეყნებში) ამ დაავადებისაგან კვდება.
მალარიის 5 ფორმიდან ყველაზე გავრცელებულია ტროპიკული და სამდღიური
მალარია, თუმცა სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვა ინტენსივობით. მაგალითად
ავღანეთში აღრიცხული მალარიის შემთხვევების 80% მოდის სამდღიურ მალარიაა,
ხოლო 20% ტროპიკული. აფრიკის კონტინენტზე სახარის სამხრეთით მდებარე
ქვეყნებში შემთხვევების თითქმის 100% ტროპიკული მალარიაა.
მალარია ძველი დროიდან ფართოდ იყო გავცელებული საქართველოშიც,
წარმოადგენდა საშიშროებას ეროვნული უსაფრთხოებისათვის, იწვევდა მაღალ
სიკვდილიანობას და ქვეყანას აყენებდა უზარმაზარ ეკონომიურ დანაკარგებს. გასული
საუკუნის ოციან წლებში კოლხეთის დაბლობსა (დასავლეთ საქართველო) და ალაზნის
ველზე (აღმოსავლეთ საქართველო) მოსახლეობის დაახლოებით 30% იყო
დაავადებული მალარიით. დაავადების შემთხვევების დიდი ნაწილი ლეტალურად
სრულდებოდა. ასევე ფართოდ იყო გავრცელებული ტროპიკული მალარიაც, რომელიც
როგორც ადგილობრივი (ენდემური) დაავადება ლიკვიდირებულია 1954 წლიდან და
ამჟამად რეგისტრირდება მხოლოდ აზია-აფრიკის ქვეყნებიდან შემოტანილი
შემთხვევები. სამდღიური მალარია, როგორც ადგილობრივი გავრცელების დაავადება
1970 წლისათვის აღმოფხვრის შემდგომ, 1996 წლიდან კვლავ აღმოცენდა (ძირითადად
აღმოსავლეთ საქართველოში აზერბაიჯანთან მოსაზღვრე რაიონებში). ამჟამად
საქართველო მალარიის ელიმინაციის სტადიაშია. დღეს ჩვენი ქვეყნის მთავარი მიზანია
მალარიისგან თავისუფალი ქვეყნის სტატუსის შენარჩუნება.
გამომწვევი აგენტი: მალარია-ინფექციურ დაავადებათა ჯგუფია, რომელსაც იწვევს
უმარტივესი სისხლის Plasmodium-ის გვარის პარაზიტები. მათი გადაცემა ბუნებრივ
პირობებში Anopheles-ის გვარის მდედრი კოღოების კბენის შედეგად ხდება. ადამიანის
მალარიით დაავადებას იწვევს plasmodium-ის 5 სახეობა: სამდღიური მალარია,
რომლის გამომწვევია Plasmodium vivax, ტროპიკული მალარია – გამომწვევი Plasmodium
falciparum, ოთხდღიური მალარია – გამომწვევი Plasmodium malariae, ოვალე მალარია
გამომწვევი Plasmodium ovale და Plasmodium knowlesi-ით გამოწვეული მალარია. ეს
უკანასკნელი ახლახანს იქნა აღმოჩენილი ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულზე.
მნიშვნელოვანი ეპიდემიური როლი ენიჭება ტროპიკულსა Plasmodium falciparum და
სამდღიურ მალარიას Plasmodium vivax.
მიზეზები/ძირითადი რისკის ფაქტორები: მალარია ბუნებრივ-ენდემური დაავადებაა.
მისი გავრცელება შეზღუდულია ბუნებრივი ფაქტორების მიერ. იგი გვხვდება მხოლოდ
იმ რეგიონებში, სადაც არსებობს მისი განვითარებისათვის (გამრავლება-გავრცელება)
საჭირო ყველა პირობა. ასეთ ადგილებს მალარიოგენურს უწოდებენ. მალარიის
განვითარებისათვის ხელშემწყობი პირობები განსხვავებულია და შესაბამისად
ტრანსმისიის (გადატანის) ხარისხიც სხვადასხვაა. კერძოდ, ტერიტორიის
მალარიოგენურობის განმსაზღვრელი პირობები შემდეგია:
 ტემპერატურა, რომელიც ხელს უწყობს გადამტანში (კოღო Anopheles)
პარაზიტის სპოროგონიის (პარაზიტის სქესობრივი მომწიფების სტადია)
პროცესის დასრულებას.
 ტერიტორიაზე Anopheles-ის გვარის კოღოების არსებობა, რომელთაც უნარი აქვთ
მიიღონ მალარიის გამომწვევები.
 მოცემულ ტერიტორიაზე მდედრი Anopheles-ისათვის ხელსაყრელი პირობები,
რათა მიაღწიოს ზრდასრულ ასაკს და გახდეს ეპიდემიოლოგიურად საშიში.
 მდედრი კოღოების ადამიანთან კონტაქტის (კბენის) შესაძლებლობა.
 ტერიტორიაზე მოსახლეობის არსებობა.
ტერიტორიის მალარიოგენურობა ფორმირდება, მხოლოდ ზემოთ ჩამოთვლილი
პირობების კომპლექსით. ტერიტორიის მალარიოგენურობის განმსაზღვრელ უმთავრეს
პირობას წარმოადგენს: მოცემულ ტერიტორიაზე მდედრი Anopheles-ისათვის
ზრდასრულ ასაკამდე მისაღწევი ხელსაყრელი პირობები და მისი ადამიანებთან
კონტაქტის შესაძლებელობლობა.

მალარია

ზოგადი ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორია ახორციელებს სადიაგნოსტიკო და კვლევით საქმიანობას პარაზიტულ, სოკოვან  და სხვადასხვა გრამ დადებით და გრამ უარყოფითი აერობულ თუ ანაერობულ პათოგენებზე,

ლუგარის სჯ ცენტრის ბიოუსაფრთხოების და განსაკუთრებით საშიში პათოგენების დეპარტამენტის ზოგადი ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორია
#post_seo_title

ლუგარის სჯ ცენტრის ბიოუსაფრთხოების და განსაკუთრებით საშიში პათოგენების დეპარტამენტის ზოგადი ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორია

ზოგადი ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორია ახორციელებს სადიაგნოსტიკო და კვლევით საქმიანობას პარაზიტულ, სოკოვან  და სხვადასხვა გრამ დადებით და გრამ უარყოფითი აერობულ თუ ანაერობულ პათოგენებზე, როგორიცაა Enterobacteriaceae, non-Enterobacteriaceae, Salmonella spp, Shigella spp, Clostridium spp, Campilobacter spp, Acinetobacter spp, Staphylococcus spp, Strepococcus spp, Nieseria spp, Bartonella spp, Klebsiella spp და ა.შ.

ლაბორატორიის ძირითადი ფუნქციებია: დაავადების გამომწვევი მიკროორგანიზმების (ბაქტერიები, სოკოები, უმარტივესები) დიაგნოსტიკა, მორფოლოგიის, კულტურალური თვისებების, ბიოქიმიის  შესწავლა; მიკროორგანიზმების მგრძნობელობის შესწავლა ანტიბიოტიკების და სადეზინფექციო პრეპარატების მიმართ;

ლაბორატორია წარმოადგენს ეპიდზედამხედველობის პროგრამის მნიშვნელოვან ნაწილს; მონაწილეობს ნოზოკომიური და დიარეული ინფექციების კვლევის  და მალარიის ეპიდზედამხედველობის პროგრამებში, ასევე ხარისხის კონტროლი.

ლაბორატორიაში კლინიკურ და გარემო ნიმუშების კვლევაზე გამოყენებულია კვლევის შემდეგ მეთოდები:

– ბაქტერიოსკოპია;

– ბაქტერიოლოგია, მიკრობის ინდიკაცია/იდენტიფიკაცია;

– სეროტიპირება;

– ანტიბიოტიკომგრძნობელობის განსაზღვრა -აგარში დიფუზიის 2 მეთოდით (კირბი ბაუერის დისკო დიფუზია); MIC-მონიმალური მაინჰიბირებელი კონცენტრაციის განსაზღვრა E-ტესტით;  ანტიბიოტიკომგრძნობელობის განსაზღვრა ხდება CLSI და EUCAST სტანდარტებით;

– მიკროსკოპია პარაზიტულ გამომწვევებზე.

ლაბორატორია ჯანმოს მხარდაჭერით ახორციელებს  რეფერენს ლაბორატორიის ფუნქციას ანტიმიკრობული რეზისტენტობის სფეროში ქვეყნის მასშტაბით (ამ ეტაპზე ჩართულია 11 წამყვანი კლინიკა).

ლაბორატორიას ჯანმოსგან მინიჭებული აქვს აკრედიტაცია დიფთერიაზე. ასევე, ყოველწლიურად მონაწილეობს ჯანმოს გარე ხარისხის კონტროლის პროგრამაში – Salmonella/Shigella , Haemophilus influenzae, Neisseria meningitidis , Streptococcus pneumoniae, მალარია და AMR.

ლაბორატორია მონაწილეა რამდენიმე სამეცნიერო კვლევითი პროექტის:

ISTC/BTEP #G-1759p  ”Epidemiology of Clostridium difficileassociated disease in Georgia”

ISTC/BTEP #G-1683p “Distribution and diversity of Bartonella pathogens among people and animals in Georgia and evaluation of factors associated with the emergence of bartonellosis”

ISTC/BTEP #G-2099p “Molecular Epidemiology of Toxigenic Escherichia coli in country of Georgia”

ISTC/BTEP #G-1462p “Establishment of national sentinel-site, laboratory-based Salmonella surveillance system and outbreak response capacity for enhanced control of food borne disease in the Republic of Georgia”

ISTC/BTEP #G-2175p “Genotype-phenotype characterization and toxin study of archival and newly isolated Georgian Clostridium botulinum strains “

Proof-of-Principale Study (WHO surveillance project on AMR)

CBR  GG21 –  “Human  Disease  Epidemiology  and Surveillance of Especially   Dangerous   Pathogens   in   Georgia”,   2014-2017. USAMRIID,   Walter   Reed Army Institute of Research (WRAIR)

პერსონალი

ლაბორატორიაში მუშაობს 12 გამოცდილი/კვალიფიციური კადრი, მათ შორის სამს მინიჭებული აქვს სამეცნიერო ხარისხი მედიცინაში.

ლაბორატორიის ბაზაზე მუშავდება ორი სადოქტორო ნაშრომი შიგა-ტოქსისინის მაპროცედურებელ E.coli-ზე (STEC).

პუბლიკაციები/აბსტრაქტები

ლაბორატორიის ბაზაზე სხვადასხვა პერიოდში გამოქვეყნებულია 37 სამეცნიერო პუბლიკაცია და 14 აბსტრაქტი.

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
კითხვა 1 / 1
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
Verified by MonsterInsights